10 TIPS VOOR HET SUCCESVOL AANSTUREN VAN HET JAARVERSLAGTRAJECT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "10 TIPS VOOR HET SUCCESVOL AANSTUREN VAN HET JAARVERSLAGTRAJECT"

Transcriptie

1 10 TIPS VOOR HET SUCCESVOL AANSTUREN VAN HET JAARVERSLAGTRAJECT InSync Corporate Reporting, januari 2012

2 2 Het maken van een jaarverslag is ieder jaar opnieuw een flinke klus. Of je nu kiest voor een eenvoudig vormgegeven exemplaar met alleen de hoognodige informatie of voor een uitgebreid (online) verslag, inclusief vertalingen en samenvatting, het blijft een aanslag op je tijd en middelen. Gedegen projectmanagement is cruciaal voor het bereiken van een kwalitatief hoogwaardig jaarverslag, binnen de deadline en binnen jouw budget. Om je alvast een stap in de goede richting te helpen, heb ik een aantal belangrijke aandachtspunten voor je op een rij gezet. TIP 1 BEGIN OP TIJD Het lijkt een open deur, maar een gedegen voorbereiding is het halve werk. Een gemiddeld jaarverslagtraject neemt al gauw zes maanden in beslag. Om te voorkomen dat de hoeveelheid werk je aan het einde opbreekt is het verstandig de werkzaamheden vooraf goed te plannen. Denk hierbij niet alleen aan het vaststellen van de kaders en de vormgeving, maar begin ook al tijdig met het voorbereiden van de jaarrekening en het schrijven van teksten waarvan de strekking al bekend is. Zo kan je op het laatst al je aandacht richten op de meest actuele content. TIP 2 LAAT JE INSPIREREN Natuurlijk kan je ervoor kiezen om een kopie te maken van het jaarverslag van vorig jaar. Met geactualiseerde cijfers en teksten en een aantal toevoegingen in het kader van de meest recente richtlijnen voldoet je jaarverslag al snel aan de minimale eisen. Zo houd je het proces eenvoudig en overzichtelijk.

3 3 Veel ondernemingen kiezen er echter voor om het jaarverslag ieder jaar een eigen gezicht te geven. Door bijvoorbeeld een thematische insteek, passende vormgeving, een eigen schrijfstijl en specifieke content wordt het jaarverslag elk jaar opnieuw een mooi (online) visitekaartje. Qua inhoud ben je gebonden aan de (wettelijke) richtlijnen deze schrijven een aantal aspecten voor die in je verslag moeten terugkomen. Voor de jaarrekening geldt een redelijk strak stramien. Voor het directieverslag en overige secties zijn tal van mogelijkheden. Ook qua vorm en stijl van het verslag ben je vrij te kiezen wat het beste bij je onderneming (en niet te vergeten de stakeholders) past. Neem ieder jaar even de tijd om je te laten inspireren. Niet alleen door sectorgenoten, maar ook door ondernemingen buiten de eigen branche. Enkele praktische websites zijn: het grootste overzicht van jaarverslagen in Nederland (actuele jaarverslagen van meer dan 700 bedrijven, goede doelen, overheden en zorginstellingen) jaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van online financiële communicatie van Nederlandse beursgenoteerde bedrijven jaarlijks onderzoek naar de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van maatschappelijke verslaggeving onder de grootste ondernemingen van Nederland een jaarlijkse prijs voor de beste transparante jaarverslaglegging van Nederlandse charitatieve instellingen (inclusief beoordelingscriteria). dit Engelse communicatieadviesbureau heeft een overzicht gemaakt van de jaarverslagen en duurzaamheidsverslagen van o.a. bedrijven genoteerd aan de FTSE100 en Dow Jones.

4 4 TIP 3 BEKRACHTIG DE BOODSCHAP MET EEN THEMA Ieder boek heeft een titel. Zo weet de lezer waar het boek over gaat en blijft de schrijver dicht bij het onderwerp. Ook een jaarverslag kan zo n kapstok goed gebruiken. Wanneer je kiest voor een centrale boodschap of overkoepelend thema geef je richting aan de vorm en de inhoud. Niet alleen de titel, de omslag en de themapagina s krijgen deze boodschap mee, ook het directieverslag en de overige secties krijgen hiermee meer focus. Soms ligt het thema heel voor de hand, zoals een belangrijke gebeurtenis die tijdens het afgelopen boekjaar heeft plaatsgevonden, een strategische wending of reorganisatie. Ook de huidige strategie, de missie of een toekomstvisie kan in een thema worden gevat. Maar een thema kan ook van buiten komen: een marktontwikkeling of trend die een sterke invloed heeft op jouw organisatie of branche biedt een uitstekend haakje. Het thema als link tussen de organisatie en haar lezers Bij het vaststellen van het thema, en feitelijk de gehele inhoud van het verslag, is het in de eerste plaats belangrijk om te bepalen wie je belangrijkste doelgroepen zijn. Maak je het verslag vooral voor de bestaande en potentiële investeerders of richt je je met dit verslag ook op het brede publiek? Wat leeft er bij deze stakeholders? Welke onderwerpen komen regelmatig terug in gesprekken met investeerders? Wat speelt er in de markt? Waar houden klanten en leveranciers zich mee bezig? Anderzijds wil je als organisatie zelf ook een boodschap kwijt, vertrouwen wekken en richting geven. Kortom: je zoekt een krachtig thema dat een evenwicht vormt tussen de informatiebehoefte van de belangrijkste doelgroepen en de visie op de organisatie en haar toekomst. Thematische uitwerking Een thema kan op verschillende niveaus worden uitgediept. Je kan er voor kiezen om het vooral tot uiting te laten komen in de vormgeving: de omslag en een paar relatief losstaande themapagina s

5 5 of spreads. Op deze manier kan je ieder jaar vrij eenvoudig van thema wisselen: een nieuw thema = een nieuwe omslag + nieuwe beeldpagina s. Een volgende stap is het integreren van het thema in de tekst. Je kan beginnen bij de koppen en wat losse quotes, aangevuld met bijvoorbeeld case studies, highlight stories of interviews. Ook het bericht van de bestuursvoorzitter kan het thema als leidraad meekrijgen. En tenslotte zou de thematiek ook in andere hoofdstukken in het verslag kunnen worden verwerkt. Ter inspiratie geef ik hierbij wat links naar jaarverslagen waarin het thema sterk is uitgewerkt. Finnair geeft haar jaarverslagen het thema Logbook mee. Dit thema is op diverse niveaus uitgewerkt. Een aantal duidelijke voorbeelden hiervan zijn het jaaroverzicht, met een korte beschrijving van de belangrijkste gebeurtenissen per maand, maar ook de korte intro s bij ieder hoofdstuk en het gebruik van icoontjes om aan te geven om welk type tekst het gaat. Pepsico heeft haar jaarverslag 2010 het thema Performance with Purpose gegeven. Het (hybride) verslag begint met een aantal sterke CSR-gerelateerde spreads waarin de link wordt gelegd tussen maatschappelijk/duurzaam ondernemen en bedrijfseconomische ontwikkeling. Dit wordt verder in het verslag nog verder uitgewerkt. Met het thema New departures geeft Audi aan klaar te zijn voor een nieuw tijdperk in de auto-industrie. Het verslag is uiteraard modern vormgegeven het drukwerk is strak en in de online versie zijn de laatste digitale technieken geïntegreerd. In het verslag komen o.a. een aantal pioniers uit verschillende disciplines aan het woord. Ook non-profit organisaties weten vaak met behulp van thema s hun verhaal te bekrachtigen. Zo eert de KNRM in haar meest

