Hs. Stockholm KB A 159 (26vb-28ra) Hs. Amsterdam Universiteitsbibliotheek VI B 14 (40rb-42rb) Vanden onnoselen kinderen. Wat de name bediet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hs. Stockholm KB A 159 (26vb-28ra) Hs. Amsterdam Universiteitsbibliotheek VI B 14 (40rb-42rb) Vanden onnoselen kinderen. Wat de name bediet"

Transcriptie

1 Hs. Stockholm KB A 159 (26vb-28ra) Hs. Amsterdam Universiteitsbibliotheek VI B 14 (40rb-42rb) Vanden onnoselen kinderen Wat de name bediet Donnosel 1 kinderkinne heet men also bi drien reidenen: omme donnoselheit van leivenne, van reidenen ende van der pinen, ende omme donnoselheit die si behilden. Men heetse onnosel van leivene omme dat si een onnosel leiven hadden. Si en noosden 2 noit niemene, noch Gode met ongheoorsaemheiden, noch den menschen met ongherechticheiden, noch hemselven met ne gheenre sonden. Ende daer bi seit David: De onnosele ende de gherechteghe hinghen mi an. Die kinder die Herodes dede doden, hieten in Latijn 'innocentes', dat is in Duitsche 'onnosel'. Dat was om drie saken: want si waren onnosel van leven ende van pinen ende vander eerster onnoselheit, die Adam ende Eva verloren had, die si weder cregen. Van leven waren si onnosel want si niet misdaen en hadden in haren leven, want si en hadden Gode niet verwracht 27 mit ongehoersamicheit, noch haren evenkersten mit 28 ongerechticheit noch mit vlecken van sunden. Die onnosel sijn in leivene ende gherecht int ghelove, si hieten onnosel omme de pine, want si waren onnoselijc ende ongherechtelijc ghedoot. Si hieten onnosel omme donnoselheit die si behilden, want in hare martilie so behilden si donnoselheit des doopsels, dat was de suverheit van der eerster sonde. Ende daer of seit David: Wachte donnoselheit ende besie gherechticheit. Dats: wachte donnoselheit des doopsels, ende daerna besich de gherechticheit van goeden werken. Ende si waren onnosel van pinen, want si den doot niet verdient en hadden die si leden. Si waren inder onnoselheit onnosel, want si in haren bloede gedoept waren ende worden gedwogen 29 vander erfsunden. Van den onnoselen kindren

2 De onnosele kindren waren ghedoot van Herodes Ascolonita. De scrifture seit van IIJ Herodessen, die vernaemt 3 heift ghemaect hare grote onghenadicheit. Deerste hiet Herodes Ascolonita, onder hem wart onse Here gheboren ende de kindren ghedoot. Dander hiet Anthipas, die sinte Janne Baptisten onthoofde. De derde hiet Herodes Agrippa, die sinte Jacobbe doode ende sinte Pieteren in den kaerker leide. Dese kinder worden gedoot van Herodes, die sijn toenaem was Ascolonica, want het waren drie Herodes, die een naden anderen. Die eerste hiet Ascolonica ende die dode die kinder. Die ander hiet Anthipas, die dede sunte Jan Baptist onthoefden. Die derde hiet Agrippa, die dede sunte Jacob onthoefden ende sloet sunte Peter inden kerker. Dese drie Herodes waren haer namen kundich om haerre quaetheit wil. Maer cortelijc sullen wi des eersts Herodes historie scriven also men in Scolastica Historia leist. Die eerste Herodes dede die kinder doden ende daer om sellen wi van hem seggen. Antipater van Idumea nam tsconincs nichte van Arabien te wive ende wan enen zone dien hi Herodes hiet. Ende hi wart na gheheeten Ascolonita. Deise ontfinc van den keiser Augusto dat rike van Judea. Ende doe wart eerst tsconincs roede ghenomen van Judea. Antipater die wijs ende scalc 30 was, creech een wijf die een nicht was des conincs van Arabien. Ende hi selve was van Idimien. Ende an dit wijf wan Anthipater enen sone die Herodes hiet ende dese Herodes was Ascolonica getoenaemt. Dese Herodes gaf die keiser Octavianus dat rike van Judea. Ende doe was vervult Daniels prophecie die voerseit had dat die crone vanden Joden soude einde nemen wanneer Cristus soude comen. Ende dit was doe, want Herodes was een heiden. Deise hadde VJ zonen dat waren Antipater, Allexander, Aristobolus, Archellaus, Herodes Antipas ende Philips. Dese Herodes wan ses sonen. Die een hiet Antipater, die ander Alexander, die derde Aristobolus, die vierde Archelaus, die vijfte Herodes Antiphas, die seste Philippus.

3 Allexander ende Aristobolus wan hi an ene Jodinne ende zendse te Rome dat mense leeren soude in liberalen arten. Die twe sonen Alexander ende Aristobolus hadden een moeder. Die dede Herodes tot Romen ter scolen gaen ende maecte daer of meisters in recht. Hier na camen si weider van der scolen ende Alexander was een vrome toverare, 4 ende hi was ghelicenciert. 5 Ende si beghonsten te disputeerne metten vader, welc van hem lieden dat rike hebben soude. Ende hier omme wart de vader verbolghen 6 ende wilde Antipater vor hem lieden setten. Ende doe si beghonsten te visierne 7 hoe si den vader ter doot bringhen mochten, ende doese de vader daer omme verdreef, so voeren si ten keiser omme over den vader te claghene. Hier en binnen camen de coninghen te Jherusalem ende vragheden nerrenstelijc waer de niewe coninc gheboren ware. Doe Herodes dit hoorde, so wart hi vervaert ende ontsach dat iemen gheboren mochte sijn van der waregher coninghen gheslachte diene verdriven mochte als enen dien trike niet toe en behoorde. Hier omme bad hi den coninghen, als si den coninc vonden hadden, dat sijt hem boodsceipen souden, ende veinsde 8 hem dat hine wilde anebeiden dien hi begheerde te doodene. Ende alsi vander scolen thuus quamen, doe was Alexander seer vroem 31 inder consten. Ende doe begonden die twe brueders tegen den vader te dedingen 32 om dat rike van Judea te hebben. Daer om balch 33 hem Herodes ende woude Antipater coninc na hem maken. Ende als die vader vernam dat Aristobolus ende Alexander na sijn doot stonden, doe verdreef hi se. Ende daer om voeren si te Romen ende clageden over Herodes, haren vader. Binnen deser tijt quamen die drie 34 coningen tot Jherusalem binnen ende vrageden waer die coninc der Joden geboren waer. Als dat Herodes hoerde was hi seer bedroeft ende duchte of daer iemant geboren waer vanden Joden, die hem als enen vreemden man verdriven mocht. Ende daer om bat hi den coningen alsi Cristum gevonden hadden dat sijt hem deden te weten, hi wouden oec aenbeden. Dat dede hi in enen gevensden moede, want hi meenden te doden. Maer de coninghen keerden al 9 enen andren wech in haer rike. Doe Herodes sach dat si te hem niet weider en camen, so waende hi dat si bedroghen waren in der sterren visioene ende dat si hem scaemden weider te keerne. Ende daer bi en sochte hi tkint niet. Mer die coningen keerden enen anderen wech weder ende quamen in haren lande. Ende als Herodes sach dat si niet weder en keerden tot hem, doe vermoede hi dat si bedrogen waren bider sterren ende dat si Cristum niet gevonden en

