NAVO s lastigste Partner for Peace Macedonië's minister van Binnenlandse Zaken

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NAVO s lastigste Partner for Peace Macedonië's minister van Binnenlandse Zaken"

Transcriptie

1 NAVO s lastigste Partner for Peace Macedonië's minister van Binnenlandse Zaken Edwin Bakker Een paar jaar geleden was de voormalige Joegoslavische deelrepubliek Macedonië nog de showcase voor conflictpreventie door de VN, de EU, de OVSE en de NAVO. Laatstgenoemde leek uitstekend werk te verrichten op het gebied van het moderniseren en democratiseren van Macedonië s defensieapparaat via het Partnership for Peace-programma. Tegenwoordig geldt het land als de lastigste Partner for Peace, mede dankzij het eigenzinnige optreden van één man, de Macedonische minister van Binnenlandse Zaken, Ljube Boskovski. Zes jaar geleden begon het zo mooi: de officiële relatie tussen de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie vastgelegd in een Partnership for Peace (PfP)-overeenkomst. Het kleine landje werd in november 1995 het 27 e lid van dit programma dat een jaar eerder tijdens de NAVO-top voor staatshoofden en regeringsleiders in Brussel (januari 1994) werd gelanceerd. Het Partnership for Peace-programma richt zich op een verdere versterking van de samenwerking tussen de Verdragsorganisatie en de landen van Oost-Europa. Hiertoe zijn in het Framework Document van Partnership for Peace vijf specifieke doelstellingen geformuleerd; twee politieke en drie militaire. Deze zijn: a) Het vergemakkelijken van de transparantie van het nationale defensiebeleid en budgettering; b) het garanderen van democratische controle op de strijdkrachten; c) het handhaven van het vermogen en de paraatheid om, binnen constitutionele kaders, een bijdrage te leveren aan operaties onder de autoriteit van de VN en/of de verantwoordelijkheid van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa 1 ; d) de ontwikkeling van militaire samenwerking met de NAVO, met als doel gemeenschappelijke planning, training en oefeningen ter versterking van de bekwaamheid om missies te ondernemen op het gebied van peacekeeping, search and rescue, humanitaire operaties en eventuele andere overeengekomen operaties; e) de ontwikkeling, op lange termijn, van strijdkrachten die beter inzetbaar zijn om samen te opereren met die van de leden van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie. 2 Veel deelnemende landen zien het Partnership for Peace tevens, zo niet vooral, als aanloop naar een volwaardig lidmaatschap van de NAVO; zo ook Macedonië. Brussel beschouwde de participatie van de voormalige Joegoslavische deelrepubliek als een goede kans om een verdere uitbreiding van het geweld op de Balkan te beteugelen. Zo zag plaatsvervangend NAVO-secretaris-generaal Sergio Balanzino, in de ondertekening van Macedonië's toetreding tot het Partnership for Peace in november 1995 een duidelijk teken van hoop voor de regio. De Macedonische premier Branko Crvenkovski sprak bij deze gelegenheid van een belangrijke gebeurtenis voor zijn land en stelde dat de deelname aan PfP uiteindelijk zou leiden tot verdere samenwerking met de NAVO. Hij beloofde tevens plechtig aan alle verplichtingen verbonden aan het partnership te voldoen. 3 Mislukking Het pakte echter anders uit. Van nauwere samenwerking tussen Macedonië en de NAVO is wel sprake, alleen niet als gevolg van de door premier Crvenkovski bedoelde toetreding tot de organisatie. Daarnaast komt van het door hem beloofde nakomen van verplichtingen onder de huidige regering-georgievski in de praktijk te weinig terecht. Macedonië en Brussel botsten hierover regelmatig, zowel voor, tijdens als na operatie Essential Harvest. De 1

2 voormalige Joegoslavische deelrepubliek geldt tegenwoordig zonder twijfel als de lastigste partner for peace. Aangezien goede samenwerking het basisprincipe van PfP is, zou men zelfs kunnen stellen dat het programma in het geval Macedonië mislukt is. De Joegoslavische president Kostunica drukte zich in juni 2001, ten tijde van de gewelddadige acties van het 'Macedonische' UCK, in die termen uit. Hij meende dat het Partnership for Peace in Macedonië een mislukking was, omdat het partnership het ontstaan van gewapende etnisch Albanese rebellengroeperingen niet had weten te voorkomen. 4 Gelet op de doelstellingen van het PfP lijkt dit niet het juiste argument om van een falen te spreken. De mislukking van het programma zit hem hoofdzakelijk in de niet gehaalde nietmilitaire doelen van het PfP. Op het gebied van het vergroten van de transparantie van het nationale defensiebeleid en budgettering is wel iets, maar niet veel bereikt. Gelet op de aanwezigheid van diverse internationale waarnemers in het land is van transparantie in de vorm van internationaal toezicht inderdaad sprake. Dit geldt echter niet voor transparantie in de zin van duidelijkheid welke veiligheidstroepen onder wiens bevel vallen. Dit jaar verschenen diverse paramilitaire groeperingen op het toneel, alsmede gevechtseenheden van het ministerie van Binnenlandse Zaken waarvan onduidelijk is door wie ze worden gecontroleerd. Deze onduidelijkheid manifesteert zich ook op het gebied van budgettering. Met betrekking tot de democratische controle van de Macedonische strijdkrachten is het nog slechter gesteld. Het parlement heeft slechts zeer geringe controle op de militaire gang van zaken. Dit is op zich te begrijpen, gezien de aanwezigheid in diverse commissies van het parlement van etnische Albanese politici die in het verleden het gebruik van geweld door het UCK niet altijd onomwonden afkeurden. Hoewel deels begrijpelijk, vormen de geringe controlemogelijkheden ook voor etnisch Macedonische parlementariërs een ernstig democratisch deficit. Deze beperking komt in zijn meest ernstige vorm tot uitdrukking in de activiteiten van diverse illegale etnisch Macedonische paramilitaire eenheden. Deze vormen een van de grootste bedreigingen voor de vrede en veiligheid in het land en zijn daarmee tevens een indirecte bedreiging voor de aanwezige NAVO-troepen. Paramilitaire bedreiging Het Partnership for Peace, en de intensieve samenwerking tussen de NAVO en Skopje die uitmondde in de operaties Essential Harvest en Amber Fox hebben niet kunnen voorkomen dat in 2001 diverse etnisch Macedonische paramilitaire eenheden op het strijdtoneel verschenen. Deze (deels ongeregelde) troepen, met namen als 'Todor Aleksandrov' 5, 'Macedonische Dagenraad', 'Leeuwen' en 'Macedonië Paramilitairen 2000', vormen een ernstige bedreiging voor het vredesproces waarin de NAVO enorm heeft geïnvesteerd. Een aantal van deze groeperingen was actief betrokken bij gewelddadigheden tegen etnisch Albanese rebellen en burgers. Laatstgenoemde paramilitaire eenheid zou tevens betrokken zijn geweest bij de rellen en de bestorming van het Macedonische parlement op 28 juni waar die dag gesproken werd over een oplossing van de crisis in het noorden van het land. Een bijzondere plek in dit duistere spectrum wordt ingenomen door 'De Leeuwen'. Deze paramilitaire groepering wordt door velen verbonden met de VMRO-DPMNE, de partij van premier Georgievski, die dit overigens ten stelligste ontkent. 6 'De Leeuwen' werden tijdens operatie Essential Harvest door de NAVO gesignaleerd in het gebied rond Tetovo. Deze paramilitairen zijn niet alleen actief geweest aan het front, maar worden ook in verband gebracht met dreigementen aan het adres van journalisten en intellectuelen. De eenheid werd volgens de journalist Robert Alogjozovski in juni 2001 gevormd en opgeleid in een trainingskamp van de Macedonische politie die onder het ministerie van Binnenlandse Zaken valt. De leden werden gerekruteerd uit loyale VMRO-DPMNE-activisten, waaronder voormalige leger- en politieofficieren. 7 De groepering zou gefinancierd worden door de Macedonische diaspora, in het bijzonder door het World Macedonian Congress, een 2

3 nationalistische organisatie die etnische Albanezen waarschuwde de wapens neer te leggen en dreigde hen anders te verdrijven. De NAVO-afgezant Pieter Feith en de commandant van de NAVO Task Force, Gunnar Lange, die de aanwezigheid van 'De Leeuwen' rond Tetovo wereldkundig maakten, kregen na hun uitlating de wind van voren van Macedonië s minister van Binnenlandse Zaken, de extremist Ljube Boskovski. 8 Later gaf Boskovski in een interview met een Macedonisch tijdschrift het bestaan van de eenheid toe en meldde tevens dat hieraan niets illegaals was. Hij noemde het een 'rapid reaction brigade', bestaande uit de dapperste en beste reservisten en politiemensen, die als doel had de burgers tegen terrorisme te beschermen en 'moeilijke' operaties uit te voeren. 9 De Macedonische regering gaf echter nooit de opdracht voor het vormen van een dergelijke brigade. De grote man achter deze op niet-democratische wijze in het leven geroepen eenheid is de minister van Binnenlandse Zaken zelf. Boskovski Als één persoon zou moeten worden aangewezen die in de ogen van de NAVO geldt als de lastigste partner voor vrede is het wel de Macedonische minister Ljube Boskovski. Deze hardliner geldt als de belangrijkste barrière voor het door de internationale gemeenschap gesteunde vredesplan voor Macedonië. 10 De onder etnische Macedoniërs populaire minister lijkt, onder andere, direct betrokken te zijn geweest bij de ernstigste mensenrechtenschending gedurende de strijd in het afgelopen jaar. In het dorpje Ljuboten vond in augustus een 'operatie' van Macedonische veiligheidsdiensten plaats waarbij tientallen etnische Albanezen het slachtoffer werden van bruut optreden van speciale politie-eenheden ; twee burgers bezweken aan hun verwondingen. Het Macedonische leger nam zonder aanleiding het dorp onder artillerievuur, waarbij nog eens drie burgers het leven lieten. 11 De minister meldde vol trots dat hij gedurende de hele actie in het operatiegebied aanwezig was geweest. Verder zou Boskovski betrokken zijn bij illegale wapenhandel. De minister ontkende deze aantijging en verklaarde dat hij zichzelf in het centrum van Skopje in brand zou steken mocht het waar zijn. Beschuldigingen dat hij betrokken zou zijn bij de oprichting en de acties van De Leeuwen worden inmiddels door hem niet meer ontkend. 12 Sterker nog, de politicus lijkt zich met de eenheid te willen profileren als de redder van het vaderland, althans voor het Macedonische volksdeel. Dat zijn naam via 'De Leeuwen' verbonden wordt met schendingen van de wapenstilstand, het terroriseren van de etnisch Albanese burgers en het frustreren van het vredesproces lijkt de minister niet te deren. De activiteiten van 'zijn' veiligheidsdiensten zijn inmiddels onderwerp van onderzoek door mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch. Ook Carla del Ponte, hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag onderzoekt inmiddels of het Macedonische leger en paramilitaire eenheden zich aan oorlogsmisdaden schuldig hebben gemaakt. Human Rights Watch onderstreept in zijn jaarlijkse rapport het belang van een onderzoek naar de specifieke rol van Boskovski bij mensenrechtenschendingen zoals die in Ljuboten. De vraag is nu welke acties de NAVO ten aanzien van de illegale paramilitaire eenheden en het optreden van Boskovski onderneemt. In het kader van het Partnership for Peace is het uiteraard ontoelaatbaar dat de Macedonische regering zich in laat met illegale paramilitaire groeperingen, laat staan dat een minister van Binnenlandse Zaken zelf activiteiten op dit terrein onderneemt. In het kader van de operaties Essential Harvest en Amber Fox is het op zijn zachtst gezegd verbazingwekkend dat de NAVO niet op zeer krachtige wijze protesteert tegen deze praktijken. Toegegeven, de NAVO-ambassadeur in Skopje, de commandant van de NAVO Task Force en met name secretaris-generaal George Robertson hebben meerdere malen de aanwezigheid en activiteiten van de paramilitaire eenheden (in algemene bewoordingen) veroordeeld, maar op deze woorden volgden vooralsnog geen daden. 3

4 Besluit Had de NAVO niet moeten dreigen met vertrek, of in ieder geval sterker moeten aandringen op de ontbinding van 'De Leeuwen' en andere illegale eenheden? Had de NAVO niet het opstappen van Boskovski moeten eisen en moet zij dit niet alsnog doen? 13 Deze en soortgelijke vragen zijn makkelijker te stellen dan te beantwoorden. Duidelijk is dat het Partnership for Peace-programma op het terrein van de politieke doelstellingen gefaald heeft en dat de Verdragsorganisatie zich op dit moment in Macedonië in een zeer moeilijke positie bevindt. Met name de Macedonische regering en in het bijzonder de minister van Binnenlandse Zaken Boskovski valt veel te verwijten. Dit ontslaat de NAVO echter niet om kritisch te kijken naar PfP en om uit de ervaring in Macedonië lessen te trekken voor de samenwerking met andere Oost-Europese staten waar sprake is van interne spanningen. Ontwikkelingen in en om Macedonië geven duidelijk aan welke risico's er kleven aan samenwerking met landen waar de binnenlandse politieke situatie niet stabiel is en de positie van minderheden niet naar tevredenheid van alle betrokken partijen is geregeld. Jarenlange contacten tussen vertegenwoordigers van de NAVO en autoriteiten in Skopje bleken in het geval Macedonië geen garantie voor veel NAVO-invloed op het binnenlandse veiligheidsbeleid. Ontwikkeling in en om Macedonië geven tevens aan welke risico's er kleven aan de uitbreiding van de NAVO als de binnenlandse politieke situatie niet stabiel is en de positie van minderheden niet naar tevredenheid van alle betrokken partijen is geregeld. Met dit in gedachten zal Brussel ten aanzien van PfP (en het Membership Action Plan) zich nog eens kritisch moeten afvragen of het concept niet te vrijblijvend is op het gebied van de niet-militaire aspecten van het programma en of de NAVO zich niet wat al te gemakkelijk heeft ingelaten met staten waar het met de democratische controle op het defensieapparaat droevig is gesteld (denk aan Oekraïne, Azerbeidzjan Turkmenistan en Oezbekistan). De negatieve ervaringen die in Macedonië zijn opgedaan zouden in ieder geval gebruikt moeten worden om het zwaartepunt in het kader van de samenwerking binnen het PfP meer in de richting van de politieke doelstellingen te verplaatsen. Deze ervaringen dienen tevens een belangrijke plek te krijgen in de discussie over uitbreiding van de NAVO met andere jonge democratieën met onopgeloste minderhedenkwesties zoals de Baltische staten, Slowakije, Roemenië en Bulgarije. Dr. E. Bakker is als universitair docent verbonden aan het Centrum voor Internationaal Conflictanalyse en -Management van de Katholieke Universiteit Nijmegen en was in juni gastdocent aan de zomeruniversiteit in Ochrid, Macedonië. Noten 1. Tegenwoordig Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). 2. Artikel 3 van het Partnership for Peace Framework Document, Ministerial Meeting of the North Atlantic Council/North Atlantic Cooperation Council, NATO Headquarters, Brussels, January Macedonian Information and Liaison Service, Macedonia officially admitted in partnership for peace: , 4. Partnership for Peace has failed in Macedonia, says Kostunica, AFP, 15 juni Aleksandrov is een bekende Macedonische held die streed tegen de Ottomaanse overheersing. 6. Saso Ordanoski, Macedonia: Boskovski threatens peace. Theatrical interior minister with shadowy past threatens Macedonian peace process, IWPR's Balkan Crisis Report, No. 289, 19 oktober Robert Alagjozovski, A paramilitary parlance. Macedonia's government denies the existence of nationalist paramilitaries, but the evidence suggests otherwise. Balkan Report, Transitions Online, 28 september Boskovski is minister van Binnenlandse Zaken sinds 13 mei Daarvoor was hij staatssecretaris op het zelfde departement (januari-mei 2001) en twee jaar directeur van het 4

5 Macedonische Security and Counterintelligence Department ( ). Zie ook: Radio Free Europe/Radio Liberty, NATO warns Macedonia over paramilitaries, 11 september 2001, 9. Saso Ordanoski, Macedonische paramilitairen. Dronken patriottisme of dronken verhalen? Magazine Forum, No. 89, 6 september. Skopje, Macedonië. 10. Saso Ordanoski,, IWPR's Balkan Crisis Report, No Human Rights Watch, World Report 2001, Macedonia Zowel de naam van het hotel dat bezit is van Boskovski als de naam van de wijn die door hem wordt geproduceerd is 'Leeuw'. Zie Saso Ordanoski, IWPR's Balkan Crisis Report, No Door het recente vertrek van de relatief gematigde Sociaal-Democratische Unie uit de regering van nationale eenheid lijkt de invloed van Boskovski op het veiligheidsbeleid groter geworden. Hiermee vormt de extremistische minister van Binnenlandse Zaken meer dan ooit een bijzonder ernstige bedreiging voor de vrede en veiligheid in het land. 5

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 600 X Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1998 Nr. 55 BRIEF VAN

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Woord vooraf... 11

Inhoudsopgave. Woord vooraf... 11 Inhoudsopgave Woord vooraf... 11 Benelux... 13 1 Ontstaan en historische ontwikkeling... 13 2 Institutionele structuur en werking... 15 2.1 Benelux Secretariaat-Generaal... 16 2.1.1 Samenstelling... 16

Nadere informatie

De NAVO in Macedonië: giving peacekeeping a bad name

De NAVO in Macedonië: giving peacekeeping a bad name Commentaar De NAVO in Macedonië: giving peacekeeping a bad name IVO H. DAALDER * Naar eigen maatstaven van de NA- VO zal het derde avontuur op de Balkan binnen zes jaar een succes blijken te zijn. Eind

Nadere informatie

Slowaken niet blij met Hongaarse Statuswet

Slowaken niet blij met Hongaarse Statuswet Slowaken niet blij met Hongaarse Statuswet door Edwin Bakker Sinds 1 januari 2002 is de Hongaarse Statuswet van kracht. De totstandkoming van de wet had heel wat voeten in aarde, zowel in Hongarije als

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE

MINISTERIE VAN DEFENSIE MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst Postbus 20701 2500 ES 's-gravenhage Aan; Zie verzendlijst Telefoon 070-3 18 73 87 Telefax 070-3 18 79 51 Uw brief Uw kenmerk Ons nummer Datum DIS/96/12.13.4/858

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING Non-member state of the Council of Europe (Belarus) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN OVERIGE VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,

Nadere informatie

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I);

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I); RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 juli 1999 (02.08) (OR. en) 9691/99 LIMITE PESC 207 COARM 2 BEGELEIDENDE NOTA van : het secretariaat van de Raad aan : de delegaties nr. vorig doc. : 12978/98 PESC 291

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Balkanstaten worstelen met verleden Marácz, L.K. Published in: Ablak. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Balkanstaten worstelen met verleden Marácz, L.K. Published in: Ablak. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) Balkanstaten worstelen met verleden Marácz, L.K. Published in: Ablak Link to publication Citation for published version (APA): Marácz, L. (2008). Balkanstaten worstelen

Nadere informatie

Delta Lloyd Asset Management. Themapaper Myanmar. 10 juli 2012

Delta Lloyd Asset Management. Themapaper Myanmar. 10 juli 2012 Delta Lloyd Asset Management Themapaper Myanmar 10 juli 2012 Myanmar in ontwikkeling Onstuimige geschiedenis Myanmar, voorheen Birma, is een van oorsprong boeddhistische staat, ingeklemd tussen China,

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING LIDSTATEN Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan, België, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk,

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

Het mysterie: Moord op Lumumba

Het mysterie: Moord op Lumumba Het mysterie: Moord op Lumumba Lumumba was de eerste premier van onafhankelijk Congo in 1960. Twee weken na zijn aantreden werden Lumumba en zijn regering afgezet tijdens een staatsgreep en werd Lumumba

Nadere informatie

Come home or go global, stupid

Come home or go global, stupid Come home or go global, stupid Een nieuwe toekomst voor de Noord Atlantische Verdragsorganisatie?! Drs. S.N. Mengelberg 1 De NAVO is een puur militaire organisatie! 2 De NAVO is niet langer de hoeksteen

Nadere informatie

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Den Haag, 29 juni 2017 Voortouwcommissie: vaste commissie voor Buitenlandse Zaken DEF i.v.m. agendapunt 4, 10, 16, 18 EU i.v.m. agendapunt 12, 13 EZ i.v.m. agendapunt 9 I&M i.v.m. agendapunt 7, 9 KR i.v.m.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-20 Europese Raad Nr. 909 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 2 september 2014 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS Q1. Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de wereldpolitiek mengen? 1

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Procedurevergadering

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Procedurevergadering Den Haag, 12 Voortouwcommissie: vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Volgcommissie(s): BuHa-OS i.v.m. agendapunt 3, 13, 15, 21, 22 DEF i.v.m. agendapunt 4, 13, 15 EU i.v.m. agendapunt 4, 6, 21, 22 EZ

Nadere informatie

De Militaire Inlichtingenen

De Militaire Inlichtingenen De Militaire Inlichtingenen Veiligheidsdienst 1 De rol van de krijgsmacht is de laatste jaren veranderd. Inlichtingen nemen in de huidige veiligheidscontext een steeds belangrijkere plaats in. Tijdens

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD tot wijziging en verlenging

Nadere informatie

e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board Niet opgesteld

e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board Niet opgesteld Fiche 6: Gezamenlijke mededeling EU-Birma/Myanmar 1. Algemene gegevens a) Titel voorstel Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad: Elementen voor een strategie van de EU ten aanzien

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1996 1997 25 243 Uitbreiding van de NAVO en de stabiliteit in Europa Nr. 4 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Datum 12 juni 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over het artikel 'Timmermans goede bedoelingen brengen Syrië dichter bij de hel'

Datum 12 juni 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over het artikel 'Timmermans goede bedoelingen brengen Syrië dichter bij de hel' Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon Arnt Kennis T 0703487186

Nadere informatie

Historiek van het Eurocorps

Historiek van het Eurocorps Historiek van het Eurocorps De oorsprong De oprichting van het Eurocorps kan als het logisch gevolg gezien worden van het Elysée Verdrag ondertekend op 22 januari 1963 (door President de Gaulle en Kanselier

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Gewijzigd voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Gewijzigd voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.11.2015 COM(2015) 575 final 2006/0036 (CNS) Gewijzigd voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake de sluiting van de Multilaterale Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-17-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-17-1-b Bijlage VMBO-KB 2017 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-17-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een omschrijving van de eerste politieke partij: De kleine luyden

Nadere informatie

BIJLAGE. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD

BIJLAGE. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 14.12.2016 COM(2016) 960 final ANNEX 1 BIJLAGE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD Tweede voortgangsverslag over de eerste

Nadere informatie

Ontwerp van decreet tot wijziging en optimalisatie van diverse bepalingen van het Wapenhandeldecreet

Ontwerp van decreet tot wijziging en optimalisatie van diverse bepalingen van het Wapenhandeldecreet Ontwerp van decreet tot wijziging en optimalisatie van diverse bepalingen van het Wapenhandeldecreet Hoorzitting: Tom Nijs, Jurist, dcsg, Departement BUZA Commissie voor Buitenlands Beleid, Vlaams Parlement

Nadere informatie

Paleis der Natie. 15 november Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag

Paleis der Natie. 15 november Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag 1 Paleis der Natie 15 november 2003 Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag De inzet van de Belgische strijdkrachten bij internationale militaire

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE

MINISTERIE VAN DEFENSIE MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst Postbus 20701 2500 ES 's-gravenhage Aan; Zie verzendlijst Telefoon 070-3 18 73 87 Telefax 070-3 18 79 51 Uw brief Uw kenmerk Ons nummer Datum DIS/95/12.13.4/2336

Nadere informatie

BESLUITEN. BESLUIT (GBVB) 2015/1763 VAN DE RAAD van 1 oktober 2015 betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Burundi

BESLUITEN. BESLUIT (GBVB) 2015/1763 VAN DE RAAD van 1 oktober 2015 betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Burundi 2.10.2015 L 257/37 BESLUITEN BESLUIT (GBVB) 2015/1763 VAN DE RAAD van 1 oktober 2015 betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Burundi DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het

Nadere informatie

VERKLARING VAN ROME V. GISCARD

VERKLARING VAN ROME V. GISCARD de Voorzitter VERKLARING VAN ROME V. GISCARD d'estaing VOORZITTER VAN DE EUROPESE CONVENTIE Rome, 18 juli 2003 I. Op 18 juli 2003 heeft de voorzitter van de Conventie over de toekomst van Europa, V. Giscard

Nadere informatie

betreffende de erkenning van Palestina als onafhankelijke staat

betreffende de erkenning van Palestina als onafhankelijke staat stuk ingediend op 175 (2014-2015) Nr. 1 27 november 2014 (2014-2015) Voorstel van resolutie van de dames Tine Soens en Güler Turan betreffende de erkenning van Palestina als onafhankelijke staat verzendcode:

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN OVERZICHT

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN OVERZICHT DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN OVERZICHT Niet-lidstaat van de Raad van Europa (Wit-Rusland) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan, België,

Nadere informatie

Overwegingen bij Nederlandse deelname aan VN-vredesoperaties: het beeld in conflict met de werkelijkheid Jaïr van der Lijn

Overwegingen bij Nederlandse deelname aan VN-vredesoperaties: het beeld in conflict met de werkelijkheid Jaïr van der Lijn Overwegingen bij Nederlandse deelname aan VN-vredesoperaties: het beeld in conflict met de werkelijkheid Jaïr van der Lijn Bij uitzending van militairen naar het buitenland verkiest de Nederlandse regering

Nadere informatie

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Den Haag, 27 juni Voortouwcommissie: vaste commissie voor Buitenlandse Zaken DEF i.v.m. agendapunt 4, 10, 16 EU i.v.m. agendapunt 12, 13 EZ i.v.m. agendapunt 9 I&M i.v.m. agendapunt 7, 9 V&J i.v.m. agendapunt

Nadere informatie

Sir Winston Churchill (1874-1965): een traditioneel

Sir Winston Churchill (1874-1965): een traditioneel Sir Winston Churchill (1874-1965): een traditioneel leider. De Engelsman Sir Winston Churchill heeft tijdens zijn lange leven vele functies bekleed: hij was militair en journalist, diende zijn land meer

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET. JAARGANG 1993 Nr. 51. Verdrag betreffende de Europese Unie, met Protocollen; Maastricht, 7februari 1992

TRACTATENBLAD VAN HET. JAARGANG 1993 Nr. 51. Verdrag betreffende de Europese Unie, met Protocollen; Maastricht, 7februari 1992 10 (1992) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1993 Nr. 51 A. TITEL Verdrag betreffende de Europese Unie, met Protocollen; Maastricht, 7februari 1992 B. TEKST De Nederlandse

Nadere informatie

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Den Haag, 14 oktober Voortouwcommissie: vaste commissie voor Buitenlandse Zaken BiZa i.v.m. agendapunt 10 BuHa-OS i.v.m. agendapunt 7, 8, 12, 14, 21 DEF i.v.m. agendapunt 6, 7, 8, 12, 14, 18 EU i.v.m.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 21 501-02 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken Nr. 1654 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Europese en internationale instellingen en organisaties

Europese en internationale instellingen en organisaties Europese en internationale instellingen en organisaties relevant voor criminologie en strafrechtsbedeling Gert Vermeiden Maklu Antwerpen / Apeldoorn Inhoud Woord vooraf 13 1. Benelux 15 A. Ontstaan en

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 72 (2009) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2010 Nr. 96 A. TITEL Aanvullend Protocol bij het Europees Handvest inzake lokale autonomie betreffende het recht op participatie

Nadere informatie

Zittingsdocument ONTWERPRESOLUTIE. ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement

Zittingsdocument ONTWERPRESOLUTIE. ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement Europees Parlement 2014-2019 Zittingsdocument B8-0807/2016 17.6.2016 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal De heer J. Voordewind Binnenhof 4 Den Haag. Den Haag, 26 juni 2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal De heer J. Voordewind Binnenhof 4 Den Haag. Den Haag, 26 juni 2008 Tweede Kamer der Staten-Generaal De heer J. Voordewind Binnenhof 4 Den Haag Den Haag, 26 juni 2008 Dank voor het verslag van uw bezoek begin april aan Noord-Irak dat u mij 10 juni jl. aanbood. Uw reis

Nadere informatie

Situatie in Egypte en Syrië, met name voor de christelijke gemeenschappen

Situatie in Egypte en Syrië, met name voor de christelijke gemeenschappen P7_TA(2011)0471 Situatie in Egypte en Syrië, met name voor de christelijke gemeenschappen Resolutie van het Europees Parlement van 27 oktober 2011 over de situatie in Egypte en Syrië, met name die van

Nadere informatie

Datum 18 augustus 2015 Betreft Beantwoording vragen van het lid Kuzu over De situatie van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang

Datum 18 augustus 2015 Betreft Beantwoording vragen van het lid Kuzu over De situatie van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie Datum 18 augustus 2015 Betreft

Nadere informatie

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw Werk van iedereen Democratisering en vredesopbouw Foto: Rebke Klokke Werk van Gladys Haar man werd vermoord. Haar broer ontvoerd. En zelf raakte Gladys getraumatiseerd door wat ze meemaakte tijdens de

Nadere informatie

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap , vanuit het perspectief van het leiderschap Auteurs: Godfried Wessels Seran de Leede Edwin Bakker Samenvatting Op 28 december 2014 is een einde gekomen aan de ISAF-missie (International Security and Assistance

Nadere informatie

De Raad van Europa. I. Ontstaan en karakter. Iemand die zich inzicht wil

De Raad van Europa. I. Ontstaan en karakter. Iemand die zich inzicht wil De Raad van Europa I. Ontstaan en karakter Iemand die zich inzicht wil verschaffen in de ontwikkeling van het internationalisme van na de 2e wereldoorlog zal heel wat moeite moeten doen om door de brei

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 18 maart 2010 (19.03) (OR. en) 7701/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0053 (NLE) ACP 66 PTOM 10 COAFR 102

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 18 maart 2010 (19.03) (OR. en) 7701/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0053 (NLE) ACP 66 PTOM 10 COAFR 102 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 18 maart 2010 (19.03) (OR. en) 7701/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0053 (NLE) ACP 66 PTOM 10 COAFR 102 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 maart 2010 Betreft:

Nadere informatie

Handvest van de grondrechten van de EU

Handvest van de grondrechten van de EU Handvest van de grondrechten van de EU A5-0064/2000 Resolutie van het Europees Parlement over de opstelling van een handvest van de grondrechten van de Europese Unie (C5-0058/1999-1999/2064(COS)) Het Europees

Nadere informatie

NEDERLANDSE BIJDRAGE AAN TASK FORCE FOX

NEDERLANDSE BIJDRAGE AAN TASK FORCE FOX Datum 1 oktober 2003 Inhoudsopgave Inleiding 4 Doelstelling 4 Opzet van de evaluatie... 4 1 Ter inleiding: achtergronden van de operatie... 5 1.1 Het conflict... 5 1.2 Het Framework Agreement... 5 1.3

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van

Nadere informatie

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag is uniek in de wereld vanwege haar positie als internationale stad van vrede en recht. Den Haag is Legal Capital of the World. De derde VN-stad na New

Nadere informatie

9405/08 CS/lg DG E VIII

9405/08 CS/lg DG E VIII RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 mei 2008 (OR. en) 9405/08 COSDP 383 PESC 562 COAFR 143 CONUN 46 CHAD 26 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Raad betreffende de sluiting

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst

MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst Postbus 20701 2500 ES 's-gravenhage Aan: Zie verzendlijst Telefoon 070-3 18 81 88 Telefax 070-3 18 79 51 Uw brief Uw kenmerk Ons nummer DIS/94/095/1208

Nadere informatie

CHELSEA MANNING SCHRIJF VOOR CLEMENTIE

CHELSEA MANNING SCHRIJF VOOR CLEMENTIE CHELSEA MANNING SCHRIJF VOOR CLEMENTIE CHELSEA MANNING (1987) uit de Verenigde Staten werd eind 2013 tot 35 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Ze had geheime informatie gelekt naar de mensenrechten-schendingen

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

BRON 8. Passage uit de Schumanverklaring

BRON 8. Passage uit de Schumanverklaring BRON 8 Passage uit de Schumanverklaring Op 9 mei 1950 presenteerde Robert Schuman, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, de Schumanverklaring. Hierin stelde hij voor een Europese Gemeenschap voor

Nadere informatie

Oorlog in Syrië en de internationale context

Oorlog in Syrië en de internationale context Oorlog in Syrië en de internationale context Binnenlandse en internationale (geopolitieke) factoren - Historisch: koloniale en postkoloniale politiek - Autoritair regime - Socio-economische en milieufactoren

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

GEZAMENLIJK BESLUIT VAN DE EUROPESE COMMISSIE EN DE HOGE VERTEGENWOORDIGER VAN DE UNIE VOOR BUITENLANDSE ZAKEN EN VEILIGHEIDSBELEID

GEZAMENLIJK BESLUIT VAN DE EUROPESE COMMISSIE EN DE HOGE VERTEGENWOORDIGER VAN DE UNIE VOOR BUITENLANDSE ZAKEN EN VEILIGHEIDSBELEID EUROPESE COMMISSIE HOGE VERTEGENWOORDIGER VAN DE UNIE VOOR BUITENLANDSE ZAKEN EN VEILIGHEIDSBELEID Brussel, 27.8.2015 JOIN(2015) 32 final GEZAMENLIJK BESLUIT VAN DE EUROPESE COMMISSIE EN DE HOGE VERTEGENWOORDIGER

Nadere informatie

Verdrag inzake de erkenning van echtscheidingen en scheidingen van tafel en bed

Verdrag inzake de erkenning van echtscheidingen en scheidingen van tafel en bed Verdrag inzake de erkenning van echtscheidingen en scheidingen van tafel en bed De Staten die dit Verdrag hebben ondertekend, Geleid door de wens de erkenning van echtscheidingen en scheidingen van tafel

Nadere informatie

De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, De Minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders.

De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, De Minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 13 april 2016 Betreft Beantwoording

Nadere informatie

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN VAN OORLOG EN VREDE Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 Opdracht: De Europese Grondwet, die op 1 juni a.s. in een referendum ter instemming/afwijzing

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 NOTA van: aan: Betreft: het Italiaanse voorzitterschap de horizontale Groep drugs Ontwerp-resolutie van

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 3.11.2017 COM(2017) 635 final 2017/0278 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake het standpunt dat namens de Europese Unie moet worden ingenomen in de bij het Verdrag

Nadere informatie

AANGENOMEN TEKSTEN. Resolutie van het Europees Parlement van 20 januari 2016 ter ondersteuning van het vredesproces in Colombia (2015/3033(RSP))

AANGENOMEN TEKSTEN. Resolutie van het Europees Parlement van 20 januari 2016 ter ondersteuning van het vredesproces in Colombia (2015/3033(RSP)) Europees Parlement 2014-2019 AANGENOMEN TEKSTEN P8_TA(2016)0016 Vredesproces in Colombia Resolutie van het Europees Parlement van 20 januari 2016 ter ondersteuning van het vredesproces in Colombia (2015/3033(RSP))

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 34 (2007) Nr. 6 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2012 Nr. 146 A. TITEL Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting

Nadere informatie

Protocol over de bezwaren van het Ierse volk ten aanzien van het Verdrag van Lissabon

Protocol over de bezwaren van het Ierse volk ten aanzien van het Verdrag van Lissabon 1796 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 15 Protokoll in niederländischer Sprachfassung (Normativer Teil) 1 von 10 CONFERENTIE VAN DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN DER LIDSTATEN Brussel, 14

Nadere informatie

1 van 6 17-11-2008 19:23

1 van 6 17-11-2008 19:23 1 van 6 17-11-2008 19:23 Beantwoording vragen leden Van der Staaij, Voordewind, Van Baalen en Van Gennip over de situatie in Papoea 05-04-2007 Kamerstuk Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken Graag

Nadere informatie

De nieuwe landen in het oosten

De nieuwe landen in het oosten De nieuwe landen in het oosten Sinds het einde van de Koude Oorlog is de kaart van Europa ingrijpend gewijzigd. Sommige staten zijn verdwenen om op te gaan in een groter geheel ( denk aan de DDR), maar

Nadere informatie

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD I. EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.12.2016 COM(2016) 816 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Stand van zaken en mogelijke verdere stappen met betrekking tot de situatie

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 november 2005 (OR. fr) 13953/05 COSDP 737 PESC 940 COAFR 187 EUSEC-RDC 26 OC 775

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 november 2005 (OR. fr) 13953/05 COSDP 737 PESC 940 COAFR 187 EUSEC-RDC 26 OC 775 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 november 2005 (OR. fr) 13953/05 COSDP 737 PESC 940 COAFR 187 EUSEC-RDC 26 OC 775 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Gemeenschappelijk Optreden 2005/.../GBVB

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 18 mei 2009 (19.05) (OR. en) 9976/09 PROCIV 77 JAI 302 COCON 15 RELEX 473 SAN 126 TELECOM 112 COHAFA 28

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 18 mei 2009 (19.05) (OR. en) 9976/09 PROCIV 77 JAI 302 COCON 15 RELEX 473 SAN 126 TELECOM 112 COHAFA 28 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 18 mei 2009 (19.05) (OR. en) 9976/09 PROCIV 77 JAI 302 COCON 15 RELEX 473 SAN 126 TELECOM 112 COHAFA 28 NOTA I/A-PUNT van: het secretariaat-generaal aan: het Comité van

Nadere informatie

P L E I T A A N T E K E N I N G E N

P L E I T A A N T E K E N I N G E N P L E I T A A N T E K E N I N G E N Inzake: Zitting 15 augustus 2016 Vovo en beroep NJCM, PAX, Campagne tegen Wapenhandel versus de Staat HAA 16/3033 en HAA 16/3036 DKRCHT BI41 advocaat: mr J. Klaas De

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

PUBLIC. Brussel, 12 juli 2006 (13.07) (OR. en) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 11603/06 LIMITE YU 3 COWEB 159

PUBLIC. Brussel, 12 juli 2006 (13.07) (OR. en) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 11603/06 LIMITE YU 3 COWEB 159 Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juli 2006 (13.07) (OR. en) 11603/06 LIMITE PUBLIC YU 3 COWEB 159 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal

Nadere informatie

Brussel, 29 juli 2002 (OR. en) ASSOCIATIE TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN BULGARIJE UE-BG 1909/02

Brussel, 29 juli 2002 (OR. en) ASSOCIATIE TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN BULGARIJE UE-BG 1909/02 ASSOCIATIE TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN BULGARIJE - De Associatieraad - Brussel, 29 juli 2002 (OR. en) UE-BG 1909/02 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Associatieraad EU-Bulgarije

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 24 maart 2017 Betreft Nazending Kamerbrief

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van de verklaringen van de Raad en de Commissie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van de verklaringen van de Raad en de Commissie EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 21.2.2005 B6-0123/2005 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van de verklaringen van de Raad en de Commissie ingediend overeenkomstig artikel 103, lid 2 van het

Nadere informatie

Openingstoespraak van staatssecretaris De Vries voor de CDAbijeenkomst Ontwikkelingssamenwerking en 3D te Breda, 3 oktober 2008

Openingstoespraak van staatssecretaris De Vries voor de CDAbijeenkomst Ontwikkelingssamenwerking en 3D te Breda, 3 oktober 2008 Openingstoespraak van staatssecretaris De Vries voor de CDAbijeenkomst Ontwikkelingssamenwerking en 3D te Breda, 3 oktober 2008 Dames en heren, Goed hier te kunnen zijn. Nu bijna een jaar actief als staatssecretaris

Nadere informatie

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Procedurevergadering

vaste commissie voor Buitenlandse Zaken Procedurevergadering Den Haag, 10 april Voortouwcommissie: vaste commissie voor Buitenlandse Zaken i.v.m. agendapunt 12, 13, 19, 22, 26 EU i.v.m. agendapunt 4, 18, 25, 26 FIN i.v.m. agendapunt 11 I&M i.v.m. agendapunt 24 Activiteit:

Nadere informatie

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport Standard Eurobarometer EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie Najaar 2010 Nationaal Rapport Nederland Representation of the European Commission to Netherlands Inhoud Inleiding Context

Nadere informatie

3. Zonder bijlage is deze brief ongeclassificeerd.

3. Zonder bijlage is deze brief ongeclassificeerd. Ministerie van Defensie Militaire Inlichtingendienst Postbus 20701 2500 ES 's-gravenhage - Aan: Zie verzendlijst. Telefoon 070-3 18 81 88 Telefax 070-318 79 51 Uw brief Uw kenmerk Ons nummer DIS/92/095/1425

Nadere informatie

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004,

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004, Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 mei 2009 (26.05) (OR. en) PUBLIC 8723/4/09 REV 4 LIMITE CRIMORG 63 MIGR 43 E FOPOL 86 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het COREPER/de Raad Ontwerp-conclusies

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z08639 Datum 27 mei 2015

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 2 oktober 2003 (08.10) (OR. it) 11051/2/03 REV 2 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 2 oktober 2003 (08.10) (OR. it) 11051/2/03 REV 2 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 2 oktober 2003 (08.10) (OR. it) 11051/2/03 REV 2 CORDROGUE 66 NOTA van: het Italiaanse voorzitterschap aan: de horizontale Groep drugs nr. vorig doc.: 11051/03 CORDROGUE

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.minbuza.nl Contactpersoon T.H. Wouda Kuipers T 070-348 5689

Nadere informatie

Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal

Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal Dames en heren, Allereerst dank ik het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-02 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken Nr. 1330 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I LET OP: De cursieve regel achter de vraagzin kan afhankelijk van de feitelijke vraag bijvoorbeeld vermelden: dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet

Nadere informatie