6 6 recente jaarverslag dat werd gepubliceerd in het jaar van de vrijwilliger haar vrijwilligers aan de hand van het thema vrijwilligerswaarde : Kijk o.a. op ReportWatch voor nog veel meer voorbeelden en inspiratie. Marketing vs Investor Relations Vormgevingsbureaus werken graag met een thema. Naast houvast geeft het hen een creatieve uitdaging en biedt het hen de mogelijkheid iets van zichzelf te laten zien. Maar hoe verleidelijk een creatief voorstel soms ook is, houd altijd de doelgroep van je jaarverslag in het vizier. Een jaarverslag dat is bedoeld als IRinstrument voor institutionele beleggers behoeft nu eenmaal een andere (lees: meer functionele) vormgeving en thematische uitwerking dan een jaarverslag voor (met name) particuliere investeerders en/of het brede publiek, welke vaak ook als marketingtool wordt ingezet. Iedere organisatie zal haar eigen balans moeten vinden tussen esthetiek en doeltreffendheid, vorm en inhoud. Hoe dan ook: een thema maakt een jaarverslag leesbaarder. Bovendien geeft het een jaarverslag een tijdsbeeld mee, een markering in woord en beeld van het wel en wee van jouw organisatie in een specifiek jaar. Leuk om jaren later nog eens doorheen te bladeren. TIP 4 MAAK EEN COPYPLATFORM Wanneer de hoofdboodschap of het centrale thema is vastgesteld kunnen de verschillende secties binnen het verslag verder worden uitgewerkt. Hierbij kan je gebruik maken van een copyplatform. In een copyplatform worden het thema, de doelgroep, de doelstellingen, de ambities en de specificaties (taalversie(s), publicatievorm(en), publicatiedatum, evt. budget) vastgelegd.

7 7 Daarnaast wordt per sectie een korte beschrijving gegeven van de globale inhoud, de omvang, de beschikbare bronnen, eventueel toepasselijke richtlijnen en best practises, het ondersteunende beeldmateriaal en de naam van de persoon binnen de organisatie die verantwoordelijk is voor het aanleveren van de input. Het copyplatform dient als leidraad voor alle inhoudelijk betrokkenen. Ook voor de vormgever is een dergelijk document een bijzonder prettige basis om concreet mee aan de slag te gaan. TIP 5 STEL EEN KERNTEAM SAMEN Een jaarverslag maak je nooit alleen. Er zijn op z n minst een aantal collega s vanuit verschillende disciplines bij betrokken. In de meeste gevallen loopt het aantal directe en indirecte betrokkenen al gauw op tot 25 of (veel) meer. Dat zijn er te veel om effectief aan te sturen. Het is dan ook belangrijk een functioneel kernteam samen te stellen. De rolverdeling: ieder een eigen verantwoordelijkheid We kunnen de betrokkenen grofweg onderverdelen in een drietal rollen, die soms door elkaar lopen: de beslissers, de inhoudelijk deskundigen en de facilitators. De exacte rolverdeling is uiteindelijk afhankelijk van de structuur, cultuur en grootte van de organisatie. Beslissers zijn eindverantwoordelijk Onder de beslissers scharen we de statutaire directie (de algemeen directeur (CEO) en veelal ook de financieel directeur (CFO) of equivalent) en de toezichthouders (raad van commissarissen, raad van toezicht). Deze personen zijn eindverantwoordelijk voor de teksten en cijfers in het jaarverslag en leggen verantwoording hierover af aan de investeerders/aandeelhouders. Zij worden met naam en toenaam in het verslag vermeld.

8 8 In veel gevallen is de CEO of CFO de projecteigenaar van het jaarverslag. Deze rol kan echter ook worden toebedeeld aan een inhoudelijk deskundige (Manager Investor Relations, Manager Communicatie, Manager Corporate Accounting). Het moet in ieder geval iemand zijn die makkelijk toegankelijk, betrokken en beslissingsbevoegd is. Inhoudelijk deskundigen leveren de kennis Zij voorzien ons van inhoudelijke kennis op hun vakgebied. Hierbij valt te denken aan eindverantwoordelijken op het gebied van Investor Relations, Accounting, Juridische Zaken en Compliance, Risk Management, ICT, (Marketing) Communicatie, Research, Personeelszaken, Duurzaamheid, Operations en directeuren van dochterondernemingen of divisies. Het is overigens sterk aan te bevelen om de groep inhoudelijk betrokkenen zoveel mogelijk te beperken: uiteindelijk is er altijd wel een handvol sleutelfiguren aan te wijzen, die mogelijk op hun beurt weer stukken delegeren. Facilitators sturen en stroomlijnen het proces Afhankelijk van de omvang van de organisatie bestaat deze groep vaak uit communicatieadviseurs, office managers of secretaresses, aangevuld met externe leveranciers. Hierbij valt te denken aan de projectleider, adviseur, vormgever, copywriter, (eind)redacteur, vertaler, fotograaf, drukker en de online specialist. Het kernteam stuurt en houdt de vaart erin Hoewel alle bovengenoemde mensen (en hun teams) een rol spelen binnen het verslagleggingstraject, is het onmogelijk om hen allemaal deel te laten uitmaken van het projectteam. Een evenwichtig projectteam bestaat uit een projecteigenaar/ beslisser (CEO of CFO), één of twee inhoudelijk deskundigen (bv Manager Investor Relations + Manager Corporate Accounting) en één of twee facilitators (projectleider en bv communicatiemedewerker). Deze kerngroep komt met enige regelmaat bij elkaar, bespreekt de voortgang, lost issues op en hakt knopen door.