4 Maer doe hi hoorde wat de heerders gheseit hadden ende wat Simeon ende Anna gheprophiteert hadden, so ontsach hi hem sere ende waende dat hi vulec bespot ware van den coninghen. Doe beghonste Herodes raet te hebbene omme de kindren te doodene die in Bethleem waren, omme dat tkint meide ghedoot werden soude dat hi niet en kende. Maer dinghel beval Joseph te vliene, ende hi vloo metten kinde ende der moeder in Egypten, in ene steide Hermopolim, ende daer bleef hi VIJ jaer tote dat Herodes doot was. Doe onse Here in Egypten cam, also Isaias vorseit hadde, so vielen alle dafgoden van Egypten. Men seit ooc, also dat in al Egypten ne gheen huus en was daer en lach I doode in, als de kindren van Israel ute Egypten ghinghen bi Gods toe doene, also en was daer nu ne gheen tempel daer en viel dafgod in. hadden ende si hem daer om scaemden weder te keren tot hem ende en ruecte 35 niet meer dat kint te sueken. Mer namaels als hi vernam vanden herden hoe si Cristum inder cribben gesocht hadden ende wat si geseit hadden ende hi oec vernam wat Simeon ende Anna geprophetiert hadden, doe docht hi datten die coningen bespot hadden. Ende doe began Herodes eerst te denken hoe hi alle die kinder die in den lande van 36 Bethleem waren, woude doen doden op dat hi den genen onder dien hoep dode, die hi niet bi sonder en kende. Mer die engel sprac Joseph toe ende hi vloech mitten kinde ende mitter moeder inden lande van Egypten, in een stat die hiet Hinopenen. Ende daer woenden si VII jaer al thent Herodes doot was. Ende als Cristus inden lande van Egypten quam, doe vielen alle die afgode neder van Egypten. Want gelijc als doe Moyses mitten kinderen van Israhel uut Egypten voer, een huus in al Egypten niet en was daer geen dode in en was, want alle die eerst geboren vanden huse waren doot gebleven in eenre nacht, also en was in alden lande van Egypten een tempel niet daer en vielen die af goden doe Cristus in Egypten quam. Ende dit had die prophete Isaias lange tijt te voren geprophetiert. Cassiodorus 10 seit, dat in Hermopoli van Cassiodorus, die leraer, bescrijft dat

5 Thebayda es een boom, die men Persekere heet, die jeighen veile siecheiden goet es, op dat men sine vrucht of blat of allitel van sijnre scuertsen 11 omme der sieker hals bint. Want doe Onse Vrauwe dus met haren zone in Egypten vloo, so nighede deise boom toter eerden ende anebeiden Cristum omoedelijc. Doe Herodes dus over een drouch de kinderkinne te doodene, so wart hi ghedaghet van den keiser Augusto sinen zonen tantwoordene. Ende doe hi al te Tharsis voer te Rome waert, so verstont hi dat de coninghen wech waren metten sceipen van daer. Ende daer omme deidi alle de sceipen verbernen, also David vorseide: In anxteliken gheeste sulstu de sceipen van Tharsis verbernen of verderven. inder woestinen daer Cristus doer leet mit sijnre moeder alsi tot Egypten wert voeren, staet een boem die seer nut is tot vele suucten, 37 ist datmen die blader aen die sieken bint. Ende die boem hiet Persidis. Ende als Cristus daer voer bi leet, doe boech hem die boem ter eerden toe ende aenbede Cristum oetmoedelic. Ende als hem Herodes beraden had die kinder te doden, doe wert hi gedaecht vanden keiser te Romen te comen om hem daer te verantwoerden tegen die clage sijnre kinder. Ende als hi derwert voer, leet hi doer die stat van Tharsen ende vernam dat die sciplude van Tharsen de coningen hadden te huus gevoert, daer om dede hi in toornigen moede alle die scepe van Tharsen bernen. Ende dat had David geprophetiert inden souter. 38 Ende doe de vader metten zonen vor den keiser parlemente, so wast ghewijst dat de zonen haren vader onderdaen sijn souden in allen saken, ende dat hi trike laten soude dien hi wilde. Doe Herodes dus weider keerde, so was hi stoutere dat hi dus gheconfirmeert was. Ende hi sende ende deide dooden al de kindren in Bethleem van IJ jaren ende daer ondere na dien tijt dien hi ondersocht hadde van den coninghen. Deise woorden mach men in IJ manieren verstaen: ten eersten van IJ jaren ende daer onder, dats van kindren die twee jaer out waren toten kindren van eenre nacht. Want Herodes hadde ondervonden van den Ende als Herodes dedingde mit sinen kinderen voer den keiser, wert dat ordel gegeven dat die kinder den vader souden sijn gehoersam ende die vader mocht sijn rijc geven welken kinde hi woude. Als Herodes doe weder quam, was hi coenre dan hi te voren was, om dat hi wel gededingt had ende daer om sende hi sijn cracht 39 in Bethleem ende dede daer doden alle die kinder binnen der stat ende al dat lant om wat daer twe jaer out was of daer binnen nader tijt dat hi vernomen had vanden coningen. Want Herodes had tot Romen ende op

6 coninghen dat tkint gheboren was op dien dach dat hem de sterre oppenbaerde. Ende want een jaer was leiden binnen dien dat hi te Rome voer ende weider cam, ende waende hi dat tkint I jaer out was ende ooc allitel daghen, ende daer bi deide hi dooden de kindren die oudere ende jonghere waren, dats van IJ jaren out toten kindren van eenre nacht. Want hi ontsach dat hem tkint versceppen soude moghen ende ansichte oudere of jonghere maken, dien de sterren dienden. Ende deise sentencie houdt men over seikerst. In ene andre maniere so exponeert ment aldus, also Guldemont seit: Van IJ jaren ende daer boven toten kindren van V jaren. Want hi seit dat de sterre den coninghen oppenbaerde een jaer eer tkint gheboren wart. Ende na dien dat dit Herodes ondervonden hadde van den coninghen, so ghinc hi te Rome ende merrede 12 J jaer. Want hi waende dat doe tkint gheboren was als dien coninghen de sterre oppenbaerde ende daer bi hilt hi tkint over IJ jaer out. Ende daer bi so doode hi de kindren van IJ jaren toten kindren van V jaren, maer ne gheen jonghere dan van IJ jaren. Ende dit wilmen prouven omdat men beenren van deisen kindren vint die so groot sijn dat si van kindren van IJ iaren niet moghen sijn. Maer men 13 mach segghen dat de lieden doe meere waren dan si nu sijn. Macrobius seit ende men vindet in ene coronike dat een van Herodes kindren was ghegheiven te voesterne in Bethleem ende het was metten andren ghedoot. Doe wart vuldaen dat de prophete vorseide: Stemme wart ghehoort in den hoghen van gheweene ende ghehule van den moedren dier dien wege een jaer geweest. Ende eer hi derwert toech was Cristus geboren. Ende daer om wist hi wel dat hi meer dan jarich 40 was ende dede alle die kinder doden van twe jaren ende daer beneden, op dat hi des niet en miste, hi en raecte Cristum, want hi ontsach hem des kindes toecomende mogentheit, om dat die sterre den kinde had gedient. Ende dus dede hi C M ende XL M kinder doden. Mer Herodes, die dese moort dede, en sceide sonder die wrake Gods vander werlt niet, want als Methodius seit, so wert onder den kinderen een van Herodes kinder gedoot dat inden lande van Bethleem was bestaet te houden. 41 Doe was vervult dat Jeremias had voerseit, dat grote hulinge was gehoert vanden moederen die haer kinderen

7 kindren dat men doode. De gherechteghe God, also men leist in Scolastica Historia 14, hi en liet niet onghegouden 15 deise grote quaetheit van Herodesse. Want met Gods vonnesse gheschiede dat hi, die veile lieden berooft hadde van haren kindren, dat hi caitivelike wart berooft van sinen kindren. Want Herodes hadde weider in wantrauwen Allexandre ende Aristobole, want een van haren ghesellen seide dat hem Allexander veile goets belooft hadde, wilde hi sinen vader venijn gheiven. Ende de barbier seide dat hem Allexander veile goets belooft hadde, wilde hi sinen vader de storte ontwee snijden als hi sinen baart score. Ooc seidi dat Allexander seide dat men niet rouken 16 en soude van enen kerle die sijn haer gorde om dat hi jonc schinen soude. bescreiden ende en lieten hem niet troosten om dat haer kinder doot waren. Mer God, die een recht rechter is, en liet niet aldus noch Herodes quaetheit ongewroken 42 bliven, want gelijc dat hi die moederen beroeft 43 had van haren kinderkijns, so wert hi bi sinen live jamerlic beroeft van sinen kinderen. Want Alexander ende Aristobolus worden anderwerf tegen den vader vermaect 44, want een van Herodes gesinde seide dat hem Alexander geloefde groot goet dat hi Herodes woude vergeven. Ende die barbier seide dat hem oec groot goet geloeft waer dat hi Herodes woude moorden als hi en scoer. Hier omme wart de vader gram ende deidse dooden, ende settede Antipatrum dat hi coninc sijn soude. Maer na Antipatrum so settede hi Herodem Antipam. Hier om was Herodes toornich ende dede Alexander ende Aristobolus doden ende seide den luden dat Antipater na hem coninc soude werden. Mer onlange daer na weder seide hi dat ende woude Herodes Antipas coninc na hem maken. Hier en boven so doode Herodes Agrippam ende Herodiadem, Philips wijf, die Aristoboles kindren waren, van vaderliker minnen 17. Ende omme deise IJ saken so beghonsten Antipater al te sere te hatene, also sere dat hine gherne vergheiven 18 hadde. Doe dat Herodes vernam, so leide hine in enen kaerkere. Ende nam bi hem Herodes Agrippa ende Herodias sijn suster, want dat waren Aristobolus kinder ende voedese oft sijn kinder hadden geweest. Hier om was Antipater also wreet opden vader dat hi alden raet daer toe dede dat hi den vader had mogen vergeven. 45 Ende als dat Herodes vernam, venc hi den sone ende

8 Doe Augustus de keiser hoorde dat Herodes sine kindren ghedoot hadde, so seide hi: Ic ware mi liever Herodes verkin dan sijn sone. Want om dat hi besneiden toe comelijnc 19 es, so spaert hi sine verkinne, maer sine kindren doot hi. leiden in enen kerker. Doe Herodes LXX jaren out was, so viel hi in al te zwarer siecheit. Want hi wart ghequelt met enen al te staerken cuertse, ende ute ghesleighen met puusten ende met groten tormenten in den hals. Ende sine voeten zwollen ende sine scamelheit 20 rees vul woormen. Ende hi stanc al te sere ende verademde ende versuchtede dickewile. Ende de meesters dadene in olie setten, maer men moestene over doot ute trecken. Maer doe hi hoorde dat de Joden met blijsceipen sine doot ontbeidden, so deide hi vaen ute al Judea de eidele jonghelinghen ende hi seide Salome, sire suster: Ic weet dat de Joden verblijden sullen van mijnre doot, maer ic sal hebben gheween ende eidele uutvaert 21, wiltu doen dat ic di segghe: Als ic doot bem, so doese alle dooden die ic ghevaen hebbe, dat mi al Judea dus beweene haers ondankens. Ende als Herodes out was LXX jaer, doe viel hi in eenre vuulre qualen, want hi creech enen swaren rede 46 ende wert rappich ende rudich 47 ende inden hals en had hi genen adem. Ende die voete swollen hem ende sijn scamelheit wert vol wormen, so dattet vuul stanc. Doe baeiden hem die meisters in olie ende daer wert hi voer doot uutgetogen. Ende als hi vernam dat die Joden blide waren ende hoepten tegen sinen doot, doe dede hi vangen die rijcste ende die beste uten lande van Judea ende seide tot Salome sijnre suster: Ic weet wel dat die Joden blide sellen sijn om minen doot. Ende wilstu doen minen raet, so sellen si alle screien om minen doot. Dat is, als ic doot bin, dat du dese alle dootste die ic gevangen heb. Ende alsi dan bescreien haer mage, 48 so selt scinen dat si minen doot bescreien. Want hi hadde in costumen 22 dat hi na sine spise enen appel scroode 23 ende at. Ende doe hi tmes in de hant hadde, so niesde hi sere ende hi sach al omme offen iemen beletten mochte. Ende hi stac sine hant ute omme hemselven te steikene. Maer een sijn neive hilt sine hant ende belettet. Ende rechtevoort beghonste men te weenene in sconincs zale als of hi doot hadde gheweist. Doe dat Antipater hoorde, so verblijde hi ende hi Dese Herodes hadt in eenre gewoenten dat hi na sijnre maeltijt plach enen rawen appel teten. Ende hi sat eens dages na eten ende had een mes ende palleerde enen appel. Ende doe quam hem so grote quale aen, dat hijt mes hief ende soude hem selven hebben gedoot, mer sijnre suster sonen scoter een toe ende benamt 49 hem. Ende sijn gesinde wert

9 beloofde sinen wachters veile, wilden sine laten gaen. Doe dat Herodes wiste, so was hem zwaerre sijns zoons blijscap dan sijns selfs doot. Ende hi sender serianten 24 ende deidene doden ende settede Archillaum coninc na hem te sine. screiende of die coninc doot had geweest. Als dat die soen Antipas vernam, wert hi seer blide ende loefde groot goet datmen hem uten kerker woude laten. Doe dat Herodes vernam, verdroech hi swaerliker sijns soens bliscap dan sijns selfs doot ende sende stockers 50 ende dede Antipater inden kerker doden ende maecte Archelaus coninc na hem. Ende aldus staerf hi na V daghen die in alle andre dinghen goede aventure hadde, maer hi was al te onsalich in dat hem toe behoorde. Ende opden vijften dach hier na bleef hi doot in sijnre quaetheit. Ende Salome, sijn suster, soe telivereerde 25 alle die hi hiet dooden. Ende sijn suster Salome liet alle die Joden quijt gaen die si gevangen hielt. Maer Remigius seit dat Herodes hem selven doode metten messe daer hi den appel meide scroode. Ende dat Salome al de ghevanghenen doden seide 26 also haer broeder beval. Dus wert sijn quaetheit openbaerlic gewroken vander gerechticheit Gods over hem ende over sijn kinder. 1 Onnozel: onschuldig. 2 Nosen: kwaad doen, schaden. 3 Vernaemt: beroemd. 4 Maggioni, p. 98: accerimus perorator. 5 Dwz.: hij had de vergunning om onderwijs te geven. 6 Verbolgen: boos, kwaad. 7 Viseren: het plan maken. 8 Vensen: doen alsof. 9 Al: langs. 10 Handschrift: Cassiodorlis. 11 Schorse: schors, schil. 12 Merren: wachten. 13 Handschrift: me. 14 Historia Scolastica ( ), geschreven door Petrus Comestor. Overzichtswerk Bijbelse geschiedenis. Bron voor Jacob van Maerlants Rijmbijbel. 15 Ongegouden: onvergolden.

10 16 Roeken: geven om. 17 Maggioni p. 101: Insuper Herodem Agrippam et Herodiadem uxorem Philippi, quos ex Aristobulo susceperat, paterna dilectione fouebat. 18 Vergeven (o.a.): vergiftigen. 19 Toecomelinc: vreemdeling. 20 Schamelheit: geslachtsdelen. 21 Handschrift: vuutuaert 22 costume: gewoonte. 23 Schroden: klein snijden. 24 Seriant: (gewapende) dienaar, lijfwacht. 25 Telivereren: bevrijden, verlossen. 26 Lees: deide 27 Verwerken: zich iemand tot vijand maken. 28 Handschrift: 'bedroeft', waarin 'd' geschrapt werd. 29 Dwaen: wassen. 30 Scalc: slecht. 31 Vroem: hier flink. 32 Dedingen: een aanklacht indienen, processeren. 33 Hem belgen: boosmaken 34 Handschrift: achter 'die' is 'kinderen' geschrapt. 35 Roeken:zie annotatie Handschrift: 'vanden', waarin 'den' doorgehaald werd. 37 Suucte: ziekte. 38 Souter: boek der psalmen. 39 Cracht: hier legermacht. 40 Jarich: één jaar oud. 41 Bestaden te houden: uitbesteden, in de kost doen. 42 Handschrift: hierachter 'liden' geschrapt. 43 Handschrift: 'bedroeft', waarin 'd' geschrapt werd. 44 Vermaken: weer actief worden. 45 vergeven: zie annotatie Rede: rilling, koorts. 47 Rappich ende rudich werden: schurftige uitslag krijgen. 48 Mage: een bloedverwant. 49 Benemen: verhinderen, beletten. 50 Stocker: beul.

Wat de name bediet. Donnosel 1

Wat de name bediet. Donnosel 1 Wat de name bediet Donnosel 1 kinderkinne heet men also bi drien reidenen: omme donnoselheit van leivenne, van reidenen ende van der pinen, ende omme donnoselheit die si behilden. Men heetse onnosel van

Nadere informatie

V- ^ f i I I I i i C Vier Maria Legenden 5* Vier Maria Legenden De Ivoren Toren Apeldoorn J Van een heilich vader / Daer was een heilich vader in eenre vergaderinghe ende dese was coster ende diende

Nadere informatie

[C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6]

[C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6] [C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6] Nu is ghecomen den meydach, ende doen quam Floris in root purper gecleed[t], om dat hi den rooden roose gelijken soude, ende dat

Nadere informatie

Die legende des heileghen bisscops Sinte Nyclaes

Die legende des heileghen bisscops Sinte Nyclaes Die legende des heileghen bisscops Sinte Nyclaes Nycholaus was portere 1 der stat van Patera. Ende hi was gheboren van heyleghen ende rike lieden. Sijn vader hiet Epyphanius ende sijn moeder hiet Johanna.

Nadere informatie

Die coninc vraecht: Hoe comt dat men wint gevoelt ende niene sien en mach?

Die coninc vraecht: Hoe comt dat men wint gevoelt ende niene sien en mach? Hieronder volgen uit de Sidrac alle eenentwintig vragen die op pagina 110 van Wereld in woorden opgesomd worden, inclusief de complete antwoorden. Sidrac blijkt inderdaad een allesweter. Die coninc vraecht:

Nadere informatie

1. Van enen brueder in welkes hande die kroemen verwandelt weren in peerlen

1. Van enen brueder in welkes hande die kroemen verwandelt weren in peerlen Tien korte exempelen, over gewone mensen, arm en rijk, jong en oud, allemaal bedoeld om er een godsdienstige waarheid mee te verduidelijken. Zie over exempelen en mirakels Wereld in woorden pag. 302 e.v.

Nadere informatie

Van Pylatus. Hoe Pylatus doot sloeg des conincs soen van Vrancrijck. 1. Doesborch 1528: spelden

Van Pylatus. Hoe Pylatus doot sloeg des conincs soen van Vrancrijck. 1. Doesborch 1528: spelden Van Pylatus Pylatus Pontius, een rechter ghestelt over dat Joetsche volcke, is mede gherekent van den.ix. quaetsten, omdat hi dat alderbeste goet dat in den hemel ende in der eerden is, so deerlijc, so

Nadere informatie

Van Sente Paula der weduwen van Roemen

Van Sente Paula der weduwen van Roemen Van Sente Paula der weduwen van Roemen Paula was een edel vrouwe van Roemen. Haer leven bescreef Ieronimus in desen woerden: Waert dat al mijn leden worden verwandelt in tongen ende alle mijn lede spraeken,

Nadere informatie

hertaling Albert Verwey (soms iets herschikt) [of een eigen variante] Hadewijch s 7e visioen

hertaling Albert Verwey (soms iets herschikt) [of een eigen variante] Hadewijch s 7e visioen Hadewijch s 7e visioen te enen cinxendage wart mi vertoont in de dageraat, ende men sanc mettenen in de kerke ende ic was daar; ende mijn herte ende mijn aderen ende alle mine leden schudden ende beveden

Nadere informatie

.vij xiiij A iij b c xi d PETRONILLE virgine.vij

.vij xiiij A iij b c xi d PETRONILLE virgine.vij [schutblad] Tsomer stic vander GULDEN LEGENDE [B].ij. [-4r] d Van pinxteren..i. vij e VRBANI pape.vij vi f g BEDE presbiteri.vij xiiij A iij b c xi d PETRONILLE virgine.vij KL Iunius heuet dies.xxx. luna.xxviij.

Nadere informatie

tekst: Mariken van Nieumeghen fragment: Hoe Emmeken haer sondich leven een luttel beclaecht

tekst: Mariken van Nieumeghen fragment: Hoe Emmeken haer sondich leven een luttel beclaecht tekst: Mariken van Nieumeghen fragment: Hoe Emmeken haer sondich leven een luttel beclaecht r. 590 O memorie, verstandenisse, waerdii dinckende Op dleven, daer ick mi nu int ontdraghe, Het soude u duncken

Nadere informatie

Pelgrimagie der menscherliker natueren

Pelgrimagie der menscherliker natueren editie Ingrid Biesheuvel bron, (handschrift ms. germ. fol. 624 van de Staatsbibliothek Preussischer Kulturbesitz te Berlijn.) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_pel003pelg01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Vanden sacramente van Aemsterdam.

