Toeristische verblijfsaccommodaties stadsregio Amsterdam Analyse marktkansen en aanbevelingen uitvoeringsstrategie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toeristische verblijfsaccommodaties stadsregio Amsterdam Analyse marktkansen en aanbevelingen uitvoeringsstrategie"

Transcriptie

1 Toeristische verblijfsaccommodaties stadsregio Amsterdam Analyse marktkansen en aanbevelingen uitvoeringsstrategie Rapportage in opdracht van Regionaal Orgaan Amsterdam (ROA) November 2006 Projectnummer St Postbus EV Breda tel.: fax:

2 Inhoudsopgave 1. INLEIDING Aanleiding Doel en vraagstelling Aanpak en verrichte werkzaamheden Leeswijzer 2 2. HUIDIGE MARKTSITUATIE Inleiding Afbakening Hotelmarkt Markt voor overige verblijfsaccommodaties Conclusies (INTER)NATIONALE TRENDS Inleiding Algemene (inter)nationale ontwikkelingen hotelmarkt Algemene ontwikkelingen overig verblijfsaanbod POTENTIES DEELMARKTEN Inleiding Zakelijke markt Meerdaagse semi-zakelijke bijeenkomsten Toeristische markt Conclusies TOEKOMSTBEELD HOTELMARKT ROA Inleiding Raming capaciteitsbehoefte hotels middellange termijn Randvoorwaarden uitbreiding hotelaanbod AANBEVELINGEN Inleiding Locatiekeuze en -beleid: markgericht en transparant Ruimtelijke ordening en grondprijspolitiek: versnelde ontwikkeling mogelijk Communicatie met de hotellerie: sectoraal en individueel Monitoring ontwikkelingen: vinger aan de pols 37

3 1. INLEIDING 1.1. Aanleiding Het ROA 1 Masterplan Toerisme (2001) geeft aan dat toerisme belangrijk is voor de regionale economie: jaarlijks besteden toeristen 6,0 miljard in de regio Amsterdam. Toerisme geeft daarmee belangrijke impulsen aan het voorzieningenniveau en de leefbaarheid. Daarnaast versterkt toerisme het imago van de regio, hetgeen positief is voor het internationale investerings- en vestigingsklimaat. Voor het functioneren van de toeristische én zakelijke markt (incl. congresmarkt) is voldoende capaciteit, kwaliteit en diversiteit in de verblijfsaccommodatiesector een absolute randvoorwaarde. Verder is hierbij belangrijk dat Amsterdam en de andere gemeenten binnen het ROA-gebied in dit kader aanvullend en complementair zijn ten opzichte van elkaar. Een goede afstemming van vraag en aanbod kan leiden tot meer overnachtingen en in combinatie tot meer directe bestedingen in toeristische attracties, horeca en accommodatiewezen. Ook kunnen meer overnachtingen in de regio leiden tot indirecte bestedingen in bijvoorbeeld de detailhandel (spin-off). De extra bestedingen leiden verder tot meer werkgelegenheid, met name ook voor minder hoog opgeleiden Doel en vraagstelling Om te komen tot een goede afstemming van vraag en aanbod in de verblijfsaccommodatiesector voor de (middel)lange termijn (scope ) in de meest brede zin (hotels, pensions, B&B, campings, bungalow- en appartementencomplexen) wil ROA de volgende vragen beantwoord zien: Is er genoeg overnachtingcapaciteit (vraag-aanbod discrepantie) in het algemeen? Sluit de capaciteit (soort accommodatie) die wordt aangeboden aan bij de vraag van de consument/meerdaagse bezoeker? Wordt de capaciteit aangeboden op de juiste plaats (geografisch, gewenste locaties)? Waar (op welke locaties) kan eventuele nieuwe vraag het beste geaccommodeerd worden?, eerder nauw betrokken bij het opstellen van het Masterplan Toerisme, is gevraagd een voorstel te doen voor een studie waarin deze vragen adequaat beantwoord worden, uitmondend in aanbevelingen voor een uitvoeringsgerichte strategie voor het ROA-gebied Aanpak en verrichte werkzaamheden Gezien de korte doorlooptijd van de studie is, in overleg met de opdrachtgever, gekozen voor een aanpak in de vorm van een quick scan waarbij de basis wordt gevormd door de reeds beschikbare kennis bij ROA en deelnemende partijen/gemeenten en de bij ons bureau aanwezige kennis en data. 1 Regionaal Orgaan Amsterdam (ROA). 1

4 Om te komen tot het gewenste inzicht zijn de volgende werkzaamheden verricht: Inventarisatie, analyse en bewerking statistische data BHC, CBS, ATCB, gemeente Amsterdam (O+S), etc; Bestudering reeds voorliggende rapportages en nota s; Telefonische checks aanbod en plannen in de stadsregio; Deskresearch (inter)nationale trends en landelijke/regionale ontwikkelingen in de belangrijkste overnachtingen genererende sectoren (bedrijfsleven, toerisme en meerdaagse bijeenkomsten); Telefonische interviews met vertegenwoordigers van (internationale) hotelketens alsmede camping- en bungalowketens; Doorrekening (m.b.v. spreadsheetmodel) toekomstige capaciteit in verschillende scenario s (totaal en verdeling) met een indicatieve verdeling naar deelgebieden en sectoren; Rapportage; Tweemaal overleg/toelichting begeleidingscommissie Leeswijzer Deze rapportage is als volgt opgebouwd: In hoofdstuk 2 is een beeld geschetst van de huidige marktverhoudingen in de regio Amsterdam; In hoofdstuk 3 zijn de algemene marktontwikkelingen en trends geschetst ten aanzien van het aanbod en de vraag; Hoofdstuk 4 geeft de marktpotenties weer op basis van ontwikkelingen betreffende de verschillende marktsegmenten; In hoofdstuk 5 zijn het toekomstbeeld en randvoorwaarden voor de hotelsector besproken; In hoofdstuk 6 zijn aanbevelingen gedaan voor het faciliteren van de hotelsector en verblijfsrecreatiemarkt door ROA en de gemeenten. 2

5 2. HUIDIGE MARKTSITUATIE 2.1. Inleiding In dit hoofdstuk is een beeld geschetst van de huidige marktverhoudingen in de stadsregio Amsterdam. Eerst is kort ingegaan op de gehanteerde afbakening (2.2.). Vervolgens is voor de hotels (2.3.) en de overige verblijfsaccommodaties (2.4.) achtereenvolgens ingegaan op: Het aanbod: type en aantal aanbieders, capaciteiten, prijsniveaus, spreiding, etc; De vraag: volume, spreiding in tijd, soort verblijf, etc; De huidige marktverhoudingen; Plannen. Dit hoofdstuk is afgesloten met een samenvatting en conclusies (2.5.) Afbakening Sectorale verdeling In deze studie is een indeling gehanteerd naar sectoren aansluitend op de indeling van het Centraal Bureau voor de Statistiek waarbij twee clusters worden onderscheiden: Hotels (zie paragraaf 2.3.); Overige verblijfsaccommodaties (zie paragraaf 2.4.). Tot de hotels worden hotels, pensions, jeugdaccommodaties en bed & breakfast accommodaties gerekend. De overige verblijfsaccommodaties bestaan uit campings, minicampings, bungalowparken, appartementen (niet behorende bij hotels) en groepsaccommodaties. Tenzij anders aangegeven zijn geen ondergrenzen gehanteerd ten aanzien van de capaciteit (aantal bedden, kamers, plaatsen, etc). Geografisch perspectief Het ROA-gebied bestaat uit de volgende 16 gemeenten: Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Beemster, Diemen, Edam-Volendam, Haarlemmermeer, Landsmeer, Oostzaan, Ouder-Amstel, Purmerend, Uithoorn, Waterland, Wormerland, Zaanstad en Zeevang. In figuur 2.1. op de volgende pagina is een kaart van de regio opgenomen. In deze studie is waar mogelijk (m.n. bij de behandeling van het bestaande aanbod) een (in onderling overleg vastgestelde) geografische vierdeling gehanteerd: Amsterdam; Haarlemmermeer; ROA Zuid: dit gebied bestaat uit de (overige) gemeenten ten zuiden van het Noordzeekanaal, te weten: Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn; ROA-Noord: dit deelgebied bestaat uit de (overige) gemeenten boven het Noordzeekanaal, te weten: Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad en Zeevang. 3

6 Figuur Afbakening ROA-gebied Hotelmarkt In deze paragraaf is nader ingegaan op de huidige hotelmarkt in het ROAgebied. Hierbij is achtereenvolgens ingegaan op het aanbod, de vraag, de marktverhoudingen en de plannen Aanbod Capaciteit Het hotelaanbod in het ROA-gebied is geï! " # $ % & % & '(() '(() In de regio Amsterdam zijn momenteel 411 hotels gevestigd2 met in totaal kamers en bedden (zie ook tabel 2.2. op de volgende pagina). Het hotelaanbod in het ROA-gebied is het afgelopen decennium ( ) behoorlijk toegenomen. Zo is het aantal hotels gestegen met 7% (tegen een landelijke daling van 2%). Het aantal kamers is gestegen met 31% (tegen een landelijke stijging van 21%). In tabel 2.1. op de volgende pagina is de ontwikkeling van het aantal kamers weergegeven (op basis van Horeca in Cijfers). Hieruit kan worden afgelezen dat het aanbod met name in de gemeente Haarlemmermeer fors is toegenomen (zowel in absolute als in relatieve zin). 2 Inclusief bed & breakfast accommodaties met minimaal 4 bedden in Amsterdam, exclusief bed & breakfast accommodaties elders in de regio. Op basis van diverse bronnen (ANWB, VVV, internet) is het aanbod bed & breakfast accommodaties buiten Amsterdam ingeschat op 39 accommodaties met in totaal 111 kamers. 4

7 Tabel 2.1. Ontwikkeling aantal hotelkamers Groei Absoluut Relatief Amsterdam % Haarlemmermeer % ROA Zuid % ROA Noord % Totaal ROA % Bron: Horeca in Cijfers 2005, Bedrijfschap Horeca & Catering. Spreiding Wanneer gekeken wordt naar de ligging van de hotels in de regio, valt uit tabel 2.2. af te lezen dat het grootste deel van het aanbod gelegen is in Amsterdam. Ook de gemeente Haarlemmermeer heeft een behoorlijk aandeel in het aanbod, zeker waar het aantal kamers betreft. Samen zijn deze twee gemeenten goed voor 94% van het aantal hotelkamers. Tabel 2.2. Spreiding hotelaanbod in de regio Hotels Kamers Bedden Absoluut Relatief Absoluut Relatief Absoluut Relatief Amsterdam % % % Haarlemmermeer 18 4% % % ROA Zuid 11 3% 479 2% 941 2% ROA Noord 34 8% % % Totaal % % % Bron: eigen inventarisatie Ook het aanbod in Amsterdam blijkt redelijk geconcentreerd te zijn. Op basis van cijfers van O+S van de gemeente Amsterdam blijkt dat 80-90% van het hotelaanbod in de hoofdstad in het centrum, Oud-West of Oud-Zuid ligt. Schaalgrootte Het gemiddeld aantal kamers per hotel in de regio bedraagt circa 58. Hiermee is het hotelaanbod in het ROA-gebied relatief grootschalig in vergelijking met het Nederlands gemiddelde (34,6 kamers per hotel, HinC 2006). Met name de hotels in de Haarlemmermeer zijn (zeer) grootschalig (zie ook onderstaande figuur). Figuur 2.2. Schaalgrootte hotels ROA-gebied 250 Aantal kamers per hotel Amsterdam Haarlemmermeer ROA Zuid ROA Noord Totaal ROA Nederland 5

8 Niveau In onderstaande figuur is weergegeven hoe het hotelaanbod (uitgedrukt in aantal kamers) is opgebouwd per sterrenklasse. Hierbij is voor de Amsterdamse hotels uitgegaan van de gegevens uit de hoteldatabase, welke nog uitgaat van de Benelux Hotelclassificatie (die per 1 januari 2004 wordt vervangen door de nieuwe Nederlandse Hotel Classificatie, zie onderstaand kader). Voor de overige hotels in de regio is uitgegaan van de vermelding zoals weergegeven in de verschillende bronnen (o.a. VVV gids). Naar verluidt zorgt de nieuwe hotelclassificatie met name voor een afname in het 5-sterrensegment. Figuur 2.3. Aantal hotelkamers naar sterrenklasse Hotelkamers naar sterrenklasse 100% 0% 0% 7% 90% 80% 23% 31% 39% 44% 23% 33% 70% 60% 24% 28% 50% 39% 40% 30% 31% 49% 36% 31% 31% 20% 10% 0% 10% 8% 26% 4% 1% 8% 5% 8% 9% 16% 6% 14% 5% 4% 0% 0% 3% 5% Amsterdam Haarlemmermeer ROA Zuid ROA Noord Totaal ROA Nederland Geen 1 ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren Zoals uit bovenstaande grafiek kan worden afgelezen is het hotelaanbod in het ROA-gebied relatief luxe 3. Er zijn relatief veel kamers in het 5-sterrensegment (m.n. in de Haarlemmermeer en Amsterdam) en het aanbod in het niet geclassificeerde segment is relatief gering. In totaal is circa 82% van de kamers gevestigd in 3 tot en met 5-sterrenhotels (in de Haarlemmermeer zelfs 96%). Nederlandse Hotel Classificatie Op 1 juli 2003 is de nieuwe Nederlandse Hotel Classificatie (NHC) formeel van kracht geworden. Per 1 januari 2004 is gestart met de uitvoering van het nieuwe classificatiesysteem. Het Bedrijfschap Horeca & Catering is verantwoordelijk voor de uitvoering van de NHC. Het systeem is verplicht, dus alle hotels zullen deelnemen aan het nieuwe systeem, dat is ontwikkeld door Koninklijk Horeca Nederland (klankbordgroep hotels) met medewerking van het Bedrijfschap Horeca en Catering en de ANWB. De Nederlandse Hotel Classificatie telt 5 categorieën, uitgedrukt in sterren. Een logiesverstrekker zonder categorieaanduiding heeft geen sterren en mag de aanduiding hotel niet voeren. Een hotel moet voldoen aan minimumeisen (basisnormen). Daarnaast moeten hotels met 2 tot en met 5 sterren een aantal punten behalen door te voldoen aan meerdere vrijwillige normen (keuzenormen). Daarmee worden de individuele extra kwaliteiten (voorzieningen, faciliteiten en services) beloond. Hotels melden zichzelf aan op een speciale website en krijgen vervolgens een voorlopige indeling die daarna wordt gecontroleerd in het hotel. Na toekenning van het definitieve aantal sterren worden de hotels periodiek gecontroleerd. 3 De verhouding zoals vermeld voor Nederland betreft de verhouding in In verband met het nieuwe classificatiesysteem dat momenteel nog niet volledig is doorgevoerd vermeld Horeca in Cijfers voorlopig alleen het aantal accommodaties, kamers en bedden en niet meer het aanbod per sterrenklasse. 6

9 Ketens In de regio zijn circa 88 hotels aangesloten bij een hotelketen. Dit is ruim 21% van het aantal hotels. In Amsterdam is ongeveer 18% van de hotels aangesloten bij een keten, in de rest van het ROA-gebied ligt dit percentage beduidend hoger (namelijk op 40%). Doordat hotels die zijn aangesloten doorgaans groter zijn is het aanbod uitgedrukt in aantal bedden dat onderdeel uitmaakt van een keten groter. In het ROA-gebied exclusief Amsterdam ligt dit percentage op 83% 4. De belangrijkste (inter)nationale hotelketens zijn allemaal vertegenwoordigd in de regio (zie ook hoofdstuk 3) Vraag Omvang vraag In 2005 verbleven ruim 4,5 miljoen gasten in de hotels in Amsterdam. In totaal zorgden deze gasten voor 8,2 miljoen overnachtingen 5. In de gemeente Haarlemmermeer vonden naar schatting bijna 1,5 miljoen overnachtingen plaats 6. Voor de rest van het ROA-gebied is een inschatting gemaakt op basis van de gemiddelde bedbezetting in Noord-Holland (exclusief Amsterdam). Het aantal overnachtingen in de regio Overig ROA wordt hiermee geraamd op een kleine 0,5 miljoen. Het totaal aantal overnachtingen in het ROA-gebied komt hiermee uit op 10,1 à 10,2 miljoen. Hiervan is 81% gerealiseerd in Amsterdam, 14% in de Haarlemmermeer en 5% in de rest van de regio (zie ook figuur 2.4.). Figuur 2.4. Verdeling hotelovernachtingen over de regio. 5% 14% 81% Amsterdam Haarlemmermeer Overig ROA Voor Amsterdam is dit percentage niet exact bekend aangezien geen aanbodoverzicht op hotelniveau beschikbaar is gesteld. Vermoedelijk ligt dit percentage ruim boven de 50%. Bron: Hotels in Amsterdam, O+S. Inschatting op basis van het aantal kamernachten (o.b.v. de bezettingsgraad zoals genoemd in HOSTA 2006) in combinatie met het gemiddeld aantal personen per kamer (op basis van de verhouding over de verschillende marktsegmenten). 7

10 Verblijfsduur In tabel 2.3. is het aantal overnachtingen en gasten in de regio in 2005 weergegeven alsmede de gemiddelde verblijfsduur (o.b.v. gegevens van het CBS). Hieruit kan worden afgelezen dat de gemiddelde verblijfsduur in Amsterdam hoger ligt dan in de rest van de regio. Tabel 2.3. Overnachtingen, gasten en gemiddelde verblijfsduur Overnachtingen Gasten Verblijfsduur (nachten) Amsterdam ,82 Haarlemmermeer ,71 Overig ROA ,71 Totaal ROA ,80 Bron: bewerking gegevens CBS, O+S en Horwath Herkomst gasten Van de hotelgasten in Amsterdam is 86,2% afkomstig uit het buitenland 5. Op Schiphol is ongeveer 73% van de gasten buitenlands. Voor de hele provincie Noord-Holland ligt dit percentage op 74,3%. Voor Noord-Holland exclusief Amsterdam komt het aandeel buitenlandse gasten daarmee uit op 51,2% (bron: CBS). Voor het totale ROA-gebied wordt het aantal buitenlandse gasten derhalve ingeschat op circa 82,5%. In figuur 2.5. is de herkomst van de buitenlandse gasten in Amsterdam naar belangrijkste herkomstland/-gebied weergegeven. Figuur 2.5. Herkomst hotelgasten Amsterdam 13% 14% 14% 22% 37% Nederland Groot-Brittannië Overig Europa Verenigde Staten Overig buiten Europa Verdeling marktsegmenten Doorgaans wordt in de hotellerie onderscheid gemaakt tussen zakelijke en toeristische gasten 7. Op basis van de hotelenquête van O+S van de gemeente Amsterdam is bekend dat 31% van de gasten in Amsterdam in 2005 een zakelijk bezoek aan de stad bracht en dat 69% Amsterdam voor toeristische/recreatieve doeleinden bezocht 8. Overigens verschilt het type gast per sterrenklasse: hoe hoger een hotel is geclassificeerd, hoe groter het aandeel zakelijke gasten (oplopend tot 49% bij de 5-sterrenhotels). 7 8 Deze doelgroepen worden soms nog nader uitgesplitst. Met behulp van de bestaande bronnen is dat voor deze studie echter niet mogelijk. Dit is het gewogen gemiddelde over alle hotelgasten in Amsterdam. Het rekenkundig gemiddelde zoals genoemd in het rapport Hotels in Amsterdam betreft 27% zakelijk en 73% toeristisch. 8

11 Voor de rest van de regio is de verhouding zakelijk-toeristisch niet bekend. Uitgaande van de landelijke verhouding voor de rest van de regio (circa 60% van de kamernachten zakelijk en 40% toeristisch) wordt geraamd dat circa 43% van de kamernachten in het ROA-gebied een zakelijk karakter heeft en circa 57% een toeristisch karakter (zie ook bijlage 2). Tabel 2.4. Verdeling vraag (in kamernachten) naar marktsegmenten Zakelijk Toeristisch Amsterdam 0-2 sterren 19% 81% Amsterdam 3-5 sterren 43% 57% Haarlemmermeer 58% 42% Overig ROA 60% 40% Totaal 43% 57% Bron: bewerking data O+S en Horwath Consulting. Ontwikkeling vraag In onderstaande tabel is de groei van het aantal hotelovernachtingen in Amsterdam weergegeven. Voor de rest van de regio ontbreken cijfers 9. Uit deze tabel kan worden afgelezen dat de groei van de vraag in Amsterdam bovengemiddeld is geweest. Tabel 2.5. Groei hotelovernachtingen Groei Amsterdam ,8% Overig Noord-Holland ,6% Noord-Holland ,3% Nederland ,9% Bron: CBS/O+S. Spreiding in tijd Op basis van cijfers van het CBS is in figuur 2.6. op de volgende pagina weergegeven hoe de overnachtingen in Amsterdam per maand verdeeld zijn. Hieruit kan worden afgelezen dat de hotelvraag in Amsterdam iets minder seizoensafhankelijk is dan in de rest van Noord-Holland en Nederland (de terugval in de winter is kleiner en de piek in de zomer wijkt minder af van het gemiddelde van 8,3% overnachtingen per maand). Desalniettemin zijn er wel degelijk seizoenseffecten waar te nemen. Zo is augustus de beste maand met 10,6% van de overnachtingen op jaarbasis en valt de vraag in januari terug tot 6,4% van de jaarlijkse overnachtingen. Hiermee is de (bed)bezetting in de zomer bijna twee keer zo hoog als in de winter. 9 Uit de hotelnota van de gemeente Haarlemmermeer is wel af te leiden dat het aantal kamernachten tussen 1999 en 2004 met 49,2% is gegroeid. In deze periode is het aanbod uitgedrukt in aantal kamers in de Haarlemmermeer overigens met 65,1% toegenomen. De bezetting is aldus gedaald. 9

12 Figuur 2.6. Overnachtingen per maand 13,0% Overnachtingen per maand 12,0% 11,0% 10,0% 9,0% 8,0% 7,0% 6,0% 5,0% 4,0% Januari Februari Maart April Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December Amsterdam Overig Noord-Holland Overig Nederland Evenredig verloop Dit is een redelijk normaal fenomeen voor een grote stad, zoals ook uit figuur 2.7. kan worden afgelezen. De verdeling van de vraag over de maanden in Amsterdam is redelijk vergelijkbaar met de verdeling in Den Haag. De hotelmarkt in Utrecht en Rotterdam is sterker afhankelijk van de zakelijke markt, waardoor hier het aandeel overnachtingen in de zomer (juli en augustus) terugvalt tot onder de 8,3%. Figuur 2.7. Benchmark overnachtingen per maand grote steden 11,0% 10,0% 9,0% 8,0% 7,0% 6,0% 5,0% 4,0% Januari Februari Maart April Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December Amsterdam Rotterdam Den Haag Utrecht Maastricht Evenredig verloop Huidige marktverhoudingen Bezettingsgraad In 2005 bedroeg de gemiddelde bedbezetting in het ROA-gebied ongeveer 56,7%. Voor de hotellerie is echter de kamerbezetting van groter belang dan de bedbezetting. Derhalve is nader ingegaan op de kamerbezetting. 10

13 In 2005 realiseerden de Amsterdamse hotels gemiddeld een bezettingsgraad van 70% 10. De kamerbezetting varieert hierbij van 63% voor het budgetsegment (0-1 sterren) tot 80% voor de 4-sterrenhotels. Hiermee ligt de bezetting in Amsterdam hoger dan de hotels op Schiphol die in 2005 een gemiddelde bezetting van 67,2% realiseerden (HOSTA 2006). Voor de rest van de regio is de kamerbezetting ingeschat op circa 61,3% 11. De totale kamerbezetting in het ROA-gebied komt hiermee uit op ongeveer 72% in 2005 (zie ook tabel 2.6.). Tabel 2.6. Kamernachten en kamerbezetting in 2005 Kamernachten Kamerbezetting Amsterdam 0-2 sterren ,4% Amsterdam 3-5 sterren ,4% Haarlemmermeer ,2% Overig ROA ,3% Totaal ,1% Bron: bewerking gegevens O+S, CBS en HOSTA In figuur 2.8. is de ontwikkeling van de kamerbezetting sinds 1998 weergegeven voor de 3- tot en met 5-sterrenhotels in de regio Amsterdam/Schiphol als voor de rest van Nederland. Zoals uit deze grafiek kan worden afgelezen is de kamerbezetting tussen 2000 en 2003 gedaald. Sinds 2003 vertoont de bezetting weer een stijgende lijn. Figuur 2.8. Ontwikkeling kamerbezetting 3-5 sterrenhotels Ontwikkeling kamerbezetting 3-5 sterrenhotels 90,0% 85,0% 80,0% 75,0% 70,0% 65,0% 60,0% 55,0% 50,0% Amsterdam/Schiphol Overig Nederland Overflow Het fenomeen waarbij vraag als gevolg van krapte niet terechtkomt op de plaats waar deze feitelijk gegenereerd wordt, maar elders wordt overflow genoemd. Op basis van gesprekken met belangrijke (inter)nationale hotelketens alsmede met ATCB blijkt binnen het ROA-gebied met name sprake te zijn van overflow van Amsterdamse vraag. Deze vraag komt grotendeels binnen de regio terecht (m.n. in de Haarlemmermeer en de hotels aan de rand van Amsterdam). De overflow naar buiten de regio (bijvoorbeeld naar Utrecht, Leiden, Den Haag) blijkt gering te zijn maar is gezien de groeiende bezettingsgraad in Amsterdam wel (sterk) groeiend Deze gegevens zijn gebaseerd op de hotelenquête van O+S (uit: Hotels in Amsterdam). Dit betreft een rekenkundig gemiddelde. Het gewogen gemiddelde bedraagt 74%. Het aantal kamernachten is geraamd rekening houdend met het gemiddeld aantal personen per kamer, uitgaande van de verhouding zakelijke en toeristische vraag zoals deze buiten de regio Amsterdam/Schiphol geldt volgens HOSTA

14 Prijsniveau In 2005 bedroeg de gemiddelde gerealiseerde kamerprijs in de regio Amsterdam/ Schiphol ongeveer 116,-- (Bron: HOSTA 2006). Hiermee werd voor het eerst sinds 2002 weer een groei gerealiseerd (zie figuur 2.9.). Desalniettemin is de prijs nog niet terug op het niveau van Indien de ontwikkeling van de kamerprijs in de regio Amsterdam wordt vergeleken met de ontwikkeling elders in Nederland, kan worden geconstateerd dat de prijs in de regio beduidend harder is gestegen dan elders (29% tussen 1998 en 2005 versus 11%). Dit is in combinatie met de nog altijd behoorlijke bezettingsgraad (die recentelijk ook weer aantrekt) een teken van toenemende krapte op de hotelmarkt. Figuur 2.9. Ontwikkeling gerealiseerde kamerprijs 3-5 sterrenhotels Amsterdam/Schiphol Rest Nederland Net als de bezetting verschilt de gerealiseerde prijs per sterrenklasse (en locatie). In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde bezettingsgraad, prijs en yield 12 in 2005 weergegeven voor de 3 tot en met 5-sterrenhotels in de regio. Tabel 2.7. Kamerbezetting, gerealiseerde prijs en yield 3-5 sterrenhotels Kamerbezetting Gerealiseerde kamerprijs Yield Amsterdam 3 sterren 76,1% 80,-- 61,-- Amsterdam 4 sterren 79,6% 111,-- 88,-- Amsterdam 5 sterren 79,2% 162,-- 128,-- Schiphol 67,2% 111,-- 75,-- Amsterdam/Schiphol 77,2% 116,-- 90,-- Rest Nederland 62,9% 80,-- 51,-- Totaal Nederland 69,2% 98,-- 68,-- Bron: HOSTA Zoals uit bovenstaande tabel kan worden afgelezen, is de kamerbezetting het hoogste in Amsterdam en met name in het 4- en 5-sterrensegment. Dit impliceert dat de vraag naar Amsterdam en het luxe segment relatief hoger is dan naar andere locaties en het lagere segment (zie ook tabel 2.6.). Bij het realiseren van nieuwe hotelcapaciteit dient hiermee rekening te worden gehouden. 12 Dit is de gemiddelde kameropbrengst per beschikbare kamer. De yield wordt ook wel Revenue Per Available Room (RevPAR) genoemd. 12

15 Plannen Voor deze studie zijn ook de hotelplannen in de zestien gemeenten behorende tot het ROA-gebied geïnventariseerd. Hiervoor is contact opgenomen met alle gemeenten in de regio. Onderstaand is ingegaan op de plannen per deelgebied. Amsterdam In de gemeente Amsterdam spelen ongeveer 80 hotelplannen. Deze plannen variëren van (vrijwel) zeker tot onzeker. Ook het verwachte realisatiejaar verschilt. In onderstaande tabel is een globaal beeld gegegeven van de toekomstige ontwikkelingscapaciteit. Tabel 2.8. Hotelplannen Amsterdam (Vrijwel) zeker Onzeker 2010 > > 2010 Aantal hotels Aantal kamers Bron: gemeente Amsterdam. Zoals uit bovenstaande tabel kan worden afgelezen spelen 16 concrete plannen tot en met 2010 met een capaciteit van kamers. Dit is circa 17% van het huidige aanbod. Overigens is een deel hiervan reeds gerealiseerd, zoals het begin september 2006 geopende Mövenpick Hotel (408 kamers) aan de Piet Heinkade. Het accent voor de (vrijwel) zeker plannen tot en met 2010 ligt op het 3-sterrensegment (62% van de kamers) en het centrum van Amsterdam (54%). Haarlemmermeer In de gemeente Haarlemmermeer spelen een kleine 20-tal plannen voor uitbreiding dan wel nieuwe hotels. In totaal betreft het circa extra kamers. De plancapaciteit van de (vrijwel) zeker plannen tot en met 2010 bedraagt kamers. Dit is circa 61% van de huidige capaciteit. ROA Zuid In het deelgebied ROA Zuid spelen de volgende plannen: Aalsmeer: in de gemeente Aalsmeer bestaan plannen voor een middenklasse hotel met circa 215 kamers aan de Mr. Jac Takkade 35. Dit hotel zal geëxploiteerd worden door de Duitse keten Lindner Hotels & Resorts. De gemeente heeft inmiddels een bouwaanvraag ontvangen. Wel is nog vrijstelling op het bestemmingsplan nodig. Start bouw is voorzien voor najaar Daarnaast is in het bestemmingsplan voor het N201-gebied de mogelijkheid tot een hotelfunctie opgenomen. Er zijn echter nog geen concrete bouwplannen ingediend of aanwijzingen dat er een hotel komt. Maar de mogelijkheid is er wel voor de toekomst; Amstelveen: in de gemeente Amstelveen spelen diverse plannen tot het realiseren van een hotel. In dit kader kunnen genoemd worden: - Amstelplein: hotel met circa 200 kamers. Het plan is aangehouden tot het masterplan A9 gereed is; - Van Heuven Goedhartlaan: de projectontwikkelaar is bezig met het opstellen van een Voorlopig Ontwerp; - Amsterdamseweg: hotel met circa 40 kamers. Dit plan is vooralsnog afgewezen met het oog op de parkeernorm; - Diverse plannen voor kleinere hotels (5-10 kamers, onder meer in Nes aan de Amstel en in Buurt over Ouderkerk); 13

16 Diemen: de gemeente Diemen ontvangt regelmatig blijk van interesse van hotelontwikkelaars, met name vanwege de nabijheid en goede verbindingen met Amsterdam (metro en tram en trein) en Schiphol. In Diemen bestaan globaal drie mogelijke zoekgebieden: - Kantorenpark Bergwijkpark (ten noorden van de Gooiseweg aan metroen treinstation Diemen Zuid), In het noordelijk deel van Bergwijkpark zijn op diverse locaties nu al hotels toegestaan. Diverse (congres- en) hotelketens en projectontwikkelaars hebben hier interesse in getoond; - Diemerbos: de gemeente beoogt de entree van het Diemerbos aantrekkelijker te maken. Een hotel in het buitengebied in de driehoek (op een deel van de driehoek Weterigweg, Spoorweg, Muiderstraatweg tussen het Diemerbos en Pen bos) zou tot de mogelijkheden behoren, daar er op dit gebied een wijzigingsbevoegdheid ligt; - Daarnaast heeft een hotelontwikkelaar interesse getoond voor mogelijke locaties in Diemen aan en zichtbaar vanaf de doorgangswegen (de A10 of A1 en provinciale weg). In de gemeente Ouder-Amstel zijn geen concrete hotelplannen bekend voor uitbreiding dan wel nieuwe hotels. ROA Noord In het deelgebied ROA Noord spelen de volgende plannen: Purmerend: in Purmerend wordt de Kop van West geïntegreerd ontwikkeld (realisatie circa 2010). De gemeente zou op deze locatie tegen de binnenstad aan graag een 3 à 4-sterrenhotel met congresfaciliteiten zien. Vanuit de markt is nog geen concrete belangstelling voor deze ontwikkeling getoond; Zaanstad: in de gemeente Zaanstad wordt binnen enkele jaren de uitbreiding van het Golden Tulip Inntel Zaandam verwacht. De capaciteit zal hierbij verdubbelen van 70 tot 140 kamers. In de overige gemeenten (Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Uithoorn, Waterland, Wormerland en Zeevang) zijn geen plannen voor uitbreidingen dan wel nieuwe hotels bekend Markt voor overige verblijfsaccommodaties In deze paragraaf is kort ingegaan op de huidige markt voor overige verblijfsaccommodaties (campings, minicampings, bungalowparken, appartementen en groepsaccommodaties) in het ROA-gebied. Hierbij is eerst ingegaan op het aanbod 13. Daarna is een beeld geschetst van de vraag en de plannen voor nieuwe verblijfsaccommodaties Aanbod Kampeeraanbod In het ROA-gebied zijn 13 campings gevestigd met in totaal circa plaatsen/ eenheden 14. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van het kampeeraanbod in de regio Dit aanbod is geïnventariseerd op basis van VVV-gidsen, ANWB-gidsen, Recron Jaarboek, gegevens gemeenten, etc. Dit is exclusief de capaciteit van camping de Badhoeve in Amsterdam en het aantal toeristische plaatsen van camping de Leek in Waterland. 14

17 Zoals hieruit kan worden afgelezen is het kampeeraanbod in de regio sterk toeristisch georiënteerd: ruim 75% van de capaciteit is bestemd voor toeristische gasten. Dit is beduidend meer dan het landelijk gemiddelde (40%). Verder kan uit het aanbodoverzicht worden afgelezen dat het aanbod in sterke mate is geconcentreerd in Amsterdam (61% van de capaciteit inclusief camping het Amsterdamse Bos die in de gemeente Amstelveen ligt) en in de gemeente Waterland (3 campings met in totaal circa 20% van de capaciteit). Overig aanbod Het overige verblijfstoeristische aanbod in de regio in zeer bescheiden. In totaal betreft het ongeveer 400 slaapplaatsen, waarvan 48 in appartementen, 128 in groepsaccommodaties (excl. Amsterdam om dubbeltellingen met de hotels te voorkomen) en circa 220 bij bed & breakfast accommodaties (wederom exclusief Amsterdam om dubbeltellingen te voorkomen). Dit aanbod dat in deelgebied ROA Noord s geconcentreerd kan als zeer kleinschalig worden getypeerd Vraag De omvang van de vraag is niet exact bekend voor de regio Amsterdam. Van een aantal campings in Amsterdam is wel het aantal gasten bekend alsmede de verblijfsduur. Op basis hiervan is bekend dat het aantal overnachtingen op campings in Amsterdam (incl. Amstelveen) in 2005 minimaal bedroeg 15. Uitgaande van de gemiddelde bezetting van campings in Noord-Holland wordt het aantal toeristische overnachtingen in de gehele regio geraamd op ongeveer Inclusief de overnachtingen in de overige accommodaties die ook zijn ingeschat op basis van de gemiddelde provinciale bezettingsgraden bedraagt het totaal aantal overnachtingen in verblijfsaccommodaties (exclusief hotels) circa 0,85 miljoen. Om een beeld te schetsen van de ontwikkeling van de vraag is in onderstaande grafiek de groei van het aantal overnachtingen per type accommodatie in Noord- Holland afgezet tegen de landelijke groei in dezelfde periode ( ). Hieruit kan worden geconcludeerd dat de vraag in Noord-Holland zich bovengemiddeld heeft ontwikkeld. Figuur Ontwikkeling overnachtingen verblijfsaccommodaties ,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% Kamperen Huisjesterreinen Groepsaccommodaties Noord-Holland Nederland Bron: bewerking gegevens O+S. Voor 2005 zijn momenteel nog geen gegevens op provinciaal niveau beschikbaar. 15

18 Plannen Evenals de hotelplannen, zijn voor deze studie ook de plannen voor de overige verblijfsaccommodaties in het ROA-gebied geïnventariseerd. Hiervoor is contact opgenomen met alle gemeenten in de regio. Op basis van deze contacten met de gemeenten zijn de volgende plannen/wensen bekend: Diemen: er is nog geen concreet plan voor het ontwikkelen van een verblijfsaccommodatie maar de gemeente is met geïnteresseerde partijen in contact. Hoewel het afhankelijk is van de locatie, staat de gemeente in principe welwillend tegenover het voeren van eventuele procedures.; Edam-Volendam: in Volendam wordt het Marinapark Volendam gebouwd. Dit project bestaat uit een luxe jachthaven alsmede 30 hotelkamers, 222 wooneenheden (deels woningen, deels appartementen) en 80 plaatsen voor campers (en diverse voorzieningen). Marinapark Volendam zal vóór de zomer van 2007 worden geopend en wordt met uitzondering van de jachthaven geëxploiteerd door Roompot Holidays; Haarlemmermeer: op langere termijn zullen er in de in aanleg zijnde strategische groenprojecten in de gemeente wellicht nieuwe campings tot stand worden gebracht. Naar verwachting zal dit nog een tiental jaren duren; Oostzaan: in het visiedocument van het recreatieschap t Twiske is voorzien in de realisatie van een camping op termijn. De besluitvormingsronde binnen de gemeenten die deel uitmaken van het recreatieschap is thans in volle gang. Wat uiteindelijk de besluitvorming hieromtrent is, is momenteel nog niet te zeggen; Purmerend: in Purmerend speelt al enige jaren het plan c.q. de wens om te komen tot een camping in het Purmerbos. Vooralsnog heeft dit echter nog niet geleid tot een concreet plan; Wormerland: in deze gemeente bestaan vooralsnog geen concrete plannen. In het bestemmingsplan voor het (kwetsbare) buitengebied is wel ruimte voor horeca als nevenfunctie opgenomen (bijvoorbeeld kamperen bij de boer). Er spelen wel een paar initiatieven maar deze moeten nog vorm krijgen; Zaanstad: in de gemeente Zaanstad bestaan plannen om een plek te creëren voor kampeerauto's. Momenteel wordt nog naar een geschikte locatie gezocht Conclusies Op basis van de analyses in dit hoofdstuk kunnen de volgende conclusies worden getrokken ten aanzien van de hotelmarkt en de overige verblijfsaccommodaties. Hotels: De hotelcapaciteit in het ROA-gebied is het afgelopen decennium (relatief) sterk gegroeid (+31% tussen 1995 en 2005) tot een capaciteit van kamers; Het hotelaanbod in de regio is sterk geconcentreerd in Amsterdam (77% van de hotelkamers) en is binnen Amsterdam sterk geconcentreerd in het centrum. In de gemeente Haarlemmermeer is circa 17% van het aantal kamers gevestigd. Het aanbod in de rest van de regio is relatief bescheiden; Qua niveau is het hotelaanbod in de regio sterk geconcentreerd in het middenklasse en luxe segment: circa 82% van de hotelkamers in de regio betreft aanbod in 3- tot en met 5-sterrenhotels; De hotels in de regio zijn relatief grootschalig (m.n. in de Haarlemmermeer). Een groot aandeel van de kamers maakt onderdeel uit van een hotelketen; 16

19 In 2005 werden circa 8,2 miljoen overnachtingen gerealiseerd in de hotels in Amsterdam en ruim 1,9 miljoen in de rest van de regio In totaal bedroeg het aantal hotelovernachtingen in het ROA-gebied 10,1 à 10,2 miljoen. Ongeveer 82,5% van de gasten is afkomstig uit het buitenland (tegen circa 49% voor geheel Nederland); De toeristische vraag is verreweg het belangrijkste marktsegment voor de hotellerie in Amsterdam (69% van de gasten). Voor de rest van de regio lijkt de zakelijke vraag relatief belangrijker. Overigens verschilt het toeristisch aandeel per niveau van de hotels. Budgetaccommodaties trekken over het algemeen relatief meer toeristische gasten dan middenklasse en luxe hotels. In totaal is 57% van de vraag in het ROA-gebied uitgedrukt in kamernachten toeristisch en heeft 43% een zakelijk karakter; De gerealiseerde kamerprijs in de regio is de afgelopen jaren (tussen 2002 en 2004) gedaald, maar blijft beduidend hoger dan de gemiddelde prijs in Nederland.; De kamerbezetting in Amsterdam bedroeg in 2005 circa 74% (voor alle hotels, 76-80% voor de 3- tot en met 5-sterrenhotels). De kamerbezetting voor de gehele regio is geraamd op ongeveer 72%. Dit is hoger dan elders in Nederland. Na een daling van de bezetting sinds 2000 vertoont de kamerbezetting sinds 2003 weer een stijgende lijn; Deze kamerbezetting betekent, rekening houdend met de seizoensspreiding (piek van april tot en met oktober) dat er soms capaciteitstekorten optreden. Bij een verdere groei van de vraag zullen deze de komende jaren verder toenemen en zorgen voor een groeiende overflow van Amsterdamse hotelvraag naar de regio (maar ook daarbuiten). Overige verblijfsaccommodaties: Naast hotels bestaat het verblijfstoeristisch aanbod in de regio met name uit kampeeraanbod. In de regio zijn 13 campings gevestigd met in totaal circa plaatsen. Dit aanbod is sterk geconcentreerd in Amsterdam/ Amstelveen (> 60%) en Waterland (20%). Daarnaast zijn er nog circa 400 slaapplaatsen in overige accommodaties; Deze accommodaties genereerden in 2005 naar schatting circa 0,85 miljoen overnachtingen. Het totaal aantal overnachtingen in het ROA-gebied (inclusief de hotellerie) bedroeg daarmee ongeveer 11 miljoen in

20 3. (INTER)NATIONALE TRENDS 3.1. Inleiding In dit hoofdstuk zijn de (algemene) trends en ontwikkelingen in de markt van verblijfsaccommodaties uiteengezet. Er is ingegaan op de algemene ontwikkelingen in de hotelmarkt (paragraaf 3.2.) ten aanzien van de aanbodzijde (3.2.1.) en de vraagzijde (3.2.2.). Vervolgens is ingegaan op de algemene ontwikkelingen in het overig verblijfsaanbod (3.3). Deze ontwikkelingen zijn in de tekst zoveel mogelijk vertaald naar de situatie in de stadsregio Amsterdam Algemene (inter)nationale ontwikkelingen hotelmarkt Aanbodzijde Schaalvergroting In de afgelopen 10 jaar is landelijk gezien de totale omvang van het hotelaanbod uitgedrukt in kamers gestegen van (1996) naar kamers (2006), ofwel een groei van circa 19%. Omdat het aantal hotels in diezelfde periode daalde van naar nam de gemiddelde bedrijfsomvang toe van circa 28 naar bijna 35 kamers per bedrijf. In het ROA-gebied zette deze trend zich al eerder en in versterkte mate in en is de gemiddelde omvang inmiddels al 58 kamers per hotel. Verklaringen voor deze schaalvergroting zijn: Kleinschalige hotels renderen onvoldoende en verdwijnen deels, mede door verdringing door functies die financieel krachtiger zijn zoals appartementen, kantoren, etc.; Voor nieuwe hotels wordt vanwege de relatief hoge investeringskosten en de gewenste schaalvoordelen, doorgaans een relatief hoge minimumomvang geëist. Inmiddels ligt deze minimumomvang op kamers. Ketenvorming Steeds meer (kleine) hotels worden overgenomen door de grote ketens of sluiten zich via franchise, managementcontract of voor inkoop en reserveringen bij een keten of brand aan. Bovendien komen de uitbreidingen van het aanbod met name voor rekening van de ketens, waardoor hun aandeel toeneemt. Over het aandeel van ketenhotels op landelijk niveau zijn geen actuele cijfers bekend. In 1995 werd dit percentage nog geschat op 15% van het aantal hotels. Volgens de sectorstudie Hotellerie van ING lag de ketengraad in 2001 in Nederland nog onder de 20%. Voor het ROA-gebied is de ketengraad ook berekend en blijkt 21% van de hotels en 83% van het aantal kamers 17 op enigerlei wijze onder een keten te vallen (zie ook hoofdstuk 2). In het overzicht op de volgende pagina is een beeld geschetst van de grootste hotelketens in Nederland op volgorde van gerealiseerde omzet (incl. omzet uit andere dan hotelactiviteiten). Uit een nadere analyse blijkt dat de belangrijkste ketens allemaal in het ROA-gebied zijn gevestigd. 17 Voor Amsterdam is het percentage hotelkamers dat wordt geëxploiteerd door een hotelketen niet exact bekend aangezien geen aanbodoverzicht op hotelniveau beschikbaar is gesteld. Vermoedelijk ligt dit percentage ruim boven de 50%. 18

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag. ZKA Consultants & planners Bijster 20 Postbus 4833 4803 EV BREDA www.zka.nl

Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag. ZKA Consultants & planners Bijster 20 Postbus 4833 4803 EV BREDA www.zka.nl Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag ZKA Consultants & planners Bijster 20 Postbus 4833 4803 EV BREDA www.zka.nl Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag 1 februari 2012 HOSP.11.077 RAPPORTAGE IN

Nadere informatie

Toeristische verblijfsaccommodaties Gulpen-Wittem Analyse marktkansen en aanbevelingen uitvoeringsstrategie

Toeristische verblijfsaccommodaties Gulpen-Wittem Analyse marktkansen en aanbevelingen uitvoeringsstrategie Toeristische verblijfsaccommodaties Gulpen-Wittem Analyse marktkansen en aanbevelingen uitvoeringsstrategie Rapportage in opdracht van Gemeente Gulpen-Wittem Oktober 2008 Projectnummer HOSP.8.085 Postbus

Nadere informatie

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa;

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa; Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

Verouderde bungalowparken hebben het moeilijk, verhuurorganisaties richten hun pijlen op nieuwe ontwikkelingen;

Verouderde bungalowparken hebben het moeilijk, verhuurorganisaties richten hun pijlen op nieuwe ontwikkelingen; Vakantiecentra Vakantiecentra hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van verblijfsaccommodaties voor een of meerdere overnachtingen. Het gaat hierbij om een recreatief verblijf. Tot de branche behoren

Nadere informatie

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa;

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa; Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels Horwath HTL Hotel Event 2013 De Kunst van Hotels Programma Opening door Karin van Gilst, Stedelijk Museum Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Bart Lukaszewicz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry Ewout Hoogendoorn 5 juni 2013 HOSTA 2013 Resultaten 2012 Verwachtingen 2013 & 2014 Omzet, kosten en resultaat Vraag en aanbod Hotelvastgoed en contracten 2 Houdt het

Nadere informatie

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003)

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Rapportage in opdracht van Stichting VVV Zuid-Limburg 14 februari 2008 Projectnummer

Nadere informatie

Evaluatie hotelnota Maastricht

Evaluatie hotelnota Maastricht Evaluatie hotelnota Maastricht Rapportage in opdracht van de Gemeente Maastricht Oktober 2013 Projectnummer P.13.021 ZKA Consultants & Planners Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.: 088-2100 250 fax: 088-2100

Nadere informatie

Beleidsnota Hotels en Bed&Breakfast in Alkmaar 2010 t/m 2015

Beleidsnota Hotels en Bed&Breakfast in Alkmaar 2010 t/m 2015 Beleidsnota Hotels en Bed&Breakfast in Alkmaar 2010 t/m 2015 BELEIDSNOTA HOTELS EN BED & BREAKFAST IN ALKMAAR 2010-2015 Gemeente Alkmaar Afdeling Economische Zaken april 2010 1 1 BELEIDSNOTA HOTELS EN

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING Hotelgasten en overnachtingen Het aantal hotelovernachtingen blijft toenemen in Amsterdam: in de eerste tien maanden van is % meer overnachtingen geregistreerd dan

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Vakantiecentra Vakantiecentra hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van verblijfsaccommodaties voor een of meerdere overnachtingen. Het gaat hierbij veelal om een recreatief verblijf. Tot de branche

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2014 2 Monitor Toerisme en Recreatie Aanleiding en doel Deze

Nadere informatie

BESLUIT. file://e:\archief1998\besluiten\bcm\bcm0808-9807.htm

BESLUIT. file://e:\archief1998\besluiten\bcm\bcm0808-9807.htm pagina 1 van 6 BESLUIT Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. Nummer: 808 / Krasnapolsky - Golden Tulip

Nadere informatie

Toeristische betekenis Holland Rijnland

Toeristische betekenis Holland Rijnland Toeristische betekenis Holland Rijnland Rapportage in opdracht van Samenwerkingsorgaan Holland Rijnland 20 oktober 2005 Projectnummer T13.5.108 ZKA Consultants & Planners Postbus 4833 4803 EV Breda tel.:

Nadere informatie

Toerisme in Amsterdam 2006/2007

Toerisme in Amsterdam 2006/2007 2006/2007 Gasten en overnachtingen 2006 en hotels medio 2007 Project 6157 In opdracht van Economische Zaken Amsterdam Drs. T.Fedorova R.Meijer Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam

Nadere informatie

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente 1 Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente Fact sheet augustus 15 Net als Amsterdammers kopen bewoners in de Amsterdamse regio steeds meer niet-dagelijkse producten (kleding, muziek, interieurartikelen)

Nadere informatie

Toerisme in Amsterdam 2009/2010

Toerisme in Amsterdam 2009/2010 2009/2010 Gasten en overnachtingen 2009 en hotels medio 2010 Project 9233 In opdracht van Economische Zaken Amsterdam drs. T. Fedorova R. Meijer Oudezijdsvoorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2014

Horwath HTL Hotel Event 2014 Horwath HTL Hotel Event 2014 Investeren in hotels Ewout Hoogendoorn Programma Opening door Ralph Lange, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Casper Banz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

ISBN:978-90-812462-1-7 NUR-code: 160

ISBN:978-90-812462-1-7 NUR-code: 160 ISBN:978-90-812462-1-7 NUR-code: 160 Drs. Bastiaan M. Driessen mre Carla M.C. Kempen September 2007 In opdracht van Invast B.V. te Den Haag. ISBN: 978-90-812462-1-7 NUR-code: 160 Voorwoord Welke rol speelt

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Den Haag 18-1-2013 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 10-7-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie

RIGO Research en Advies BV De bewoonde omgeving www.rigo.nl Rapportage woningbouwplannen Stadsregio Amsterdam

RIGO Research en Advies BV De bewoonde omgeving www.rigo.nl Rapportage woningbouwplannen Stadsregio Amsterdam RIGO Research en Advies BV De bewoonde omgeving www.rigo.nl Rapportage woningbouwplannen Stadsregio Amsterdam o.b.v. monitor plancapaciteit woningbouw 2012 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

Reactienota zienswijzen. met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11

Reactienota zienswijzen. met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11 Reactienota zienswijzen met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11 1. Inleiding Deze nota behandelt de ingekomen zienswijzen op het ontwerp bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11. 2.

Nadere informatie

Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag

Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag Ewout Hoogendoorn 3 juni 2015 Hotelmarkt Resultaten Prognoses Vraag en aanbod Transacties Hotelmarkt Den Haag 2 Bezettingsgraad: 69% 90 85 80 78 75 72,5 70

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF 2011 ONTWIKKELINGEN MBT T OT INKOMEND EN BINNENLANDS TOERISM E NADER BEKEKEN Toerisme in perspectief 2011 Ontwikkelingen

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 30-1-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie

Toerisme in Amsterdam en regio 2011-2012

Toerisme in Amsterdam en regio 2011-2012 en regio 2011-2012 Gasten en overnachtingen 2011 en hotels medio 2012 Project 12138 drs. T. Fedorova Oudezijdsvoorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon 020 2510433 Fax 020

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Toerisme in Amsterdam en regio 2013-2014

Toerisme in Amsterdam en regio 2013-2014 Toerisme in Amsterdam en regio 2013-2014 Hotelbranche en hotelovernachtingen Fietstoeristen, fotograaf Edwin van Eis (2013) Project 13285 Tanja Fedorova Lieselotte Bicknese Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Toerisme in Amsterdam en regio 2010/2011

Toerisme in Amsterdam en regio 2010/2011 en regio 2010/2011 Gasten en overnachtingen 2010 en hotels medio 2011 Project 10216 In opdracht van Economische Zaken Amsterdam drs. T. Fedorova R. Meijer Oudezijdsvoorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam

Nadere informatie

Toerisme in Amsterdam en regio 2012-2013

Toerisme in Amsterdam en regio 2012-2013 Toerisme in Amsterdam en regio 2012-2013 Hotelbranche en hotelovernachtingen Project: 13075 Tanja Fedorova Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020 251 0433 Postbus 658, 1000 AR Amsterdam www.os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Mogelijkheden zorgkapitaal vanuit een hotelperspectief

Mogelijkheden zorgkapitaal vanuit een hotelperspectief Mogelijkheden zorgkapitaal vanuit een hotelperspectief Agenda 1) Verschillen en gelijkenissen van hotels en zorginstellingen 2) Introductie hotelvastgoed 3) Investeerders in hotelvastgoed 4) Contractvormen

Nadere informatie

Datum: 8 november 2012. Gevolgen verhoging toeristenbelasting en introductie forensenbelasting in de gemeente Venlo. 2. Impact per type accommodatie

Datum: 8 november 2012. Gevolgen verhoging toeristenbelasting en introductie forensenbelasting in de gemeente Venlo. 2. Impact per type accommodatie N O T I T I E Datum: Onderwerp: Gevolgen verhoging toeristenbelasting en introductie forensenbelasting in de gemeente Venlo 1. Inleiding Eind 2010 verhoogde de gemeente Venlo het tarief voor toeristenbelasting

Nadere informatie

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Rapportage in opdracht van: Stichting VVV Zuid-Limburg September 2015 Projectnummer 15.060 Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.:

Nadere informatie

HOSTA 2012. The Benelux Hotel Industry. 5 juni 2012

HOSTA 2012. The Benelux Hotel Industry. 5 juni 2012 HOSTA 2012 The Benelux Hotel Industry 5 juni 2012 Programma Opening door Ralph Lange, ING Inleiding Jan van der Doelen, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Michel Geurts, Inntel

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers

Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers behoren tot de spijsverstrekkende bedrijven. Zij richten zich op de bereiding en verkoop van gemaksvoedsel vanuit een

Nadere informatie

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010)

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Toerisme en recreatie in zicht Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Colofon Uitgever: Kronenburgsingel 525 Postbus 9292 6800 KZ Arnhem internet: www.arnhem.kvk.nl Auteurs: Drs.

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. 35,0% 30,0% Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd december 2014 2012 2013 2014 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% Nov Dec

Nadere informatie

Provada 2014 Hotelmarkt Nederland en Den Haag

Provada 2014 Hotelmarkt Nederland en Den Haag Provada 2014 Hotelmarkt Nederland en Den Haag Ewout Hoogendoorn 4 juni 2014 Programma Resultaten 2013 Verwachtingen 2014 & 2015 Omzet, kosten en resultaat Vraag en aanbod Hotelmarkt Den Haag 2 The New

Nadere informatie

Fact sheet. Voorzichtig herstel toeristische sector. nummer 1 januari 2005

Fact sheet. Voorzichtig herstel toeristische sector. nummer 1 januari 2005 Fact sheet nummer 1 januari 2005 Voorzichtig herstel toeristische sector De Amsterdamse toeristensector ontwikkelde zich in 2003, na een recordaantal bezoekers in 2001, minder goed. De dalende trend die

Nadere informatie

Haarlem en Zandvoort zetten in op hotels

Haarlem en Zandvoort zetten in op hotels U kunt de nieuwsbrief ook downloaden als pdf op www.horwathhtl.nl. Horwath HTL Nieuwsbrief - oktober 2011 In deze editie van de Horwath HTL Nieuwsbrief: Haarlem en Zandvoort zetten in op hotels HOSTA 2011

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Performance & Quality. Productiviteitsstrategie Toerisme Zeeland 24 mei 2012

Performance & Quality. Productiviteitsstrategie Toerisme Zeeland 24 mei 2012 Performance & Quality Productiviteitsstrategie Toerisme Zeeland 24 mei 2012 Slimmer werken Het draait om ratio s - Aantal producten per FTE - Hoeveelheid grondstoffen per product - Bezettingsgraad van

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

Rapportage Woonruimteverdeling 2012. Stadsregio Amsterdam

Rapportage Woonruimteverdeling 2012. Stadsregio Amsterdam Rapportage Woonruimteverdeling 2012 Stadsregio Amsterdam 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting en conclusie... 5 Kengetallen 2010-2012... 7 1 Voorraad en verhuringen in de sociale huursector... 8 1.1 Media en

Nadere informatie

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Utrecht, juli 2011 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Nederlander minder op vakantie in 2010

Nederlander minder op vakantie in 2010 Vakantieparticipatie De vakantieparticipatie geeft het percentage van de Nederlandse bevolking weer dat in het onderzoeksjaar minstens één keer op vakantie is geweest. In de vorige eeuw is de vakantieparticipatie,

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers Cafetaria's en kleine eetwarenverstrekkers behoren tot de spijsverstrekkende bedrijven. Zij richten zich op de bereiding en verkoop van gemaksvoedsel vanuit een

Nadere informatie

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013)

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) 1 Inhoudsopgave Gebruikte termen... 4 Methodologie... 6 1. Commerciële logies in Vlaanderen... 8 1.1. Vlaanderen... 8 1.1.1. Evolutie aantal aankomsten en overnachtingen

Nadere informatie

MarketScan Spanje 2011

MarketScan Spanje 2011 MarketScan Spanje 2011 NBTC Onderzoek NBTC Madrid Leidschendam 3-2-2012 Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen Het NBTC is de leidende destinatiemarketingorganisatie

Nadere informatie

KENNISCENTRUM (KUST)TOERISME. Toerisme in de Delta. Ontwikkeling 2004-2008 JAARGANG 1

KENNISCENTRUM (KUST)TOERISME. Toerisme in de Delta. Ontwikkeling 2004-2008 JAARGANG 1 (KUST)TOERISME Toerisme in de Delta Ontwikkeling 2004-2008 2009 1 JAARGANG 1 Inhoudsopgave Inleiding............................................................1 Aanbod verblijfsaccommodaties in de Delta.............................3

Nadere informatie

ADVIES ten behoeve van de Hotelvisie Gemeente Leiden. 2014-R-097/1019 23 juni 2015

ADVIES ten behoeve van de Hotelvisie Gemeente Leiden. 2014-R-097/1019 23 juni 2015 ADVIES ten behoeve van de Hotelvisie Gemeente Leiden 2014-R-097/1019 23 juni 2015 Inleiding en inhoudsopgave 2 Inleiding In de gemeente Leiden is de afgelopen jaren het aantal hotelkamers fors gestegn

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

fjj; K provincie ^S& groningen

fjj; K provincie ^S& groningen fjj; K provincie ^S& groningen m bezoekadres: Martinilcerkhof 12 Aan Provinciale Staten postadres: algemeen telefoonnr: Postbus 610 9700 AP Groningen 050 316 49 II algemeen faxnr.: www.provinciegroningen.nl

Nadere informatie

Mbo opleiding Manager/ondernemer hospitality. Arjen Appel Hans Veelers. Bronnenboek Meewerken in de conference & banqueting en rooms division

Mbo opleiding Manager/ondernemer hospitality. Arjen Appel Hans Veelers. Bronnenboek Meewerken in de conference & banqueting en rooms division Bronnenboek Meewerken in de conference & banqueting en rooms division Mbo opleiding Manager/ondernemer hospitality Arjen Appel Hans Veelers Uitgeverij, training en diensten Uitgeverij: Auteurs: Eindredactie:

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

HOSTA 2013. The Benelux Hotel Industry. 4 juni 2013

HOSTA 2013. The Benelux Hotel Industry. 4 juni 2013 HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry 4 juni 2013 Programma Opening door Geert van de Guchte, ING Inleiding Jan van der Doelen, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Kim van den Wijngaard,

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2013, 2014 tm ytd april 2015 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 2013 2014 2015 0,0% -5,0%

Nadere informatie

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland Utrecht, januari 2010 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 Brabantse regio s

Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 Brabantse regio s Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 se regio s Rapportage in opdracht van s Bureau voor Toerisme en de vijf se regio s December 2007 Projectnummer T13.6.135 ZKA Consultants & Planners

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Noord-Holland Noord november 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Noord-Holland Noord november 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Noord-Holland Noord november 2014 WW in de regio s stijgt, grote verschillen tussen sectoren In de arbeidsmarktregio s Noord-Holland Noord, Zaanstreek-Waterland en Zuid- Kennemerland

Nadere informatie

Fact sheet. Groei toerisme in Amsterdam stagneert. Twee keer crisis en herstel in 10 jaar en verwachte stagnatie in 2012-2013. nummer 2 februari 2013

Fact sheet. Groei toerisme in Amsterdam stagneert. Twee keer crisis en herstel in 10 jaar en verwachte stagnatie in 2012-2013. nummer 2 februari 2013 Fact sheet nummer 2 februari 213 Groei toerisme in Amsterdam stagneert In 211 lag het aantal hotelovernachtingen in Amsterdam,2% hoger dan in 21: net onder de 1 miljoen. Dit is minder dan de landelijke

Nadere informatie

Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L)

Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L) Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L) Rapportage in opdracht van de Gemeente Bergen (L) Oktober 2009 Projectnummer MONIT.9.124 Postbus 4833 4803 EV Breda tel.: 076-5658877 fax: 076-5656489

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Chambres d hôtes in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. Chambres d hôtes in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel Chambres d hôtes in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 In dit profiel: Frankrijk en Engeland- - - - - - 2 Ontwikkeling en kenmerken - 3 Ligging en doelgroepen - -

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014 RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4541230 Aan : Gemeenteraad Datum : 15 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen TITEL

Nadere informatie

Toeristische Trendrapportage Limburg 2003. Opdrachtgever:

Toeristische Trendrapportage Limburg 2003. Opdrachtgever: Toeristische Trendrapportage 2003 Toeristische Trendrapportage 2003 Opdrachtgever: Opdracht: Uitgevoerd door: Uitgave: juni 2004 Jaarlijkse rapportage over het se aanbod van verblijfsaccommodaties, de

Nadere informatie

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht Intergouvernementeel / VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur en expatorganisaties Ambassades en consulaten Den Haag: Internationale stad van vrede en recht De gemeente Den Haag is internationale stad

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Toerisme in Nederland 2012

Toerisme in Nederland 2012 Toerisme in Nederland 2012 Toerisme in Nederland 2012 Verklaring van tekens. Gegevens ontbreken * Voorlopig cijfer ** Nader voorlopig cijfer x Geheim Nihil (Indien voorkomend tussen twee getallen) tot

Nadere informatie

open mind sharp business

open mind sharp business open mind sharp business De kracht van Amsterdam als (inter)nationale congresstad foto Siebe Swart Investeren in congresmarketing is goed voor de economische en maatschappelijke waarde van de metropool

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Ontwikkeling Winthonlaan 4-6 4. te Utrecht. 2.1 Toelichting programma. BJZ.nu bestemmingsplannen

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Ontwikkeling Winthonlaan 4-6 4. te Utrecht. 2.1 Toelichting programma. BJZ.nu bestemmingsplannen Deventer Den Haag Eindhoven Snipperlingsdijk 4 Verheeskade 197 Flight Forum 92-94 7417 BJ Deventer 2521 DD Den Haag 5657 DC Eindhoven T +31 (0)570 666 222 F +31 (0)570 666 888 Leeuwarden Amsterdam Postbus

Nadere informatie

verblijfsrecreatie noord-veluwe in beeld

verblijfsrecreatie noord-veluwe in beeld verblijfsrecreatie noord-veluwe in beeld Oldebroek Hattem Elburg Heerde Harderwijk Nunspeet Epe Ermelo Putten vitale vakantieparken op de noord-veluwe De gemeenten op de Noord-Veluwe en de provincie Gelderland

Nadere informatie

Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek 2013. Aanbod bedrijfs-, kantooren winkelruimte

Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek 2013. Aanbod bedrijfs-, kantooren winkelruimte Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek Aanbod bedrijfs-, kantooren winkelruimte Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek Aanbod bedrijfs-, kantoor- en winkelruimte Mede door de prima ligging en gunstige regionale

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Landschap Waterland AB 26-06-2009 Agendapunt 5: jaarrekening 2008 BIJLAGE 1: BESTUURSSAMENVATTING JAARREKENING 2008 1. ONDERDEEL WATERLAND

Landschap Waterland AB 26-06-2009 Agendapunt 5: jaarrekening 2008 BIJLAGE 1: BESTUURSSAMENVATTING JAARREKENING 2008 1. ONDERDEEL WATERLAND Landschap Waterland AB 26-6-29 Agendapunt 5: jaarrekening 28 BIJLAGE 1: BESTUURSSAMENVATTING JAARREKENING 28 1. ONDERDEEL WATERLAND 1.1. Beleidsuitgangspunten 28 onderdeel Waterland De gemeenschappelijke

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 1. Inleiding Al vele jaren laat Leiden het onderdeel Toeristisch

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte Maart 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie