WIE BESTUURT DE PROVINCIE? De ondertitel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WIE BESTUURT DE PROVINCIE? De ondertitel"

Transcriptie

1 PROVINCIE NOORD-HOLLAND chapeau WIE BESTUURT DE PROVINCIE? De ondertitel

2 2 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

3 INLEIDING Noord-Holland is één van de twaalf provincies van Nederland. Net als het Rijk en de gemeenten zijn ook de provincies verantwoordelijk voor een aantal taken. Simpel gezegd komt het erop neer dat het Rijk de grote lijnen bepaalt, die de provincie vervolgens voor haar eigen grondgebied uitwerkt. Voor de gemeenten is dat provinciaal beleid in veel gevallen weer de basis voor hun gemeentelijke plannen. De provincie wordt daarom ook wel het midden- of tussenbestuur genoemd. En net als het Rijk en de gemeenten hebben ook de provincies een eigen bestuur dat éénmaal in de vier jaar democratisch wordt gekozen door de inwoners. In deze brochure lees je hoe de provincie in elkaar zit. De twaalf provincies zoals wij die kennen. WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 3

4 HOE WAS HET VROEGER? Er waren al provincies (of gewesten) in de middeleeuwen. Aan het hoofd van die provincies stonden graven en later, in de tijd van het Spaanse rijk, stadhouders. In 1579 sloten de toenmalige provincies Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht, Overijssel, Friesland en Groningen de Unie van Utrecht, waarmee zij de Spaanse vorst Filips II niet langer als soeverein vorst erkenden. Daarmee ontstond de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën. Iedere provincie had toen al een bestuursorgaan: Provinciale Staten. Daarin zaten rijke burgers die de steden bestuurden en de lokale adel. Iedere provincie maakte in die tijd haar eigen beleid en bepaalde zelf hoeveel belasting er werd geheven In de grondwet van 1814 en in de latere Provinciale Wet werden de taken en bevoegdheden van alle provincies vastgelegd. Het zou overigens nog tot 1848 duren (de grondwetsherziening van Thorbecke), voordat de leden van Provinciale Staten rechtstreeks door de inwoners van de provincies werden gekozen. In eerste instantie konden alleen mannen lid zijn van Provinciale Staten en mochten ook alleen mannen stemmen voor de provincie. Pas in 1919 kwam er het vrouwenkiesrecht. De provincie Noord-Holland is in 1840 ontstaan. Toen werd de grote provincie Holland opgesplitst in een noordelijk en een zuidelijk deel (Zuid-Holland). Deze kaart uit de 16 e eeuw geeft een beeld van het oude Noord-Holland met zijn vele binnenmeren. 4 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

5 WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 5

6 6 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

7 WAT DOET DE PROVINCIE VOOR JOU? Zo op het eerste gezicht merk je in je dagelijks leven niet veel van de provincie. Provincies hebben geen loket waar je een paspoort of rijbewijs kunt halen. Toch doet de provincie veel voor je. Een paar voorbeelden. Als je straks zelfstandig wilt gaan wonen, wil je niet eerst jarenlang op een wachtlijst staan. De provincie bepaalt op welke plekken gemeenten nieuwe woonwijken mogen bouwen en kijkt daarbij goed naar bijvoorbeeld de leeftijdsopbouw in de steden. Als inwoner van Noord-Holland wil je vast ook wel eens lekker fietsen of wandelen in de natuur in de omgeving waar je woont. De provincie zorgt ervoor dat daar voldoende mogelijkheden en ruimte voor zijn. Urenlang fietsen of op de scooter voor je op school bent is in ons koude kikkerlandje geen plezierig vooruitzicht. De provincie adviseert de minister van Onderwijs over de spreiding van scholen in de provincie. Een ongelukje op weg naar school? Dan moet de ambulance er wel een beetje snel zijn. Met de spreiding van ambulanceposten zorgt de provincie ervoor dat op iedere plek in de provincie binnen vijftien minuten een ambulance op de plaats van een ongeluk kan zijn. Je ziet, de provincie doet meer voor je dan je denkt. Wil je meer weten, kijk dan op Daar kun je ook brochures aanvragen waar meer informatie in staat. WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 7

8 WIE BETAALT DAT? Om al haar taken uit te voeren heeft de provincie geld nodig. Dat geld krijgt ze vooral van het Rijk. Een deel krijgt ze van de eigen inwoners. Bijvoorbeeld via de belasting op de auto (motorrijtuigenbelasting). Ook ontvangt de provincie geld van de Europese Unie, bijvoorbeeld subsidie om de economie in bepaalde gebieden te stimuleren. 8 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

9 WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 9

10 Fractie PRINS SP Fractie AGEMA Fractie REMAK 10 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

11 PROVINCIALE STATEN Provinciale Staten zijn de baas van de provincie. Zij beslissen uiteindelijk wat er in de provincie moet gebeuren. De leden van Provinciale Staten zijn lid van een politieke partij en worden eenmaal in de vier jaar democratisch gekozen. Alle inwoners van 18 jaar en ouder gaan dan naar de stembus om op een man of vrouw van een politieke partij naar hun keuze te stemmen. De laatste keer was dat in maart Noord-Holland heeft 83 Statenleden. Dat aantal verschilt per provincie en hangt af van het aantal inwoners. Noord-Holland heeft ruim 2,5 miljoen inwoners. Statenlid is geen fulltime baan. Je verdient er ook niet veel mee. De meeste Statenleden hebben dan ook gewoon een baan. In Noord-Holland zitten op dit moment bijvoorbeeld advocaten, boeren, huisvrouwen, een tandarts en een directeur van een automatiseringsbedrijf in Provinciale Staten. Statenleden vergaderen eenmaal per maand gezamenlijk in het provinciehuis in Haarlem. Daarnaast zijn zij allemaal ook lid van een vakcommissie, zoals de commissie Milieu, Verkeer en Welzijn. Naast de provincie besturen, hebben Provinciale Staten nog een belangrijke taak: het kiezen van de leden van de Eerste kamer. De Eerste Kamer kijkt of de Tweede Kamer haar werk goed doet. Wie dus voor de provincie stemt, stemt ook indirect voor de Eerste Kamer. De zetelverdeling van Provinciale Staten is op dit moment: PvdA 24, VVD 19, CDA 17, GroenLinks 7, D66 5, Socialistiche partij 5, Lijst Pim Fortuijn 1, ChristenUnie-SGP 1, Ouderenpartij NH/VSP 1, Fractie Agema 1, Fractie Prins 1, Fractie Remak 1. In 2007 zijn er weer Statenverkiezingen. WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 11

12 GEDEPUTEERDE STATEN Om de provincie goed te kunnen besturen moeten er bijna iedere dag wel beslissingen worden genomen. Dat kunnen de Statenleden niet doen, zoals we hiervoor hebben gelezen. De provincie heeft daarom een dagelijks bestuur: het College van Gedeputeerde Staten. Dat is vergelijkbaar met de regering in Den Haag of met het College van Burgemeester en Wethouders van een gemeente. De leden van het college worden niet gekozen via de stembus. Zij worden na de verkiezingen benoemd door de politieke partijen uit Provinciale Staten. Het college bereidt allerlei voorstellen voor en legt die voor aan Provinciale Staten. Die nemen een beslissing en die voeren Gedeputeerde Staten dan weer uit. Provinciale Staten controleren vervolgens of Gedeputeerde Staten dat wel doen zoals is afgesproken. Deze scheiding tussen uitvoerende en controlerende macht heet dualisme. Het College van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland en de provinciesecretaris: Patrick Poelmann (D66); Haro Oppenhuis de Jong (provinciesecretaris); Rinske Kruisinga (CDA); Henry Meijdam (VVD); Harry Borghouts (commissaris van de Koningin); Cornelis Mooij (VVD); Hans Schipper (CDA) en Albert Moens (GroenLinks). 12 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

13 WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 13

14 14 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

15 DE COMMISSARIS VAN DE KONINGIN Elke provincie heeft een commissaris van de Koningin. In Noord-Holland is dat de heer H.C.J.L. (Harry) Borghouts. De commissaris wordt niet gekozen. Provinciale Staten kiezen een kandidaat die zij voorleggen aan de Kroon (de Koningin en de ministers). Die benoemen uiteindelijk de commissaris. De commissaris is voorzitter van het College van Gedeputeerde Staten. Verder doet hij een aantal zaken in opdracht van de Koningin, vandaar de naam commissaris van de Koningin. Hij adviseert bijvoorbeeld de minister over de burgemeesterbenoemingen in Noord-Holland en hij brengt werkbezoeken aan de gemeenten. Hij deelt soms ook koninklijke onderscheidingen (lintjes) uit aan inwoners van Noord-Holland. WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 15

16 DE AMBTENAREN Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten kunnen het werk niet alleen doen. Daarvoor hebben zij hun ambtenaren. Zij schrijven nota s en adviseren het provinciaal bestuur. Dat is allemaal kantoorwerk. Maar er wordt ook werk in de buitenlucht gedaan. Er zijn ambtenaren die de provinciale wegen en vaarwegen onderhouden, muskusratten vangen, bruggen bedienen en milieumetingen doen. 16 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

17 WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 17

18 18 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

19 HET PROVINCIEHUIS Iedere provincie heeft een provinciehuis: de zetel van het provinciaal bestuur, zoals dat officieel heet. Het provinciehuis staat altijd in de provinciehoofdstad; in Noord-Holland is dat Haarlem. In het provinciehuis vergaderen Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten. Noord-Holland heeft een heel oud provinciehuis. Het werd in 1789 gebouwd als privémuseum van een rijke bankier, Henry Hope. Hij noemde het Paviljoen Welgelegen en zo heet het nog steeds. De familie van de bankier verkocht het Paviljoen begin 1800 aan de Fransen. Tijdens de Franse bezetting van Nederland heeft de broer van de Franse keizer Napoleon nog in het huis gewoond. Na de Franse bezetting heeft de moeder van Koning Willem I een tijdje in Paviljoen Welgelegen gewoond. In 1930 werd het gebouw het provinciehuis van Noord-Holland. WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 19

20 VLAG EN WAPEN Het wapen van Noord-Holland bestaat uit de wapens van Holland (rode leeuw) en West-Friesland (twee gouden leeuwen). Die tweedeling stamt nog uit de tijd dat Nederland bestond uit graafschappen. Iedere graaf probeerde zijn grondgebied, en daarmee zijn macht, uit te breiden. De graven van Holland (het huidige Noord- en Zuid-Holland) hebben door de eeuwen heen altijd geprobeerd het graafschap Friesland te veroveren. Dat is uiteindelijk alleen met West-Friesland gelukt. Tot 1907 voerde Noord-Holland alleen het wapen van Holland. In 1907 is daar het wapen van West-Friesland aan toegevoegd. De vlag van Noord-Holland stamt uit 1958 en bestaat uit drie horizontale banen. De kleuren zijn die uit het provinciewapen (geel staat voor goud). 20 P R O V I N C I E N O O R D - H O L L A N D

21 WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 21

22 IN HET KORT Inwoners van Noord-Holland Inwoners van Noord-Holland: kiezen eens per vier jaar Provinciale Staten. Kiezen Provinciale Staten Statenfracties kiezen Provinciale Staten: zijn volksvertegenwoordigers; controleren Gedeputeerde Staten; kiezen leden Eerste Kamer. 22 PROVINCIE NOORD-HOLLAND

23 De commissaris van de Koningin De commissaris van de Koningin: is voorzitter van het College van Gedeputeerde Staten; komt op voor belangen provincie in Den Haag; is belangrijk bij benoeming burgemeesters; wordt benoemd door de Kroon (de Koningin en de ministers). Voorzitter van Gedeputeerde Staten Gedeputeerde Staten: zijn het dagelijks bestuur; bereiden besluiten voor Provinciale Staten voor; voeren besluiten van Provinciale Staten uit. WIE BESTUURT DE PROVINCIE? 23

