1 Mind grenades 2013 KPMG Advisory N.V. ADVISORY. Mind grenades. 10 gedachten over de verre toekomst van forensisch onderzoek. kpmg.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Mind grenades 2013 KPMG Advisory N.V. ADVISORY. Mind grenades. 10 gedachten over de verre toekomst van forensisch onderzoek. kpmg."

Transcriptie

1 1 Mind grenades 2013 ADVISORY Mind grenades 10 gedachten over de verre toekomst van forensisch onderzoek kpmg.nl

2 2 Mind grenades 2013 Inhoudsopgave Inleiding 3 Groeistuipen naar volwassenheid 4 De omgeving verandert 5 1 Waarheid: een kwestie van de minst gekleurde onderste 6 steen boven halen 2 Integriteit: geen afdeling maar een basishouding 7 3 De universele standaard 8 4 Het einde óf het echte begin van privacy 9 5 Radicale transparantie, de toezichthouder voorbij 10 Techniek is de toekomst 11 6 Virtueel geld: oude sok Voorspellen is beter dan genezen 13 8 Meer onderzoeksruimte in de wolken 14 9 Van incident response naar incident prediction De digitale hersenen 16

3 3 Mind grenades 2013 Inleiding Niets is waar. Zelfs dat niet. Deze prachtige paradox vrij naar Multatuli schetst perfect het werkveld van het forensisch onderzoek. Het zoeken naar waarheid lijkt in deze tijd relevanter dan ooit tevoren, in een omgeving waarin toezichthouders meer dan ooit ter verantwoording worden geroepen, een omgeving waarin de boetes steeds hoger worden en een omgeving waarin de grenzen van privacy onder druk staan. Bovendien hebben we allang niet meer alleen te maken met de principes en (normen)kaders van onze eigen omgeving, maar ook met die van opkomende economieën waarin vaak sprake is van een andere mores. De paradox van Multatuli is dan ook tijdloos. Sterker nog, waarheid begint steeds meer een zaak van perceptie te worden, terwijl de gevolgen van reputatieschade groter zijn dan ooit. Niet alleen de omgeving van forensisch onderzoek verandert, maar ook de techniek. Techniek blijft voorlopig ondersteunend, maar krijgt wel een steeds belangrijkere rol. Data wordt niet meer lokaal opgeslagen, maar is op tal van manieren te benaderen in de cloud. De toekomstige impact van de razendsnelle technologische ontwikkelingen is niet te voorspellen, maar het staat vast dat de beperkingen op rekencapaciteit en opslagvolume vrijwel geheel verdwijnen. Dat schept nieuwe mogelijkheden en mede daardoor verschuift de aard van de onderzoeken van reactief naar predictief en proactief. De opdrachtgever wil fraude immers liever voor zijn in plaats van achteraf zaken te moeten repareren. In de volgende hoofdstukken gaan we in op deze twee perspectieven van ons vak: de veranderende omgeving en de veranderende rol van technologie. We presenteren u geen doorwrocht wetenschappelijk onderzoek naar hoe de toekomst eruitziet. Juist niet. Want we geven u liever wat stof tot nadenken. Waarbij het eigenlijk niet zo veel uitmaakt of het waar is.

4 4 Mind grenades 2013 Groeistuipen naar volwassenheid Het vakgebied forensische accountancy heeft zich sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw sterk ontwikkeld. Een niet te missen moment daarin is de overstap van enkele prominente forensische accountants uit het publieke domein naar KPMG. Al gauw bleek dat er grote vraag was naar de diensten van de nieuwe opgezette Forensic-afdeling, die zich hoofdzakelijk richtte op het onderzoeken van fraude in de financiële administratie van bedrijven. De afdeling groeide als kool, maar het vak kreeg ook te maken met groeipijnen en incidenten. Met vallen en opstaan leerde men om niet zozeer te komen tot een scherp oordeel na een onderzoek, maar om de nadruk te leggen op de feiten. Forensisch specialisten moeten de feiten en omstandigheden helder in kaart brengen op basis waarvan anderen kunnen oordelen. Ook op het gebied van objectivering van onderzoeksresultaten onder meer door uitgebreid hoor en wederhoor en nieuwe methoden werd het onderzoeksproces door de jaren heen steeds transparanter. De digitalisering en het toenemende belang van IT dat in het hart zit van alle organisaties in bedrijfsleven en maatschappij hebben gezorgd voor een verandering. Enkele bestanden op een floppy hebben plaats gemaakt voor terabytes aan data, die onder andere met behulp van patroonherkenning worden doorzocht. Inmiddels werken er meer forensische IT-specialisten dan forensische accountants. Het resultaat van dat leergeld: het vak staat er nu sterker voor dan ooit te voren. Bovendien is ook het werkveld verbreed. Naast het traditionele feitenonderzoek valt nu ook advies op het gebied van integriteit en compliance onder het pakket van diensten. Het accent van de dienstverlening is daarmee naast reactief ook proactief.

5 5 Mind grenades 2013 De omgeving verandert * x EUR 1.000

6 6 Mind grenades Waarheid: een kwestie van de minst gekleurde onderste steen naar boven halen We kunnen beschikken over bijna oneindige hoeveelheden data. De kunst wordt om juist de diepst verborgen informatie boven tafel te krijgen. In de wereld van forensics staat waarheidsvinding van oudsher centraal de onderste steen moet dus boven. Dat klinkt als een overzichtelijke opgave, maar kan vooral in grote organisaties met complexe processen erg lastig zijn. Naast die complexiteit speelt er nog wat anders: iedereen heeft zijn/haar eigen versie van de waarheid, omdat men er andere interpretaties op na houdt. Dat heeft filosofische oorzaken maar komt minstens voor een deel ook voort uit een gebrek aan volledige informatie die nodig is om de waarheid te reconstrueren. Toch verlangen bedrijven, die getroffen worden door fraude, naar een waarheidsgetrouw beeld van de feitelijke gebeurtenissen. In dergelijke onderzoeken worden interpretaties van de waarheid daarom zo veel mogelijk beperkt door slechts de feiten handzaam te representeren. Op basis daarvan kan de klant dan zelf een eigen oordeel vormen. De trend is duidelijk: in de toekomst zal steeds meer informatie (digitaal) worden vastgelegd. Dat lijkt goed nieuws, want volledige feitenreconstructie is dan beter mogelijk. Dat gaat echter alleen op als deze informatie in haar volledigheid beschikbaar komt tijdens het onderzoek en dat is juist in een overvloed van data lastig te waarborgen. Als er sprake is van onvolledige feiten bestaat namelijk juist het gevaar de perceptie van de klant te kleuren met alle gevolgen van dien. Zo kunnen twee personen die naar eenzelfde wit vlak kijken verschillende uitspraken doen over de kleur daarvan de een ziet een geel en de ander een blauw vlak. Wie spreekt de waarheid? Over alle drie de waarheden kan men het eens worden wanneer duidelijk wordt dat de ene persoon (onbewust) door een geel en de ander (onbewust) door een blauw glas kijkt. Of misschien is het glas wel bewust door iemand blauw gekleurd. De conclusie: de groei in de beschikbare data is mooi maar verhoogt ook de kans dat een onderzoeker verborgen informatie mist of dat iemand bewust de data heeft gemanipuleerd. In die zin wordt forensisch onderzoek alleen maar lastiger. We moeten niet alleen enorme hoeveelheden (complexe) data analyseren, maar ook een zoektocht aangaan naar de verborgen informatie die een zo objectief mogelijk beeld van de waarheid geeft. Mohamed El Morabit

7 7 Mind grenades Integriteit: geen afdeling maar een basishouding Vertrouwen herwinnen is noodzakelijk. Maar dat gaat niet werken door dingen een klein beetje anders te doen. Who can you trust?, zo kopte Business Week jaren geleden al na het geruchtmakende schandaal rond energiereus Enron. De vraag wordt steeds urgenter nu publieke en private organisaties en/of hun bestuurders bijna stuk voor stuk flinke deuken oplopen door een maalstroom aan fraudegevallen, schandalen en integriteitschendingen. En dus roepen we in koor om herstel van vertrouwen! en meer integriteit! Want zonder vertrouwen staat alles stil. Maar hoe gaan we dat doen? We moeten ons realiseren dat integriteit geen thema is voor een of enkele afdelingen, maar een houding voor iedereen. Wat dat betekent? Dat werknemers allemaal ambassadeurs van de organisatie zijn, zich over organisatie- en landsgrenzen heen in verschillende netwerken bewegen en integriteit zien als de basis van alle werkzaamheden. Dat integriteit niet stopt bij de eigen werkzaamheden, maar zich uitstrekt naar wat er in de keten gebeurt. Dat kritische vragen van burgers, consumenten en werknemers niet lastig zijn, maar juist een geweldige kans om van je gesprekspartners te leren. De definitie van integriteit krijgt daarmee steeds meer betekenis in samenspraak met interne en externe stakeholders. Is dat eenvoudig naar de praktijk te brengen? Bepaald niet. De nieuwe aanpak vergt veel inzet, investering en begeleiding. De rol van leiders is daarbij essentieel. Leiders moeten worden gecoacht in hoe zij een voortrekkersrol kunnen aannemen in het faciliteren van de dialoog en in hoe ze voldoende ruimte creëren voor persoonlijke integriteit. Zij moeten in staat zijn hun mensen te inspireren en stimuleren om zichzelf te zien als ambassadeurs en hen leren hoe zij vanuit hun eigen drijfveren een betekenisvolle bijdrage kunnen leveren. Ze moeten de dialoog met stakeholders aan durven gaan om samen te zoeken naar de betekenis van integriteit en de daarbij behorende waarden en normen. En tot slot moeten ze de praktijk en hun visie op integriteit naar elkaar toe kunnen laten groeien. Dat klinkt misschien wat abstract. Maar dat is het niet. Bovendien is er geen serieus alternatief. Het is naïef om te denken dat het wel goed komt door op de oude voet verder te gaan met hier en daar een schepje erbovenop. Dus laten we samen de uitdaging aangaan, ambitieus en vol goede hoop voor de toekomst! Babette Meier, Marjon Visser

8 8 Mind grenades De universele standaard Globalisering is onstuitbaar. Een universele toezichthouder gaat toezicht houden op de naleving van wereldwijd geldende standaarden. De wereld is steeds meer economisch, politiek en cultureel geïntegreerd. Of, minder abstract: in Botswana koop je tulpen; in Indonesië kunnen wetten uit Groot-Brittannië van toepassing zijn; administratieve werkzaamheden voor een bedrijf in de Verenigde Staten worden uitgevoerd in India; en op je telefoon kun je in Zuid-Korea zien welk vliegtuig op dat moment in Dubai landt. Het zijn de resultaten van de globalisering. Technisch is bijna alles mogelijk, ook op het gebied van forensisch onderzoek. Wet- en regelgeving ontwikkelt echter minder snel, zodat het recht steeds vaker belemmerend werkt voor efficiënt forensisch onderzoek. Voorbeelden? Nederlandse en Amerikaanse zustermaatschappijen hebben een vergunning nodig om persoonsgegevens met elkaar te delen. En een forensisch onderzoeker mag geen image maken van audittrails en loggegevens in een cloud. De waarheidsvinding wordt vertraagd en beperkt door privacyregelgeving die niet zo snel ontwikkelt als de techniek en die bovendien ook nog eens verschilt van land tot land. Dat kost het bedrijfsleven veel tijd en geld. De globalisering zal zich ook de komende decennia verder ontwikkelen, in combinatie met de ontwikkeling van technologie en toegenomen snelheid van reizen. Het globale nieuwe werken wordt dan de normale gang van zaken. Een Nederlander werkt vanuit huis in Pakistan voor zijn baas in Kenia. Deze ontwikkeling zal ook gepaard gaan met verdergaande globalisering van politieke standpunten. Dat is een zegening voor het vak van de forensisch onderzoeker, want het maakt de weg vrij voor universele standaarden voor onder meer de omgang met en beveiliging van persoonsgegevens en daarmee een internationaal eensluidende visie op privacy. Een universele toezichthouder zal toezicht houden op de naleving van die standaard. Van Nederland tot Rusland, van Zuid-Afrika tot Mexico zal dit leiden tot een efficiëntere informatiedeling. Marrit Verveld-Suijkerbuijk NautaDutilh N.V.

9 9 Mind grenades Het einde óf het echte begin van privacy Het einde van de privacy is nabij. Of we gaan naar strikte wereldwijde standaarden voor het borgen van privacy. In beide gevallen is de impact op forensisch werk groot. Wat is privacy? Momenteel worden de grenzen ervan ingeperkt door de kaders van de wet. De grens wordt steeds vaker opgezocht (en/of opgerekt) door justitie, wetgevers, maar ook door particulieren. De PRISM-casus is een actueel voorbeeld van op de grens van wat geoorloofd is, en wat in het belang van de opsporing is. Hoe ziet de (verre) toekomst van privacy eruit? Er zijn twee extreme varianten denkbaar. De eerste variant is vrij simpel: privacy wordt afgeschaft en het recht wordt niet meer erkend. Al in 1999 vond Scott McNealy, CEO van Sun Microsystems, dat privacy een nonissue was. You have zero privacy anyway. Get over it. De beschikbare gegevens voor forensische onderzoeken zijn in dat scenario onuitputtelijk en maken het leven van de onderzoeker, nadat de nodige informatie is ontsloten, een stuk makkelijker. Het andere uiterste is een wereldwijde uniformering van wet- en regelgeving. Dat zou de wet- en regelgeving naar een hoger niveau tillen en een andere dynamiek geven voor forensisch onderzoek. Inzage in persoonlijke gegevens is dan waarschijnlijk zeer beperkt en wordt gewaarborgd door onafhankelijke partijen. Toegang wordt alleen verleend wanneer de wet dit toelaat, wat de mogelijkheden van de uitvoering van forensische onderzoeken limiteert. Welke kant het op zal gaan in de komende decennia? Voorspellen is lastig, zeker als het over de toekomst van privacy gaat. Laten we onze vingers er dan ook maar niet aan branden, maar ons wel realiseren dat beide scenario s een grote invloed hebben op de uitvoering van forensische onderzoeken. Stephan Idema

10 10 Mind grenades Radicale transparantie, de toezichthouder voorbij We weten alles van elkaar. Echt alles. Dan hebben we ook geen toezicht meer nodig want er ontstaat dan een zelfcontrolerend collectief. Stel dat iedere persoon straks rechtstreeks met de datasfeer is verbonden met een videocamera. Stel dat alles wordt geregistreerd en vastgelegd zodat iedere gedraging en persoonlijke waarneming kan worden teruggekeken. Dan ontstaat er een radicale transparantie in de maatschappij. Alle informatie in beeld, geluid en geschrift, zowel commercieel als privé, is openbaar en kan worden geraadpleegd door iedereen. Iedereen vindt het dan ook volstrekt normaal dat er geen geheimen meer zijn en privacy is een ouderwetse term die heel vroeger werd gebruikt. In die wereld bestaan hooguit nog passion crimes maar is de economisch gedreven criminaliteit volledig verdwenen. De pakkans is namelijk honderd procent: alle onrechtmatigheden en delicten worden opgehelderd. In dat extreme scenario kunnen de toezichthouders de deuren sluiten, behalve dan de partijen die toezicht houden op openbare orde en fysieke veiligheid. Er ontstaat een zelfcontrolerend collectief waarin marktpartijen, consumenten, aanbieders en afnemers elkaar controleren en corrigeren. Bedrijfsgeheimen bestaan niet meer. De mate waarin een onderneming zelfstandig in staat is de oneindige informatiestromen ten gunste van haar dienst of product te benutten, is cruciaal voor succes. Het is even wennen om zo n wereld op het netvlies te fantaseren. En het vergt ook wat voorstellingsvermogen om te fantaseren over wat forensisch onderzoek dan nog inhoudt. Het wordt in de verre toekomst waarschijnlijk veel breder ingestoken dan op fraude alleen. Het wordt in 2040 essentieel in staat te zijn in de praktisch onbeperkte hoeveelheid beschikbare gegevens het snelst de juiste informatie te vinden. In 2040 is het forensisch onderzoek gericht op het monitoren en vergaren van de informatiestromen over de eigen onderneming, over concurrenten, over cliënten en over overheden. De forensische afdeling vormt in die zoektocht een onmisbare schakel. Bart Keupink NautaDutilh N.V.

11 11 Mind grenades 2013 Techniek is de toekomst

12 12 Mind grenades Virtueel geld: oude sok 2.0 Virtueel geld is aantrekkelijk voor criminelen omdat het anoniem is. De opkomst ervan werpt voor bedrijven nieuwe issues op. In omvang is het nog een druppel op een gloeiende plaat. Toch is de opkomst van virtueel geld niet zomaar terzijde te schuiven als een hobby van een groepje nerds. Al was het maar omdat alle grote bewegingen klein zijn gestart. Virtueel geld wordt in elk geval steeds populairder, met Bitcoin als het bekendste voorbeeld. Er zijn een kleine 12 miljoen Bitcoins in omloop met een totale waarde van ruim anderhalf miljard dollar. De eigenaar van die virtuele Bitcoins kan er op diverse websites al mee terecht als betaalmiddel. Voor de aankoop van fysieke spullen als meubels en elektronica. De interesse in virtueel geld wordt onder meer gevoed door het decentrale karakter en de anonimiteit waarmee transacties plaatsvinden. Daardoor biedt het betaalmiddel een veilige basis voor criminele activiteiten zoals corruptie en het witwassen van geld. Het is dan ook begrijpelijk dat deze ontwikkeling in het vizier zit van de autoriteiten. In de Verenigde Staten werd recentelijk beslag gelegd op de rekening van een grote Bitcoin-wisseldienst. Bitcoins behoren normaliter tot het (eigen) vermogen, maar de Bitcoins kunnen makkelijk worden afgeschermd zodat schuldeisers gedupeerd achterblijven bij faillissementsfraude. Het lijkt onafwendbaar dat virtueel geld zich verder zal nestelen in het reguliere betalingsverkeer, getuige het besluit van Duitsland om de Bitcoin als officieel betaalmiddel te erkennen. Bedrijven die willen profiteren van de opmars van virtueel geld moeten nadenken over hoe dit in te passen is in de huidige betaal- en administratiesystemen. Bovendien zullen zij manieren moeten zoeken om controle te krijgen over de anonieme aard van transacties, wat zelfs voor een doorgewinterde forensisch accountant een uitdaging zal zijn. Een forensisch onderzoek waarbij virtuele middelen een rol spelen, heeft dan ook een ander zwaartepunt. Belangrijke aspecten worden het achterhalen van de werkelijke eigenaar en het traceren van de virtuele middelen die betrokken zijn bij frauduleuze activiteiten. In essentie is virtueel geld eigenlijk niks nieuws. We zouden het ook kunnen zien als oude sok 2.0: anoniem en uit het zicht van de overheid en controlerende instanties. Mohamed El Morabit

13 13 Mind grenades Voorspellen is beter dan genezen Patronen tijdig opmerken met specialistische software. Daarmee ontstaan nieuwe mogelijkheden om fraude te voorkomen. Herinnert u zich Minority Report nog? In deze sciencefictionfilm was het mogelijk om moorden te voorkomen door het gebruik van visioenen over de toekomst. Een leuke filosofie voor een film, maar dat kan natuurlijk nooit realiteit worden. Toch? Wel, een harde ontkenning durven we niet aan. Want het ligt op zijn minst wat genuanceerder. Ons voorspellend vermogen zal zeker waar het gaat om het werkveld van de forensische onderzoeken drastisch verbeteren omdat we in staat zijn om met nieuwe technologie en een overvloed aan data bepaalde patronen in een vroegtijdig stadium te herkennen. De meeste fraude begint immers klein en groeit daarna uit. Meestal is er geen sprake van een besluit om fraudeur te worden maar schuiven de grenzen gaandeweg op. Als forensische onderzoekers fraude al kunnen constateren voordat deze heeft plaatsgehad heeft dat natuurlijk voor iedereen voordelen. Het bespaart de benadeelde van de fraude niet alleen het verlies en de reputatieschade, maar ook kosten voor onderzoek achteraf. Nu nog ligt de nadruk in het vakgebied op onderzoek achteraf. Pas nadat geld is verdwenen, onregelmatigheden worden opgemerkt of er onrust ontstaat in een organisatie, wordt forensisch onderzoek uitgevoerd om vast te stellen wat er is gebeurd. De schade had voorkomen kunnen worden als we deze hadden kunnen voorspellen. En dat zal steeds vaker gaan gebeuren. Met specialistische software kunnen we patronen in de data opmerken en veranderingen in deze patronen detecteren die duiden op fraude, maar die door mensen niet opgepikt worden. Dat is pas een uitdagend werkveld. De nieuwe mantra is dan ook: voorspellen is beter dan genezen. Marcia Fissette

14 14 Mind grenades Meer onderzoeksruimte in de wolken Alle data komt in de cloud. En dat levert een uitbreiding van de onderzoeksruimte voor forensische onderzoekers. Het tijdperk van lokale opslag van data op de eigen computer of op centrale servers ligt voorgoed achter ons. Data is in de toekomst alleen nog opgeslagen op servers in de cloud. De voordelen van cloud computing zijn evident: medewerkers hebben continu, onafhankelijk van tijd en locatie, toegang tot hun documenten en kunnen ook andere medewerkers toegang geven. Die ontwikkeling heeft ingrijpende gevolgen voor forensische onderzoeken. Een zoektocht naar de door de betrokkene(n) gebruikte draagbare gegevensdragers is niet langer nodig. In de plaats daarvan komt een onderzoek naar de relevante locaties en de daaraan gerelateerde datastromen in de cloud. Er ontstaan nieuwe mogelijkheden voor onderzoek, onder meer omdat alle activiteiten worden gelogd vanuit security-overwegingen. We weten dus feilloos wie wat, waar en wanneer heeft opgeslagen. Dit alles vraagt om een nieuwe methode voor het veiligstellen van data, op een forensisch gewaarborgde en rechtsgeldige manier. Eventueel ondersteund door logfile-analyses met Big Data-analyse technieken. Het is de vraag of daarbij dezelfde mate van betrouwbaarheid kan worden verkregen. Hoe dan ook, de opkomst van cloud computing is een enorme uitbreiding van de onderzoeksruimte van de forensisch onderzoeker. De uitdaging: in de veelheid van gegevens de voor een onderzoek relevante informatie op een forensisch gewaarborgde en rechtsgeldige manier veiligstellen. Dennis Tesselaar

15 15 Mind grenades Van incident response naar incident prediction Cybercrime wordt business as usual. De uitdaging: voorspellen waar en wanneer de aanvallen plaatsvinden. Cybersecurity staat al jaren hoog op de agenda, mede als gevolg van de uitgebreide aandacht in de media voor incidenten en aanvallen van cybercriminelen. De aanvallen variëren van relatief onschuldige zogeheten DDOS-aanvallen tot geavanceerde cyberaanvallen met grote impact op de samenleving. Cybercrime zal niet verdwijnen uit onze samenleving. Sterker nog: het zal business as usual worden. Met de verdere digitalisering van de samenleving en de professionalisering van cyberaanvallen zal zowel de frequentie als de impact van cyberaanvallen alleen maar groter worden. Overheden zullen de steeds meer gecentraliseerde data willen beschermen en onder eigen mandaat brengen. De omvang van de data zal dermate groot zijn, dat het voor overheden onmogelijk wordt om de vertaling te maken van data naar waardevolle informatie en al helemaal om deze preventief in te zetten. Deze verantwoordelijkheid wordt dan ook teruggelegd bij bedrijven, door het monitoren, voorspellen en melden van (potentiële) cyberaanvallen te verankeren in wetgeving. Zo ontstaat bijvoorbeeld de Telecomwet Om hieraan te voldoen zijn technieken uit de kunstmatige intelligentie nodig om op basis van de kennis van incidenten uit het verleden een brug te slaan naar de toekomst en de incidenten die daarin gaan plaatsvinden. Er ontstaat een totaal andere benadering van cybersecurity. Zijn we nu nog grotendeels bezig met het reageren op incidenten, straks zullen we vooral inzetten op het voorspellen van aanvallen om deze te voorkomen of op zijn minst de gevolgen ervan te beperken. Onze focus verschuift dan ook van incident response naar incident prediction. Lars Jacobs

16 16 Mind grenades De digitale hersenen De grens tussen mens en machine wordt geslecht. En daardoor ontstaat een compleet nieuw forensisch domein, want ook herinneringen kunnen dan worden gemanipuleerd. De vraag is niet of, maar wanneer het gaat gebeuren: de transitie van puur menselijke wezens naar een hybride vorm van mens en machine. De vooruitgang in de medische wetenschap laat nu al indrukwekkende resultaten zien met als gevolg een flinke stijging van de levensverwachting. In de nabije toekomst zal deze trend waarschijnlijk doorzetten. En het zou rond 2040 kunnen zijn dat we dan de volgende stap tegemoet kunnen zien naar een hybride van mens en machine, als gevolg van de ontwikkeling van direct braincomputer interfaces. Artificiële intelligentie en digitale opslag van bewustzijn en herinneringen zijn werkelijkheid. Het verschil tussen mens en machine zal steeds vager worden totdat deze uiteindelijk zelfs verdwijnt. Dat brengt grote bedrijfsmatige risico s met zich mee. De bescherming van informatie en gedachtegoed, waaronder bedrijfsgeheimen en privacygevoelige gegevens, wordt steeds lastiger. Nu al toont onderzoek aan dat herinneringen geëxtraheerd en zelfs gemanipuleerd kunnen worden. De koppeling tussen onze hersenen en computers die er in 2040 zal zijn, stelt onze gedachtes, herinneringen en ideeën bloot aan diefstal of zelfs manipulatie. Deze ontwikkelingen openen voor het forensisch onderzoek een nieuw domein. Kunnen we nog herleiden wie de eigenaar van het oorspronkelijke gedachtegoed is? Daarnaast zal de echtheid van het gedachtegoed ter discussie komen te staan. Kunnen we het gedachtegoed misschien volgen, zoals we nu een stuk papier met echtheidskenmerken volgen? En hoe weten we dat het gedachtegoed niet tussentijds is veranderd? De bescherming van gedachtegoed zal een nog grotere uitdaging worden, misschien kunnen we het wel verstoppen? De grens tussen mens en machine vervaagt en opent met de mogelijkheid van diefstal en manipulatie van gedachtegoed een geheel nieuw forensisch domein. Jori van Schijndel

17 17 Mind grenades Contact informatie Renske van Hooff Manager Gerben Schreurs Partner NautaDutilh N.V. Rob van der Hoeven Advocaat De in dit document vervatte informatie is van algemene aard en is niet toegespitst op de specifieke omstandigheden van een bepaalde persoon of entiteit. Wij streven ernaar juiste en tijdige informatie te verstrekken. Wij kunnen echter geen garantie geven dat dergelijke informatie op de datum waarop zij wordt ontvangen nog juist is of in de toekomst blijft. Daarom adviseren wij u op grond van deze informatie geen beslissingen te nemen behoudens op grond van advies van deskundigen na een grondig onderzoek van de desbetreffende situatie , ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer , is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Cooperative ( KPMG International ), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en cutting through complexity zijn geregistreerde merken van KPMG International Cooperative.

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen RISK & COMPLIANCE Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen 16 februari 2010 ADVISORY Onderwerp: Onderzoek Soft controls binnen interne accountantsdiensten Geachte

Nadere informatie

Risico s managen is mensenwerk

Risico s managen is mensenwerk TRANSPORT Risico s managen is mensenwerk Ondernemen is kansen zien en grijpen, maar ook risico s lopen. Risicomanagement behoort daarom tot de vaste agenda van bestuurders en commissarissen. Omdat ook

Nadere informatie

Veranderende eisen van institutionele klanten. Institutioneel vermogensbeheer in 2020 11 december 2012

Veranderende eisen van institutionele klanten. Institutioneel vermogensbeheer in 2020 11 december 2012 Veranderende eisen van institutionele klanten Roel Menken Institutioneel vermogensbeheer in 2020 11 december 2012 2020 is geen science fiction 2020 is al over 7 jaar! Parallellen met de consumentengoederenmarkt

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten big data. Ook middenbedrijf ontdekt toegevoegde waarde big data

Onderzoeksresultaten big data. Ook middenbedrijf ontdekt toegevoegde waarde big data Onderzoeksresultaten big data Ook middenbedrijf ontdekt toegevoegde waarde big data Mei 2014 Inhoudsopgave Samenvatting 2 Onderzoeksresultaten 3 Contactpersonen 7 Onderzoeksresultaten big data 2 Samenvatting

Nadere informatie

Trendonderzoek woningcorporaties 2013

Trendonderzoek woningcorporaties 2013 Trendonderzoek woningcorporaties 2013 Corporatiebestuurders over 2020 In het najaar van 2012 spraken we in individuele gesprekken met een groot aantal bestuurders van woningcorporaties. We bespraken met

Nadere informatie

IBM; dataopslag; storage; infrastructuur; analytics; architectuur; big data

IBM; dataopslag; storage; infrastructuur; analytics; architectuur; big data Asset 1 van 10 Big Data Analytics voor Dummies Gepubliceerd op 30 june 2014 Gelimiteerde editie van de populaire Dummies-reeks, speciaal voor managers. Het boek legt uit waarom Big Data Analytics van cruciaal

Nadere informatie

Ons stelsel: een tussenstand

Ons stelsel: een tussenstand Ons stelsel: een tussenstand Avéro Achmea Zorgseminar Amerongen, 20 juni 2012 Wouter Bos Voorzitter KPMG Gezondheidszorg Partner, KPMG Plexus Ons stelsel: een tussenstand Kenmerken Uitdagingen Sleutelvragen

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN?

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? EEN HANDIGE CHECKLIST In deze whitepaper bieden we u handvatten die u kunnen helpen bij de implementatie van de meldplicht datalekken binnen uw organisatie. We

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Paul Aantjes MBA Marketing Manager Zakelijke Dienstverlening Inhoudsopgave 1. Omgeving Nederlandse advocatuur, uitdagingen 2013! 2. Visie orde van Advocaten

Nadere informatie

Deloitte privacy team Privacy dienstverlening. www.prepareforprivacy.nl

Deloitte privacy team Privacy dienstverlening. www.prepareforprivacy.nl Deloitte privacy team Privacy dienstverlening www.prepareforprivacy.nl Voorwoord Privacy staat al enige tijd in de schijnwerpers en zal in de nabije toekomst alleen maar belangrijker worden. Niet alleen

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten duurzaam ondernemen. Middenbedrijf heeft veel oog voor groen ondernemen

Onderzoeksresultaten duurzaam ondernemen. Middenbedrijf heeft veel oog voor groen ondernemen Onderzoeksresultaten duurzaam ondernemen Middenbedrijf heeft veel oog voor groen ondernemen Juni 2014 Inhoudsopgave Samenvatting 2 Onderzoeksresultaten 3 Contactpersonen 6 Onderzoeksresultaten groen ondernemen

Nadere informatie

Zekerheid in de Cloud. ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014

Zekerheid in de Cloud. ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014 Zekerheid in de Cloud ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014 Agenda - Wat speelt zich af in de Cloud - Cases - Keurmerk Zeker-OnLine - Wat is het belang van de accountant en het administratiekantoor

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 613380036 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

www.novell.com Veelgestelde vragen van Partners WorkloadIQ Veelgestelde vragen 17 augustus 2010

www.novell.com Veelgestelde vragen van Partners WorkloadIQ Veelgestelde vragen 17 augustus 2010 Veelgestelde vragen van Partners www.novell.com WorkloadIQ Veelgestelde vragen 17 augustus 2010 W a t i s d e I n t e l l i g e n t W o r k l o a d M a n a g e m e n t m a r k t? De Intelligent Workload

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

Gezondheidszorg 2025, Who needs a doctor?

Gezondheidszorg 2025, Who needs a doctor? Gezondheidszorg 2025, Who needs a doctor? Anna van Poucke Voorzitter KPMG gezondheidszorg Nederland Er vindt een aantal fundamentele ontwikkelingen plaats binnen de gezondheidszorg De veranderende samenstelling

Nadere informatie

Corporatie in control

Corporatie in control Corporatie in control Professionalisering van de financiële functie Een onderzoek naar de volwassenheid van de financiële functie en ambitie voor de toekomst KPMG 201 2 Corporaties in control Inleiding

Nadere informatie

PRIVACYBELEID. Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam

PRIVACYBELEID. Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam PRIVACYBELEID Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Documentinformatie... 2 1.1. Documentgeschiedenis... 2 2. Privacybeleid Pseudonimiseer

Nadere informatie

Factsheet DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services

Factsheet DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services Factsheet DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services We ontwerpen en implementeren security maatregelen om datalekken te detecteren en het risico daarop te minimaliseren.

Nadere informatie

Security Management Trendonderzoek. Chloë Hezemans

Security Management Trendonderzoek. Chloë Hezemans Security Management Trendonderzoek Chloë Hezemans Security Management Survey (5 e editie) Agenda Voorstellen Methode Trends Opvallende resultaten deze editie Security Management 2020? Voorstellen Chloë

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie

diepgaande analyse en inzicht in besparingspotentieel

diepgaande analyse en inzicht in besparingspotentieel HR benchmark: diepgaande analyse en inzicht in besparingspotentieel KPMG ziet veel corporaties die gedwongen zijn, of anticiperen op schaarser wordende middelen en veranderende kerntaken. Aangezien de

Nadere informatie

Nieuwe contractvormen en projectcontrol

Nieuwe contractvormen en projectcontrol Nieuwe contractvormen en projectcontrol Rin-Sjoerd Zijlstra 12 juni 2014 Agenda Projecten in het nieuws Nieuwe kijk op projecten? Projectfalen en contractvorm Keuze voor juiste contractvorm Projectcontrol

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Toekomstverkenning RIBW s

Toekomstverkenning RIBW s Toekomstverkenning RIBW s Congres RIBW Alliantie Wouter Bos Sectorleider KPMG Gezondheidszorg Partner, KPMG Plexus 21 maart 2013 Maatregelen Bestuurlijk Akkoord en Regeerakkoord Ambulantisering: in 2020

Nadere informatie

Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s. Bedrijfsverzekeringen. CyberEdge van AIG

Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s. Bedrijfsverzekeringen. CyberEdge van AIG Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s Bedrijfsverzekeringen CyberEdge van AIG Wat zijn cyber risico s? Cyber risico s zijn een vaststaand gegeven in een wereld van informatie, informatiesystemen

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

Is de mens de zwakste schakel? of De mens is de zwakste schakel!

Is de mens de zwakste schakel? of De mens is de zwakste schakel! Dit gedeelte van de workshop gaat over ons, de mens DIIS bespaart kosten Is de mens de zwakste schakel? of De mens is de zwakste schakel! bert.boer@alphium.nl 1 Doel sessie: U informeren over online screenen

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie

Global Economic Crime Survey

Global Economic Crime Survey www.pwc.nl Global Economic Crime Survey Update Financial Sector Juni 2012 In samenwerking met de VU Amsterdam en de Martin Luther Universiteit Halle Bij PwC in Nederland werken ruim 4.600 mensen met elkaar

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Speech Klaas Knot tgv FinTech meets the regulators, Auditorium DNB, 1 juli 2016

Speech Klaas Knot tgv FinTech meets the regulators, Auditorium DNB, 1 juli 2016 Speech Klaas Knot tgv FinTech meets the regulators, Auditorium DNB, 1 juli 2016 Amsterdam, De Nederlandsche Bank, 1 juli 2016 Fintech bevordert concurrentie, efficiëntie en aansluiting op wensen van de

Nadere informatie

Unified Enterprise Security wordt geleverd door onze strategische partner Masergy, de wereldspeler in global communications en security.

Unified Enterprise Security wordt geleverd door onze strategische partner Masergy, de wereldspeler in global communications en security. Het verlengstuk van uw IT security operations: altijd (24x7) de beste expertise en meest actuele kennis, geïntegreerd zicht op wat er gebeurt in uw datacenter en eerder en Security as a Service Het verlengstuk

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU?

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? HANDIGE CHECKLISTS VOOR DE OVERHEIDSSECTOR In deze whitepaper bieden we u handvatten en checklists voor hoe u om kunt gaan met de nieuwe meldplicht datalekken. Steeds

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Digitale sporen Kansen voor de opsporing. Christianne de Poot

Digitale sporen Kansen voor de opsporing. Christianne de Poot Digitale sporen Kansen voor de opsporing Christianne de Poot opsporing en bewijs Opsporing en vervolging van misdrijven (strafrechtelijk onderzoek) Reactief onderzoek: Inzetten van opsporingsmiddelen om

Nadere informatie

Factsheet SECURITY CONSULTANCY Managed Services

Factsheet SECURITY CONSULTANCY Managed Services Factsheet SECURITY CONSULTANCY Managed Services SECURITY CONSULTANCY Managed Services We adviseren u over passende security-maatregelen voor uw digitale platform. Zo helpen we u incidenten als datadiefstal

Nadere informatie

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie!! " # "# $ -. #, '& ( )*(+ % & /%01 0.%2

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Staat u wel eens stil bij de datarisico s die u loopt? verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen

Staat u wel eens stil bij de datarisico s die u loopt? verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen Staat u wel eens stil bij de datarisico s die u loopt? verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen Kinderen van een jaar weten tegenwoordig al de weg op een tablet. De computer en het internet zijn niet

Nadere informatie

Trends in de financiële sector

Trends in de financiële sector Trends in de financiële sector Inleiding Om uitstekend te kunnen functioneren op directie en management niveau is het van belang voor de netwerkpartners van InterimProf dat zij een beeld hebben van belangrijke

Nadere informatie

Digital agenda Deel V. juli 2015

Digital agenda Deel V. juli 2015 Digital agenda Deel V juli 2015 Inhoudstafel Deel V - Bescherming en beveiliging van digitale gegevens... 1 V.1 Cybersecurity... 1 V.2 Beveiliging van betalingen... 3 V.3 Vertrouwen van de consumenten

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack. DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.nl T: 020-5175175 Inhoud De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Discussie

Nadere informatie

2007 WODC, ministerie van Justitie / St. INTRAVAL. Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl

2007 WODC, ministerie van Justitie / St. INTRAVAL. Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl COLOFON 2007 WODC, ministerie van Justitie / St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam: St. Jansstraat 2C Goudsesingel 184 Telefoon

Nadere informatie

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V.

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V. Wereldwijd Klokkenluidersbeleid ABN AMRO Bank N.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Achtergrond 3 1.2 Onregelmatigheden van algemene, operationele en financiële aard 4 1.3 Lokale wet prevaleert 5 1.4 Persoonlijke

Nadere informatie

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VAN DE RAAD De RvC van Pré Wonen hecht grote waarde aan het werken conform de principes van good governance, waarbij de Governance code een

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure Caag CRM info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl Informatie Brochure Over Ons Caag CRM is een cloud- based software onderneming. Onze kracht ligt in het ontwikkelen van slimme software oplossingen gebaseerd op

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

DATAHACKING HALLOWEEN EVENT 31-10-2014

DATAHACKING HALLOWEEN EVENT 31-10-2014 DATAHACKING HALLOWEEN EVENT 31-10-2014 DOEL PRESENTATIE WIJ WILLEN GRAAG Wederzijds kennismaken Kennis delen rondom datalekken en cybercrime Toelichting op de verzekeringsmogelijkheden OVER HISCOX VERZEKEREN

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Datalekken: preventie & privacy

Datalekken: preventie & privacy Datalekken: preventie & privacy Platform voor Informatiebeveiliging 25 april 2013 Mirjam Elferink Onderwerpen 1. Inleiding 2. Casus datalek 3. Huidige en toekomstige wetgeving datalek meldplichten 4. Casus

Nadere informatie

Studiedag Agentschap Zorg & Gezondheid. Stakeholderanalyse

Studiedag Agentschap Zorg & Gezondheid. Stakeholderanalyse Studiedag Agentschap Zorg & Gezondheid Stakeholderanalyse 2 april 2015 Stakeholderdialoogvanuit MVO een proces waarbij ondernemingen vrijwillig streven naar verbetering op bedrijfs-en maatschappelijk vlak

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

Cybersecuritybeeld Nederland

Cybersecuritybeeld Nederland Cybersecuritybeeld Nederland CSBN 2015 Pieter Rogaar 12 november 2015 CSBN 2015 in het kort Doel: inzicht bieden in ontwikkelingen, belangen, dreigingen en weerbaarheid op het gebied van cybersecurity

Nadere informatie

Rijksrecherche. Rijksrecherche. Voor objectieve waarheidsvinding

Rijksrecherche. Rijksrecherche. Voor objectieve waarheidsvinding Rijksrecherche Rijksrecherche Voor objectieve waarheidsvinding Dagelijkse realiteit De Rijksrecherche stelt een onderzoek in. Het is misschien wel de meest gebruikte zin in openbare nieuwsberichten over

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Informatie over EthicsPoint

Informatie over EthicsPoint Informatie over EthicsPoint Melden algemeen Beveiliging en vertrouwelijkheid van meldingen Tips en beste praktijken Informatie over EthicsPoint Wat is EthicsPoint? EthicsPoint is een uitgebreid en vertrouwelijk

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Het financieren van groei bij familiebedrijven met behulp van individuele investeerders SAMENVATTING. kpmgfamilybusiness.com

Het financieren van groei bij familiebedrijven met behulp van individuele investeerders SAMENVATTING. kpmgfamilybusiness.com Het financieren van groei bij familiebedrijven met behulp van individuele investeerders SAMENVATTING kpmgfamilybusiness.com 1 Het financieren van groei bij familiebedrijven met behulp van individuele investeerders

Nadere informatie

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Omarm de cloud Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Introductie Cloud computing symboliseert een grote verschuiving in de manier waarop ITdiensten worden geleverd binnen

Nadere informatie

Medische gegevens zijn geclassificeerd als bijzondere persoonsgegevens en vragen extra aandacht!

Medische gegevens zijn geclassificeerd als bijzondere persoonsgegevens en vragen extra aandacht! Privacy is het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Privacy van informatie is de afwezigheid van informatie over onszelf bij anderen en bovendien het verbod aan anderen om zonder onze

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Een nieuwe dimensie voor security management: sturen op integer gedrag.

Een nieuwe dimensie voor security management: sturen op integer gedrag. Een nieuwe dimensie voor security management: sturen op integer gedrag. Inleiding Security management heeft in het afgelopen decennia te maken gehad met grote veranderingen. Was er in de begin jaren 2000

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

KONING ARTHUR visie en organisatieprincipes

KONING ARTHUR visie en organisatieprincipes KONING ARTHUR visie en organisatieprincipes Ed Knies Koning Arthur; visie en organisatieprincipes Welkom Dit boek is een moreel boek voor professionals. Met moreel bedoelen we dat er binnen organisaties

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Weten wie u in huis haalt? Voorkom interne fraude met het waarschuwingsregister

Weten wie u in huis haalt? Voorkom interne fraude met het waarschuwingsregister Weten wie u in huis haalt? Voorkom interne fraude met het waarschuwingsregister De privacy is gewaarborgd. Dat vind ik belangrijk. Hans Geveling, eigenaar van acht Albert Heijn-winkels in de buurt van

Nadere informatie

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag André Salomons Smart SharePoint Solutions BV Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag Cloud security moet uniformer en transparanter, waarom deze stelling? Links naar de artikelen

Nadere informatie

Plan 5 6-11 7 - 41-43 76-78

Plan 5 6-11 7 - 41-43 76-78 Plan Gegevens mag het? Rechtmatig verkregen gegevens grondslagen voor rechtmatige verwerking: Ondubbelzinnige toestemming, noodzakelijk voor uitvoeren overeenkomst, wettelijke plicht, bescherming vitale

Nadere informatie

We helpen u security-incidenten te voorkomen

We helpen u security-incidenten te voorkomen Managed Services Managed Services We adviseren u over passende security-maatregelen voor uw digitale platform. Zo helpen we u incidenten als datadiefstal te voorkomen en behoeden we u voor imagoschade.

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa. Het gesproken woord geldt Speech VNG-voorzitter Jorritsma Rob, 25 november 2013 Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Nadere informatie

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011 Gedragscode Persoonlijk Onderzoek 21 december 2011 Inleiding Verzekeraars leggen gegevens vast die nodig zijn voor het sluiten van de verzekeringsovereenkomst en die van belang zijn voor het nakomen van

Nadere informatie

Groeikansen met (big) data. Workshop 26 november 2014

Groeikansen met (big) data. Workshop 26 november 2014 Groeikansen met (big) data Workshop 26 november 2014 Overal data 2 Overal data Verdergaande digitalisering 3,6 device per persoon 51% gebruikt tablet Bijna 90% dagelijks internet Internet of Things 3 Maar

Nadere informatie

professionals met een persoonlijke aanpak

professionals met een persoonlijke aanpak professionals met een persoonlijke aanpak Bij Vanbreda zijn we gedreven om onze kennis en ervaring in te zetten om één gezamenlijk doel te bereiken: uw organisatie nog beter maken. Dit doen we door uw

Nadere informatie

IaaS als basis voor continuïteit en flexibiliteit

IaaS als basis voor continuïteit en flexibiliteit 1 cloud infrastructure IaaS als basis voor continuïteit en flexibiliteit Verwacht de absolute essentie INHOUD Inleiding Virtualisatie als oplossing Van virtualisatie naar cloud Kosten en flexibiliteit

Nadere informatie

Letseldiagnostiek bij kinderen

Letseldiagnostiek bij kinderen Letseldiagnostiek bij kinderen Informatie voor verwijzers Letseldiagnostiek bij kinderen De Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) verricht letseldiagnostiek bij 0- tot 18-jarigen. Dit gebeurt

Nadere informatie

CULTUURVERANDERING willen we dat echt? presentatie maart 2010

CULTUURVERANDERING willen we dat echt? presentatie maart 2010 CULTUURVERANDERING willen we dat echt? presentatie maart 2010 CULTUURVERANDERING Cultuur = min of meer vaste (en voorspelbare) gewoonten van met elkaar werken. Cultuur is dus niet zomaar te veranderen,

Nadere informatie

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands door Alina Stan en Marieta Vermulm Op 1 augustus spraken Alina Stan en Marieta Vermulm, beiden lid van de Commissie Young Professionals met Hans

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Versterk uw focus op vastgoed met ICT

Versterk uw focus op vastgoed met ICT Versterk uw focus op vastgoed met ICT Johan André de la Porte Real Estate IT September 2012 Voorwoord De wereld van het vastgoed staat onder druk en verandert in hoog tempo. Uit onderzoek dat in samenwerking

Nadere informatie

en sector onder vuur Ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties strategieën in een veranderende wereld Marieke de Wal

en sector onder vuur Ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties strategieën in een veranderende wereld Marieke de Wal Als je denkt dat je te klein en onbeduidend bent om het verschil te maken, denk dan eens aan slapen met een mug Dalai Lama De wereld verandert en wordt complexer. Dat is ook merkbaar in de ontwikkeling

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012 Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen 7 mei 2012 Voorwoord Onderwerp: resultaten onderzoek Controle en Vertrouwen Geachte heer, mevrouw, Hartelijk dank voor uw medewerking aan het onderzoek naar

Nadere informatie

De onzichtbare grens van online privacy. Essay

De onzichtbare grens van online privacy. Essay De onzichtbare grens van online privacy Essay Auteur: Estelle Heijneman Studentnummer: 1619340 Docent: Dick Swart Format: Essay Specialisatie: Visual Design Seminar: 2014-B Datum: 16-12-2014 Inleiding

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Bavo Europoort B.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD Cloud storage. Back-up in de cloud. Er zijn verschillende benamingen voor diensten die computergebruikers in staat stellen om hun documenten en

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

I. Achtergrond. Inhoud. Privacy voor persoonlijke. Eigen betrokkenheid

I. Achtergrond. Inhoud. Privacy voor persoonlijke. Eigen betrokkenheid FACULTY OF SCIENCE Bart Jacobs Privacy voor persoonlijke veiligheid Inhoud I. Achtergrond II. Perspectief III. Privacy nodig voor veiligheid IV. Technieken V. Conclusions Jacobs CBP over BSN, 30 jan. 2006

Nadere informatie