9 9 Subgroepen verdiepen zich in de inhoud Daarnaast kunnen ook enkele subgroepen opereren. Hierbij valt te denken aan een review board (bestuurders en andere topfunctionarissen, jurist en/of redacteurs), de financials (CFO, controller, fiscalist, accountant), de CSR specialisten (human resources, sustainability) of de vormgevingsdeskundigen (marketing, communicatie, vormgever). Iedere subgroep focust op de eigen expertise en onderhoudt nauw contact met de projectleider. TIP 6 SCHAKEL SPECIALISTEN IN Bij een jaarverslagtraject zijn vaak een aantal externe specialisten betrokken. Zij zijn er bij uitstek om het proces te stroomlijnen. Zij adviseren, sturen aan, creëren, vertalen of produceren het verslag. Veel van de onderstaand genoemde vakmensen zijn vaak al binnen of voor de onderneming actief. Voordat zij worden ingezet voor het maken van jouw jaarverslag is het belangrijk te beoordelen of zij over voldoende ervaring beschikken om een dergelijk traject tot een succes te maken. Naast kennis en kunde is flexibiliteit het sleutelwoord. Dit betekent overigens niet dat je per definitie in zee moet gaan met grote bureaus. Belangrijk is dat je werkt met ervaren specialisten die weten wat er van hen wordt verwacht, je kunnen adviseren waar nodig en verder zonder veel sturing hun klus klaren. De projectleider houdt iedereen op scherp De projectleider stuurt het proces aan. Hij (of zij) is het eerste aanspreekpunt voor alle betrokkenen, zowel intern als extern. Hij bewaakt de afspraken, het copyplatform, de planning en het budget. Hij houdt regelmatig contact met het projectteam en de overige betrokkenen, signaleert bijtijds mogelijke stagnatie en lost problemen op. Naast een goed overzicht en daadkracht wordt van de projectleider een hoge mate van flexibiliteit verwacht. Het is een taak die eenvoudig kan worden uitbesteed aan een externe

10 10 specialist, zodat de interne organisatie zich volledig kan richten op de boodschap. De adviseur denkt mee over de boodschap De adviseur is een expert op het gebied van jaarverslaggeving. Hij kent de laatste ontwikkelingen in de wet- en regelgeving en is uitstekend op de hoogte van de laatste trends en best practises in corporate reporting. Aan de hand van een scan van de organisatie en een gesprek met bestuurders en andere hoofdrolspelers in de corporate communicatie zal hij goed onderbouwde adviezen geven bij het opstellen van de doelstellingen en het copyplatform. Hoewel de adviseur veelal met name actief is in de startfase, is het raadzaam om deze ook tijdens het proces in te schakelen als klankbord. De vormgever zorgt voor de balans tussen inhoud en vorm De vormgever speelt een zeer belangrijke rol in het proces. Hij moet zorgen voor de juiste balans tussen de inhoud en de vorm. Mijn advies: kies een bureau met kennis en ervaring op dit gebied. Een goed vormgevingsbureau scheelt je veel hoofdbrekens, met name in het eindtraject. Een aantal bureaus is geheel gespecialiseerd in het maken van jaarverslagen. Zij weten hoe een jaarverslag moet worden vormgegeven en opgemaakt, zijn gewend te opereren in de hectiek van dergelijke projecten en zijn veelal uitermate flexibel. Een vormgever die zich heeft gespecialiseerd in jaarverslagen onderscheidt zich vaak op een belangrijk punt van andere vormgevers: hij realiseert zich als geen ander dat in jaarverslaggeving de vorm ondergeschikt is aan de inhoud. Iets wat overigens de creativiteit niet in de weg staat. De copywriter maakt het verhaal leesbaar en informatief Een copywriter is op verschillende manieren inzetbaar. Hij kan teksten schrijven op basis van bestaand bronmateriaal, interviews, vragenlijsten en/of steekwoorden, afhankelijk van jouw wensen en

11 11 inspanningen. In veel gevallen wordt zelf geschreven input van een inhoudelijk deskundige medewerker als uitgangspunt genomen. De copywriter werkt het verhaal aan de hand van het copyplatform verder uit en zorgt voor consistentie in stijl en inhoud. Logischerwijs ga je in zee met een specialist op het gebied van financieel-economische teksten, maar ook hier strekt een expertise in het maken van jaarverslagen tot aanbeveling. Een dergelijke expert kent de eisen omtrent jaarverslaggeving, kan inhoudelijk advies geven en kan omgaan met strakke deadlines. De corrector speurt naar foutjes en zet punten op de i Het is verstandig om naast een copywriter ook een externe (eind)redacteur of corrector in te schakelen. Deze leest de geschreven teksten in detail door en houdt hierbij ook consistentie nauwlettend in de gaten. Met name aan het einde van het traject is een goede proeflezer onontbeerlijk. Daar waar andere (interne) betrokkenen de teksten al meerdere malen hebben gelezen en details over het hoofd dreigen te gaan zien, kijkt de proeflezer met een frisse blik naar de inhoud en schrijfwijze. De vertaler zorgt ervoor dat het verhaal in alle talen hetzelfde klinkt Bij meertalige producties is een specialistisch vertaler een must. Een vertaler met de juiste expertise kent het jargon en weet nuances op de juiste manier over te brengen. Door de grote omvang van het document in combinatie met de strakke planning wordt er soms door verschillende vertalers aan een jaarverslag gewerkt. Is dit bij jou het geval, dan is het van groot belang dat één centrale persoon de eindredactie voor zijn rekening neemt, om zodoende de kwaliteit en consistentie in stijl te waarborgen. De fotograaf brengt de boodschap in beeld Het aanbod freelance fotografen is groot. Toch zal niet iedere fotograaf het resultaat leveren waar jij naar op zoek bent.

12 12 Vergewis je vooraf in ieder geval van een aantal belangrijke zaken. Ten eerste: past de portfolio bij het type beeld dat je voor ogen hebt? Waarschijnlijk kies je voor de productfotografie of paginagrote beelden een andere fotograaf dan voor de portretten van de bestuursleden. Daarnaast is het van belang om te weten hoe de kosten zijn opgebouwd. De meeste fotografen werken met een uurtarief en een reiskostenvergoeding. Hij maakt na afloop een selectie van de gemaakte beelden en plaatst deze in een online bibliotheek, waaruit je vervolgens kosteloos kan downloaden (al dan niet met een kleine bijdrage voor de afwerking). Maar let op: niet alle fotografen hanteren dezelfde formule. Sommige vragen licentiekosten per gebruik of vragen naast het uurtarief een bedrag per hi-res foto. Zo kunnen de kosten nog behoorlijk oplopen. De online specialist maakt van het jaarverslag een interactief podium Steeds meer organisaties kiezen voor een digitaal jaarverslag, waarbij de diverse mogelijkheden van online media in het verslag worden geïntegreerd. Hoewel de meeste vormgevers redelijk goed thuis zijn op dit gebied, is ook het maken van een digitaal jaarverslag een specialisme. Online specialisten zijn op de hoogte van de laatste trends, best practises en mogelijkheden, en bieden de zo broodnodige flexibliteit en vaardigheid om binnen een strakke deadline een kwalitatief hoogstaand product af te leveren. De drukker maakt het verslag voelbaar Hoewel het drukwerk van een jaarverslag op het eerste gezicht misschien een routineklus lijkt, vereist dit wel degelijk specialistische kennis en vaardigheden. De keuze van een goede drukker is van groot belang. Niet alleen vanwege de aandacht voor de kwaliteit van het eindproduct, maar vooral ook vanwege de benodigde flexibiliteit, deskundigheid en stiptheid. De drukker is één van de laatste schakels in het jaarverslagproces en krijgt vaak te maken met krappe deadlines. Soms moeten er op het laatste moment nog wijzigingen worden doorgevoerd, waarbij niet zelden