24 Colofon Uitgave Provinciaal Bestuur van Noord-Holland Provinciehuis, Dreef HR Haarlem Postbus MD Haarlem t (023) f (023) i e Eindredactie Provincie Noord-Holland Afdeling Communicatie Fotografie Provincie Noord-Holland MediaProductie en Beelddocumentatie Fotostudio Honing BV, René van der Meulen Grafische verzorging Provincie Noord-Holland MediaProductie Papier Hello matt, houtvrij MC Oplage exemplaren Haarlem, september PROVINCIE NOORD-HOLLAND

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Zo werkt de provincie Gelderland. De werkwijze van het bestuur

Zo werkt de provincie Gelderland. De werkwijze van het bestuur Zo werkt de provincie Gelderland De werkwijze van het bestuur Op bezoek Basisschool Vuurvogel uit Malden op bezoek bij de provincie Gelderland. Een klas kinderen, hun onderwijzer en zes ouders kregen een

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Vrouwen in. de Provinciale Staten. Onderzoeksrapport

Vrouwen in. de Provinciale Staten. Onderzoeksrapport Vrouwen in de Provinciale Staten Onderzoeksrapport April 2015 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2015 in de Provinciale Staten gekozen? Op 18 maart waren er in Nederland verkiezingen voor de Provinciale

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

Puzzel: De stem van de Statenleden

Puzzel: De stem van de Statenleden Puzzel: De stem van de Statenleden Korte omschrijving werkvorm De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn geweest, de uitslag is bekend en de volgende verkiezingen staan alweer voor de deur: die van

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b Bijlage VMBO-KB 2008 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje Staatsinrichting van Nederland bron 1 Uit een openbare brief van iemand die zich zorgen maakt over de ontwikkelingen

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens raadsleden

Persoonlijke gegevens raadsleden Persoonlijke gegevens raadsleden Dit document bevat de volgende gegevens van raadsleden: Aantal raadsleden naar gemeentegrootte 1998-2016. Aantal raadsleden naar politieke partij 1998-2016. Aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Provinciehuis Overijssel

Provinciehuis Overijssel Provinciehuis Overijssel Provinciaal bestuur Provinciale Staten (PS) De leden van Provinciale Staten zijn de baas in de provincie. Als je lid wilt worden van Provinciale Staten moet je lid zijn van een

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens raadsleden

Persoonlijke gegevens raadsleden Persoonlijke gegevens raadsleden Dit document bevat de volgende gegevens van raadsleden: Aantal raadsleden naar gemeentegrootte 1998-2014 Aantal raadsleden naar politieke partij 1998-2014 Aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? 1 Wie bestuurt de gemeente? 2 De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten

Diversiteit in Provinciale Staten Diversiteit in Provinciale Staten In aanloop naar de verkiezingen van 2 maart inventariseerde E-Quality, hét kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, de kandidatenlijsten (zie werkwijze) van

Nadere informatie

LIMBURG. Politicus van het jaar - Limburg 1) Geert Wilders 2) Emile Roemer 3) Diederik Samsom

LIMBURG. Politicus van het jaar - Limburg 1) Geert Wilders 2) Emile Roemer 3) Diederik Samsom LIMBURG Politicus van het jaar - Limburg 1) Geert Wilders 2) Emile Roemer 3) Diederik Samsom Politieke uitspraak van het jaar - Limburg 3) Ik ben op alles voorbereid maar niet op politici die glashard

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden _ Maart 2014 ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H 2511 AA Den Haag T: 070 757 02 00 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2014 in de gemeenteraden

Nadere informatie

Belangen: Provinciaal formatiespel

Belangen: Provinciaal formatiespel Belangen: Provinciaal formatiespel Korte omschrijving werkvorm Onderhandelingen rondom de vorming van een nieuw provinciaal bestuur (College van Gedeputeerde Staten) nemen vaak veel tijd in beslag. Soms

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Rust en onrust Beperkte vernieuwing van het Provinciaal bestuur in 2015

Rust en onrust Beperkte vernieuwing van het Provinciaal bestuur in 2015 Rust en onrust Beperkte vernieuwing van het Provinciaal bestuur in 2015 Stichting Decentraalbestuur.nl 13 november 2015 Colofon Onderzoeker Dr. P. Castenmiller (Stichting DecentraalBestuur.nl) Contactgegevens