Vanden sacramente van Aemsterdam. Het wonder dat Willem van Hildegaersberch in deze sproke verhaalt, voltrok zich in maart 1345 in een woning aan de Kalverstraat. Nog ieder jaar vindt in die maand in Amsterdam de Stille Omgang plaats,

Nadere informatie

De jeeste van Walewein

De jeeste van Walewein Veel meer over Walewein en ettelijke andere Arturromans is te vinden in het grote derde hoofstuk van Frits van Oostrom, Stemmen op schrift. Amsterdam 2007. De jeeste van Walewein Vanden coninc Arture Es

Nadere informatie

In het volgende fragment lezen wij hoe de boerenzoon Ferguut op weg gaat naar het hof van koning Artur, aangezien hij zo graag ridder van de Ronde Tafel wil worden. Nadat de koning hem tot ridder heeft

Nadere informatie

O Mdat het verhaal vergeten is

O Mdat het verhaal vergeten is O crux lignum triumphale [1r] O Kruis, zegevierend Hout Hier vintmen bescreuen hoe dat they lighe cruys quam tot BREDA É O Mme dat die reden es uergheten, Ende luttel liede sijn, diet weten, Hoe theylighe

Nadere informatie

oe Namels van Bavier hoorde [162] Karels redene ende sine woorde wart hi van herten seere gram.

oe Namels van Bavier hoorde [162] Karels redene ende sine woorde wart hi van herten seere gram. A lse doe 1 saghen die Sarrasine [161] doot haren heere, ginghen si hem pinen 2 dapperleke 3 te vliene. Daer en was gheen so coene, hi en wilde te dien stonden wel hebben geweest sijnre verde. 11130 Die

Nadere informatie

Ponthus ende die schoone Sydonie

Ponthus ende die schoone Sydonie Een schoone ende amoruese historie van Ponthus ende die schoone Sydonie welcke waren beyde van coninclijker afcoemsten: Ponthus des conincx Tybours sone, coninck van Galissiën ende Sidonie des conincx

Nadere informatie

De oudste preken in het Nederlands

De oudste preken in het Nederlands De oudste preken in het Nederlands Limburgse sermoenen in het begaardenconvent 3 hss.: Brussel, KB, II 112 (Servaaskopiist); Brussel, KB, IV 138; Weert, Minderbroeders, 10 (Johannes Test) Relatie met

Nadere informatie

Göttingen, theol. 160 proloog, Cant. 1,1-615 -

Göttingen, theol. 160 proloog, Cant. 1,1-615 - Göttingen, theol. 160 proloog, Cant. 1,1-615 - Göttingen theol. 160 varianten proloog basishs.: * H1: Gö, Göttingen, NStUB, theol. 160 collatiehss.: * O: De, Deventer, SAB, 101 F F2 Ha2, Den Haag, KB,

Nadere informatie

Tien tiden dat si waren daer, ghenas die maghet sonder vaer ende sonder wonde ende sonder pine van haren oudsten cnapeline. Niet dat soe enech h

Tien tiden dat si waren daer, ghenas die maghet sonder vaer ende sonder wonde ende sonder pine van haren oudsten cnapeline. Niet dat soe enech h Het kerstverhaal uit Maerlants Rijmbijbel. Duidelijk is te zien dat Maerlant niet puur één evangelie of een combinatie van meerdere evangeliën volgt, maar ook veel andere informatie inlast. Meer over dit

Nadere informatie

Niclaes Peeters. Editie J.G.R. Acquoy

Niclaes Peeters. Editie J.G.R. Acquoy Hier beghinnen de sermonen oft wtlegghingen op alle de evangelien vander vasten, metter passien, alsomen die inder kercken houdt zeer costelijck wtgeleyt Niclaes Peeters Editie J.G.R. Acquoy bron Niclaes

Nadere informatie

Cornicke van Brabant

Cornicke van Brabant Cornicke van Brabant Hennen van Merchtenen editie Guido Gezelle bron (ed. Guido Gezelle). A. Siffer, Gent 1896 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/henn004corn01_01/colofon.htm 2003 dbnl

Nadere informatie

Ende quam my tegen te gemoete, Al lesende sijn gebede. My docht recht aen sijn zede Off hi al goet tot my woude. Ende recht als ic hem liden soude In

Ende quam my tegen te gemoete, Al lesende sijn gebede. My docht recht aen sijn zede Off hi al goet tot my woude. Ende recht als ic hem liden soude In Het vervolg van Vanden vos Reynaerde (zie Stemmen op schrift) begint met de verlengde hofdag, waarop opnieuw veel dieren klachten uiten aan het adres van Reynaert de vos. Zie voor Reynaert II Wereld in

Nadere informatie

A lso nam Ogier vele sciere [241] vanden spere dat baniere ende scoerdet vore Broyiers oghen. Dat en conste Broyier niet ghedoghen. Hi quam daerbi uten keere ende vinc ghereet te sinen spere 16950 ende

Nadere informatie

I n den salighen name Marie, [90]

I n den salighen name Marie, [90] Deel 2 Ogiers outheit (versregels 4137-23731) I n den salighen name Marie, [90] die moeder es ende maghet vrie willic nu beghinnen dichten. Ende dat ic mi niet en moete ontvruchten, 1 4140 des moghe mi

Nadere informatie

Het Gruuthuse Manuscript. Middeleeuwse liedjes. Het Gruuthuse Manuscript Adellijke cultuur Hoofse literatuur

Het Gruuthuse Manuscript. Middeleeuwse liedjes. Het Gruuthuse Manuscript Adellijke cultuur Hoofse literatuur Het Gruuthuse Manuscript Middeleeuwse liedjes Adellijke cultuur Hoofse literatuur Dirk Bouts, Het laatste avondmaal (1464) Het Gruuthuse Manuscript www.kb.nl à Gruuthuse handschri: Hans Memling, dhr. en

Nadere informatie

Dander Martijn. De tweede Martijn.

Dander Martijn. De tweede Martijn. Dit is een van de zogenoemde strofische gedichten van Jacob van Maerlant (zie Stemmen op Schrift pag. 544 en, voor de Eerste Martijn, pag. 521-2, 535 en 543). De gesprekspartners, de vrienden Jacob en

Nadere informatie

Bijlage I: Parafrase en analyse van relevante passages uit boek VI van Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD)

Bijlage I: Parafrase en analyse van relevante passages uit boek VI van Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD) Bijlage I: Parafrase en analyse van relevante passages uit boek VI van Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD) Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD) Infant/Kindertijd (0 7 jaar) Informatie over leeftijdsfase

Nadere informatie

N u volghede Charloot met sporen [101] den herte na, dat emmer voren 4985 wel was ene boghescote. Dat verdroot seere Charlote. Hi verhaeste 1 sijn pert meer dant ghelede. 2 Hets dicke gheseit te menegher

Nadere informatie

33054 vogel sijn vlucht gedaen heeft also dat. 33055 men daer gheen teyken en siet daer die. 33056 vogelen gheulogen hebben ende het wer-

33054 vogel sijn vlucht gedaen heeft also dat. 33055 men daer gheen teyken en siet daer die. 33056 vogelen gheulogen hebben ende het wer- Folio 217r 33017 Hier beghint het xij. boeck ende spreect 33018 vande vogelen int ghemeen ende int spe- 33019 ciael 33020 Dat i. capitel vande vogelen int gemeen 1 33021 ENde want nv die trac- 33022 taet

Nadere informatie

'i' ontstaan, een verschijnsel dat vooral in het Brabants voorkomt (Van Loey 1980b, 15b).

'i' ontstaan, een verschijnsel dat vooral in het Brabants voorkomt (Van Loey 1980b, 15b). Proloog Handschrift Wenen [7r] Hier beghint de legende vander heilegher maget Sinte Godelieve: / Als men screef ons Heeren jaer M / ende vierentachtentich, als paus / te Roome was Hildebrant ende / daer

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

J. van Mierlo Jr., S. J. Strophische Gedichten

J. van Mierlo Jr., S. J. Strophische Gedichten LEUVENSE TEKSTUITGAVEN 446 J. van Mierlo Jr., S. J. lihad EWIJCH Strophische Gedichten Keurboekerij, Grote Markt, 17, Leuven. 1910. Ritmata haywigis I I y, al es nu die winter cout vn Cort die daghe

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Valentijn ende Oursson,

Valentijn ende Oursson, Een schone ende wonderlijcke historie van Valentijn ende Oursson, de twee edele vrome ridders, sonen vanden mogenden keyser van Griecken ende neven vanden edelen koningh Pepijn, doen ter tijt koningh van

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

Ende hoer hier al dat hercomen Over de oogmerken en functies van de proloog

Ende hoer hier al dat hercomen Over de oogmerken en functies van de proloog Caroline De Witte Academiejaar 2008-2009 3 e bachelor Nederlands- Engels Nederlandse Letterkunde V Remco Sleiderink Geschiedschrijving tijdens de Grote Hongersnood Ende hoer hier al dat hercomen Over de

Nadere informatie

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus.

