Inhoud. 1. Inleiding 2. Overall conclusies 3. Resultaten. 4. Bijlage

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud. 1. Inleiding 2. Overall conclusies 3. Resultaten. 4. Bijlage"

Transcriptie

1 OVERVLOED IN NEDERLAND Een onderzoek in opdracht van Delta Lloyd Group naar financieel gedrag en keuzes, overzicht in inkomsten en uitgaven en concrete gevolgen van de economische crisis 1

2 Inhoud 1. Inleiding 2. Overall conclusies 3. Resultaten Financiële rolpatronen Financieel gedrag en overzicht Sparen Schaarste en lenen Economische crisis Taboe 4. Bijlage Onderzoeksverantwoording 2

3 Inleiding 3

4 Vier thema s als onderwerp van onderzoek. Vierde onderzoek naar thema Overvloed. Achtergrond In dit onderzoek staat het thema overvloed centraal. Binnen dit thema wordt ingezoomd op mannen en vrouwen van 25 t/m 64 jaar. Hoe ziet het er financieel gezien uit binnen huishoudens in Nederland? Wie nemen de beslissingen? Hoe zit het met het spaar- en leengedrag? Voelen we de crisis in onze portemonnee, en zo ja: welke gevolgen heeft dat? Als er geldtekort is, hoe lossen we dat dan op op korte en langere termijn? Relevante verschillen tussen diverse subgroepen (bijvoorbeeld op basis van leeftijd, inkomen en levensfase) lichten we hierbij steeds uit. 4

5 Overall conclusies 5

6 Overall conclusies Vrouwen lijken vaker uit emotie financiële beslissingen te nemen dan mannen. Zij zijn sterker dan mannen gefocust op korte termijnoplossingen en beslissingen en lijken vaker inconsequent in het afstemmen van hun beslissingen op hun uitgangspunten. Vrouwen voelen zich financieel minder vaak veilig dan mannen, en hebben ook vaker financiële zorgen. Bovendien geven ze vaker dan mannen aan, niet te weten of ze er nog vertrouwen in kunnen hebben dat het sociale vangnet van de overheid over 10 jaar nog bestaat. Toch leidt die onzekerheid er niet toe dat vrouwen sterker focussen op de lange termijn. Ze geven, vaker dan mannen, bij financiële overwegingen blijk van een neiging tot korte termijnacties en oplossingen. Zo zijn vrouwen minder geneigd om een financiële meevaller te gebruiken om af te lossen op een schuld of de hypotheek, en zijn ze relatief sterk geneigd tot het verkopen van spullen als oplossing voor structureel financieel tekort. Daarnaast zien we dat vrouwen minder bereid zijn om te investeren in de financiële lange termijn. Ze zijn minder bereid om geld te lenen voor een woning of voor woningverbetering dan mannen, en ook minder bereid om te sparen voor de aflossing op de hypotheek. Tegelijk zijn vrouwen minder voorzichtig dan mannen in het nemen van persoonlijke beslissingen die lange termijnconsequenties hebben op financieel gebied. Ze zijn minder dan mannen geneigd om een scheiding te voorkomen vanwege de mogelijke financiële consequenties, en vinden minder vaak dan mannen dat ze zich geen gezinsuitbreiding kunnen veroorloven. Al met al lijkt het erop dat in de financiële beslissingen van vrouwen de emotionele component sterker vertegenwoordigd is dan onder mannen. 6

7 Conclusies Financiële rolpatronen Nederlandse mannen en vrouwen nemen financiële beslissingen vooral samen. Mannen zeggen vaker dan vrouwen zelf te beslissen over de verschillende financiële onderwerpen, alleen over de dagelijkse uitgaven (boodschappen) voelen vrouwen zich sterk in charge. Over alle financiële onderwerpen zeggen de meeste mannen en vrouwen samen te beslissen, vooral over grote uitgaven (8). Over de hele linie zien we dat mannen sterker het gevoel hebben de beslissingen vaker (grotendeels) zelf te nemen. Vooral bij beleggen doet dit zich voor (24% van de mannen meent hier zelf over te beslissen, bij vrouwen is dit 8%), maar ook bij langdurige financiële beslissingen als het afsluiten van verzekeringen is dit bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar. Een compleet ander beeld zien we als het gaat om de dagelijkse uitgaven: driekwart van de vrouwen meent hierover vooral zelf de beslissingen te nemen (mannen herkennen zich hierin overigens vaak niet, een meerderheid vindt dat over de dagelijkse uitgaven gezamenlijk wordt besloten). We zien hier een mooie parallel met het onderzoek Vrouwen & Geld, waarin heel rolbevestigend naar voren kwam dat vrouwen zich in sterke mate verantwoordelijk voelen voor de huishoudelijke taken, waaronder boodschappen doen. In Meiden & Later zagen we dat jongeren herkennen dat vooral hun moeders verantwoordelijk zijn voor de boodschappen en meiden zijn ook vrij sterk geneigd om die taak later naar zich toe te willen trekken. 7

8 Conclusies Financieel gedrag en overzicht Mannen en vrouwen zeggen hun financiën goed op orde te hebben, vrouwen lijken iets slordiger. Vrouwen letten beter op de prijzen bij het boodschappen doen, maar geven over het algemeen gemakkelijker geld uit en voelen zich financieel wat minder veilig en meer bezorgd dan mannen. Zowel mannen als vrouwen vinden dat ze financieel overzicht hebben: 8 van de 10 heeft goed inzicht in inkomsten en uitgaven, driekwart heeft een geordende administratie en 9 van de 10 zegt rekeningen altijd op tijd te betalen. Tegelijkertijd is een kwart van de mannen en 3 van de 10 vrouwen wel eens iets kwijt in de administratie. Mannen lijken wat sterker geneigd om hun inkomsten en uitgaven bij te houden in een kasboek of spreadheet. Mannen en vrouwen herkennen zich in gelijke mate in minder verstandig financieel gedrag zoals roodstaan en wel eens iets kopen dat je je eigenlijk niet kunt veroorloven. Wel zien we enkele stereotypen bevestigd: vrouwen hebben vaker een gat in hun hand maar letten beter op de boodschappenprijzen. Dat laatste zal zeker samenhangen met de verantwoordelijkheid die vrouwen voelen voor de huishoudelijke taken en de sterke mate waarin zij menen vooral zelf de beslissingen te nemen over de dagelijkse uitgaven. Er lijkt een verband te zijn tussen gebrek aan financieel overzicht en minder verstandig financieel gedrag, zoals roodstand en gemakkelijk geld uitgeven. 7% zegt expliciet geen goed overzicht te hebben over inkomsten en uitgaven. De laagste inkomens en alleenstaanden lijken op dat gebied iets kwetsbaarder. Deze groep die financieel overzicht ontbeert vertoont fors vaker minder verstandig financieel gedrag, zoals wel eens iets kopen dat je je eigenlijk niet kunt veroorloven, gemakkelijk geld uitgeven en regelmatig roodstaan. Ook geeft deze groep vaker aan nauwelijks te letten op de winkelprijzen. Het gebrek aan financieel overzicht lijkt ook zijn weerslag te hebben op het gevoel van financiële veiligheid: het gevoel van onveiligheid is dubbel zo groot als gemiddeld. Ook zien we dat wanneer er geen financieel overzicht is, er vaker financiële zorgen zijn. 8

9 Conclusies Sparen Nederlanders zijn spaarzaam: bij een financiële meevaller kiest men, naast iets leuks doen, vooral voor oppotten. Een vijfde van de mannen en vrouwen herkent de stijgende spaartendens in de eerste helft van 2012, 1 op de 10 is juist minder gaan sparen. Als we 1000 euro vrij mogen besteden (aan maximaal twee verschillende zaken) kiezen we overduidelijk voor sparen en iets leuks doen. Vooral jongeren en hoogopgeleiden zijn geneigd tot sparen. Nog geen procent kiest voor beleggen. Wie een schuld (anders dan een hypotheek) heeft kiest het vaakst voor aflossen, maar bijna tweederde van de schuldenaren zou bij een financiële meevaller niet aflossen. Opvallend is dat 19% van hen wél zou sparen. Aflossen van de hypotheek is (onder hypotheekbezitters) een uitgesproken impopulaire bestemming voor de financiële meevaller. Mannen kiezen er relatief vaker voor om af te lossen op hun lening (38% vs. 29% bij vrouwen) of hypotheek (9% vs. 4% bij vrouwen). Een vijfde van de Nederlandse mannen en vrouwen (vooral de hoogste inkomens) herkent zich in het versterkte spaargedrag de afgelopen zes maanden, een tiende juist niet. Spontaan genoemde redenen voor recentelijk meer sparen zijn vooral ingecalculeerde kosten (bijvoorbeeld een reis of verhuizing) of anticiperen op onverwachte kosten en financiële onzekerheid. Sparen voor een grote uitgave blijkt het belangrijkste motief om recent meer geld apart te zetten, gevolgd door financiële onzekerheid ( de crisis ) en het gevoel (meer) te moeten sparen voor pensioen. Vrouwen spaarden vaker extra omdat ze denken een lening niet terug te kunnen betalen en uit angst voor baanverlies van zichzelf of hun partner. Als we kijken naar waar we in het algemeen geld voor apart zetten, dan zien we dat de spaardoelen van mannen en vrouwen op de meeste punten met elkaar overeenkomen. De helft heeft een buffer opgebouwd voor mindere tijden en onvoorziene kosten, daarnaast wordt er vooral gespaard voor grote uitgaven en vakantie/uitjes. Vrouwen (met een hypotheek) zetten minder vaak geld weg voor het aflossen van de hypotheek, dat ligt in lijn met het besteden van de financiële meevaller waar vrouwen ook minder vaak dan mannen zouden aflossen aan de hypotheek. Bij het in kaart brengen van de spaarpotjes zien we diverse voor de hand liggende doelgroepverschillen: voor ouderen bijvoorbeeld is het sparen voor pensioen urgenter, jongeren sparen vaker voor zaken als grote uitgaven, vakantie en woningaankoop. 9% van de Nederlanders geeft aan helemaal geen spaargeld te hebben, bij alleenstaanden en de laagste inkomens komt dit vaker voor. 9

10 Conclusies Schaarste Bijna de helft van de Nederlanders komt (soms) moeilijk rond, bijna 1 op de 10 komt altijd moeilijk rond. Oplossing nr. 1: bezuinigen. 14% steekt zich in de schulden. Bijna de helft ziet hoe overzicht in inkomsten en uitgaven kunnen helpen bij het oplossen van structureel geldtekort. Vrouwen hebben iets vaker moeite met rondkomen (5) dan mannen (45%). Wie moeilijk rondkomt geeft aan dit op de korte termijn op te lossen door: 1) bezuinigen, 2) in te teren op spaargeld en 3) grote aanschaffen uitstellen. 1 van de vrouwen en 18% van de mannen vult het ene gat met het andere en steekt zich in de schulden (creditcard, kopen op krediet of lenen). Mannen kopen vooral vaker met hun creditcard om het tekort even door te schuiven. Om structureel geldtekort op te lossen kiest ruim 8 van de 10 voor bezuinigen, in de eerste plaats door het letten op aanbiedingen. Mannen bezuinigen daarnaast het vaakst op luxe-artikelen en uitjes, vrouwen snijden in het huishoudbudget en geven minder uit aan uitjes en kleding. Als allerlaatste wordt pas bezuinigd op eerste levensbehoeften, de kinderen en de auto, gevolgd door vakantie en internet. In eerste instantie is er bij geldtekort dus vooral de neiging om te snijden in uitgaven, pas op grote afstand volgen maatregelen om (al dan niet tijdelijk) het inkomen te vergroten, zoals meer werken, spullen verkopen (vrouwen noemen dit duidelijk vaker) en een bijbaan nemen. Vanzelfsprekend kiezen groepen die gemiddeld minder uren werken, waaronder vrouwen, vaker voor het uitbreiden van de werkweek. Een krappe helft ziet hoe overzicht in inkomsten en uitgaven kan helpen bij het oplossen van langdurig geldtekort. Een vijfde ziet hier niet direct het nut van, meestal omdat men vindt dat er al voldoende overzicht is. Maarliefst een derde weet niet of meer financieel overzicht kan helpen bij het oplossen van financieel tekort. Vooral laagopgeleiden en de laagste inkomens lijken het verband niet te kunnen leggen. Hier liggen zeker kansen voor voorlichting en educatie: maak concreet hoe financieel overzicht leidt tot inzicht in de mogelijkheden om de financiële problemen op te lossen (en te voorkomen). 10

11 Conclusies Schulden en lenen Bijna 4 op de 10 heeft een hypotheekschuld, daarnaast heeft 29% van de mannen en 18% van de vrouwen een schuld of betalingsachterstand. 1 op de 7 schuldenaars heeft (soms) moeite met het aflossen daarvan. Gebrek aan financieel overzicht lijkt te leiden tot (of gevolg te zijn van?) meer schulden en meer aflosproblemen. Naast de hypotheekschuld komen het doorlopend krediet, de persoonlijke lening, de studieschuld en de creditcardschuld het meest voor, bij mannen consequent iets vaker dan bij vrouwen. Van alle schuldenaren geeft 1 op de 7 (mannen iets vaker dan vrouwen) aan wel eens moeite te hebben om de aflossing bij elkaar te krijgen, heeft hier structureel problemen mee. Alleenstaanden en de laagste inkomens hebben aanmerkelijk vaker moeite met aflossen. Bij personen die aangeven financieel overzicht te ontberen signaleren we dat er vaker schulden (los van een eventuele hypotheek) zijn (33%), en dat er ook aanmerkelijk vaker problemen worden ondervonden met het aflossen daarvan (35%). De vraag is of schulden leiden tot financiële chaos, of dat financiële chaos leidt tot schulden. Vermoedelijk is er sprake van een wisselwerking. Alleen voor de aankoop van een woning zou een meerderheid (waarschijnlijk) lenen, terwijl 1 op de 5 daar toch ook huiverig voor is. Voor grote of noodzakelijke uitgaven leent 20 à 25%, voor vakantie slechts een enkeling. Mannen lijken over de hele linie sterker wat geneigd tot lenen. Bijna twee derde zou lenen voor de aankoop van een woning, maar 1 op de 5 is tegenwoordig toch huiverig voor een hypotheek. 3 op de 10 leent voor het opknappen van de woning, mannen (met een eigen woning) duidelijk vaker dan vrouwen. 1 op de 4 à 5 zou (waarschijnlijk) lenen voor het starten van een onderneming, grote of noodzakelijke uitgaven en studie van de kinderen. Op lenen voor een eigen studie is men met 13% minder happig, jongeren nauwelijks meer dan gemiddeld. Slechts een enkeling zou lenen voor vakantie of als aanvulling op het inkomen, al zien we dat bepaalde subgroepen als alleenstaanden, laagopgeleiden en niet-werkzamen iets meer geneigd zijn om te lenen voor aanvulling van het huishoudbudget. 11

12 Conclusies Economische crisis (1) We zagen onze financiële situatie de afgelopen vijf jaar eerder verslechteren dan verbeteren, over de komende vijf jaar zijn we iets minder negatief. Ruim 6 op de 10 zegt de kredietcrisis zelf in de portemonnee te voelen, weer 6 op de 10 ervaart dit als een probleem. Vrouwen lijken sterker te zijn getroffen door de crisis dan mannen. 4 van de 10 vrouwen zag haar financiële situatie de afgelopen vijf jaar verslechteren, een kwart zag die juist verbeteren. Bij mannen is dit gat kleiner. De komende vijf jaar zien er iets minder negatief uit, vrouwen denken vooral vaker dat in de komende vijf jaar de financiële situatie gelijk zal blijven. Hoe jonger, hoe hoger opgeleid, hoe hoger het inkomen en hoe meer uren men werkt, hoe positiever de mening over de ontwikkeling van de financiële situatie in de afgelopen én komende vijf jaar. Opvallend is dat de laagste inkomens vooral erg negatief zijn over de afgelopen vijf jaar, maar niet in die mate over de komende vijf jaar. Misschien hebben zij vaker het gevoel dat hun financiële dieptepunt al is bereikt? 65% van de vrouwen en 6 van de mannen voelt de kredietcrisis zelf (een beetje) in de portemonnee. Van de getroffenen door de crisis geeft weer 6 aan dat de verminderde bestedingsruimte als een probleem wordt ervaren. Op totaalniveau zegt dus ruim een derde van de Nederlanders door de crisis financieel (een beetje) in de problemen te zijn gekomen. Wie minder te besteden heeft voelt zich vooral genoodzaakt om bewuster met geld om te gaan, moet extraatjes en leuke dingen inleveren en heeft meer financiële zorgen dan voorheen. De helft (vrouwen iets vaker dan mannen) heeft daadwerkelijk moeite om rond te komen. 12

13 Conclusies Economische crisis (2) Ruim de helft denkt dat de overvloed van voor de crisis niet meer terugkomt. Bijna de helft meent dat scheiden een luxe wordt, 1 op de 5 samenwonenden zou zelf proberen een relatiecrisis te bezweren vanwege de financiële gevolgen van een scheiding. De overvloed van voor de crisis komt niet meer terug, denkt een meerderheid. Vooral mannen en 50- plussers hebben vaker deze overtuiging. De helft is het ermee eens dat verzekeren voor levensgebeurtenissen, zoals arbeidsongeschiktheid of overlijden, onbetaalbaar is geworden. Scheiden wordt een luxe, vindt bijna de helft, en 1 op de 5 samenwonenden zou ook in de eigen situatie een relatiecrisis proberen te lijmen vanwege de financiële gevolgen van een scheiding. 4 op de 10 gelooft dat mensen door de crisis hun kinderwens uitstellen en 1 op de 5 zou zich nu ook zelf geen gezinsuitbreiding kunnen veroorloven. Mannen zien een sterkere invloed van de crisis op deze persoonlijke beslissingen (scheiden en kinderwens) dan vrouwen. 1 van de 5 Nederlanders ziet in deze crisistijd een groot gezin als een statussymbool. 13

14 Conclusies Economische crisis (3) Nederland heeft er een beetje vertrouwen in dat het sociale vangnet van de overheid over tien jaar nog overeind staat. Vrouwen kunnen zich vaker geen mening vormen. Zorgt de overheid over 10 jaar nog steeds voor een vangnet voor onvoorziene omstandigheden als ziekte en werkeloosheid? Een krappe meerderheid denkt van wel, maar slechts een paar procent heeft hier veel vertrouwen in. Vooral bij vrouwen is er ook een groep (1) die dit helemaal niet weet te beoordelen. Het wantrouwen lijkt groter te zijn bij groepen die meer kans hebben om hier aanspraak op te moeten maken of dit al doen: ouderen, laagopgeleiden, de laagste inkomens en niet-werkzamen. Wie geen goed inzicht heeft in de eigen inkomsten en uitgaven heeft ook aanzienlijk minder vertrouwen in het vangnet van de overheid, dit hangt ongetwijfeld samen met het vergrote gevoel van financiële onveiligheid en financiële zorgen. De economische zelfstandigheid van vrouwen blijft duidelijk achter bij die van mannen. Slechts 6 van de vrouwen classificeert zich* als zelf economisch zelfstandig, tegen 8 van de mannen. Wat in de lijn der verwachting lag en we ook bevestigd zien is dat bepaalde groepen vaker niet economisch zelfstandig zijn, zoals laagopgeleiden, de laagste inkomens, vrouwen boven de 50 jaar, niet-werkzamen en kleine parttime banen. * op basis van de volgende norm: Iemand is economisch zelfstandig wanneer zijn of haar inkomsten uit arbeid of eigen onderneming minimaal 7 van het minimumloon bedragen. Dat is 900 euro netto per maand. Daarbij tellen niet mee: Uitkeringen toeslagen kinderbijslag partneralimentatie inkomen uit eigen vermogen (zoals rente op spaargeld) inkomen van andere personen uit het huishouden (bijvoorbeeld partner) 14

15 Conclusies Taboe Geld is wel degelijk een taboe: bijna een kwart ervaart het praten over en geld en schulden als zodanig. Tweederde denkt dat anderen wel eens de schijn ophouden en 1 op de 5 is niet altijd eerlijk over de eigen financiële situatie. Vrouwen ervaren praten over geld en schulden iets vaker als taboe dan mannen. Ook ligt het taboegehalte hoger bij laagopgeleiden, de laagste inkomens, wie niet of maximaal twee dagen per week werkt en wie zelf aangeeft niet economisch zelfstandig te zijn. Zij ervaren praten over hun eigen situatie (laag inkomen, geen/weinig werk) mogelijk vaker als gênant. Tweederde denkt dat anderen wel eens de financiële schijn ophouden. Zowel mannen als vrouwen spelen in 1 op de 5 gevallen zelf niet altijd open kaart over hun financiële situatie. Als er geen goed overzicht is in inkomsten en uitgaven is dit een derde, ook bij niet-werkenden en niet-economisch zelfstandigen ligt dit aandeel hoger. 15

16 Resultaten: Financiële rolpatronen 16

17 Mannen en vrouwen nemen veel financiële beslissingen samen, maar mannen zeggen vaker zelf in charge te zijn. Grote uitzondering daarop zijn de dagelijkse uitgaven: driekwart van de vrouwen zegt daarover te beslissen maar mannen zeggen dat meestal samen te doen. Rolverdeling in het huishouden bij financiële beslissingen Totaal (n=745) Man (n=414) Vrouw (n=331) dagelijkse uitgaven 43% 4 17% 17% % 24% sparen 3 6 5% 3% 3 6 6% 28% 65% 4% 3% langdurige financiële verplichtingen 25% 68% 7% 33% 64% 3% 15% 73% 1 middelgrote uitgaven 2 76% 19% 79% 26% 73% beleggen 16% 33% 4% 46% 24% 3 44% 8% 36% 8% 48% grote uitgaven 14% 8 3% 19% % 5% huis kopen/hypotheek afsluiten 1 7 4% 15% 16% 68% 15% 6% 7 7% 15% lenen 1 55% 3% 3 14% 56% 29% 7% 55% 4% 34% ikzelf 50/50 mijn partner niet van toepassing B2a. Wat is uw rol in het huishouden als het gaat om de volgende financiële beslissingen? Selectie: is samenwonend 17

18 Resultaten: Financieel gedrag en overzicht 18

19 Van een vrij besteedbare 1000 euro gaan we vooral sparen en iets leuks doen. Wie een schuld (anders dan de hypotheek) heeft kiest in 35% van de gevallen voor (deels) aflossen, 65% lost bij een financiële meevaller dus niet af! Aflossen op de hypotheek en beleggen zijn impopulair. Vooral jongeren tot 35 jaar (46%) en hoogopgeleiden (4) kiezen voor (deels) sparen. Ruim een derde van de mensen met een lening of schuld anders dan een hypotheek kiest voor (deels) aflossen daarvan, bijna tweederde zou dus niet aflossen. Mannen lossen vaker af dan vrouwen (38% vs. 29%). Opvallend is dat schuldenaren in 19% van de gevallen kiezen voor sparen maar daarnaast niet aflossen. Ook zouden zij met een financiële meevaller relatief vaak het huishoudbudget aanvullen (2). Aflossen op de hypotheek is niet populair, maar mannen met een hypotheek kiezen hier wel vaker voor dan vrouwen (9% vs. 4%). Lagere inkomens leggen de 1000 euro relatief vaak (deels) bij het huishoudbudget (2). sparen iets leuks van doen iets noodzakelijks/nuttigs van kopen iets leuks van kopen huishoudbudget aanvullen lening aflossen aan de (klein)kinderen schenken aflossen op de hypotheek iets noodzakelijks/nuttigs van doen aan een goed doel schenken Vrije besteding van 1000,- (maximaal twee antwoorden) aan anderen schenken beleggen anders weet niet 18% 15% 13% 1 6% 4% 3% 3% 35% 34% % % B1. Stel dat u een bedrag van 1.000,- vrij zou mogen besteden, waaraan zou u dat dan uitgeven? U kunt maximaal twee antwoorden kiezen. Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 19

20 Nederlanders zeggen hun financiën goed op orde te hebben: 8 op de 10 heeft goed overzicht in inkomsten en uitgaven, 9 op de 10 betaalt rekeningen altijd op tijd. Tegelijkertijd is toch ruim een kwart wel eens iets kwijt en maakt ruim een derde zich financiële zorgen. Gedrag Zorgen Financieel gedrag, zorgen en overzicht als ik geld heb, dan geef ik het gemakkelijk uit ik heb weleens iets gekocht wat ik me eigenlijk niet kon veroorloven ik let nauwelijks op prijzen bij het boodschappen doen 5% 6% 7% 25% 23% 19% 3 36% ik sta regelmatig rood op mijn lopende rekening 8% 16% 2 ik voel mij financieel veilig 17% 34% ik maak mij regelmatig zorgen over mijn financiële situatie 1 25% Totaal % 29% 25% 26% 4 25% 14% 6% 5 28% 1 35% % (helemaal) van toepassing 28% 3 29% 29% % 25% 54% 48% 33% 38% Overzicht ik betaal mijn rekeningen altijd op tijd vaste lasten betaal ik automatisch via incasso of periodieke overschrijving ik heb zelf goed overzicht over de inkomsten en uitgaven in mijn huishouden mijn administratie is geordend: rekeningen en afschriften in een map ik houd mijn inkomsten en uitgaven goed 65% 64% 24% 25% 46% 47% 34% 27% 2 16% 25% 3% 89% 4% 3% 88% 5% 8 1 3% 74% 2 38% het komt wel eens voor dat ik iets kwijt ben in mijn administratie 5% 2 36% 23% 27% helemaal van toepassing enigszins van toepassing niet zo van toepassing helemaal niet van toepassing 88% 88% 79% 74% 4 24% 9 89% 8 74% 36% 29% B2b. Hieronder staat een aantal uitspraken. Geef alstublieft per uitspraak aan in hoeverre u deze op u van toepassing is. Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 20

21 Zowel mannen als vrouwen zeggen hun financiën goed op orde te hebben, al lijken vrouwen iets slordiger. Overzicht ik betaal mijn rekeningen altijd op tijd vaste lasten betaal ik automatisch via incasso of periodieke overschrijving ik heb zelf goed overzicht over de inkomsten en uitgaven in mijn huishouden mijn administratie is geordend: rekeningen en afschriften in een map ik houd mijn inkomsten en uitgaven goed Financieel overzicht 65% 64% 24% 25% 46% 47% 34% 27% 2 16% 25% 3% 89% 88% 9 4% 3% 88% 88% 89% 5% 8 79% 8 1 3% 74% 2 38% % (helemaal) van toepassing 74% 74% 4 36% het komt wel eens voor dat ik iets kwijt ben in mijn administratie 5% 2 36% 23% 27% 24% 29% helemaal van toepassing enigszins van toepassing niet zo van toepassing helemaal niet van toepassing Totaal 7% (vrouwen 8%) geeft expliciet aan geen goed overzicht te hebben over inkomsten en uitgaven. Dat lijkt samen te hangen met inkomen: hoe lager het inkomen, hoe vaker geen overzicht (minder dan modaal: 9%, tweemaal modaal en meer: 5%). Onder alleenstaanden (1) en 35- t/m 49-jarigen (9%) lijkt er ook iets vaker een gebrek aan financieel overzicht te zijn. Wanneer er geen overzicht is in inkomsten en uitgaven en de administratie niet geordend is, is men vanzelfsprekend ook vaker wel eens iets kwijt in de administratie (resp. 5 en 55%). Het bijhouden van de inkomsten en uitgaven in een kasboek of spreadsheet zien we vaker bij middelbaar opgeleiden (43%) en hogere inkomens (45%). Ook zien we te verwachten verbanden met overzicht in inkomsten en uitgaven (46%) en het hebben van een geordende administratie (47%). B2b. Hieronder staat een aantal uitspraken. Geef alstublieft per uitspraak aan in hoeverre u deze op u van toepassing is. Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 21

22 25% à 3 herkent zich in minder verantwoord financieel gedrag als rood staan en gemakkelijk geld uitgeven. Mannen letten minder op prijzen van boodschappen, vrouwen voelen zich financieel minder veilig en hebben ook vaker financiële zorgen. Gedrag Zorgen als ik geld heb, dan geef ik het gemakkelijk uit ik heb weleens iets gekocht wat ik me eigenlijk niet kon veroorloven ik let nauwelijks op prijzen bij het boodschappen doen ik sta regelmatig rood op mijn lopende rekening Financieel gedrag en zorgen ik voel mij financieel veilig ik maak mij regelmatig zorgen over mijn financiële situatie 5% % 36% 28% 23% helemaal van toepassing enigszins van toepassing niet zo van toepassing helemaal niet van toepassing Er lijkt een verband te zijn tussen gebrek aan overzicht in inkomsten en uitgaven en: gemakkelijk geld uitgeven (58% vs. 3 gemiddeld); iets kopen dat je je niet kunt veroorloven (48% vs. 29% gemiddeld); nauwelijks letten op winkelprijzen (36% vs. 26% gemiddeld); regelmatig rood staan (36% vs. 25% gemiddeld); maar ook met: niet financieel veilig voelen (4 vs. 2 gemiddeld); financiële zorgen (4 vs. 35% gemiddeld). Een dergelijk verband zien we ook bij het ontbreken van een geordende administratie, maar in iets minder sterke mate. 5% 6% 7% 8% 17% 25% 23% 19% 16% 34% % Jongeren tot 35 jaar en hogere inkomens hebben vaker een gat in hun hand : ruim 4 op de 10 zegt gemakkelijk geld uit te geven. Hoogopgeleiden en full-time-werkenden hebben minder oog voor kosten van dagelijkse boodschappen: een derde let hier nauwelijks op % 25% 14% 1 6% % (helemaal) van toepassing Totaal 3 29% 26% 25% 5 35% 28% 29% 3 25% 54% 33% 3 29% 2 25% 48% 38% 50-plussers lijken bewuster om te gaan met aanschaffen: zij hebben minder vaak iets gekocht dat ze zich eigenlijk niet konden veroorloven (2). Onder alleenstaanden komt dit juist vaker voor (36%). Ruim de helft van de lage inkomens heeft financiële zorgen, een derde voelt zich niet financieel veilig. Ook alleenstaanden voelen zich vaker financieel onveilig (28%). B2b. Hieronder staat een aantal uitspraken. Geef alstublieft per uitspraak aan in hoeverre u deze op u van toepassing is. Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 22

23 Resultaten: Sparen 23

24 Ruim een vijfde herkent zich in de stijgende spaartendens. Vrouwen en mannen laten op dit punt een vergelijkbaar beeld zien. Verandering in spaargedrag eerste 6 maanden van % 2 4% 2 7% % 16% 16% ja, ik ben de laatste tijd veel meer gaan sparen Vooral de hoogste inkomens zijn de afgelopen maanden meer geld apart gaan zetten (3). Alleenstaanden (23%), laagopgeleiden (2) en de laagste inkomens (28%) sparen vaker al langer niet omdat de financiële situatie dat niet toelaat % 5 47% % 15% 15% 16% 3% 4% man (n=513) totaal (n=1000) vrouw (n=487) % ja, ik ben de laatste tijd een beetje meer gaan sparen nee, ik spaar evenveel als voorheen nee, ik heb de laatste tijd minder gespaard dan voorheen nee, ik spaar al langer niet omdat mijn f inanciële situatie dat niet toelaat nee, ik ben geen spaarder een beetje/veel meer gaan sparen C1. Het is gebleken dat Nederlanders de eerste zes maanden van 2012 meer zijn gaan sparen. Herkent u dit bij zichzelf? Basis: allen 24

25 Mannen en vrouwen noemen vergelijkbare redenen voor het recentelijk meer sparen. Mannen (n=104) Redenen om meer te sparen Vrouwen (n=110) Vanwege ingecalculeerde kosten - Voor een verhuizing. - We hebben een wereldreis gepland voor in Het nieuwe jaar 2013 zal extra financiële bijdragen verlangen voor diverse zorgkosten. - Wil de hypotheek (sneller) aflossen. Vanwege ingecalculeerde kosten/minder inkomsten - Ik heb iets op mijn verlanglijst (hobby) dat erg duur is, dus moet ik het bij elkaar sparen. - Ik ben sinds afgelopen week gestopt met werken (i.v.m. geboorte zoon en partner zes maanden op zee) en heb het afgelopen half jaar (toen ik dus nog werkte) zoveel mogelijk apart gezet. Vanwege onvoorziene kosten (buffer); financiële onzekerheid - Pensioenleeftijd die steeds weer wordt bijgesteld. - Vanwege de crisis. Op bouwen van een grotere reserve. - De tijdgeest is ernaar, het risico op economische malaise is op het ogenblik erg nabij. - Onzekere situatie en als buffer. - De onverwachte uitgaven stijgen steeds meer. Ik spaar meer voor een extra buffer. Vanwege onvoorziene kosten (buffer); financiële onzekerheid - Minder vertrouwen in economische en politieke situatie. - Zorgen om de financiële toekomst. - Mijn baan staat op de tocht en de WW is een stuk lager. - Omdat meer spaargeld nooit verkeerd is om te hebben. - Omdat ik eerder helemaal niet spaarde maar we nu echt wel in de gaten hebben dat dit een noodzaak is. Omdat het kan/financiële meevaller - Er komt meer geld binnen dat we niet nodig hebben. - Had meer over. Omdat het kan/financiële meevaller - Erfenis. - Financieel meer mogelijk dan voorheen. C2. Kunt u uitleggen waarom u de laatste tijd meer / minder geld apart heeft gezet? Selectie: is (een beetje) meer gaan sparen 25

26 Ook de redenen voor mannen en vrouwen om minder geld apart te zetten zijn vergelijkbaar. Mannen (n=55) Ingecalculeerde uitgaven - Aanpassingen aan huis en tuin. - Kinderen kosten op de hogere scholen. Redenen om minder te sparen Vrouwen (n=63) Ingecalculeerde uitgaven - Net een ander huis gekocht en daar is het spaargeld in gaan zitten. Onvoorziene uitgaven - Diverse uitgaven moeten doen, kapotte tv, kapotte monitor etc. Onvoorziene uitgaven - Veel dingen gingen stuk en moesten vervangen worden. Veel uitgaven dus. Prijsstijging, daling koopkracht - Alles is duurder geworden maar salaris is hier niet op aangepast. - Door de stijgende kosten van onderhoud blijft er steeds minder te besteden over. Minder inkomsten - Er komt minder binnen. - Het laatste jaar part-time gewerkt en nu werkloos, ja dan spaar je niet zo hard meer. Andere levensfase - Komst van 2 kinderen. - Gewijzigde gezinssituatie. Prijsstijging, daling koopkracht - De vaste lasten zijn duurder geworden, en ik krijg niet meer geld. Minder inkomsten - Mijn inkomen is dramatisch gedaald. - Minder salaris van werkloze partner. - Langdurig ziek geweest en hierdoor gekort op loon. Andere levensfase - Doordat ik op het moment studeer en daar geen geld naast overhoud. In de tijd dat ik werkte hield ik wel geld over. - Omdat ik nu op mijzelf woon en dus meer uitgaven heb. - Wij hebben een kind gekregen en moest toch veel geld uitgeven (baby kamer, uitzet, etc.). C2. Kunt u uitleggen waarom u de laatste tijd meer / minder geld apart heeft gezet? Selectie: is minder gaan sparen 26

27 Redenen voor meer sparen: 1) grote uitgaven bij elkaar sparen, 2) de crisis, 3) pensioen. Vrouwen zijn meer bezig met mogelijk baanverlies van zichzelf of hun partner, minder met waardeverlies van beleggingen. Vooral 50-plussers houden rekening met een aanhoudende crisis (78%). Hoe ouder, hoe relevanter sparen voor (aanvullend) pensioen is (50+: 68%). Van de hypotheekbezitters anticipeert 56% (mannen 57%, vrouwen 55%) op waardedaling van de woning. Vooral lage inkomens (36%), laagopgeleiden (33%) en alleenstaanden (29%) denken niet te kunnen lenen voor grote uitgaven en sparen daarom meer. Ook sparen deze groepen vaker omdat ze een eventuele lening misschien niet kunnen betalen. Redenen om meer geld apart te zetten ik wil pas grote uitgaven doen als ik het bedrag daarvoor bij elkaar heb gespaard ik houd er rekening mee dat de crisis doorzet en Nederland economisch slechtere tijden tegemoet gaat ik houd er rekening mee dat ik moet sparen voor (aanvulling op) mijn pensioen ik ga liever geen leningen aan omdat de kans bestaat dat ik niet terug kan betalen ik zorg dat ik (mogelijk) baanverlies financieel op kan vangen ik houd er rekening mee dat mijn huis (mogelijk) minder waard wordt ik zorg dat ik (mogelijk) baanverlies van mijn partner op kan vangen ik denk dat ik geen lening kan krijgen voor grote uitgaves, dus spaar ik hiervoor ik houd er rekening mee dat mijn beleggingen (mogelijk) minder waard worden 28% 23% 13% 14% 1 26% 1 1 9% 8% 57% 24% 2 23% 35% 2 27% 45% 4 35% 4 35% 44% % 27% 1 4% 1 19% 2 28% 35% zeker reden enigszins reden % zeker/enigszins reden Totaal 88% 7 58% 46% 38% 36% 34% 2 17% 87% 7 59% 4 33% 37% % 89% 69% 58% 5 43% 36% 37% 2 1 C3. Waren de onderstaande zaken voor u reden om de laatste tijd meer geld apart te zetten? Selectie: is de afgelopen tijd meer gaan sparen n=216 Mannen: n=109 Vrouwen: n=107 27

28 Belangrijkste spaardoel is buffer opbouwen, op afstand gevolgd door grote uitgaven en vakantie/uitjes. 1 op de 7 spaart voor (aanvullend) pensioen, 1 op de 10 voor (versneld) aflossen van de hypotheek. 9% heeft helemaal geen spaargeld. Ook hier zien we: hoe ouder, hoe relevanter het is om te sparen voor (aanvullend) pensioen: 23% van de 50- plussers doet dit. Ook zien we dit vaker onder hoge inkomens (25%) en hoogopgeleiden (2) Bij huishoudens met kinderen zien we meer focus op sparen voor de kinderen (34%). Van de hypotheekbezitters heeft 2 van de mannen en 15% van de vrouwen op dit moment geld apartgezet voor (versnelde) aflossing. Jongeren (tot 35 jaar) sparen vaker voor grote uitgaven (4), vakantie/uitjes (37%), woningaankoop (1), gezinsuitbreiding (7%) en een bruiloft (6%). De laagste inkomens (19%) en alleenstaanden (17%) hebben vaker helemaal geen spaargeld. Ouderen (8%), laagopgeleiden (8%), en lage inkomens (9%) zetten vaker geld apart voor eventuele zorgkosten. Zaken waarvoor geld apart wordt gezet buffer voor mindere tijden/onvoorziene kosten grote uitgaven, zoals een auto vakantie/uitjes opknappen van woning/verbouwing de (klein)kinderen als appeltje voor de dorst (aanvulling op) pensioen studie/opleiding (versneld) hypotheek aflossen eventuele zorgkosten om eerder te kunnen stoppen met werken de aankoop van een woning gezinsuitbreiding bruiloft anders wel geld apart, maar niet voor concrete doelen niet van toepassing, ik heb geen spaargeld 18% 18% 16% 16% 1 1 6% 5% 4% 3% 9% 14% 3 28% % % C4. Kunt u aangeven voor welke zaken u momenteel geld apart zet of apart heeft gezet? Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 28

29 Resultaten: Schaarste en lenen 29

30 Bijna de helft komt minstens af en toe geld tekort, 1 op de 5 komt structureel moeilijk rond. Vrouwen lijken wat vaker geld tekort te komen dan mannen. Geld tekort om rond te komen 10 9% 48% 7% 45% 1 5 Bij laagopgeleiden (16%), de laagste inkomens (2) en alleenstaanden (16%) zien we vaker structureel geldtekort % 38% 4 ja, ik kom eigenlijk altijd moeilijk rond 4 ja, ik kom af en toe niet uit aan het eind van de maand % 49% nee, dat komt nooit voor totaal (n=1000) man (n=513) vrouw (n=487) % komt af en toe/altijd moeilijk rond D1. Komt u geld tekort om rond te komen? Basis: allen 30

31 Bezuinigen is de belangrijkste kortetermijnoplossing voor geldtekort, gevolgd door interen en uitstel van grote aanschaffen. 1 van de vrouwen en 18% van de mannen steekt zich in de schulden om geldtekort op te lossen, mannen kopen vooral vaker met hun creditcard. Hoe jonger (t/m 35 jaar: 65%) en hoe hoger opgeleid (hoogopgeleiden: 59%), hoe meer men geneigd is tot bezuinigen. Hoge inkomens gaan relatief gemakkelijker een lening aan bij bank of kredietverstrekker (9%). Mensen die financieel overzicht ontberen zijn sterker geneigd tot bezuinigen (7), maar ook tot schulden maken (2) om geldtekort op te lossen. Alleenstaanden en lage inkomens zijn sterker geneigd om in de eigen omgeving te lenen (resp. 1 en 1). Kortetermijnoplossingen voor geldtekort ik ga bezuinigen ik teer in op mijn spaargeld ik stel grote aanschaffen uit ik koop met mijn creditcard ik leen geld bij mensen om mij heen ik leen geld bij een bank of kredietverstrekker ik koop op afbetaling/op de pof anders 7% 5% 3% 3% 3% 43% 55% 5 14% (mannen 18%, vrouwen 1) -3% % - -4% - - Naast mannen zijn ook hoogopgeleiden sterker geneigd om met creditcard te kopen als kortetermijnoplossing voor geldtekort (resp. 1 en 1). weet niet D2. U heeft zojuist aangegeven dat u [ regelmatig / af en toe ] moeilijk rond komt. Wat doet u in zulke gevallen om dat op te lossen? Selectie: komt regelmatig/soms geld tekort n=477 Mannen: n=227 Vrouwen: n=250 31

32 Om structureel geldtekort op te lossen gaat 84% bezuinigen. Pas op grote afstand volgen maatregelen om de inkomsten te vergroten. Zelf meer uren gaan werken wordt vanzelfsprekend vaker genoemd als oplossing door groepen die vaker niet of part-time werken: - vrouwen (37%); - 50-minners (34%); - hoogopgeleiden (35%); - huishoudens met kinderen (4). - Max. 16 uur per week: 6; - full-timers toch ook nog 23%. Vrouwen zijn sterker geneigd tot het verkopen van spullen als oplossing voor geltekort, net als jongeren (27%), hoogopgeleiden (2) en huishoudens met kinderen (25%). Oplossingen voor structureel geldtekort bezuinigen op uitgaven zelf meer uren gaan werken spullen verkopen een bijbaan nemen ander werk gaan doen dat beter verdient mijn partner gaat meer uren werken goedkoper gaan wonen mijn partner neemt een bijbaan mijn partner gaat ander werk doen dat beter verdient ander dienstverband kiezen mijn partner kiest een ander dienstverband anders weet niet 9% 8% 6% 3% 5% 2 15% 29% 84% % -7% % 4% % -4% % 7% D3a. Als u structureel, dus voor langere tijd, geld tekort zou hebben, hoe zou u persoonlijk dat probleem dan oplossen? Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 32

33 Bezuinigen als oplossing voor structureel geldtekort gebeurt het vaakst door beter te letten op aanbiedingen. Mannen bezuinigen daarnaast vooral op luxe-artikelen en uitjes, vrouwen op dagelijkse boodschappen, uitjes en kleding. Manieren om te bezuinigen beter letten op aanbiedingen minder/geen uitjes, etentjes etc. minder uitgeven aan luxe-artikelen minder uitgeven aan dagelijkse boodschappen minder uitgeven aan kleding minder/niet meer op vakantie gaan op gemaksuitgaven minder autorijden, meer op de fiets of te voet doen minder doneren aan goede doelen minder uitgeven aan hobby s/sport spullen (vaker) tweedehands kopen minder uitgeven aan mobiele telefoon/abonnement minder uitgeven aan persoonlijke verzorging auto wegdoen of inruilen voor goedkoper/zuiniger exemplaar minder uitgeven aan de (klein)kinderen anders weet niet 66% 59% 59% 53% 49% 48% 4 33% 26% 25% 24% 2 18% 15% 7% - -8% -8% - -3% - - 5% 6% 3% 3% 5% 5% 4% - -5% -6% - -3% -3% -6% -5% -4% - 8% 8% 3% D3b. Hoe zou u dan bezuinigen? Selectie: zou bezuinigen om geldtekort op te lossen n=838 Mannen: n=432 Vrouwen:n=406 33

34 Bijna de helft van zowel mannen als vrouwen ziet het nut van (meer) financieel overzicht scheppen bij het oplossen van structureel geldtekort. 1 op de 5 ziet hier geen toegevoegde waarde van: meestal omdat men al goed overzicht zegt te hebben. Een derde kan dit niet bepalen! Meer overzicht kan helpen bij het oplossen van langdurig geldtekort 46% 46% 46% Ja, want... Ja, want: - Zo kun je makkelijker ontdekken waar de problemen zitten. - Neus op de feiten. - Wanneer er overzicht is, is bezuinigen makkelijker. - Soms is het geld op, en weet je niet waar het naar toe is. - Overzicht maakt het mogelijk om bij te sturen. - Overzicht geeft inzicht. - Je creëert meer bewustzijn in je uitgaven % 3 34% Nee, want... weet niet Nee, want: Meestgenoemd: - Onze inkomsten en uitgaven zijn al overzichtelijk. Totaal (n=1000) man (n=513) vrouw (n=487) Vooral laagopgeleiden (57%) en de laagste inkomens (46%) weten niet of meer financieel overzicht kan helpen bij het oplossen van structureel financieel tekort. Zij lijken het verband niet te kunnen leggen, Daarnaast genoemd: - Schuld is te groot. - Inkomsten worden er niet meer op. - Ik geef al minimaal uit. D4. Stel dat u, om wat voor reden dan ook, langdurig geld tekort zou komen. Denkt u dat het scheppen van (meer) overzicht in inkomsten en uitgaven dan zou kunnen helpen bij het oplossen van langdurig geldtekort? Basis: allen 34

35 Mannen en vrouwen noemen veelal dezelfde zaken waarop ze als laatste zouden bezuinigen. Primair: (gezonde) voeding, de woning, de kinderen en de auto. Daarna: vakantie en internet. Vrouwen noemen daarnaast ook wel de huisdieren, mannen hun hobby s. Het laatste waarop bezuinigd zou worden D5. Waarop zou u als laatste bezuinigen, dus wat zou u zo lang mogelijk proberen te behouden? Basis: allen 35

36 Los van de hypotheek heeft 29% van de mannen en 18% van de vrouwen enige vorm van schuld of betalingsachterstand. Als we kijken naar schulden zien we enkele voor de hand liggende doelgroepverschillen, bijvoorbeeld: - jongeren hebben vaker een studieschuld (18%) - onder hogeropgeleiden en de hoogste inkomens (groepen met een hoger woningbezit) zien we vaker hypotheekschulden (resp. 49% en 65%) Bij personen die aangeven geen goed overzicht te hebben in inkomsten en uitgaven zien we dat er vaker schulden (los van de hypotheek) zijn (33%). Schulden en betalingsachterstanden hypotheek doorlopend krediet persoonlijke lening studieschuld creditcardschuld belastingschuld achterstand/schuld bij andere bedrijven achterstand/schuld bij verhuurder/woningcorporatie achterstand/schuld bij energiebedrijf achterstand/schuld bij telefoonmaatschappij andere schuld/betalingsachterstand nee, ik heb helemaal geen schulden of betalingsachterstanden wil ik niet zeggen 5% 5% 5% 3% 3% 1 38% Schulden excl. hypotheek: 24% (mannen 29%; vrouwen 18%) 45% % - 3% -3% % D6. Kunt u aangeven of u op dit moment schulden of betalingsachterstanden heeft? Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 36

37 Ca. 1 op de 7 mannen en vrouwen ervaart (soms) problemen met het aflossen van schulden, heeft daar structureel problemen mee. Problemen bij het aflossen van schulden en betalingsachterstanden De meeste problemen met aflossen zien we bij de laagste inkomens (33%) en alleenstaanden (26%). Bij personen die aangeven geen goed overzicht te hebben in inkomsten en uitgaven en geen geordende administratie te hebben zien we eveneens vaker problemen met het aflossen van schulden (respectievelijk 35% en 27%) % 15% 1 13% 1 84% 84% 84% 13% ja, het lukt mij vaak niet om voldoende geld bij elkaar te krijgen om af te lossen ja, ik heb soms moeite om voldoende geld bij elkaar te krijgen om af te lossen nee, het aflossen van mijn schuld/achterstand gaat zonder problemen 2 wil ik niet zeggen 4% totaal (n=518) man (n=513) vrouw (n=231) % soms/vaak moeite om af te lossen D7. Ervaart u problemen bij het aflossen van uw schuld(en) of betalingsachterstand(en)? Selectie: heeft een schuld n=518 Mannen: n=513 Vrouwen:n=231 37

38 Alleen voor de aankoop van een woning zou een meerderheid (waarschijnlijk) lenen, terwijl 1 op de 5 daar toch ook huiverig voor is. Voor grote of noodzakelijke uitgaven leent 20 à 25%, voor vakantie slechts een enkeling. Mannen lijken over de hele linie sterker bereid om geld te lenen, het sterkst zien we dat bij woningverbetering. aankoop woning (hypotheek) opknappen van woning/verbouwing voor het starten van een onderneming noodzakelijke aanschaffen, zoals vervangen van een kapotte wasmachine studie/opleiding kinderen grote uitgaven, zoals een auto 4% 5% 3% 4% 3% Zaken waarvoor geld geleend zou worden % 17% 26% 46% % 2 18% 36% 28% 3% 5 35% 4 18% 27% 29% 14% 1 8% 9% Bij gezinnen met kinderen zou 4 lenen voor hun studie of opleiding. Hypotheekbezitters die (waarschijnlijk) geld zouden lenen voor woningverbetering: mannen: 44%, vrouwen: 34%. % zeker/waarschijnlijk wel Totaal 65% 3 25% 25% 23% 2 67% 35% 27% 25% 24% % 23% 25% 2 18% studie/opleiding 1 23% 45% 2 13% 14% 1 als aanvulling op mijn inkomen 8% 79% 1 vakantie/reis 7% 85% 8% zeker wel waarschijnlijk wel waarschijnlijk niet zeker niet weet niet/niet van toepassing Ook jongeren lenen niet graag voor een studie of opleiding (15%). De laagste inkomens (6%), laagopgeleiden (4%) en alleenstaanden (4%), niet-werkzamen (4%) en niet-economisch zelfstandigen (4%) zijn iets sterker geneigd om te lenen voor aanvulling van het inkomen. We zien hetzelfde beeld bij mensen die geen goed overzicht hebben in inkomsten en uitgaven (4%) en hun administratie niet op orde hebben (4%). D8. Voor welke zaken zou u geld lenen? Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 38

39 Resultaten: Economische crisis 39

40 Nederlanders zagen hun eigen financiële situatie de afgelopen vijf jaar eerder verslechteren dan verbeteren. Vrouwen zijn daarbij iets negatiever dan mannen. Financiële situatie van het huishouden in de afgelopen 5 jaar Hoe jonger, hoe hoger opgeleid, hoe hoger het inkomen en hoe meer uren men werkt, hoe positiever men is over de ontwikkeling van de financiële situatie in de afgelopen vijf jaar % 1 3 8% 25% 19% 2 17% 34% 34% 33% sterk verbeterd enigszins verbeterd is ongeveer hetzelfde gebleven 4 enigszins verslechterd 2 27% 25% 29% sterk verslechterd 1 37% 1 35% 1 39% totaal (n=1000) man (n=513) vrouw (n=487) weet niet % (sterk) verbeterd % (sterk) verslechterd E1. Wat vindt u van de financiële situatie in uw eigen huishouden? Is de financiële situatie in uw eigen huishouden de afgelopen vijf jaar verbeterd, hetzelfde gebleven of slechter geworden? Basis: allen 40

41 Over de komende vijf jaar lijkt men net iets positiever dan over de afgelopen vijf jaar, mannen hebben een iets uitgesprokener mening dan vrouwen. Financiële situatie van het huishouden in de komende 5 jaar Ook voor de komende vijf jaar geldt: hoe jonger, hoe hoger opgeleid, hoe hoger het inkomen en hoe meer uren men werkt, hoe positiever de verwachtingen over de financiële ontwikkelingen voor de komende vijf jaar. Opvallend is dat de laagste inkomens in sterke mate negatief zijn over hun financiële ontwikkeling in de afgelopen vijf jaar (53% verslechterd), de verwachtingen voor de komende vijf jaar zijn niet in die mate negatief (37% verwacht verslechtering). Misschien is voor deze groep (gevoelsmatig) vaker het dieptepunt bereikt? % 29% 5% 3 23% 26% 2 36% % 28% 2 7% 3 6% 34% 8% 4% 3% 4% totaal (n=1000) man (n=513) 6% 27% vrouw (n=487) 29% sterk verbeteren enigszins verbeteren zal ongeveer hetzelf de blijven enigszins verslechteren sterk verslechteren weet niet % (sterk) verbeteren % (sterk) verslechteren E2. En hoe denkt u dat de financiële situatie in uw huishouden zich de komende vijf jaar zal ontwikkelen? Zal de financiële situatie van uw huishouden verbeteren, hetzelfde blijven of slechter worden? Basis: allen 41

42 Ruim 6 op de 10 voelt de kredietcrisis in de eigen portemonnee, 2 op de 10 heeft zelfs veel minder te besteden. Vrouwen lijken (of voelen zich) iets sterker geraakt door de crisis. Kredietcrisis in de eigen portemonnee Hoe jonger, hoe hoger opgeleid en hoe hoger het inkomen, hoe vaker men helemaal geen last zegt te hebben van de crisis % 6 16% % ja, ik heb veel minder te besteden 6 43% 44% 43% ja, ik heb een beetje minder te besteden % 4 35% nee, ik heb persoonlijk helemaal geen last van de kredietcrisis totaal (n=1000) man (n=513) vrouw (n=487) % veel/een beetje minder te besteden E3. Merkt u persoonlijk iets van de kredietcrisis in uw portemonnee? Basis: allen 42

43 Wie minder te besteden heeft door de kredietcrisis, ervaart dat in 6 van de gevallen als een probleem. Op totaalniveau is dus ruim een derde (een beetje) in de problemen gekomen door de crisis. Ook hier lijken vrouwen iets harder getroffen te worden. Minder te besteden ervaar ik als probleem Binnen de groep die aangeeft minder te besteden te hebben door de crisis, ervaren alleenstaanden (74%), laagopgeleiden (67%) en de laagste inkomens (69%) dit relatief het vaakst (een beetje) als een probleem % 6 16% % 18% 43% 6 ja, heel erg ja, een beetje % nee, ik vind het hooguit vervelend maar het is geen probleem totaal (n=635) man (n=312) vrouw (n=323) % heel erg/een beetje een probleem E3b. Ervaart u het persoonlijk als een probleem dat u nu (een beetje) minder te besteden heeft? Selectie: heeft minder te besteden door de crisis n=635 Mannen: n=312 Vrouwen:n=323 43

44 9 van de 10 getroffenen door de crisis voelt de noodzaak om bewuster met geld om te gaan. Bij 8 van de 10 sneuvelen extraatjes en zijn er meer financiële zorgen. De helft heeft daadwerkelijk moeite om rond te komen, vrouwen iets vaker. Persoonlijke gevolgen van de kredietcrisis % zeker/enigszins van toepassing Totaal ik ben genoodzaakt om bewuster met geld om te gaan 4 49% % ik kan me minder extraatjes/leuke dingen veroorloven 34% 47% 19% 8 83% 8 ik maak me meer f inanciële zorgen dan voorheen 3 48% 2 78% 79% 78% ik heb moeten interen op mijn spaargeld 23% 4 35% 65% 65% 65% ik ben genoodzaakt om financiële zaken uit te zoeken/overzicht te creëren % % ik kan me geen/minder vakantie veroorloven 25% 37% 39% ik heb moeite om rond te komen 16% 35% 49% 5 48% 53% zeer van toepassing enigszins van toepassing niet van toepassing 35- t/m 49-jarigen (56%), laagopgeleiden (59%), de laagste inkomens (64%), alleenstaanden (6), Vooral gezinnen met kinderen (69%), niet-economisch niet-werkzamen (59%), niet-economisch zelfstandigen (69%) en mensen die geen goed overzicht zelfstandigen (64%) en wie overzicht over hebben in inkomsten en uitgaven (68%) voelen door de inkomsten en uitgaven missen (67%) hebben crisis de noodzaak om financieel overzicht te creëren. relatief vaker moeite met rondklomen door de crisis. E4. Wat zijn de financiële gevolgen van de kredietcrisis voor u persoonlijk? Selectie: heeft minder te besteden door de crisis n=635 Mannen: n=312 Vrouwen:n=323 44

45 Een krappe meerderheid heeft nog altijd (een beetje) vertrouwen in het vangnet van de overheid over tien jaar, bij mannen is dit vertrouwen iets groter. Vertrouwen in het vangnet van de overheid over 10 jaar Het wantrouwen in het vangnet van de overheid over 10 jaar is groter bij: - Ouderen (50-plussers: 44%) - Laag- en middenopgeleiden (48%) - De laagste inkomens (5) - Alleenstaanden (45%) - Niet-werkzamen (49%) - Wie geen goed inzicht heeft in inkomsten en uitgaven (53%) % 5 8% 56% 45% 4 48% 39% 8% 5% totaal (n=1000) man (n=513) 4% vrouw (n=487) 46% % veel vertrouwen een beetje vertrouwen geen vertrouwen weet niet veel/een beetje vertrouwen E6. Heeft u er persoonlijk vertrouwen in dat de overheid over tien jaar nog voldoende vangnet biedt voor onvoorziene omstandigheden als werkloosheid en ziekte? Basis: allen 45

46 Ruim de helft denkt dat de overvloed van voor de crisis niet meer terugkomt. Bijna de helft meent dat scheiden een luxe wordt, 1 op de 5 samenwonenden zou zelf proberen een relatiecrisis te bezweren vanwege de financiële gevolgen van een scheiding. Algemeen de financiële crisis heeft gezorgd voor een mentaliteitsverandering, de overvloed van eind jaren 90/begin jaren 00 komt niet meer terug verzekeren voor levensgebeurtenissen als arbeidsongeschiktheid of overlijden van de partner is onbetaalbaar geworden scheiden wordt een luxe: mensen worden steeds vaker gedwongen bij elkaar te blijven door de financiële gevolgen ik denk dat veel mensen door de crisis hun kinderwens uitstellen Maatschappelijke invloed van de financiële crisis 17% 15% 13% 7% 33% 34% 33% 4 50-plussers: 66% 50-plussers: 56%; laagopgeleiden: 58%; laagste inkomens: 59%. 14% 1 3% 9% 1 3% 14% 1 6% 7% 1 17% % (helemaal) mee eens Totaal 58% 5 46% % 48% 5 48% 44% 43% 37% in het huidige economisch klimaat is een bruilof t een onverantwoord grote uitgave 13% 23% 2 15% 5% 35% 35% 36% een groot gezin hebben is tegenwoordig een statussymbool 8% 13% 17% 29% % Persoonlijk een bruilof t zou ik mij persoonlijk niet kunnen veroorloven gezinsuitbreiding zou ik mij persoonlijk niet kunnen veroorloven 16% 13% 1 1 Mannen zien een grotere invloed van de crisis op scheiden en kinderwens, zowel persoonlijk als in het algemeen. 16% 2 9% 29% 29% 14% 25% 13% 2 24% 3 19% ik zou zelf, als ik in een relatiecrisis zou belanden, toch proberen bij elkaar te blijven vanwege de financiële gevolgen 6% 1 17% 33% 1 18% 2 14% E7. Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de onderstaande stellingen? helemaal mee eens enigszins mee eens enigszins mee oneens helemaal mee oneens weet niet Bij samenwonenden is dit 2, 27% als men een partner heeft die niet of max. 16 uur werkt. Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 46

47 8 van de 10 mannen zegt economisch zelfstandig te zijn, bij vrouwen is dat 6 van de 10. Economische zelfstandigheid Vaker niet economisch zelfstandig: - Laagopgeleiden (3) - Laagste inkomens (37%) - Alleenstaanden (26%) - Niet-werkenden (45%) en kleine part-timebanen t/m 16 uur (4) ja, economisch zelf standig nee, niet economisch zelf standig 4 dat weet ik niet 2 27% 19% 1 4% 5% 3% 4% 3% 5% totaal (n=1000) man (n=513) vrouw (n=487) dat wil ik niet zeggen F1. Iemand is economisch zelfstandig wanneer zijn of haar inkomsten uit arbeid of eigen onderneming minimaal 7 van het minimumloon bedragen. Dat is 900 euro netto per maand. ( ) Bent u volgens bovenstaande omschrijving op dit moment economisch zelfstandig? Basis: allen 47

48 Resultaten: Taboe 48

49 Geld is wel degelijk een taboe: bijna een kwart ervaart het praten over en geld en schulden als zodanig. Tweederde denkt dat anderen wel eens de schijn ophouden en 1 op de 5 is zelf ook niet altijd eerlijk over de financiële situatie. Openheid over de financiële situatie % (helemaal) mee eens Totaal ik denk dat mensen om mij heen het financieel soms moeilijker hebben dan zij laten blijken 19% 47% 4% 66% 66% 65% ik ervaar praten over geld en schulden als taboe 5% 19% 27% 23% 24% 2 25% ik ben tegen anderen niet altijd eerlijk over mijn f inanciële situatie 3% 16% % 18% 19% helemaal mee eens enigszins mee eens enigszins mee oneens helemaal mee oneens Wie zijn vaker zelf niet altijd eerlijk over de eigen financiële situatie? - Wie geen goed overzicht heeft over inkomsten en uitgaven (33%) - Wie geen geordende administratie heeft (29%) - Wie zelf niet werkt (24%) - Wie zelf aangeeft niet economisch zelfstandig te zijn (28%) E5. Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de onderstaande stellingen? Wie ervaren praten over geld en schulden in het algemeen vaker als taboe? - Laagopgeleiden (28%) - De laagste inkomens (27%) - Wie zelf niet of max. 16 uur werkt (29%) - Wie zelf aangeeft niet economisch zelfstandig te zijn (27%) Basis: allen n=1000 Mannen: n=513 Vrouwen: n=487 49