Nadere informatie

Jubileumonderzoek Maurice de Hond

Jubileumonderzoek Maurice de Hond Ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van Maurice de Hond als opiniepeiler zijn er 100 vragen gesteld, die zijn ingebracht door leden van Peil.nl. Hier staat een selectie van deze vragen. Op http://bit.ly/40jrpeiler

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

DE STATEN VAN HOLLAND

DE STATEN VAN HOLLAND DE STATEN VAN HOLLAND Jullie zijn de bestuurders van Holland. Zorgen dat er geen stadhouder meer komt in de Republiek. Holland is het belangrijkste en rijkste gewest van de Republiek. Handel is de belangrijkste

Nadere informatie

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo Opdracht 1 De sterke economische groei die de Gouden Eeuw kenmerkt, kwam hoofdzakelijk ten goede aan het gewest Holland. Welke militaire oorzaak kun je benoemen? Holland

Nadere informatie

De gemeenteraad is er voor u!

De gemeenteraad is er voor u! A M S T E LV E E N. N L / G E M E E N T E R A A D De gemeenteraad is er voor u! Gemeentebestuur De gemeente Amstelveen wordt net als iedere gemeente in Nederland - bestuurd door een gemeenteraad en een

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

BESTUURLIJKE VERNIEUWING?

BESTUURLIJKE VERNIEUWING? BESTUURLIJKE VERNIEUWING? De rol van de provincie en de Eerste Kamer 11 maart 2015 Nederlanders willen leden Eerste Kamer direct kunnen kiezen 1 I&O Research vroeg in haar laatste peiling 2 naar een aantal

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 Inhoud Stamboom van het Koninklijk Huis 6 Inleiding 9 e 1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10 2 De geboorte van een prins 16 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 4 De studententijd van prins Willem-Alexander

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Stukken ter bespreking, opinievorming, etc., vooralsnog niet gericht op advisering aan PS

Stukken ter bespreking, opinievorming, etc., vooralsnog niet gericht op advisering aan PS Provinciale Staten Agenda SI Commissie : Sociale Infrastructuur Datum commissievergadering : 27 april 2005 Aanvangstijd en locatie : 9.30 uur 13.00 uur, 2 e koffiekamer, Dreef 3 Haarlem Commissievoorzitter

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven.

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. QUIZ Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. Wijs een vragensteller aan: die stelt de vraag en noemt de 3 mogelijke

Nadere informatie

Monarchie! vmbo. Leerdoel De leerlingen zien welke taken/regels onze huidige koning(in) heeft.

Monarchie! vmbo. Leerdoel De leerlingen zien welke taken/regels onze huidige koning(in) heeft. Monarchie! vmbo Sinds 1848 heeft de koning geen politieke macht meer. Hij moet zich houden aan de grondwet. Hieronder staan 20 regels voor het koningshuis. Welke 8 regels passen er bij ons huidige koningshuis?

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) 1 Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) H!to"sche context Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 meneervanempel.nl 2 Hoofdvraag Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw, 1588-1648?

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT. provinciale statenverkiezingen. Gedeputeerde Staten Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland.) flevoland editie MAART

VERKIEZINGSKRANT. provinciale statenverkiezingen. Gedeputeerde Staten Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland.) flevoland editie MAART VERKIEZINGSKRANT Provinciale Statenverkiezingen provinciale statenverkiezingen flevoland editie Weten welke politieke partij bij u past? Geef uw mening over de stellingen op www. 18 MAART 12 provincies

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588)

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl 1555-1588 Politiek: Nederland onafhankelijk Economie: Amsterdam wordt de stapelmarkt van Europa Welke staatsvorm?

Nadere informatie

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 2 Voorwoord In dit boek staat informatie over de Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen. Die zijn op 18 maart 2015. Het boek gaat over

Nadere informatie

L E E R L I N G E N W E R K B L A D

L E E R L I N G E N W E R K B L A D L E E R L I N G E N W E R K B L A D Koning Willem I en zijn taarten Noem een paar Nederlandse politieke partijen: Partij van de Dieren VVD Nederland heeft een minister president, wie is onze minister president?