13 13 nog een printplaat moet worden vervangen. Een ervaren drukker kan hiermee omgaan. Ook weet hij dat er hoge eisen worden gesteld aan de kwaliteit van het drukwerk en de afwerking. Het verzendhuis zorgt ervoor dat men het verslag op tijd ontvangt Het wordt vaak vergeten, maar ook de verzending van gedrukte exemplaren maakt nog deel uit van het traject. De verzending van de eerste exemplaren wordt vaak uitbesteed aan een verzendhuis. Hier worden de verslagen verpakt, de etiketten geprint en de dozen en enveloppen verscheept. TIP 7 MAAK EEN REALISTISCHE PLANNING en zorg dat iedereen zich hieraan houdt! Een open deur, maar in de praktijk het lastigste aspect van het proces. Zoals eerder besproken zijn er bij het gehele traject tientallen mensen betrokken, allen met eigen agenda s en prioriteiten. Het is dan ook van groot belang om tijdig in samenspraak met bijvoorbeeld het kernteam deadlines vast te stellen en de planning duidelijk aan de betrokkenen te communiceren. Een simpel mailtje is in dit geval niet voldoende. Spreek de belangrijkste deadlines met iedere betrokkene door, om tijdig eventuele knelpunten te kunnen opsporen en oplossen. Houd ook daarna regelmatig contact en informeer naar de vorderingen. Wijs de betrokkenen op hun verantwoordelijkheden en rol binnen het proces: wie nu een deadline mist, creeert problemen voor de rest van het proces. Wanneer het echt spaak dreigt te lopen, zorg er dan voor dat de projecteigenaar of een directielid ondersteuning verleent of maatregelen treft. Natuurlijk is het ook van belang dat er in de planning voldoende ruimte is ingebouwd voor onverwachte gebeurtenissen, in welke vorm dan ook.

14 14 Een planning voor een jaarverslag met als publicatiedatum eind maart zou er grofweg als volgt uit kunnen zien: zomer: document jaarrekening opschonen en voorbereiden augustus: bepalen van het thema september: start vormgeving (indien er nog geen vormgever is gekozen, is het verstandig om in de zomermaanden een bureauselectie te houden) oktober: kick-off met alle interne en externe betrokkenen oktober/november: start schrijven teksten, vormgeving definitief vaststellen december: beoordelen eerste teksten, verzamelen beeldmateriaal januari: aanscherpen teksten, verzamelen cijfermateriaal februari: laatste hand leggen aan cijfers, teksten en beeld begin maart: goedkeuringsfase en laatste punten op de i medio/eind maart: drukwerk, online publicatie en distributie De exacte planning is uiteraard mede afhankelijk van interne en externe factoren. Belangrijk is in ieder geval om goed te kijken welke werkzaamheden al kunnen worden gestart (en zelfs afgerond) voordat de definitieve cijfers bekend zijn en de grootste druk op de ketel komt. TIP 8 ZORG VOOR FRISSE HULPTROEPEN OP HET EIND Het kernteam en de beslissers nemen het verslag over het algemeen een aantal keer door voordat zij hun goedkeuring verlenen aan de publicatie. Het is dan ook begrijpelijk dat men aan het eind van het traject minder secuur leest en spel-, stijl- of vormgevingsfouten over het hoofd ziet. Om de kwaliteit van het eindproduct te waarborgen is het daarom aan te bevelen om één of twee proeflezers achter de hand te houden die pas in de laatste fase vlak voor goedkeuring worden ingezet. Idealiter zijn dit geoefende proeflezers, bv een communicatiemedewerker en/of

15 15 een externe corrector, die zich met een verse blik nog eenmaal op de teksten, jaarrekening en vormgeving storten. De checklist voor de afsluitende proefleesronde bevat minimaal de volgende aspecten: check paginanummering met inhoudsopgave check paginaverwijzingen in lopende teksten en jaarrekening check schrijfwijze van diverse bedrijfsspecifieke terminologie, namen etc. check opmaak van koppen check onderschriften, verwijzingen en bronvermelding check afbrekingen in Nederlandse tekst; verwijder afbrekingen in Engelse tekst check alle grafieken: kloppen de cijfers met de lengte van de balken, etc. check gebruik van leestekens en koppeltekens (ook: wel/geen spatie voor %-teken, tekens in superscript en subscript, wel/geen punten na footnotes, bullets etc.) check het verloop / uitlijning van de paragrafen (bv geen -teken aan het einde van een regel en bedrag op de volgende regel) Een doeltreffende maar wel zeer tijdrovende manier om de laatste proefleesronde te doorlopen is het hardop voorlezen en uitspellen van alle teksten en cijfers. Het blijft verbazingwekkend hoe veel onzuiverheden er nog in zo n laatste fase worden opgespoord. TIP 9 HOUD VOLDOENDE TIJD VRIJ VOOR DE AFWERKING De laatste loodjes wegen het zwaarst. Een cliché, maar helaas vaak ook de werkelijkheid. Hoe ruim de planning er bij aanvang van het traject ook uit zag, uiteindelijk ontstaat er tijdens de afrondingsfase in veel gevallen toch nog een hoge werkdruk. Lastig voor de intern betrokkenen, maar ook voor de vormgever, drukker of

16 16 online specialist, die hierdoor met een extra tijdsdruk te maken krijgen. Specialisten op het gebied van jaarverslaggeving zijn over het algemeen niet gauw gek te krijgen, maar het werkt een stuk prettiger wanneer ook de laatste schakels in de keten voldoende tijd tot hun beschikking hebben om hun werk naar behoren uit te voeren. Het zou toch zonde zijn als alle moeite in eerdere stadia teniet zou worden gedaan door een fout van de drukker die niet meer bijtijds kan worden hersteld? TIP 10 VRAAG OM FEEDBACK In het copyplatform is vastgelegd aan wie het jaarverslag primair is gericht. Naast (potentiële) investeerders en/of aandeelhouders, zijn dit vaak de eigen medewerkers en soms zakenrelaties, de overheid of andere stakeholders. Voor een optimale afstemming van wederzijdse belangen en verwachtingen is het dan ook cruciaal om te weten te komen hoe het verslag bij de primaire doelgroep(en) is ontvangen. Kregen zij een duidelijk beeld van de organisatie, haar strategie en de ontwikkelingen tijdens het afgelopen boekjaar? Voldeed de inhoud aan hun verwachtingen? Waren de toelichtingen helder en voldoende onderbouwd? Ontbrak er in hun ogen nog informatie? Sprak de toon en vormgeving hen aan? Concrete en duidelijk gefundeerde feedback is bijzonder waardevol en vormt de basis voor de continue verbetering van het jaarverslag.

17 17 TOT SLOT Ik hoop dat ik je met deze tien tips een aantal praktische handvaten heb gegeven om meer structuur en overzicht aan te brengen in het jaarverslagproces en daarmee meer plezier en rust tijdens het aansturen van het traject. Door je inschrijving op mijn weblog word je automatisch op de hoogte gehouden van verdere tips, trends, inspiratie en ervaringen op het gebied van jaarverslaggeving. Mocht je naar aanleiding van dit e-book of mijn weblog nog vragen of opmerkingen hebben, schroom dan niet om contact met mij op te nemen.

18 18 OVER DE AUTEUR Ik ben Aletta van Stee, zelfstandig communicatieadviseur en oprichtster van InSync Corporate Reporting. Ik maak al vele jaren met veel plezier jaarverslagen en duurzaamheidsverslagen voor klanten in diverse branches. Wat het maken van jaarverslagen voor mij zo speciaal maakt is dat ik direct betrokken ben bij het kloppend hart van de onderneming: de mensen, de visie, het verhaal en het bijbehorende financiële plaatje. Ik vind het bijzonder inspirerend om samen met een groep gedreven professionals een product te maken dat de kern van die onderneming weerspiegelt. Bij het jaarverslagproces komen alle aspecten aan bod waar ik zo veel plezier aan beleef: adviseren, meedenken, plannen, regelen, overleggen, aanjagen, creëren, oplossen, checken en simpelweg doen. Dynamiek, daar hou ik van. Wellicht kan ik ook iets voor jou betekenen. Voor meer informatie, inspiratie of een (vrijblijvend) kennismakingsgesprek kan je mij bereiken via internet telefoon

Handleiding whitepaper schrijven. Handig stappenplan en tips om zelf aan de slag te gaan

Handleiding whitepaper schrijven. Handig stappenplan en tips om zelf aan de slag te gaan Handleiding whitepaper schrijven Handig stappenplan en tips om zelf aan de slag te gaan Inhoud Inleiding... 3 Wat is een whitepaper?... 3 Kies het juiste onderwerp... 4 Voordat je gaat schrijven... 4 Gegevens

Nadere informatie

jaar in, jaar uit ReportCompany partner in corporate reporting

jaar in, jaar uit ReportCompany partner in corporate reporting jaar in, jaar uit ReportCompany partner in corporate reporting Wie wij zijn Report Company is specialist op het gebied van jaarverslagen en aanverwante corporate publicaties. Iedere onderneming of instelling

Nadere informatie

Hoe was het? Het is weer tijd voor uw jaarverslag! Uw jaarlijkse visi- Tastbare weggever tekaartje is een belangrijk communicatiemiddel dat alle

Hoe was het? Het is weer tijd voor uw jaarverslag! Uw jaarlijkse visi- Tastbare weggever tekaartje is een belangrijk communicatiemiddel dat alle hoe was het? Hoe was het? Het is weer tijd voor uw jaarverslag! Uw jaarlijkse visitekaartje is een belangrijk communicatiemiddel dat alle aandacht verdient. De mogelijkheden zijn legio, vooral als u kiest

Nadere informatie

Voor je begint met bloggen

Voor je begint met bloggen Voor je begint met bloggen Gemma Kregting, Adviseur online marketing Corporate Communications & Marketing Voor je begint met bloggen Stap 1: Bepaal waar je over wilt bloggen Stap 2: Wie gaat er bloggen

Nadere informatie

Online Storytelling met uw interactief jaarverslag

Online Storytelling met uw interactief jaarverslag REACH TOUCH MOVE Interactief Jaarverslag Online Storytelling met uw interactief jaarverslag Maximale Reach, Touch en Move in de financiële verantwoording van een jaar Waarom uw jaarverslag interactief?

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: Toekomst van het Communicatievak

Rapportage. Onderzoek: Toekomst van het Communicatievak Rapportage Onderzoek: Toekomst van het Communicatievak In opdracht van: DirectResearch & Logeion en d Associatie van hoofden Communicatie Datum: 15 september 2014 Projectnummer: 2013008 Auteur(s): John

Nadere informatie

Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601

Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601 Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601 Doel Uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties,

Nadere informatie

Oog voor eigenheid. Maatwerk

Oog voor eigenheid. Maatwerk Oog voor eigenheid webdesign.casalinda.nl linda@casalinda.nl tel 023 529 4163 Ben je een kleine zelfstandige, en heb je grote ambities? Dan wil je een professioneel ogende website. En dan geen standaard

Nadere informatie

FD Henri Sijhoff-prijs 2014

FD Henri Sijhoff-prijs 2014 FD Henri Sijhoff-prijs 2014 Resultaten onderzoek naar de rol van het jaarverslag Inhoud Enquête aan bedrijven... 1 Enquête aan beleggers en analisten... 3 Amsterdam, 26 november 2014 Hoofdstuk: Enquête

Nadere informatie

Redacteur. Context. Doel

Redacteur. Context. Doel Redacteur Doel (Doen) uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties, conform de vastgelegde

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering Fair Value Business Valuation Specialist in Ondernemingswaardering PROFIEL Fair Value Business Valuation heeft zich, als één van de weinige bureaus in Nederland, uitsluitend toegelegd op het specialisme

Nadere informatie

ContentDocument. Dit is een publicatie van: websitesvoortherapeuten.com. ContentDocument - Websites voor Therapeuten 1.0

ContentDocument. Dit is een publicatie van: websitesvoortherapeuten.com. ContentDocument - Websites voor Therapeuten 1.0 ContentDocument Een website ontwerpen zonder dat je beschikt over goede content is als het ontwerpen van een maatpak zonder de maten van de drager op te nemen. Dit is een publicatie van: websitesvoortherapeuten.com

Nadere informatie

Profielschetsen bestuur NPO

Profielschetsen bestuur NPO Profielschetsen bestuur NPO Algemeen Hierna zijn korte profielschetsen beschreven van de verschillende functies binnen het bestuur NPO. Bewust is er gekozen voor een zo compact mogelijke omschrijving.

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

DTPH. In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden.

DTPH. In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden. PANTONE 877C PANTONE 642C PANTONE 656C Beyond creativity In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden. DTPH. Sinds 2010 is #grafischespoed nooit

Nadere informatie

Alvast iets om te bekijken, voor we persoonlijk kennismaken

Alvast iets om te bekijken, voor we persoonlijk kennismaken Alvast iets om te bekijken, voor we persoonlijk kennismaken In vogelvlucht Studio Wijkamp is een flexibele en dynamische studio voor grafisch ontwerp, communicatie en digitale media. Kleinschalig, klantvriendelijk

Nadere informatie

The brand. Introductie.

The brand. Introductie. Brandmanual. The brand Introductie. NL Innovators. ontstaan vanuit Code 06 Business- en Conceptdevelopment, met het idee om op toegankelijke wijze mensen met innovatieve ideeën verder te helpen. Gestart

Nadere informatie

Herman Suijdendorp ism Astrid Bouman/HRM-adviseur Datum 6 april 2010 Functienummer

Herman Suijdendorp ism Astrid Bouman/HRM-adviseur Datum 6 april 2010 Functienummer Functieprofiel Medewerker Functie Communicatiemedewerker Afdeling unit strategie & beleid Manager Herman Suijdendorp Opgesteld door Herman Suijdendorp ism Astrid Bouman/HRM-adviseur Datum 6 april 2010

Nadere informatie

Schrijfcoach Hulp bij het schrijven en uitgeven van je boek * * * * * Wat gaat het ongeveer kosten? Een overzicht Boek Schrijven Voor Coaches Hanneke Wijnker Wat gaat het ongeveer kosten? Een overzicht

Nadere informatie

Het uitgeefproces van folio-uitgaven *

Het uitgeefproces van folio-uitgaven * Het uitgeefproces van folio-uitgaven * * Gedrukte uitgaven. 1 INTRO Uitgeven bij Koninklijke Van Gorcum kan op allerlei manieren. Binnen de uitgeverij bestaan vier verschillende uitgeeffondsen, te weten

Nadere informatie

Zelftest communityvaardigheden voor bibliotheekmedewerkers

Zelftest communityvaardigheden voor bibliotheekmedewerkers Zelftest communityvaardigheden voor bibliotheekmedewerkers Onderdeel van toolkit Nieuw Delen 2. Zelftest Werken met Communities Wat kan ik met de zelftest? Hieronder tref je een test aan waarmee je een

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

1. Aanloop naar CMS. 2. Content strategie, en content management

1. Aanloop naar CMS. 2. Content strategie, en content management 1. Aanloop naar CMS 2. Content strategie, en content management Windesheim Windesheim werkt als kennisinstelling aan kwalitatief hoger onderwijs, onderzoek en ondernemen. Met: 22.000 studenten enkele duizenden

Nadere informatie

WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan

WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan 1 WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan Doorstroomtraject BBL/BOL-PW4 Kerntaak: 3 Uitvoeren van organisatie- en professiegebonden taken Werkprocessen: 3.1 Werkt aan deskundigheidsbevordering en professionalisering

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

Uw bedrijf in beeld. Uw bedrijf in beeld versie 3.1 Pagina 1

Uw bedrijf in beeld. Uw bedrijf in beeld versie 3.1 Pagina 1 Uw bedrijf in beeld De manier waarop en de vorm waarin uw bedrijf zich presenteert, bepaalt in grote mate de beeldvorming van het bedrijf bij uw huidige en toekomstige relaties en klanten. Dit geldt voor

Nadere informatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie Habilis Executive Search - Interim Management Marketing, Sales en Communicatie Habilis Mens en Organisatie Mensen zijn voortdurend in beweging. Organisaties zijn continu in beweging. Met als hoogste doel

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

Het stappenplan. Inleiding

Het stappenplan. Inleiding Het stappenplan Inleiding Op de pagina instrumenten op Overstag.nu vind je instrumenten, informatie en inspiratie om binnen je eigen organisatie met het thema duurzame inzetbaarheid aan de slag te gaan.

Nadere informatie

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant:

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant: Over ons All In Content begeleidt IT & New Media projecten in het domein van Enterprise 2.0 portals en contentmanagement. Onze focus ligt in het bijzonder op het gebied van duurzaam werken met toepassingen

Nadere informatie

Je ontwikkelt een eigen stijl en durft je te onderscheiden. Je werkt in opdracht, zowel zelfstandig als in teamverband

Je ontwikkelt een eigen stijl en durft je te onderscheiden. Je werkt in opdracht, zowel zelfstandig als in teamverband 1 2 3 4 Werken als stylist Styling Design Wat laat je zien? Je ontwikkelt een eigen stijl en durft je te onderscheiden Je bent nieuwsgierig en veelzijdig Je denkt creatief en commercieel Je neemt initiatief

Nadere informatie

Communicatieplan CO₂-Prestatieladder

Communicatieplan CO₂-Prestatieladder Documentnummer: Communicatieplan CO₂ Document: 2015-12 Communicatieplan CO₂-Prestatieladder Scope 1 en 2 Bedrijf: ToekomstGroep Gedeputeerde Laanweg 47 1619 PB Andijk Postbus 4 1619 ZG Andijk T 0228-594900

Nadere informatie

Voor je begint met bloggen

Voor je begint met bloggen Voor je begint met bloggen Gemma Kregting, Adviseur online marketing Corporate Communications & Marketing Voor je begint met bloggen Waarom bloggen? Stap 1: Onderwerp bepalen Stap 2: Wie gaat er bloggen

Nadere informatie

HOE KIES JE DE JUISTE

HOE KIES JE DE JUISTE HOE KIES JE DE JUISTE TYPE WEBSITE White Paper over de keuze van een bij je activiteiten passende website In dit White Paper reiken we je enkele handvatten aan om te bepalen welke type website het beste

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC Project-, Programma- en AdviesCentrum Resultaten die eruit springen PPAC Binnen Veiligheid en Justitie groeit het belang van projectmatig en programmatisch werken. Ook neemt de behoefte toe om medewerkers

Nadere informatie

Timemanagement Kerngebieden onderscheiden

Timemanagement Kerngebieden onderscheiden Timemanagement Als manager heb je veel verschillende werkzaamheden: je geeft leiding aan je medewerkers, maar je hebt ook je eigen taken. Je hebt met je medewerkers te maken, met andere collega s en afdelingen

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN

OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN Persbericht Een persbericht is een prachtige vorm van free publicity. Het gericht sturen van persberichten kan een flinke publicitaire waarde hebben. Daarbij kan dit soort

Nadere informatie

Competitieleidraad. Er zijn drie hoofdvormen aan te duiden:

Competitieleidraad. Er zijn drie hoofdvormen aan te duiden: Competitieleidraad Inhoud: 1. inleiding 2. selectie van een ontwerpbureau 3. wanneer een bureaucompetitie? 4. voorbereiding competitie 5. keuze bureaus 6. briefing 7. planning 8. kennismaking en informatie

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

Uw vertaling van begin tot eind

Uw vertaling van begin tot eind Uw vertaling van begin tot eind Bij Concorde Group hebben we kwaliteit en flexibiliteit vanzelfsprekend hoog in het vaandel staan. Een vertaling moet precies aan uw wensen voldoen. Want een echt goede

Nadere informatie

Vertaler/Tolk. Context. Doel

Vertaler/Tolk. Context. Doel Vertaler/Tolk Doel Zorgdragen voor de acquisitie, organisatie, coördinatie en/of uitvoering van vertaal-, tolk-, redactiewerk en de productie van cursusmateriaal, alsmede evalueren en (mede)verbeteren

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Deskundige ICT - systeembeheerder

Deskundige ICT - systeembeheerder 1. FUNCTIEDOEL De deskundige ICT levert samen met zijn/haar collega s expertise informatie, diensten en producten af aan de interne klanten, met de nodige kwaliteitsvereisten, volgens de juiste procedures

Nadere informatie

Zo komt dat boek er wel! Checklist voor ondernemers die een boek schrijven

Zo komt dat boek er wel! Checklist voor ondernemers die een boek schrijven Zo komt dat boek er wel! Checklist voor ondernemers die een boek schrijven een gratis uitgave van an 1 Vaststellingen vooraf Welk doel heb je met dit boek? o Hoe past het in je personal branding? o Hoe

Nadere informatie

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Inspirerend Management Development in de zorg Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Behoefte aan effectief leiderschap Vergroting van de invloed van de politiek en zorgverzekeraars

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

Ontwikkel missie, visie, doelstellingen, waarden en normen

Ontwikkel missie, visie, doelstellingen, waarden en normen Stap 7 Ontwikkel missie, visie, doelstellingen, waarden en normen Doel Elke strategie moet vanuit sturende elementen worden opgebouwd. Deze elementen geven de richting aan waarin de onderneming wil evolueren;

Nadere informatie

tern Handboek Mañuel Handboek plan van aanpak v0.1 Een plan van aanpak v0.9 Tim Logemann, junior developer

tern Handboek Mañuel Handboek plan van aanpak v0.1 Een plan van aanpak v0.9 Tim Logemann, junior developer Mañuel Handboek tern Handboek Een plan van aanpak v0.9 plan van aanpak v0.1 Tim Logemann, junior developer gemann, tim@mass.im junior developer ass.im 68048, W4Ax, 68048@glr.nl 4Ax, 68048@glr.nl mass.im,

Nadere informatie

Reflectieverslag. Sven van Nobelen Studentnummer: 2312212 Toetscode: 2259DMSTAG

Reflectieverslag. Sven van Nobelen Studentnummer: 2312212 Toetscode: 2259DMSTAG Reflectieverslag Sven van Nobelen Studentnummer: 2312212 Toetscode: 2259DMSTAG Algemene inleiding In dit verslag is te lezen hoe ik de afgelopen maanden mijn meewerkstage bij Happy Idiots heb ervaren.

Nadere informatie

Onderzoek weinig interesse in lijsten met standaarden

Onderzoek weinig interesse in lijsten met standaarden Onderzoek weinig interesse in lijsten met standaarden 1 Inleiding Per maand wordt er minder dan één open standaard aangemeld bij het Forum Standaardisatie. Daarnaast hebben we veel moeite om mensen te

Nadere informatie

BNO Pitchcode / Competitieleidraad

BNO Pitchcode / Competitieleidraad BNO Pitchcode / Competitieleidraad Inhoud: 1. Inleiding 2. Selectie van een ontwerpbureau 3. Wanneer een bureaucompetitie? 4. Voorbereiding competitie 5. Keuze bureaus 6. Briefing 7. Planning 8. Kennismaking

Nadere informatie

De Digitale Academie. Grafische & Webdesign opleidingen. Opleidingsoverzicht

De Digitale Academie. Grafische & Webdesign opleidingen. Opleidingsoverzicht De Digitale Academie Grafische & Webdesign opleidingen Opleidingsoverzicht Opleiding DTP met InDesign & vormgeven met Creative Suite Opleiding DTP met InDesign & vormgeven met Creative Suite Door personeel

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

COMMUNICATIE ONDERZOEK BIJ FERRO EXPLORE!

COMMUNICATIE ONDERZOEK BIJ FERRO EXPLORE! COMMUNICATIE ONDERZOEK BIJ FERRO EXPLORE! AUTEUR: FERRO EXPLORE/GERBEN BRUINS GEPUBLICEERD IN: PRODUCTBROCHURE COMMUNICATIEONDERZOEK INHOUD WAAROM ONDERZOEK? CONCEPTONDERZOEK DE PRETEST WANNEER? FERRO

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Auteur: Leni Minderhoud info@45plusondernemer.nl Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Audio 2 Onderscheidend vermogen, specialisatie en toegevoegde waarde Welkom terug bij de tweede audioles van

Nadere informatie

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Meting KWH-Goed Werkgeverschaplabel Rapportage opgesteld door KWH in samenwerking met EVZ organisatie-advies Bijlagen Corporatie Rotterdam, 20xx Inhoudsopgave

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

BLOGGIN. De relatie tussen MKB-moderetailers en modebloggers - succes ligt op de loer

BLOGGIN. De relatie tussen MKB-moderetailers en modebloggers - succes ligt op de loer BLOGGIN De relatie tussen MKB-moderetailers en modebloggers - succes ligt op de loer IN VIER STAPPEN NAAR SUCCES De komst van social media en de daarbijhorende blogs heeft het marketingcommunicatielandschap

Nadere informatie

Projectcheck? t c je ro p ijn t m a ta s rk te s e o H

Projectcheck? t c je ro p ijn t m a ta s rk te s e o H Projectcheck Hoe sterk staat mijn project? Over de Projectcheck Ben je manager van een project of programma? Vraag je je wel eens af of je de goede dingen doet en of je die dingen goed doet? Voor zulke

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Charco & Dique. Compliance en risk management voor trustkantoren. Risk Management & Compliance

Charco & Dique. Compliance en risk management voor trustkantoren. Risk Management & Compliance Compliance en risk management voor trustkantoren Wij helpen trustkantoren om in een dynamische omgeving een goede reputatie te houden of op te bouwen Charco & Dique Risk Management & Compliance Charco

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Functies in de uitgeverij

Functies in de uitgeverij Functies in de uitgeverij Hoofdstuk 4 Functies in de uitgeverij In dit hoofdstuk beschrijven we de verschillende functies binnen een uitgeverij. We beperken ons tot de primaire werkzaamheden die horen

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

Transformatie leer je niet in een cursus

Transformatie leer je niet in een cursus NIEUW VAKMANSCHAP Transformatie leer je niet in een cursus Door: Rieke Veurink Fotografie: Kees Winkelman Aansluiten bij de vraag uit de samenleving, regie voeren, werken in steeds veranderende omstandigheden:

Nadere informatie

Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie

Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie FPH Ploegmakers BV - Communicatieplan 1 Verantwoording Titel Communicatieplan Invalshoek C: Transparantie Revisie 1.0 (definitief)

Nadere informatie

SPECIALIST IN TECHNISCHE DIENSTVERLENING VINCO ENGINEERING

SPECIALIST IN TECHNISCHE DIENSTVERLENING VINCO ENGINEERING SPECIALIST IN TECHNISCHE DIENSTVERLENING MENSEN MAKEN HET VERSCHIL Als ze op de juiste plek zitten. In het juiste team. Als zij hun talent kunnen omzetten in toegevoegde waarde. Wij adviseren, ondersteunen

Nadere informatie

Hoe AMBITIEUS. Werken bij Witlox Van den Boomen. Zo zien wij het.

Hoe AMBITIEUS. Werken bij Witlox Van den Boomen. Zo zien wij het. Hoe AMBITIEUS kun jij zijn? Werken bij Witlox Van den Boomen. Zo zien wij het. Hoe confronterend kun jij zijn? Witlox Van den Boomen. Zo zien wij het. Adviseren is soms ook confronteren. De kunst is om

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

Overzicht van de Functiefamilies uit het FunctiegebouwRijk, met functiegroepen en salarisschalen

Overzicht van de Functiefamilies uit het FunctiegebouwRijk, met functiegroepen en salarisschalen Overzicht van de Functiefamilies uit het FunctiegebouwRijk, met functiegroepen en salarisschalen 1. LIJNMANAGEMENT 3 Operationeel Manager 3 Middenmanager 3 Topmanager 3 2. PROJECT-/PROGRAMMAMANAGEMENT

Nadere informatie

Boekpromotie via facebook

Boekpromotie via facebook Boekpromotie via facebook een boek om trots op te zijn! E-book met tips over het inzetten van facebook bij je boekpromotie E-book Boekpromotie via Facebook Facebook is een mooi middel om op een makkelijke,

Nadere informatie

Klant centraal. Behoefte aan meer 25. Meer producten en diensten om uw rendement te verhogen. Contact

Klant centraal. Behoefte aan meer 25. Meer producten en diensten om uw rendement te verhogen. Contact Behoefte aan meer 25 Klant centraal Inspelen op uw behoefte Uw mediabehoefte staat bij Rodi Media centraal. Met Meer Media kunt u meer dan alleen een advertentie plaatsen, krant drukken of drukwerk verspreiden.

Nadere informatie

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- MADE IN HOLLAND De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ------------------------------------INHOUD------------------------------------

Nadere informatie

Een online jaarverslag maken

Een online jaarverslag maken Een online jaarverslag maken Index Voordelen van een online jaarverslag 3 Voordelen 3 Online jaarverslag in 4 eenvoudige stappen 4 Creëer draagvlak binnen je organisatie 4 Doelen en strategie vertalen

Nadere informatie

Werken als videoproducent

Werken als videoproducent 1 2 3 4 5 Werken als videoproducent AV Productie Video Editor Wat laat je zien? Je toont passie en inzet Je zet ideeën om in beelden Je zet je talenten in en kent je belemmeringen Je werkt resultaatgericht

Nadere informatie

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES WHITEPAPER ONLINE MAGAZINES Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme INTRODUCTIE Je hebt deze whitepaper gedownload omdat je geïnteresseerd bent in online magazines.

Nadere informatie

Spelregels, tips & trucs

Spelregels, tips & trucs Spelregels, tips & trucs voor interne communicatie van NGK De Ontmoeting versie 1.0 11 oktober 2014 Waarom deze brochure? Deze brochure heeft alles te maken met de invoering van onze nieuwe huisstijl op

Nadere informatie

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming?

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Vragen hoofdstuk 8: Externe verslaggeving Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Externe verslaggeving is, zoals de naam al aangeeft, gericht op het verschaffen van informatie aan partijen

Nadere informatie

IATI is de internationale standaard voor het openbaar beschikbaar maken van projectinformatie in de ontwikkelingssector.

IATI is de internationale standaard voor het openbaar beschikbaar maken van projectinformatie in de ontwikkelingssector. IATI PROGRAMMA IATI is de internationale standaard voor het openbaar beschikbaar maken van projectinformatie in de ontwikkelingssector. Het is een internationaal initiatief waarbij donororganisaties, overheden

Nadere informatie

Jr Content Strateeg:

Jr Content Strateeg: Bij BBDO hebben we nog plaats voor interns met interesse in social media. Zowel creatief als strategisch reclametalent komt in aanmerking! Mail voor meer info naar: stefan.ceunen@bbdo.be of bart.deleeuw@bbdo.be

Nadere informatie

Het stuurmodel voor een opdrachtgever

Het stuurmodel voor een opdrachtgever Het stuurmodel voor een opdrachtgever Ir. Derk K. Kremer 1. Inleiding In één van mijn eerdere artikelen heb ik al aangegeven dat de rol van opdrachtgever op zich geen moeilijke rol is. Voor een ervaren

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Vrijheidsbeperkende maatregelen. Vrijheidsbeperkende maatregelen terugdringen? in de langdurende zorg. Vilans helpt mee

Vrijheidsbeperkende maatregelen. Vrijheidsbeperkende maatregelen terugdringen? in de langdurende zorg. Vilans helpt mee Vrijheidsbeperkende maatregelen in de langdurende zorg Vrijheidsbeperkende maatregelen terugdringen? Vilans helpt mee Hoe staat je organisatie ervoor? Kom erachter hoe het staat met vrijheidsbeperking

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602 Functieprofiel: Communicatie Functiecode: 0602 Doel Verzorgen van activiteiten op het gebied van communicatie en/of voorlichting voor Hogeschool Utrecht of onderdelen daarvan, aan verschillende in- en

Nadere informatie

Meer doen in minder tijd én met minder stress!

Meer doen in minder tijd én met minder stress! Meer doen in minder tijd én met minder stress! Is Werken in Flow iets voor jou? Wil jij grip op je overvolle inbox? Een opgeruimde werkomgeving? Een halve tot een hele werkdag tijdswinst per week? Een

Nadere informatie

White paper. Uitbesteden van Werkzaamheden naar Suriname Alembo 2011. Administratieve diensten. Content management. Multichannel klantenservice

White paper. Uitbesteden van Werkzaamheden naar Suriname Alembo 2011. Administratieve diensten. Content management. Multichannel klantenservice Uitbesteden van Werkzaamheden naar Suriname Alembo 2011 Administratieve diensten Content management Multichannel klantenservice Data- entry verrijking Waar moet ik aan denken als ik wil outsourcen naar

Nadere informatie

Project Management Office in haar contextuele diversiteit

Project Management Office in haar contextuele diversiteit Project Management Office in een contextuele diversiteit Stelt u zich voor: u bent projectmanager bij organisatie X en tijdens een congres over projectmanagement maakt u kennis met een programmamanager

Nadere informatie

Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie?

Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie? Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie? Het gerecht Het resultaat: een Kwaliteitswijzer voor uw organisatie. Een model dat de basis vormt om uw kwaliteitszorg in samenhang opnieuw handen en voeten

Nadere informatie

HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie. 27 november 2008 Martine Willems

HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie. 27 november 2008 Martine Willems HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie 27 november 2008 Martine Willems Programma Ontwikkelingen in MVO De Duurzaamheid Strategie Scan (DSS) vernieuwd Een tweede maal de DSS

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Masterclass Het Nieuwe Werken op het secretariaat

Masterclass Het Nieuwe Werken op het secretariaat Masterclass Het Nieuwe Werken op het secretariaat Marianne H.M. Smits AVK Adviesgroep voor Kantooren bedrijfsinnovatie b.v. te Tilburg msmits@avk.nl 06 53 14 51 33 Inspiratie Dag 1: Ontwikkelingen in managementondersteuning

Nadere informatie