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. De engel zei: God zal jou een kind geven. God zal jou Zijn Kind geven. God zal jou Jezus geven.

Nadere informatie

MARIA MAGDALENA was also geheten van enen casteel of borch die

MARIA MAGDALENA was also geheten van enen casteel of borch die Vander weerdiger vrouwen sinte MARIA MAGDALENA. MARIA MAGDALENA was also geheten van enen casteel of borch die MAGDALUM hiete Ende si was van edelen geslachte als vanden genen die van des coninx geslachte

Nadere informatie

DE TIEN GEBODEN, Provinciale Bibliotheek van Friesland, HANDSCHRIFT. Gr. W. VAN BoRSSÜM WAÄLKES, NAAR EEN UIT DE BEWERKT DOOR

DE TIEN GEBODEN, Provinciale Bibliotheek van Friesland, HANDSCHRIFT. Gr. W. VAN BoRSSÜM WAÄLKES, NAAR EEN UIT DE BEWERKT DOOR DE TIEN GEBODEN, NAAR EEN HANDSCHRIFT UIT DE Provinciale Bibliotheek van Friesland, BEWERKT DOOR Gr. W. VAN BoRSSÜM WAÄLKES, INLEIDING. In de Prov. bibliotheek van Friesland is een handschrift, dat de

Nadere informatie

De aanbidding van het gouden kalf Een feest voor de HEER? Een gouden kalf voor de HEER?

De aanbidding van het gouden kalf Een feest voor de HEER? Een gouden kalf voor de HEER? De aanbidding van het gouden kalf Een feest voor de HEER? Een gouden kalf voor de HEER? Een geschiedenis om van te leren Dit alles strekt ons tot voorbeeld: wij moeten niet uit zijn op het kwade, zoals

Nadere informatie

Wat die mensche es, ende vander bitterheyt der hellen, ende vander zuetecheyt des hemelrijcs. Cap. 43.

Wat die mensche es, ende vander bitterheyt der hellen, ende vander zuetecheyt des hemelrijcs. Cap. 43. Jan van Boendale eindigt zijn tussen 1330 en 1340 geschreven Jans teesteye (zie Wereld in woorden p. 158 e.v.) met heel fraaie verzen over de nietigheid van al het aardse, in schril contrast met de hemelse

Nadere informatie

Beatrijs. Tekst en vertaling

Beatrijs. Tekst en vertaling Editie H. Adema bron H. Adema (ed.),. Taal & Teken, Leeuwarden 1988 (derde druk) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_bea001beat38_01/colofon.php 2012 dbnl / H. Adema t.o. 3 Eerste handschrift

Nadere informatie

APOCALYPS EN ESCHATOLOGIE IN DE VEERTIENDE EEUW

APOCALYPS EN ESCHATOLOGIE IN DE VEERTIENDE EEUW Academiejaar 2006 2007 APOCALYPS EN ESCHATOLOGIE IN DE VEERTIENDE EEUW EEN GECOMMENTARIEERDE EDITIE VAN HET VIERDE BOEK VAN DER LEKEN SPIEGEL VAN JAN VAN BOENDALE DEEL I Promotor: prof. dr. Joris Reynaert

Nadere informatie

I - Het eerste hoofdstuk heeft geen titel, daar gewoonlijk de kroniektitel daarvoor in de plaats staat.

I - Het eerste hoofdstuk heeft geen titel, daar gewoonlijk de kroniektitel daarvoor in de plaats staat. 1 I. Dit sijn die croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant. Eersamen gheduchten vaderen, edelen princen ende heren haren Johanne, bisscop der heiliger kerken tot Utrecht, ende Willame, hertoghe

Nadere informatie

Protestants Kralingen. Vergeving. Zondag 14 september 2014, Hoflaankerk

Protestants Kralingen. Vergeving. Zondag 14 september 2014, Hoflaankerk Protestants Kralingen Vergeving Zondag 14 september 2014, Hoflaankerk orgelspel Nun Lob mein Seel den Herren Dietrich Buxtehude VOORBEREIDING verwelkoming door de ouderling aanvangspsalm 287: 1, 2 en 5

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DANIËL DE GEVANGENE

Bijbel voor Kinderen. presenteert DANIËL DE GEVANGENE Bijbel voor Kinderen presenteert DANIËL DE GEVANGENE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

BIBLIOTHEEK VAN. 111,1133WE Ell ONDER REDACTIE VAN. Dr. H. E. MOLTZER. Hoogleeraar te Groningen, Dr. JAN TE WINKEL

BIBLIOTHEEK VAN. 111,1133WE Ell ONDER REDACTIE VAN. Dr. H. E. MOLTZER. Hoogleeraar te Groningen, Dr. JAN TE WINKEL BIBLIOTHEEK VAN 111,1133WE Ell ONDER REDACTIE VAN Dr. H. E. MOLTZER Hoogleeraar te Groningen, EN Dr. JAN TE WINKEL Praeceptor aan het Gymnasium te Groningen. MET MEDEWERKING VAN Prof. W. G. BRILL, Prof.

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Bloemlezing uit de Middelnederlandse Dichtkunst

Bloemlezing uit de Middelnederlandse Dichtkunst VERWI JS Bloemlezing uit de Middelnederlandse Dichtkunst 2 N.V. W. J. THIEME & CIE - ZUTPHEN Prij~ in.'. f Il.---, cvdb. I I!.sn VERWIJS' Bloemlezing uit cle Miciclelneclerlandse Dichtkunst HERZIEN DOOR

Nadere informatie

Figuren die exempel gheven

Figuren die exempel gheven Figuren die exempel gheven De functie van dieren in verhalende profaan-ethische sproken Scriptie Bachelor Nederlandse taal en cultuur Eindwerkstuk Middelnederlandse Letterkunde Begeleider: Bart Besamusca

Nadere informatie

DE FAMILIE-AANTEKENINGEN VAN ADRIAEN CLAESZ. [VAN ADRICHEM] TE DELFT (1503-1560)

DE FAMILIE-AANTEKENINGEN VAN ADRIAEN CLAESZ. [VAN ADRICHEM] TE DELFT (1503-1560) DE FAMILIE-AANTEKENINGEN VAN ADRIAEN CLAESZ. [VAN ADRICHEM] TE DELFT (1503-1560) Nationaal Archief, archief van de familie Van Adrichem, nr. 1: Registerboeck van mijn onroerende goeden als van landen,

Nadere informatie

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Bijbel voor Kinderen presenteert EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Spiegel der monniken

Spiegel der monniken Spiegel der monniken Editie van de Middelnederlandse vertaling van het eerste boek van de Profectus religiosorum door Roel van den Assem, Eefje Been, Afra Boot, Fleur van Geenen, Jelmer Dijkstra, Jorik

Nadere informatie

Zendingsmoment voor het sterzingen, opgebouwd rond Mt. 2, 1-12

Zendingsmoment voor het sterzingen, opgebouwd rond Mt. 2, 1-12 Pagina 1 Didactisch materiaal Affiche, sterreflectoren, veiligheidsjasjes, van het sterzingen Projectfiche sterzingen 2015 Verkleedmateriaal voor Driekoningen CD met sterzangerslied Teksten van de liederen

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Omme dat die mensche na der scrifturen coninc es der creaturen, es dus van hem mijn beghin.

Omme dat die mensche na der scrifturen coninc es der creaturen, es dus van hem mijn beghin. Uit de talloze beschrijvingen die Maerlants Der naturen bloeme telt, volgen hier de fragmenten over de mens en diens zeven levenstijdperken, over de valk en de uitgebreide vogelgeneeskunde die erop volgt,

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Bijbel voor Kinderen presenteert JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door:

Nadere informatie

exemplaar Huis Bergh, Hs. 4.

exemplaar Huis Bergh, Hs. 4. Getijdenboek van Geert Groote (1340-1384) exemplaar Huis Bergh, Hs. 4. Diplomatische editie bezorgd door dr. Willem Kuiper & Matthijs Holwerda M.A. Leerstoelgroep Historische Nederlandse Letterkunde Universiteit

Nadere informatie

LANKVELD. Gegevens per perceel. Laatste verandering: 17-2-2012. Rekonstruktie van Veghel Martien van Asseldonk

LANKVELD. Gegevens per perceel. Laatste verandering: 17-2-2012. Rekonstruktie van Veghel Martien van Asseldonk LANKVELD Gegevens per perceel Laatste verandering: 17-2-2012 Rekonstruktie van Veghel Martien van Asseldonk Perceel nr. 1 Beschrijving: Nieuw erf van 23-4-1793, groot 1 lopens en 40 roeden, gelegen aan

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

VAN DEN LEVENE ONS H EREN

VAN DEN LEVENE ONS H EREN NEDERLANDSCHE SCI-IOOLBIBLIOTI-IEEK VAN DEN LEVENE ONS H EREN (FRAGMENTEN) L. C.G. MALMBERG -'S-HERTOGENBOSCH MALMBERG'S NEDERLANDSCHE SCHOOLBIBLIOTHEEK onder redactie van E. F. van de Bilt en H. C. M.

Nadere informatie

L E S E R. [485] T O T D E N

L E S E R. [485] T O T D E N [485] T O T D E N L E S E R. NA dat ick besloten hadt een eynde van deze oeffeningen te maecken, soo heb ick bevonden, dat my, Beminde Leser, noch verscheyde andre dingen van vermaeckelijcke en treffelijcke

Nadere informatie

Liturgie middagdienst Woensdag 25 december Gezang 139 vers 1, 2en 3

Liturgie middagdienst Woensdag 25 december Gezang 139 vers 1, 2en 3 Gezang 139 vers 1, 2 en 3 Komt, verwondert u hier, mensen, ziet, hoe dat u God bemint, ziet vervuld der zielen wensen, ziet dit nieuw geboren kind! Ziet, die 't woord is, zonder spreken, ziet, die vorst

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Vindplaats: Toonkunstbibliotheek Amsterdam, 212 E 20, Gulde-iaers Feest-Dagen, 1635 I.S.V.W. Pagina 1157, Microfilm: UB Amsterdam

Vindplaats: Toonkunstbibliotheek Amsterdam, 212 E 20, Gulde-iaers Feest-Dagen, 1635 I.S.V.W. Pagina 1157, Microfilm: UB Amsterdam Wij vyeren heden Wij vyeren heden is een Sint-Nicolaaslied uit Gulde-iaers-feestdagen (1635, pag. 1157) van Johannes Stalpaert van der Wiele, I.S.V.W. (1579-1630). Vindplaats: Toonkunstbibliotheek Amsterdam,

Nadere informatie

1398Albrecht, na 24 augustus 1398. Schwarzenberg Pag. 285. Albrecht geeft Friesland een Hollands landrecht.

1398Albrecht, na 24 augustus 1398. Schwarzenberg Pag. 285. Albrecht geeft Friesland een Hollands landrecht. Albrecht geeft Friesland een Hollands landrecht. 1398Albrecht, na 24 augustus 1398. Schwarzenberg Pag. 285. Aelbrecht bi Goids genaden Palensgreve up ten Rijn, Hertoge in Beyeren, Grave van Henegouwen,

Nadere informatie

De Hoofdzaak van Pepijn III

De Hoofdzaak van Pepijn III De Hoofdzaak van Pepijn III Over het lichaam van Johannes de Doper en de verhouding tot de Spiegel Historiael Van Maerlant Jan Van Boendale en zijn Brabantsche Yeesten : Boek I, vs. 1484-1597 door Hye-Sook

Nadere informatie

Welke angst leefde bij de broers van Jozef na het overlijden van hun vader?

Welke angst leefde bij de broers van Jozef na het overlijden van hun vader? Wat hield Jozef zijn hele leven in Egypte voor ogen? Welke angst leefde bij de broers van Jozef na het overlijden van hun vader? Genesis 50:15, 17 15 Toen de broers van Jozef zagen dat hun vader dood was,

Nadere informatie

..tem doe bisscop Florens ghestorven was, doe qwamen binnen Utrecht

..tem doe bisscop Florens ghestorven was, doe qwamen binnen Utrecht 243 VERVOLG De kroniek van de Nederlandse Beke eindigt met 1393, en wel met een bericht van Sint Margriet, 13 juli. Toen is het kasteel Altena door Willem van Oostervant overgegeven. Een halve bladzij

Nadere informatie

EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF

EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Kerr en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie?

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij. Genesis 20:1-12 1 Abraham

Nadere informatie

JEZUS. Hij zoekt en redt de verlorene (Lukas 19:10) Hij neemt de zonde weg (Johannes 1:29) Hij redt van zonden. Hij pleit voor ons (Hebreeën 2:17)

JEZUS. Hij zoekt en redt de verlorene (Lukas 19:10) Hij neemt de zonde weg (Johannes 1:29) Hij redt van zonden. Hij pleit voor ons (Hebreeën 2:17) Les 6 voor 6 februari 2016 JEZUS Wat betekenen de namen van de Heiland in Mattheüs 1:20-23? De namen JEZUS ( De Heer redt ) en IMMANUEL ( God met ons ) vertegenwoordigen de twee doelen van de missie van

Nadere informatie

Karel ende Elegast. editie A.M. Duinhoven

Karel ende Elegast. editie A.M. Duinhoven editie A.M. Duinhoven bron In: Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie), Cd-rom Middelnederlands. Sdu Uitgevers/Standaard Uitgeverij, Den Haag/Antwerpen 1998. Zie voor verantwoording:

Nadere informatie

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Voorganger: Ds. M.N. Ariesen-Holwerda Organist: Kees Nottrot Pianist: Peter Wagenaar Afkondigingen Zingen van een psalm 122: 1 en

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

7.10 Aanbesteding herbouw van spits in 1714

7.10 Aanbesteding herbouw van spits in 1714 7.10 Aanbesteding herbouw van spits in 1714 Transcriptie van document: RHCE Schepenbank Heeze Leende en Zesgehuchten, A-0210, nr.1653, fol. 42 t/m 44 gedateerd 11 mei 1714: Regel nummer tekst interpretatie

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag

Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag Protestants Kralingen Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag de afdaling naar sodom marc chagall, 1931 orgelspel verwelkoming door de ouderling [allen gaan staan] stilte bemoediging: Liedboek

Nadere informatie

MORGENGEBED. in de morgen van de achtste dag. Volheid der dagen. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela 1 januari Welkom

MORGENGEBED. in de morgen van de achtste dag. Volheid der dagen. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela 1 januari Welkom MORGENGEBED Welkom -2- in de morgen van de achtste dag Volheid der dagen Openingswoorden Wij zijn hier bijeengekomen op de vroege ochtend in dit nieuwe jaar om God te bidden om licht en wijsheid, om vuur

Nadere informatie

Gilde-Brief Gilde Den Standboog. Gilde-Brief

Gilde-Brief Gilde Den Standboog. Gilde-Brief Gilde-Brief Wij Willem Carel Hendrik Friso, bij de gratie gods, Prince van Orange en de Nassau, Graaf van Catzelelnbogen, Vianden, Dietz, Spiegelberg, Bueren, Leerdam,en Cuylenburg, Marquis van Veere en

Nadere informatie

Wijkgemeente Ichthus Noordwijk. vrije genade. LEER HEM KENNEN 15 bewaarexemplaar. Ds. F. van Roest, zondag 22 juni

Wijkgemeente Ichthus Noordwijk. vrije genade. LEER HEM KENNEN 15 bewaarexemplaar. Ds. F. van Roest, zondag 22 juni LEER HEM KENNEN 15 bewaarexemplaar Wijkgemeente Ichthus Noordwijk vrije genade Ds. F. van Roest, zondag 22 juni 1 Ga mij niet voorbij, o Vader, zie hoe mij mijn zonde smart. Trek mij met Uw koorden nader,

Nadere informatie

Evenbeeld van God blok A - nivo 2 - avond 1

Evenbeeld van God blok A - nivo 2 - avond 1 Evenbeeld van God blok A - nivo 2 - avond 1 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Geschapen naar Gods Beeld - woordweb 19.25 Bespreken Genesis 1: 26-28 / psalm 8 19.35 Ik ben Gods Beeld dus..

Nadere informatie

Is Jezus God? De namen van God de Vader en God de Zoon

Is Jezus God? De namen van God de Vader en God de Zoon Is Jezus God? De namen van God de Vader en God de Zoon 1 Johannes 5: 20 (Statenvertaling) Doch wij weten, dat de Zoon van God gekomen is, en heeft ons het verstand gegeven, dat wij den Waarachtige kennen;

Nadere informatie

De kruisweg lopen GOEDE VRIJDAG

De kruisweg lopen GOEDE VRIJDAG Ds. Nelleke Beimers, voorganger Marijke de Vries en Jan Vrieswijk, lector Korstiaan van Wijngaarden, orgel Cantorij o.l.v. Gyöngyi Kovács GOEDE VRIJDAG De kruisweg lopen Ter overweging De kruisweg lopen

Nadere informatie

- 1 - tot ons sprak en ons de Schriften opende? De Heer is waarlijk opgestaan en daar gaan we over lezen in Lucas 24: 30 en verder:

- 1 - tot ons sprak en ons de Schriften opende? De Heer is waarlijk opgestaan en daar gaan we over lezen in Lucas 24: 30 en verder: - 1 - Pasen (de opstanding) De Heer is waarlijk opgestaan en daar gaan we over lezen in Lucas 24: 30 en verder: 30 En het geschiedde, toen Hij met hen (dat zijn de Emmaüsgangers) aanlag, dat Hij het brood

Nadere informatie

Liturgie voor de vierde zondag van Advent en bevestigingsdienst

Liturgie voor de vierde zondag van Advent en bevestigingsdienst Liturgie voor de vierde zondag van Advent en bevestigingsdienst 18-12-2016 Voorganger: Organist: Locatie: Bevestiging van: Thema: ds. Nita van der Horst - Kattenberg Marco 't Hart Dorpskerk te Oostvoorne

Nadere informatie

Roman van Antiochië (fragmenten Wenen, Brussel/Gent en Leuven)

Roman van Antiochië (fragmenten Wenen, Brussel/Gent en Leuven) Roman van Antiochië (fragmenten Wenen, Brussel/Gent en Leuven) editie G.H.M. Claassens bron. In: Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie), Cd-rom Middelnederlands. Sdu Uitgevers/Standaard

Nadere informatie

Hoe probeerde Jakob Ezau gunstig te stemmen en waarom deed hij dat?

Hoe probeerde Jakob Ezau gunstig te stemmen en waarom deed hij dat? De ontmoeting tussen Jakob en Ezau. Hoe probeerde Jakob Ezau gunstig te stemmen en waarom deed hij dat? Genesis 32:3-5 3 En Jakob stuurde boden voor zich uit naar zijn broer Ezau, 4 Hij gebood hun: Dit

Nadere informatie

Het verhaal van de Visser van Parijs, besproken in Wereld in Woorden pagina 422 e.v., volgt hier in zijn geheel.

Het verhaal van de Visser van Parijs, besproken in Wereld in Woorden pagina 422 e.v., volgt hier in zijn geheel. Het verhaal van de Visser van Parijs, besproken in Wereld in Woorden pagina 422 e.v., volgt hier in zijn geheel. Dits vanden vesscher van Parijs Ende van sinen wive, sijts wijs Vraye rime ende scone woert

Nadere informatie

GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE

GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE Bijbel voor Kinderen presenteert GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Tammy S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Testament. Jan Splinter. editie N. de Pauw

Testament. Jan Splinter. editie N. de Pauw Testament Jan Splinter editie N. de Pauw bron Testament. In: Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie), Cd-rom Middelnederlands. Sdu Uitgevers/Standaard Uitgeverij, Den Haag/Antwerpen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: HET BEGIN

Hoofdstuk 1: HET BEGIN Hoofdstuk 1: HET BEGIN 2 Dit verhaal word verteld in een oud boek, duizenden jaren oud. Elk woord dat ik u ga vertellen is waar. Een aantal dingen zijn erg moeilijk te geloven, Maar de waarheid is vaak

Nadere informatie

Lukas 22, Jezus: meer dan Pesach

Lukas 22, Jezus: meer dan Pesach Lukas 22,15-20 - Jezus: meer dan Pesach Viering Heilig Avondmaal Liturgie Voorzang Ps 81,1.2.4 Stil gebed Votum / zegengroet Zingen Ps 133,3 Gebed Lezen uit de Bijbel: - Ex 12,1-20 Zingen: Ps 105,16.17

Nadere informatie

Alfa. literaire teksten uit de nederlanden. Lanseloet. van Denemerken. een abel spel. bezorgd door. Hans van Dijk. Amsterdam University Press

Alfa. literaire teksten uit de nederlanden. Lanseloet. van Denemerken. een abel spel. bezorgd door. Hans van Dijk. Amsterdam University Press Alfa literaire teksten uit de nederlanden Lanseloet van Denemerken een abel spel bezorgd door Hans van Dijk Amsterdam University Press LANSELüET VAN DENEMERKEN Alfa Literaire teksten uit de Nederlanden

Nadere informatie

Editie W.J.A. Jonckbloet

Editie W.J.A. Jonckbloet Editie W.J.A. Jonckbloet bron W.J.A. Jonckbloet (ed.),. P.N. van Kampen, Amsterdam 1859 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_bea001beat10_01/colofon.php 2011 dbnl III Aan Dr. M. de Vries,

Nadere informatie

Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan?

Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan? Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan? Genesis 2:8-10 8 Ook plantte de HEERE God een hof in Eden, in het oosten, en Hij plaatste daar de mens, die Hij gevormd had. 9 En de HEERE

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie