Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data"

Transcriptie

1 Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data An Carbonez Leuven Statistics Research Centre Katholieke Universiteit Leuven

2 Voorstelling van de case, mogelijke onderzoeksvragen 1 Voorstelling van de case Soorten variabelen Overzicht van enkele statistische technieken Univariate Analyse Modellen met een responsvariabele Plaats juiste techniek bij elk van de onderzoeksvragen Statistische software Betalende statistische software statistische software die gratis is Microsoft Excel heeft ook statistische tool Voor en nadelen van de verschillende software (eigen interpretatie)... 12

3 1 Voorstelling van de case Stap 1: Invullen Enquête zomerschool, 8-10 september Ik kom van o West-Vlaanderen o Oost-Vlaanderen o Vlaams Brabant o Limburg o Antwerpen o Andere provincie 2. Leeftijd (in jaren) 3. Je bent jarig in o Lente o Zomer o Herfst o Winter 4. Transport om naar de zomerschool te komen (slechts 1 transportmiddel aanduiden) o Auto o Fiets o Bus o Trein o Te Voet 5.Schoenmaat. 6. Lengte (uitgedrukt in cm). 7. Aantal minuten dat je nodig hebt om van je woonplaats naar deze bijeenkomst te komen(in min uitdrukken) :. 8. Geslacht o vrouw o man 9. Haarkleur o bruin o blond o zwart o rood 10. Kleur van je ogen o bruin o blauw o grijs o groen 11. Gemiddeld aantal pintjes dat je drinkt per week : Gemiddeld budget dat je per maand spendeert aan kledij (in euro). :....

4 Stap 2: Opstellen van codeboek Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.3

5 Stap 3: Invoeren van de gegevens: Data: student.xls Stap 4: Herformuleren (in statistische termen) van de onderzoeksvragen Mogelijke onderzoeksvragen: - Is het zo dat vrouwen gemiddeld gezien, meer budget uitgeven aan kledij dan mannen? - Is het zo dat mannen gemiddeld gezien, meer pintjes drinken dan vrouwen? - Bestaat er een lineaire relatie tussen het kledingsbudget en de variabelen leeftijd en lengte? - Is er een associatie (verband ) tussen kleur van haar en kleur van ogen van een persoon? Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.4

6 2 Soorten variabelen Categorische variabelen : de waarden zijn categorieën. Nominale variabelen : kwalitatief en niet-geordend. Vb.: Geslacht (M, V) Kleur haar, kleur ogen,.. Provincie (...) Seizoen waarin je jarig bent Ordinale variabelen : kwalitatief en geordend. Vb.: Examenresultaat (niet geslaagd, voldoening, onderscheiding, ) Maat kleding (S, M, L, XL, XXL) Arbeid (laag geschoold, medium, hoog geschoold) Continue variabelen : Lengte Budget kleding Leeftijd Opmerking: Men kan continue variabelen (leeftijd) ook categoriseren (leeftijdsklassen : <20, 21-40, 41-60, >60). Op die manier kunnen ze verwerkt worden als ordinale variabelen. Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.5

7 3 Overzicht van enkele statistische technieken 3.1 Univariate Analyse Beschrijvende statistiek : Variabele Beschrijvende grootheden Visualisatie Continu Gemiddelde Mediaan Variantie standaarddeviatie Histogram Box plot Scatterplot( voor relatie tussen 2 continue variabelen) Categorische Modus Staafjesdiagram Frequentietabel Verklarende statistiek : Hypothese testen : vergelijken van gemiddelden (eventueel opstellen van een betrouwbaarheidsinterval). (i) Voorbeeld van één-steekproef probleem: H 0 : µ = 165 vs H 1 : µ > 165 met µ de gemiddelde lengte van een vrouw die deelneemt aan de zomerschool. =0.10 (ii) Voorbeeld van twee-steekproef probleem: H 0 : µ 1 = µ 2 vs H 1 : µ 1 < µ 2 met µ 1 de gemiddelde lengte van een vrouw en µ 2 de gemiddelde lengte van een man die deelneemt aan de zomerschool. =0.10 Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.6

8 Toepassingen van hypothese testen t-tests voor een of twee gemiddelden (normale populaties of grote steekproeven) 1 groep t-test voor 1 gemiddelde Wilcoxon teken-rangtest voor symmetrische verdeling rond m0 (is dus test voor gemiddelde m0 als de populatie symmetrisch is ) Tekentest voor mediaan m0 ( = binomiale test voor proportie met 2 gepaarde groepen (X,Y) Gepaarde t-test (t-test voor gelijk gemiddelde bij gepaarde data = t-test voor gemiddelde 0 op verschil D = Y X) 2 onafhankelijke groepen t-test voor gelijk gemiddelde in 2 onafhankelijke groepen bij gelijke varianties (F-test e.a. voor gelijke varianties; gelijke var. bij H0 is voldoende) bij ongelijke varianties Niet-parametrische tests voor een Chikwadraattests (e.a.) voor een locatie, vb. mediaan,... celverdeling (continue data, ordinale data) (categorische data, ook gegroepeerde continue data; Cochran voorwaarde) Chikwadraattest voor een univariate celverdeling score >m0 is ½) Wilcoxon teken-rangtest bij gepaarde data (als verschil symmetrische verdeling heeft onder H0) Tekentest voor gelijke locatie bij gepaarde data Mann-Whitney U-test (Wilcoxon rang-somtest) voor gelijke verdeling in twee onafhankelijke groepen Chikwadraattest voor onafhankelijkheid in een kruistabel (r c tabel) Fisher exacte test voor onafhankelijkheid in een 2 2 tabel Chikwadraattest voor homogeniteit van 2 (of meer) verdelingen bij onafhankelijke groepen (= test voor onafhankelijkheid in kruistabel Variabele Groepindicator ) Fisher exacte test Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.7