Nadere informatie

Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3

Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3 Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marco Harmsen 13 oktober 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/67292 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

StemWijzer in de provincie

StemWijzer in de provincie StemWijzer in de provincie Verslag van een enquête onder gebruikers van de provinciale StemWijzers bij de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart 2007. April 2007 Dr. M. Boogers TILBURGSE SCHOOL VOOR

Nadere informatie

Je kunt op internet ook kijken op: www.kieskompas.nl www.stemwijzer.nl www.ookjij.nl www.wiekiesjij.nl. We hopen dat het boek je verder helpt.

Je kunt op internet ook kijken op: www.kieskompas.nl www.stemwijzer.nl www.ookjij.nl www.wiekiesjij.nl. We hopen dat het boek je verder helpt. In dit boek staat informatie over de Provinciale Statenverkiezingen. Die zijn op 2 maart 2011. Het boek gaat over de verkiezingen in de provincie Zuid-Holland. Het Educatief Centrum voor Cliënten van de

Nadere informatie

Verkiezingen. Weetje: Pas in 1848 werden de Eerste Kamerleden gekozen. Daarvoor benoemde de Koning de leden voor het leven.

Verkiezingen. Weetje: Pas in 1848 werden de Eerste Kamerleden gekozen. Daarvoor benoemde de Koning de leden voor het leven. Verkiezingen Tijdens de proviciale statenverkiezingen kunnen alle Nederlanders van 18 jaar en ouder stemmen. Het stemmen tijdens de provinciale statenverkiezingen telt eigenlijk dubbel: een stem voor de

Nadere informatie

Ookjij kan meebeslissen - Lesboek. Ookjij kan. Meebeslissen. Lesboek. Een programma over politiek en staatsinrichting

Ookjij kan meebeslissen - Lesboek. Ookjij kan. Meebeslissen. Lesboek. Een programma over politiek en staatsinrichting Ookjij kan meebeslissen - Lesboek Ookjij kan Meebeslissen Lesboek Een programma over politiek en staatsinrichting 2 Ookjij kan meebeslissen Ookjij kan Meebeslissen Lesboek Een programma over politiek en

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Rapport Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Slechts zwakke stijging opkomstintentie, meerderheid VVD, PvdA en C3 ver weg De spanning voor de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag

Nadere informatie

Website Benchmark. Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK

Website Benchmark. Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK Website Benchmark Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK Provinciale Statenverkiezingen 2015 Provinciale Statenverkiezingen betekent: campagnes. Uiteraard van politieke partijen,

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. 16 november ProRail / Nederlandse Spoorwegen. 28 november Arriva / Veolia / Connexxion

Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. 16 november ProRail / Nederlandse Spoorwegen. 28 november Arriva / Veolia / Connexxion Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu 2012 16 november / 28 november Arriva / Veolia / Connexxion 10 december / 11 december Nederlandse Vereniging voor Duurzame Biobrandstoffen Koninklijke Luchtvaart

Nadere informatie

Vrouwen in politiek en openbaar bestuur. Voortgangsrapportage 2003

Vrouwen in politiek en openbaar bestuur. Voortgangsrapportage 2003 Vrouwen in politiek en openbaar bestuur Voortgangsrapportage 2003 1. Inleiding Voor u ligt de elfde rapportage Vrouwen in politiek en openbaar bestuur. Sinds 1993 worden de streefcijfers en ontwikkelingen

Nadere informatie

Onderzoek aanbod vrouwen- en meidenvoetbal vanuit de landelijke competities

Onderzoek aanbod vrouwen- en meidenvoetbal vanuit de landelijke competities Onderzoek aanbod vrouwen- en meidenvoetbal vanuit de landelijke competities Brondatum: september 15 Publiciatiedatum: februari 1 Uitgevoerd door Salman Khawaja (HMNISC) voor Stichting Ontiwkkeling Vrouwen

Nadere informatie

1 Hoe lang bent u werkzaam als makelaar? 2 Bent u de enige makelaar in het bedrijf waar u werkt?

1 Hoe lang bent u werkzaam als makelaar? 2 Bent u de enige makelaar in het bedrijf waar u werkt? Bijlage: Onderzoeksresultaten 8 7 1 Hoe lang bent u werkzaam als makelaar? 7 6 5 4 3 2 1 1% 6% Korter dan 2 jaar 2-5 jaar 5-10 jaar Langer dan 10 jaar 18% 7 6 5 4 2 Bent u de enige makelaar in het bedrijf

Nadere informatie

VERKIEZINGSUITSLAG 2017

VERKIEZINGSUITSLAG 2017 VERKIEZINGSUITSLAG 2017 MAART 2017 AAN DE SLAG MET #1 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen krijgen twee werkbladen. Ze verdiepen zich eerst in de zetelverdeling voor de verkiezingen. Daarna bekijken ze

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Calvijn. Vrede van Augsburg. Margaretha van Parma. Hertog van Alva. De keurvorst van Saksen. Karel V. Buitenlandse zaken en oorlog

Calvijn. Vrede van Augsburg. Margaretha van Parma. Hertog van Alva. De keurvorst van Saksen. Karel V. Buitenlandse zaken en oorlog In welk jaar publiceerde Luther zijn 95 stellingen? Welke Frans-Zwitserse hervormer kreeg veel aanhang in de Nederlanden? Welke vrede bepaalde, dat de vorst de religie van zijn volk bepaalt? 1517 Calvijn

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

2. Een evenement als Dance Valley moet mogelijk zijn in recreatiegebieden.

2. Een evenement als Dance Valley moet mogelijk zijn in recreatiegebieden. Provinciale Stellingen Stellingen 2007-2008 1. Landbouw en woningen moeten wijken voor waterberging. 2. Een evenement als Dance Valley moet mogelijk zijn in recreatiegebieden. 3. Overheid moet bedrijven

Nadere informatie

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442 Johanna van Polanen is pas 11 jaar als ze trouwt. Dit komt doordat haar familie een verstandshuwelijk sluit. Ontvang 100 florijnen. 1403 Engelbrecht de Eerste van Nassau trouwt met Johanna van Polanen.

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Vrijdag 14 april en maandag 17 april 1995 zijn alle provinciale gebouwen gesloten.

Vrijdag 14 april en maandag 17 april 1995 zijn alle provinciale gebouwen gesloten. 13 april 1995 Nummer 95-001278 Overzicht GS-besluiten Overzicht vergaderingen Vergaderdatum Commissies Soc. Zekerh.geschillen/ Overige Geschillen Hoorzittingen Verschenen persberichten Verschenen voorlichtingspublicaties

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Arbeidsmarkt: verschil tussen Utrecht en Noorden van het land blijft groot

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Arbeidsmarkt: verschil tussen Utrecht en Noorden van het land blijft groot Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-145 29 juni 2000 9.30 uur Arbeidsmarkt: verschil tussen Utrecht en Noorden van het land blijft groot Door de gunstige ontwikkeling op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Jij wilt een beter Brabant? Wij ook! Verkiezingsprogramma Partij voor de Vrijheid uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking

Jij wilt een beter Brabant? Wij ook! Verkiezingsprogramma Partij voor de Vrijheid uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking Jij wilt een beter Brabant? Wij ook! Verkiezingsprogramma Partij voor de Vrijheid uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking Verkiezingsprogramma Op 2 maart mag je kiezen. Stemmen noemen we

Nadere informatie

Q1 Loopt uw indicatie voor een Wmovoorziening. huishoudelijke hulp) binnenkort af? (dit staat in het indicatiebesluit dat u ontvangen heeft)

Q1 Loopt uw indicatie voor een Wmovoorziening. huishoudelijke hulp) binnenkort af? (dit staat in het indicatiebesluit dat u ontvangen heeft) Q1 Loopt uw indicatie voor een Wmovoorziening via de gemeente (bijv. huishoudelijke hulp) binnenkort af? (dit staat in het indicatiebesluit dat u ontvangen heeft) Beantwoord: 2.458 Overgeslagen: 9 Ik maak

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011 Resultaten 3e Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Opdrachtgever: RTV Oost maart 2011 Derde Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Bent u ervan op de hoogte dat er begin maart

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

Profielen kandidatenlijst Partij voor de Dieren Tweede Kamerverkiezingen 2012

Profielen kandidatenlijst Partij voor de Dieren Tweede Kamerverkiezingen 2012 Profielen kandidatenlijst Partij voor de Dieren Tweede Kamerverkiezingen 2012 1. Marianne Thieme (Utrecht, Maarssen) Marianne Thieme (1972) is één van de oprichters van de Partij voor de Dieren en zij

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015

Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015 Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015 Geldshop, onafhankelijk adviseur en bemiddelaar in consumptief krediet, heeft een grootschalig onderzoek gedaan naar leningaanvragen voor het leendoel

Nadere informatie

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Verkiezingen in de provincie Op 18 maart 2015 zijn er verkiezingen in de provincies van Nederland. Iedereen

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek vuurwerkverbod. Standaard rapportage, Rapportage gesloten vragen. Amsterdam, 01-02-2013. slim en snel online onderzoek

Rapportage. Onderzoek vuurwerkverbod. Standaard rapportage, Rapportage gesloten vragen. Amsterdam, 01-02-2013. slim en snel online onderzoek Rapportage Amsterdam, 01-02-2013 Onderzoek vuurwerkverbod Standaard rapportage, Rapportage gesloten vragen Onderzoekstatistieken Afgeronde vragenlijsten 420 Waarvan met openlink 0 Laatste deelname 1 feb.

Nadere informatie

Aanhangwagens en caravans trekken. Rijbewijs B of BE? Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen

Aanhangwagens en caravans trekken. Rijbewijs B of BE? Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen Aanhangwagens en caravans trekken Rijbewijs B of BE? Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen Bestuurders van een combinatie van een personenauto of bestelauto met aanhangwagen beschikken niet altijd over

Nadere informatie

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht.

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Werkblad 3 Ω De Republiek Ω Les : Regenten, burgers en gemeen In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Rijk

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo II

Eindexamen geschiedenis vwo II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen Vanaf de zomer van 1789 trokken veel Franse vluchtelingen naar Oostenrijk. 1p 1 Waarom vormde dit voor het Franse revolutionaire

Nadere informatie

Werkblad Bestuur. Vrede van Utrecht VO Werkblad verdieping 1: Bestuur: Waarom kon de Republiek geen vuist maken?

Werkblad Bestuur. Vrede van Utrecht VO Werkblad verdieping 1: Bestuur: Waarom kon de Republiek geen vuist maken? Werkblad Bestuur 1a. HET BESTUUR VAN DE REPUBLIEK Lees de bijbehorende tekst over het bestuur van de Republiek (zie laatste blad). Vul daarna onderstaand schema in aan de hand van de informatie in de tekst.

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta"

Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta" Samenvatting Met dit statenvoorstel stellen Provinciale Staten voor om de

Nadere informatie

CONCEPTVERSLAG VAN DE VERGADERING VAN DE ALGEMENE VERGADERING VAN DE VERENIGING IPO OP 29 SEPTEMBER 2015

CONCEPTVERSLAG VAN DE VERGADERING VAN DE ALGEMENE VERGADERING VAN DE VERENIGING IPO OP 29 SEPTEMBER 2015 CONCEPTVERSLAG VAN DE VERGADERING VAN DE ALGEMENE VERGADERING VAN DE VERENIGING IPO OP 29 SEPTEMBER 2015 aanvang vergadering : 18.00 uur einde vergadering : 19.00 uur plaats : Zaal Beaune, Crowne Plaza

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. We hebben opnieuw een absoluut record te pakken sinds onze metingen begin 2002: het betaalgedrag

Nadere informatie

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van LTO Noord dd. 8 juni 2015

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van LTO Noord dd. 8 juni 2015 Regeling benoeming bestuursleden in de categorie ongebouwd voor het waterschapsbestuur Waterschap Drents Overijsselse Delta (fusie waterschappen Groot Salland en Reest en Wieden) door het Provinciaal Bestuur

Nadere informatie

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u?

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u? Landenspel Korte omschrijving werkvorm: In deze opdracht wordt de klas verdeeld in vijf groepen. Iedere groep krijgt een omschrijving van een land en een instructie van de opdracht. In het lokaal moeten

Nadere informatie