9 3.2 Modellen met een responsvariabele Verklarende variabelen Responsvariabele Methode Continu Continu Regressie Categorisch Continu ANOVA Continu Dummy (ordinale ) Logistieke regressie Categorisch Categorisch Categorische data-analyse Voorbeelden: Regressie Cholesterol = a+ b 1 * leeftijd + b 2 * gewicht Anova Invloed van rokersgedrag (niet-rokers, ex-rokers, rokers) op cholesterol. Logistieke regressie Krijgen van een lening (ja of neen) in functie van (inkomen, leeftijd, ) Categorische data analyse Verband tussen inkomensniveau (laag, gemiddeld of hoog inkomen) en tevredenheid op het werk (helemaal niet tevr, niet tevr, gematigd tevr, tevr, zeer tevreden). Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.8

10 3.3. Plaats juiste techniek bij elk van de onderzoeksvragen Mogelijke onderzoeksvragen: a) Is het zo dat vrouwen gemiddeld meer budget uitgeven aan kledij dan mannen? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: b) Is het zo dat mannen gemiddelde meer pintjes drinken dan vrouwen? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: c) Bestaat er een relatie tussen het kledingbudget en de variabelen leeftijd en lengte? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: d) Is er een associatie (verband ) tussen kleur van haar en kleur van ogen van een persoon? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.9

11 4 Statistische software 4.1. Betalende statistische software SAS, SPSS, Statistica, statistische software die gratis is R, meer informatie Microsoft Excel heeft ook statistische tool Activeer de Data Analysis tool in Excel: File >Excel options > Add ins > Go Check Analysis Toolpak and Analysis Toolpak VBA Je kunt steeds nagaan of de Data Analysis tool goed werd geactiveerd: Go to the Data > Data Analysis Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.10

12 Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.11

13 4.4. Voor en nadelen van de verschillende software (eigen interpretatie) UNIVARIATE statistiek Beschrijvende statistiek Variabele Beschrijvende grootheden Continu Gemiddelde Mediaan Variantie standaarddeviatie Visualisatie Software software Histogram, scatterplot sterk Minder sterk SAS, SPSS, Statistica, R, Excel Continu Box plot SAS, SPSS, Statistica, R, Excel Categorische Modus Frequentietabel, kruistabel Staafjesdiagram SAS, SPSS, Statistica, R, Excel Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.12

14 Verklarende statistiek Hypothese testen Variabele Eén steekproef Twee steekproeven Continu One sample t-test Two-sample t-test Niet-parametrische alternatieven Nietparametrische alternatieven Software software sterk Minder sterk SAS, SPSS, Excel (nagaan Statistica, R, onderstellingen van Excel normaliteit) SAS, SPSS, Excel (niet mogelijk) Statistica, R Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.13

15 Opstellen van modellen Verklarende variabelen Responsvariabele Methode Software software sterk Minder sterk Continu Continu Regressie SAS, SPSS, Statistica, R, Excel (eenvoudige regressie kan wel) Categorisch Continu ANOVA SAS, SPSS, Statistica, R, Excel (eenvoudige ANOVA kan wel ) Continu Dummy Logistieke regressie SAS, SPSS, Statistica, R, Excel (niet mogelijk) Categorisch Categorisch Categorische dataanalyse SAS, SPSS, R, Excel (zwak), Statistica (weinig mogelijkheden) Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.14

16 Hoofdstuk 1 : Voorstelling van de case 1.15

17 Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 1 Is het zo dat vrouwen gemiddeld meer budget uitgeven aan kledij dan mannen? Formulering van de onderzoeksvraag Formulering van de hypothese: Uitvoeren in Excel We vragen ons af in welke mate de lengte van een persoon te modelleren is als een lineaire functie van de schoenmaat en de leeftijd van deze persoon Formulering van de onderzoeksvraag Formulering van het regressiemodel Uitwerken in Excel Is er een associatie (verband ) tussen kleur van haar en kleur van ogen van een persoon? Formulering van de onderzoeksvraag Formulering van het testprobleem Verwerking met SASEguide Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.1

18 1 Is het zo dat vrouwen gemiddeld meer budget uitgeven aan kledij dan mannen? 1.1 Formulering van de onderzoeksvraag Univariate analyse / opstellen van een model? : Univariate analyse Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : budget aan kleding Techniek: two-sample t-test want er zijn twee groepen te vergelijken 1.2 Formulering van de hypothese: H 0 : µ 1 = µ 2 vs H 1 : µ 1 > µ 2 met µ 1 het gemiddelde budget aan kleding bij vrouwen en µ 2 het gemiddelde budget aan kleding bij mannen. =0.05 Onderstellingen bij two-sample t-test. 1. Indien de groepen groot genoeg zijn (beide > 25) dan kunnen we de Centrele Limietstelling gebruiken. Indien niet, moet normaliteit nagegaan worden van de gegevens in beide groepen. (hier onderstellen we even dat dit ok is, want is niet eenvoudig na te gaan in Excel) 2. Nagaan of er gelijke variantie is in beide groepen H 0 : ² 1 = ² 2 vs H 1 : ² 1 ² 2 met ² 1 de variantie van budget bij vrouwen en ² 2 de variantie van budget bij mannen. = Uitvoeren in Excel (i) Beschrijvende statistieken Gebruik de Filter bij Excel om de budget gegevens van mannen en vrouwen op te splitsen: Data > Filter > geslacht:1 (vrouwen) Copiëer de kleding gegevens van de vrouwen naar een afzonderlijke sheet. Doe dit ook voor de mannen. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.2

19 Visualisatie: (gebeurde met SASEguide) Merk de outlier op bij de vrouwen (geslacht=1) Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.3

20 Use the statistical Data Analysis tool in Excel Data > Data Analysis > Descriptive Statistics (ii) Ga normaliteit na in beide groepen Niet eenvoudig in Excel. Shapiro Wilk test is niet beschikbaar. QQ plot moet je zelf construeren. We gaan er hier van uit dat dit in orde is. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.4

21 (iii) Ga na of er homogeniteit is van de varianties Gelijke variantie in beide groepen H 0 : ² 1 = ² 2 vs H 1 : ² 1 ² 2 met ² 1 de variantie van budget bij vrouwen en ² 2 de variantie van budget bij mannen. =0.050 Data> Data Analysis > F test two sample for variances Excel geeft de éénzijdige p-waarde. Wij hebben de tweezijdige p-waarde nodig (=2*0.044=0.88). Deze p-waarde is groter dan 0.05, dus wordt H0 niet verworpen. Conclusie: er is homogeniteit van varianties. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.5

22 (iv) t-test : two sample assuming equal variances Data > Data Analysis > t test two sample assuming equal variances H 0 : µ 1 = µ 2 vs H 1 : µ 1 > µ 2 Eenzijdige p-waarde is 0.06 > 0.05 (significance level) Algemeen Besluit: Bijgevolg wordt de H 0 niet verworpen. Op basis van deze steekproef (van studentengegevens) kunnen we dus niet zeggen dat vrouwen significant meer geld besteden aan kledij dan mannen. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.6

23 2 We vragen ons af in welke mate de lengte van een persoon te modelleren is als een lineaire functie van de schoenmaat en de leeftijd van deze persoon Formulering van de onderzoeksvraag Univariate analyse / opstellen van een model? : Opstellen van een model Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : lengte persoon Techniek: Regressie analyse 2.2 Formulering van het regressiemodel lengte = a + b 1 leeftijd + b 2 schoenmaat + ε Onderstellingen: 1. Er is een lineair verband tussen lengte en leeftijd en lengte en schoenmaat. 2. De residu s (ε) hebben een normale verdeling (met ε ~N(0, σ²)). 2.3 Uitwerken in Excel (Maak best een nieuw werkblad met drie variabelen: lengte, schoenmaat, leeftijd). a. Verkennende datagrafieken Maak scatterplots in Excel Data oplichten > Insert > scatter Datapunten in de plot oplichten > (rechtermuis ) add trendline > linear Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.7

24 b. Correlatie analyse (Pearson correlatie veronderstelt normaliteit van de gegevens). We zouden dus ook hier eerst normaliteit van de gegevens moeten nagaan (moeilijk in Excel). Data Analysis > Correlation De correlatie tussen lengte en schoenmaat is positief. De correlatie tussen lengte en leeftijd is zeer klein. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.8

25 c. Geschat lineair model lengte = a + b 1 leeftijd + b 2 schoenmaat Data Analysis > Regression Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.9

26 Vermits leeftijd niet significant is (p-waarde = 0.39 > 0.05) wordt deze variabele uit het model gehaald. d. Nieuw model lengte = a + b 2 schoenmaat Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.10

27 Lengte= * schoenmaat Kwaliteit van de fit: R²=0.61 Dit is te interpreteren als: 61 % van de variabiliteit in lengte kan verklaard worden door dit lineaire model. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.11

28 3 Is er een associatie (verband ) tussen kleur van haar en kleur van ogen van een persoon? 3.1 Formulering van de onderzoeksvraag Univariate analyse / opstellen van een model? Model opstellen Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Is hier niet specifiek duidelijk Techniek: Analyse van categorische data 3.2 Formulering van het testprobleem Testen van onafhankelijkheid : testen van geen associatie H 0 : er is geen associatie tussen kleur van haar en kleur van ogen Om dit na te gaan kunnen volgende grootheden worden gebruikt. Chi-kwadraat grootheid Likelihood ratio testgrootheid (indien er te weinig observaties zijn, kan het nodig zijn om exacte testen te gebruiken). Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.12

29 3.3 Verwerking met SASEguide Bestand: survey09_10 Tasks > Describe > Table Analysis... In de DATA selecteer je zowel Kleur_ogen als Haarkleur als table variabels In de tables panel, selecteer je haarkleur als kolomvariabele en kleur_ogen als rijvariabele Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.13

30 In deassociation panel kies je Chi-square test and Measures Run... Deze warning wijst erop dat we beter exacte testen kunnen gebruiken. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.14

31 Vermits de p-waarde (=0.045) < 0.05, verwerpen we de H0. Er is een significante associatie tussen kleur van haar en kleur van ogen. Een detail of de afwijkingen van de H 0 kan soms verheldering brengen. We zien in de cel (kleur_ogen=3, haarkleur=4) een grote afwijking (cell chisquare =7.9). De combinatie (grijze ogen, rood haar ) komt blijkbaar veel vaker voor in deze (kleine ) groep dan kan verwacht worden onder de nullhypothese van onafhankelijkheid. Hoofdstuk 2: Uitwerken van enkele onderzoeksvragen 2.15

32 Oefeningen Deze oefeningen kun je maken op het bestand zomerschool. De bedoeling is om te experimenteren met de verschillende software: Excel en SASEguide. Jullie mogen eigen onderzoeksvragen bedenken op deze gegevens of analoog werken aan de onderzoeksvragen die werden behandeld in vorig deel. Mogelijke onderzoeksvragen: 1. Is het zo dat vrouwen gemiddeld meer budget uitgeven aan kledij dan mannen? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: 2. Is het zo dat mannen gemiddelde meer pintjes drinken dan vrouwen? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: 3. We vragen ons af in welke mate de lengte van een persoon afhankelijk is van de schoenmaat en de leeftijd van deze persoon Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: 4. Is er een associatie (verband ) tussen kleur van haar en kleur van ogen van een persoon? Univariate analyse / opstellen van een model? Variabele die je wenst te bestuderen / Response variabele : Techniek: 1

4 Domein STATISTIEK - versie 1.2

4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 USolv-IT - Boomstructuur DOMEIN STATISTIEK - versie 1.2 - c Copyrighted 42 4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 (Op initiatief van USolv-IT werd deze boomstructuur mede in overleg met het Universitair Centrum

Nadere informatie

Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen

Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen R.J. Baars, MSc Kruytgebouw N710 r.j.baars@uu.nl februari 2014 Opbouw van statistiek Statistiek 1 (periode 2: vandaag) Dit college + zelfstudie +

Nadere informatie

Fasen in het onderzoeksproces

Fasen in het onderzoeksproces Fasen in het onderzoeksproces Gegevensbestand Controleren gegevens Bewerken gegevens Analyseren gegevens Interpreteren resultaten Nieuwe vragen? ja Onderzoeksverslag 1 Bestand opmaken Variabelen definiëren:

Nadere informatie

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Beschrijvende statistiek

Beschrijvende statistiek Beschrijvende statistiek Beschrijvende en toetsende statistiek Beschrijvend Samenvatting van gegevens in de steekproef van onderzochte personen (gemiddelde, de standaarddeviatie, tabel, grafiek) Toetsend

Nadere informatie

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd 2007-2008 Modeloplossing Opmerking vooraf: Deze modeloplossing is een heel volledig antwoord op de gestelde vragen. Om de maximumscore op een vraag

Nadere informatie

SPSS. Statistiek : SPSS

SPSS. Statistiek : SPSS SPSS - hoofdstuk 1 : 1.4. fase 4 : verrichten van metingen en / of verzamelen van gegevens Gegevens gevonden bij een onderzoek worden systematisch weergegeven in een datamatrix bij SPSS De datamatrix Gebruik

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 1. De onderzoekers van een preventiedienst vermoeden dat werknemers in een bedrijf zonder liften fitter zijn dan werknemers

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28 Inhoud Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17 1.1 Wat is de bedoeling van statistiek? 18 1.2 De empirische cyclus 19 1.3 Het probleem van de inductieve statistiek 20 1.4 Statistische

Nadere informatie

College 3 Meervoudige Lineaire Regressie

College 3 Meervoudige Lineaire Regressie College 3 Meervoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 8 p. 165-169 - MM&C: Hoofdstuk 11 - Aanvullende tekst 3 (alinea 2) Jolien Pas ECO 2012-2013 'Computerprogramma voorspelt Top 40-hits Bron: http://www.nu.nl/internet/2696133/computerprogramma-voorspelt-top-40-hits.html

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Examen G0N34 Statistiek

Examen G0N34 Statistiek Naam: Richting: Examen G0N34 Statistiek 8 september 2010 Enkele richtlijnen : Wie de vragen aanneemt en bekijkt, moet minstens 1 uur blijven zitten. Je mag gebruik maken van een rekenmachine, het formularium

Nadere informatie

HOOFDSTUK VI NIET-PARAMETRISCHE (VERDELINGSVRIJE) STATISTIEK

HOOFDSTUK VI NIET-PARAMETRISCHE (VERDELINGSVRIJE) STATISTIEK HOOFDSTUK VI NIET-PARAMETRISCHE (VERDELINGSVRIJE) STATISTIEK 1 1. INLEIDING Parametrische statistiek: Normale Verdeling Niet-parametrische statistiek: Verdelingsvrij Keuze tussen de twee benaderingen I.

Nadere informatie

Les 1: Waarschijnlijkheidrekening

Les 1: Waarschijnlijkheidrekening Les 1: Waarschijnlijkheidrekening A Men neemt een steekproef van 1000 appelen. Deze worden ingedeeld volgens gewicht en volgens symptomen van een bepaalde schimmel: geen, mild, gematigd of ernstig. Het

Nadere informatie

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:

Nadere informatie

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt:

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 9 1. Een klinisch psycholoog vraagt zich af of er een verband bestaat tussen depressie en sociale vermijding in de populatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel I Schatters en toetsen 1

Inhoudsopgave. Deel I Schatters en toetsen 1 Inhoudsopgave Deel I Schatters en toetsen 1 1 Hetschattenvanpopulatieparameters.................. 3 1.1 Inleiding:schatterversusschatting................. 3 1.2 Hetschattenvaneengemiddelde..................

Nadere informatie

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Centrale tendentie Centrale tendentie wordt meestal afgemeten aan twee maten: Mediaan: de middelste waarneming, 50%

Nadere informatie

Verband tussen twee variabelen

Verband tussen twee variabelen Verband tussen twee variabelen Inleiding Dit practicum sluit aan op hoofdstuk I-3 van het statistiekboek en geeft uitleg over het maken van kruistabellen, het berekenen van de correlatiecoëfficiënt en

Nadere informatie

Cursus Statistiek 2. Fellowonderwijs Opleiding Intensive Care. UMC St Radboud, Nijmegen

Cursus Statistiek 2. Fellowonderwijs Opleiding Intensive Care. UMC St Radboud, Nijmegen Cursus Statistiek 2 Fellowonderwijs Opleiding Intensive Care UMC St Radboud, Nijmegen Cursus Statistiek 2 Steekproefgrootte en power berekening Vergelijken van gemiddelden (T-testen) Niet-parametrische

Nadere informatie

a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen?

a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen? Opdracht 15a ------------ Spearman rangcorrelatie coefficient (non-parametrische tegenhanger van de Pearson correlatie coefficient) Wilcoxon symmetrie-toets (non-parametrische tegenhanger van de t-procedure

Nadere informatie

Toegepaste Statistiek, Week 6 1

Toegepaste Statistiek, Week 6 1 Toegepaste Statistiek, Week 6 1 Eén ordinale en één nominale variabele Nominale variabele met TWEE categorieën, 1 en 2 Ordinale variabele normaal verdeeld binnen iedere categorie? Variantie in beide categorieën

Nadere informatie

tul Moleculaire Levenswetenschappen Stroom 2.1 2005-2006 Statistisch modelleren Werkboek

tul Moleculaire Levenswetenschappen Stroom 2.1 2005-2006 Statistisch modelleren Werkboek tul Moleculaire Levenswetenschappen Stroom 2.1 2005-2006 Statistisch modelleren Werkboek Inhoudsopgave Rooster 2 Studiemateriaal 2 Werkvormen 2 Toetsing 3 Planningsgroep 3 Traject 4 1 Rooster Dag Datum

Nadere informatie

HOOFDSTUK VII REGRESSIE ANALYSE

HOOFDSTUK VII REGRESSIE ANALYSE HOOFDSTUK VII REGRESSIE ANALYSE 1 DOEL VAN REGRESSIE ANALYSE De relatie te bestuderen tussen een response variabele en een verzameling verklarende variabelen 1. LINEAIRE REGRESSIE Veronderstel dat gegevens

Nadere informatie

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2 Onderzoek B-cluster BBB-OND2B.2 Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen voor jou

Nadere informatie

Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 1 van 28

Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 1 van 28 Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 1 van 28 Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 2 van 28 Inhoudsopgave Inleiding...3 SPSS- tips...4 Kopiëren van datakenmerken...6 Van SPSS naar Excel...7 Opsturen

Nadere informatie

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen

Nadere informatie

Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen.

Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen. Oplossingen hoofdstuk IX 1. Bestaat er een verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Uit een aselecte steekproef van 00 leerlingen (waarvan 50% jongens en 50% meisjes) uit het basisonderwijs

Nadere informatie

Analyse van kruistabellen

Analyse van kruistabellen Analyse van kruistabellen Inleiding In dit hoofdstuk, dat aansluit op hoofdstuk II-13 (deel2) van het statistiekboek wordt ingegaan op het analyseren van kruistabellen met behulp van SPSS. Met een kruistabel

Nadere informatie

College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie

College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie College Enkelvoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 7 tot p. 170 (Advanced Correlational Strategies) - MM&C: Hoofdstuk 10 (Inference for Regression) - Aanvullende tekst 3 Jolien Pas ECO 011-01 Correlatie:

Nadere informatie

Statistiek in HBO scripties

Statistiek in HBO scripties Statistiek in HBO scripties Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek Lectoraat Transparante Zorgverlening Hanze University of Applied Sciences January 29, 2015 Wim Krijnen Lector Analyse

Nadere informatie

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 4 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap: Hypothese toetsen t-toets

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets Moore, McCabe, and Craig.

Nadere informatie

Introductie tot de statistiek

Introductie tot de statistiek Introductie tot de statistiek Hogeschool Gent 04/05/2010 Inhoudsopgave 1 Basisbegrippen en beschrijvende statistiek 8 1.1 Onderzoek............................ 8 1.1.1 Data........................... 8

Nadere informatie

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390)

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390) TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4 en S39) op donderdag, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) op dinsdag 3-03-00, 9- uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en

Nadere informatie

Verdelingsvrije statistiek

Verdelingsvrije statistiek Verdelingsvrije statistiek Inleiding In hoofdstuk II-5 (deel ) worden een aantal verdelingsvrije toetsen (ook wel niet-parametrische toetsen) besproken, die gebruikt worden als de te onderzoeken variabele

Nadere informatie

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 4 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap: Hypothese toetsen t-toets

Nadere informatie

Hoofdstuk 18. Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren

Hoofdstuk 18. Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren Hoofdstuk 18 Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren Analyse van verbanden Analyse van verbanden: bij de analyse van verbanden stel je vast of er een stabiel verband bestaat tussen twee

Nadere informatie

Formules Excel Bedrijfsstatistiek

Formules Excel Bedrijfsstatistiek Formules Excel Bedrijfsstatistiek Hoofdstuk 2 Data en hun voorstelling AANTAL.ALS vb: AANTAL.ALS(A1 :B6,H1) Telt hoeveel keer (frequentie) de waarde die in H1 zit in A1:B6 voorkomt. Vooral bedoeld voor

Nadere informatie

Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN

Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN Business Administration / Bedrijfskunde Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN Algemeen Vak : Statistische Methoden Groep : niet van toepassing en Technieken Vakcode : BKB0019t Soort tentamen : gesloten

Nadere informatie

College 7. Regressie-analyse en Variantie verklaren. Inleiding M&T Hemmo Smit

College 7. Regressie-analyse en Variantie verklaren. Inleiding M&T Hemmo Smit College 7 Regressie-analyse en Variantie verklaren Inleiding M&T 2012 2013 Hemmo Smit Neem mee naar tentamen Geslepen potlood + gum Collegekaart (alternatief: rijbewijs, ID-kaart, paspoort) (Grafische)

Nadere informatie

toetskeuze schema verschillen in gemiddelden

toetskeuze schema verschillen in gemiddelden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van

Nadere informatie

Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen

Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen M, M & C 7.3 Optional Topics in Comparing Distributions: F-toets 6.4 Power & Inference as a Decision 7.1 The power of the t-test 7.3 The power of the sample t- Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets &

Nadere informatie

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN Interim Toegepaste Biostatistiek deel december 2009 Versie A ANTWOORDEN C 2 B C A 5 C 6 B 7 B 8 B 9 D 0 D C 2 A B A 5 C Lever zowel het antwoordformulier als de interim toets in Versie A 2. Dit tentamen

Nadere informatie

Reconstructie Bedrijfsstatistiek 2016

Reconstructie Bedrijfsstatistiek 2016 Reconstructie Bedrijfsstatistiek 2016 Open vragen Vraag 1 1. Bewijs dat σ^² een onvertekende schatter is voor σ²=σi 1/n * Xi² 2. Bereken de variantie van o^² 3. Is de schatter consistent? 4. Teken chi-kwadraat

Nadere informatie

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15)

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) KWANTITATIEF TESTEN experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) tips Google Wikipedia MIT 14, 15 stats.stackexhchange.com ander onderzoek dat lijkt op het jouwe experimenteel ontwerp kwantitatieve

Nadere informatie

DEEL 1 Probleemstelling 1

DEEL 1 Probleemstelling 1 DEEL 1 Probleemstelling 1 Hoofdstuk 1 Van Probleem naar Analyse 1.1 Notatie 4 1.1.1 Types variabelen 4 1.1.2 Types samenhang 5 1.2 Sociaalwetenschappelijke probleemstellingen en hun basisformat 6 1.2.1

Nadere informatie

Het gebruik van Excel 2007 voor statistische analyses. Een beknopte handleiding.

Het gebruik van Excel 2007 voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Het gebruik van Excel 2007 voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Bij Excel denken de meesten niet direct aan een statistisch programma. Toch biedt Excel veel mogelijkheden tot statistische

Nadere informatie

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15)

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) KWANTITATIEF TESTEN experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) tips Google Wikipedia MIT 14, 15 stats.stackexchange.com ander onderzoek dat lijkt op het jouwe experimenteel ontwerp kwantitatieve

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

Statistiek II. 1. Eenvoudig toetsen. Onderdeel toetsen binnen de cursus: Toetsen en schatten ivm één statistiek of steekproef

Statistiek II. 1. Eenvoudig toetsen. Onderdeel toetsen binnen de cursus: Toetsen en schatten ivm één statistiek of steekproef Statistiek II Onderdeel toetsen binnen de cursus: 1. Eenvoudig toetsen Toetsen en schatten ivm één statistiek of steekproef Via de z-verdeling, als µ onderzocht wordt en gekend is: Via de t-verdeling,

Nadere informatie

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek (ECO)

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek (ECO) Experimenteel en Correlationeel Onderzoek (ECO) In veel onderzoek is het ultieme doel: Het vaststellen van oorzaak-gevolg (causale) relaties Rode draad ECO: Met behulp van onderzoek zo goed mogelijk uitspraken

Nadere informatie

College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen

College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen Inleiding in de Methoden & Technieken 2013 2014 Hemmo Smit Dus volgende week Geen college en werkgroepen Maar Oefententamen on-line (BB) Data invoeren voor

Nadere informatie

DEEL 1: FUNDAMENTALE CONCEPTEN

DEEL 1: FUNDAMENTALE CONCEPTEN DEEL 1: FUNDAMENTALE CONCEPTEN Hoofdstuk 1: Introductiemateriaal 1.1 motivatie Correcte analyse gegevens + interpretatie resultaten zeer belangrijk! 1.2 Cursusmateriaal Hoofdstuk 2: Wat is statistiek?

Nadere informatie

Oplossingen hoofdstuk XI

Oplossingen hoofdstuk XI Oplossingen hoofdstuk XI. Hierbij vind je de resultaten van het onderzoek naar de relatie tussen een leestest en een schoolrapport voor lezen. Deze gegevens hebben betrekking op een regressieanalyse bij

Nadere informatie

College 6 Eenweg Variantie-Analyse

College 6 Eenweg Variantie-Analyse College 6 Eenweg Variantie-Analyse - Leary: Hoofdstuk 11, 1 (t/m p. 55) - MM&C: Hoofdstuk 1 (t/m p. 617), p. 63 t/m p. 66 - Aanvullende tekst 6, 7 en 8 Jolien Pas ECO 01-013 Het Experiment: een voorbeeld

Nadere informatie

Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier.

Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier. Toets Stroom 1.2 Methoden en Statistiek tul, MLW 7 april 2006 Deze toets bestaat uit 25 vierkeuzevragen. Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier. Vraag goed beantwoord dan punt voor

Nadere informatie

Toegepaste Biostatistiek CAST oefeningen 1

Toegepaste Biostatistiek CAST oefeningen 1 Toegepaste Biostatistiek CAST oefeningen 1 CAST Exercises CAST is een gratis online e-book (eigenlijk 3 e-books), met oefeningen. De link voor de site (http://cast.massey.ac.nz/collection_public.html)

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op donderdag ,

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op donderdag , TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op donderdag 0-03-2005, 4.00-7.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine,

Nadere informatie

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 7 1. Een onderzoeker wil nagaan of de fitheid van jongeren tussen 14 en 18 jaar (laag, matig, hoog) en het geslacht (M, V) een

Nadere informatie

College 6. Samenhang tussen variabelen. Inleiding M&T Hemmo Smit

College 6. Samenhang tussen variabelen. Inleiding M&T Hemmo Smit College 6 Samenhang tussen variabelen Inleiding M&T 2012 2013 Hemmo Smit Overzicht van deze cursus 1. Grondprincipes van de wetenschap 2. Observeren en meten 3. Interne consistentie; Beschrijvend onderzoek

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 16 Donderdag 4 November 1 / 25 2 Statistiek Indeling: Schatten Correlatie 2 / 25 Schatten 3 / 25 Schatters: maximum likelihood schatters Def. Zij Ω de verzameling van

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Toetsende statistiek. 8.1 Associatie van categoriale data: CROSSTABS [dv 32.2]

Hoofdstuk 8. Toetsende statistiek. 8.1 Associatie van categoriale data: CROSSTABS [dv 32.2] Hoofdstuk 8 Toetsende statistiek Meestal zijn we niet alleen geïnteresseerd in beschrijvende statistiek (over de steekproef), maar ook in toetsende statistiek. Het doel hiervan is om hypothesen te toetsen,

Nadere informatie

Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming

Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming Inleiding Dit practicum sluit aan op het theoriegedeelte over betrouwbaarheidsanalyse van hoofdstuk II-16 (deel 2). In dit hoofdstuk wordt besproken hoe een

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 : Numerieke beschrijving van data. Marnix Van Daele. Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent

Hoofdstuk 3 : Numerieke beschrijving van data. Marnix Van Daele. Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent Hoofdstuk 3 : Numerieke beschrijving van data Marnix Van Daele MarnixVanDaele@UGentbe Vakgroep Toegepaste Wiskunde en Informatica Universiteit Gent Numerieke beschrijving van data p 1/31 Beschrijvende

Nadere informatie

Samenvatting. J. Nachtegaal, S.E. Kramer, J.M. Festen (Amsterdam)

Samenvatting. J. Nachtegaal, S.E. Kramer, J.M. Festen (Amsterdam) Samenvatting Associatie tussen gehoorverlies en psychosociale gezondheid bij 18 tot 70 jarigen: eerste resultaten van de Nationale Longitudinale Studie naar Horen (NL-SH). J. Nachtegaal, S.E. Kramer, J.M.

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4 en 2S39) op maandag 2--27, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Statistiek Casus Van het rechte pad

Statistiek Casus Van het rechte pad Statistiek Casus Van het rechte pad Remco van der Hofstad 6 mei 2003 Inhoudsopgave 1 Introductie 2 1.1 Soorten afwijkingen.................................... 2 2 Software 3 3 Beschrijvende statistiek

Nadere informatie

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren College 5: Regressie en correlatie (2) Rosner 11.5-11.8 Arnold Kester Capaciteitsgroep Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht Postbus 616, 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

Faculteit der Wiskunde en Informatica

Faculteit der Wiskunde en Informatica Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4), op woensdag 7 januari 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse 10.1 Eenwegs-variantieanalyse: Als we gegevens hebben verzameld van verschillende groepen en we willen nagaan of de populatiegemiddelden van elkaar verscihllen,

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV TOETSEN VAN STATISTISCHE HYPOTHESEN

HOOFDSTUK IV TOETSEN VAN STATISTISCHE HYPOTHESEN HOOFDSTUK IV TOETSEN VAN STATISTISCHE HYPOTHESEN 4.1 PARAMETERTOESTEN 1 A. Toetsen van het gemiddelde Beschouw een steekproef X 1, X,, X n van n onafhankelijke N(µ, σ) verdeelde kansveranderlijken Men

Nadere informatie

Hoofdvraag. Hoe kan interne en externe data gebruikt worden voor ziektepreventie bij klanten van DFZ?

Hoofdvraag. Hoe kan interne en externe data gebruikt worden voor ziektepreventie bij klanten van DFZ? Hoofdvraag Hoe kan interne en externe data gebruikt worden voor ziektepreventie bij klanten van DFZ? Data visualisatie (Grafieken, dashboards); Kwantitatieve analyse (cijfers, statistiek); Software Inzichten

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4), op maandag 5 januari 29 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

7.1 SPSS, Een summier overzicht van een aantal faciliteiten

7.1 SPSS, Een summier overzicht van een aantal faciliteiten 7. Software 7.1 SPSS, Een summier overzicht van een aantal faciliteiten 7.1.1 Inleiding SPSS is een afkorting van Statistical Package for the Social Sciences. Het wordt veel gebruikt en is al vrij lang

Nadere informatie

Hoeveel condities zijn er (ga er vanuit dat het design fully crossed is)?

Hoeveel condities zijn er (ga er vanuit dat het design fully crossed is)? Vraag 1. Welk design bevat geen random assignment: a) Een design gebaseerd op matching b) Een design gebaseerd op blocking c) Een factorial design d) Elk van de hierboven genoemde designs Vraag 2. In een

Nadere informatie

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding.

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. SPSS is een alom gebruikt, gebruiksvriendelijk statistisch programma dat vele analysemogelijkheden kent. Voor HBO en universitaire

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek 1 Doel Beheersen van elementaire statistische technieken Toepassen van deze technieken op aardwetenschappelijke data 2 1 Leerstof Boek: : Introductory Statistics, door

Nadere informatie

Spreidingsdiagram, kleinste-kwadraten regressielijn, correlatiecoefficient

Spreidingsdiagram, kleinste-kwadraten regressielijn, correlatiecoefficient Opdracht 4a ----------- Spreidingsdiagram, kleinste-kwadraten regressielijn, correlatiecoefficient In 1738 werd in de haven van Stockholm voor een aantal landen voor elk land geregistreerd hoeveel schepen

Nadere informatie

χ 2 -toets voor homogeniteit χ 2 -toets voor goodness-of-fit ten slotte

χ 2 -toets voor homogeniteit χ 2 -toets voor goodness-of-fit ten slotte toetsede statistiek week 1: kase e radom variabele week 2: de steekproeveverdelig week 3: schatte e toetse: de z-toets week 4: het toetse va gemiddelde: de t-toets week 5: het toetse va variaties: de F-toets

Nadere informatie

Toegepaste data-analyse: sessie 3

Toegepaste data-analyse: sessie 3 Toegepaste data-analyse: sessie 3 Mixed Models II: Actor-partner model Corr (Yij, Yik) = σσ 2 kkkkkkkkkkkk σσ 2 kkkkkkkkkkkk+ σσ 2 rrrrrr Je kan deze data niet modelleren a.d.h.v. lineaire regressie. Er

Nadere informatie

Akternatieve doorrekenen. 7.2 Tabellen

Akternatieve doorrekenen. 7.2 Tabellen 7.2 Tabellen Een tabel geeft een overzicht van de uitkomsten van een berekening voor verschillende waarden van een of meerdere variabelen. Excel kent twee soorten tabellen. Een eenzijdige en een tweezijdige

Nadere informatie

Voorbeeld regressie-analyse

Voorbeeld regressie-analyse Voorbeeld regressie-analyse In dit voorbeeld wordt gebruik gemaakt van het SPSS data-bestand vb_regr.sav (dit bestand kan gedownload worden via de on-line helpdesk). We schatten een model waarin de afhankelijke

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek Terugblik - Inductieve statistiek Afleiden van eigenschappen van een populatie op basis van een beperkt aantal metingen (steekproef) Kennis gemaakt met kans & kansverdelingen

Nadere informatie

Enkelvoudige lineaire regressie

Enkelvoudige lineaire regressie Enkelvoudige lineaire regressie Inleiding Dit hoofdstuk sluit aan op hoofdstuk I-9 van het statistiekboek. Er wordt hier steeds gesproken over het verband tussen één afhankelijke variabele Y en één onafhankelijke

Nadere informatie

STATISTIEK. Basiscursus Regelgeving en Organisatie Klinisch onderzoek. Dr. ir. Peter van de Ven Epidemiologie & Biostatistiek p.vandeven@vumc.

STATISTIEK. Basiscursus Regelgeving en Organisatie Klinisch onderzoek. Dr. ir. Peter van de Ven Epidemiologie & Biostatistiek p.vandeven@vumc. STATISTIEK Basiscursus Regelgeving en Organisatie Klinisch onderzoek Dr. ir. Peter van de Ven Epidemiologie & Biostatistiek p.vandeven@vumc.nl Slide 1 Inhoud Methodologie voor klinische studies Onderzoeksvraagstelling

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek (2DD14) op vrijdag 17 maart 2006, 9.00-12.00 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek (2DD14) op vrijdag 17 maart 2006, 9.00-12.00 uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek DD14) op vrijdag 17 maart 006, 9.00-1.00 uur. UITWERKINGEN 1. Methoden om schatters te vinden a) De aannemelijkheidsfunctie

Nadere informatie

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 1 Onderwerpen van de lessenserie: De Normale Verdeling Nul- en Alternatieve-hypothese ( - en -fout) Steekproeven Statistisch toetsen Grafisch

Nadere informatie

Schriftelijk examen statistiek, data-analyse en informatica. Maandag 29 mei 1995

Schriftelijk examen statistiek, data-analyse en informatica. Maandag 29 mei 1995 Schriftelijk examen statistiek, data-analyse en informatica Maandag 29 mei 1995 Tweede jaar kandidaat arts + Tweede jaar kandidaat in de biomedische wetenschappen Naam: Voornaam: Vraa Kengetal g Blad 1

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 14 Donderdag 28 Oktober 1 / 37 2 Statistiek Indeling: Hypothese toetsen Schatten 2 / 37 Vragen 61 Amerikanen werd gevraagd hoeveel % van de tijd zij liegen. Het gevonden

Nadere informatie

Deze menu-aansturingen zijn van toepassing op versies 14.0 en 15.0 van SPSS.

Deze menu-aansturingen zijn van toepassing op versies 14.0 en 15.0 van SPSS. Menu aansturing van SPSS voorbeeld in hoofdstuk 9 over multipele correspondentie (HOMALS) en niet-linaire principale componenten analyse (PRINCALS) van kenmerken van moorden Hieronder wordt uitgelegd hoe

Nadere informatie

b. Maak een histogram van de verdeling van het groeiseizoen. Kies eerst klassen en maak een geschikte frequentietabel.

b. Maak een histogram van de verdeling van het groeiseizoen. Kies eerst klassen en maak een geschikte frequentietabel. Opdracht 2a ----------- Stamdiagrammen, histogrammen, tijdreeksgrafieken De Old Farmers Almanac vermeldt de groeiseizoenen voor de grote steden in de V.S., zoals gerapporteerd door het National Climatic

Nadere informatie

Handleiding SPSS tabellen en kruistabellen. In een paar stappen van spss data naar bruikbare informatie.

Handleiding SPSS tabellen en kruistabellen. In een paar stappen van spss data naar bruikbare informatie. Handleiding SPSS tabellen en kruistabellen In een paar stappen van spss data naar bruikbare informatie. A) Het openen van een databestand File \ open \ data Kies de naam van je databestand, bijvoorbeeld

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 3 februari 2012

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 3 februari 2012 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 3 februari 2012 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 27 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) dinsdag 2-08-2003, 4.00-7.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine,

Nadere informatie

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek

Experimenteel en Correlationeel Onderzoek Experimenteel en Correlationeel Onderzoek In veel onderzoek is het doel: Het vaststellen van oorzaak-gevolg (causale) relaties Criteria voor causaliteit 1. Samenhang (correlatie, covariantie) 2. Opeenvolging

Nadere informatie

Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing

Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing M, M & C, Chapter 6, Introduction to Inference 6.1 Estimating with Confidence 6.2 Tests of Significance 6.3 Use and Abuse

Nadere informatie

SPSS Opstarten & gegevens inlezen Gegevens verkennen Beschrijvende statistiek

SPSS Opstarten & gegevens inlezen Gegevens verkennen Beschrijvende statistiek Opstarten & gegevens inlezen *Inlezen gegevens Via eerste scherm bij opening SPSS of via File; Open; Data. Opletten of namen van variabelen op de eerste rij staan ( Staat ) Opm.: Bij.TXT bestand altijd

Nadere informatie