50 Bijlage: Onderzoeksverantwoording 50

51 Onderzoeksverantwoording Veldwerk: Online (CAWI) op deelnemers van het Intomart GfK Online panel dat bestaat uit ca personen Veldwerkperiode: 27 t/m 30 augustus 2012 Doelgroep: Steekproef: Nederlandse mannen en vrouwen van 18 tot 65 jaar N=1000, een respons van 65% onder een bruto steekproef van n=1550 panelleden. De netto steekproef (n=1000) is gewogen naar de volgende kenmerken uit de Gouden Standaard: geslacht, leeftijd en opleiding. Daarmee kan deze steekproef als Nederlands representatief worden beschouwd. Vragenlijst: Rapportage: Certificering De vragenlijst is ca. 12 minuten lang en bestaat uit de volgende vraagblokken: 1. Financiën 2. Sparen 3. Schaarste en lenen 4. Economische crisis 5. Taboe PowerPoint rapportage van de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek. Naast deze PowerPoint rapportage is er een uitgebreid tabellenboek en een SPSS-bestand beschikbaar. Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met het kwaliteitssysteem van Intomart GfK dat is gecertificeerd volgens de normen van NEN-EN-ISO 9001, ISO en ISO Intomart GfK onderschrijft de gedragsregels van E.S.O.M.A.R. (European Society for Opinion and Market Research) en is lid van de brancheorganisatie MOA (zie Het is toegestaan de uitkomsten van onderzoek extern te publiceren. Wel dient in dat geval bij de onderzoeksresultaten als bron "Intomart GfK <opleveringsmaand en jaar onderzoek>" te worden vermeld. Exclusiviteit van verzamelde gegevens is gebaseerd op de Gedragscode van de MOA, art. 9 (zie 51

52 52

Inhoud. 1. Inleiding 2. Overall conclusies 3. Resultaten. 4. Bijlage

Inhoud. 1. Inleiding 2. Overall conclusies 3. Resultaten. 4. Bijlage OVERVLOED IN NEDERLAND Een onderzoek in opdracht van Delta Lloyd Group naar financieel gedrag en keuzes, overzicht in inkomsten en uitgaven en concrete gevolgen van de economische crisis September 2012

Nadere informatie

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen?

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s. In opdracht van. GfK Intomart 2014 Hoe gaat Nederland met pensioen? Januari

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen?

Hoe gaat Nederland met pensioen? Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s, waaronder duurzame inzetbaarheid In opdracht van GfK Intomart 2014 Hoe gaat Nederland

Nadere informatie

MONITOR WERK Meting maart 2014. 34993 Maart 2014 Francette Broekman

MONITOR WERK Meting maart 2014. 34993 Maart 2014 Francette Broekman MONITOR WERK Meting maart 2014 34993 Maart 2014 Francette Broekman GfK Intomart 2014 34993 Achmea Volgens Nederland Werk Maart 2014 1 Inleiding GfK Intomart 2014 34993 Achmea Volgens Nederland Werk Maart

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen?

Hoe gaat Nederland met pensioen? Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s, waaronder pensioenleeftijdsverwachting. In opdracht van GfK Intomart 2013 33213 Delta

Nadere informatie

MONITOR WERK Meting mei 2013

MONITOR WERK Meting mei 2013 MONITOR WERK Meting mei 2013 32663 Mei 2013 Peter Mulder Tim Vermeire Intomart GfK 2013 32663 Achmea Volgens Nederland Werk Mei 2013 1 Inhoud 1. Management summary 2. Resultaten De Achmea Stemmingsindex

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen?

Hoe gaat Nederland met pensioen? Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over hoe bewust werknemers zich voorbereiden op hun pensioen op verschillende thema s, waaronder aanpak werkgevers bij langer doorwerken. In opdracht van

Nadere informatie

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen?

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over hoe bewust werknemers zich voorbereiden op hun pensioen op verschillende thema s, waaronder aanpak werkgevers bij langer doorwerken opdracht

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

WAKKER DIER: (ON)WETENDHEID OVER JONG DIER OP BORD

WAKKER DIER: (ON)WETENDHEID OVER JONG DIER OP BORD WAKKER DIER: (ON)WETENDHEID OVER JONG DIER OP BORD De perceptie van jonge dieren volgens de Nederlandse consument Judith de Roij van Zuijdewijn Karin Ursem 31369 Intomart GfK 2012 Wakker Dier Jonge dieren

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Samenvatting Hfst 5. Trendvragen financiële situatie Na twee jaar van stijgende inkomens zien Leidenaren dit jaar hun inkomenspositie verslechteren. Het zijn

Nadere informatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 43. Financiële situatie Samenvatting Circa tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, ruim een kwart komt net rond en kan moeilijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015 FINANCIELE ZEKERHEID GfK September 2015 1 Opvallende resultaten Meer dan de helft van de Nederlanders staat negatief tegenover de terugtredende overheid Financiële zekerheid: een aanzienlijk deel treft

Nadere informatie

Zicht op geld - Belastingteruggave Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015

Zicht op geld - Belastingteruggave Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015 Zicht op geld - Belastingteruggave Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden ABN AMRO April 2015 Belastingteruggave 3 Sparen 7 Verantwoording onderzoek 12 2 Belastingteruggave Zicht

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

DELTA LLOYD Hoe gaat NL met pensioen? - Landenvergelijking. September 2015

DELTA LLOYD Hoe gaat NL met pensioen? - Landenvergelijking. September 2015 DELTA LLOYD Hoe gaat NL met pensioen? - Landenvergelijking September 2015 1 Inhoud 1. Inleiding 2. Management Summary 3. Resultaten BIJLAGEN Onderzoeksverantwoording Certificering Contact 2 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Goede Voornemens 2015

Goede Voornemens 2015 Goede Voornemens 2015 Customer Intelligence Klantonderzoek & Advies Daniëlle Boshove december 2014 Achtergrond onderzoek en methode Doel: achterhalen welke goede voornemens de Nederlander heeft voor 2015

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie Samenvatting Hfst 10. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

DE VOLGENS NEDERLAND MONITOR GEZONDHEID

DE VOLGENS NEDERLAND MONITOR GEZONDHEID DE VOLGENS NEDERLAND MONITOR GEZONDHEID INHOUD Inleiding 1 2 Management Summary Resultaten De Achmea Stemmingsindex van Nederland Special: gezondheid Onderzoeksverantwoording INLEIDING INLEIDING Achtergrond

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

Hoofdstuk 19. Financiële situatie

Hoofdstuk 19. Financiële situatie Stadsenquête Leiden 008 Hoofdstuk 19. Financiële situatie Samenvatting Ruim tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, bijna een kwart komt net rond en een

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer April 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer Juni 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL 2014. December 2014 Marij Tillmanns 36683 GfK 2014 CTO Oval December 2014

CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL 2014. December 2014 Marij Tillmanns 36683 GfK 2014 CTO Oval December 2014 CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL December Marij Tillmanns 36683 1 Inhoud 1. Management Summary 2. Resultaten Algemeen Overall tevredenheid Bedrijfsarts Casemanager Achtergrondkenmerken 3. Onderzoeksopzet

Nadere informatie

Vakantiegeldenquete 2010

Vakantiegeldenquete 2010 Vakantiegeldenquete 2010 Inleiding Net als vorig jaar heeft het Nibud onderzoek gedaan naar de manier waarop mensen zich in financieel opzicht voorbereiden op de vakantie en of men zich aan hun budget

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. Financiële situatie

Hoofdstuk 7. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 7. Financiële situatie Samenvatting Bijna driekwart van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, twee op de tien komt net rond en bijna een

Nadere informatie

Vrouwen & Geld, thema Verantwoordelijkheid

Vrouwen & Geld, thema Verantwoordelijkheid Vrouwen & Geld, thema Verantwoordelijkheid Een onderzoek in opdracht van Delta Lloyd naar de wijze waarop vrouwen omgaan met de verantwoordelijkheid voor hun financiële zelfstandigheid Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

April 2013, Nibud. Nederland bezuinigt. Onderzoek naar de bezuinigingsstrategieën van Nederlanders. Auteurs Tamara Madern Minou van der Werf

April 2013, Nibud. Nederland bezuinigt. Onderzoek naar de bezuinigingsstrategieën van Nederlanders. Auteurs Tamara Madern Minou van der Werf April 2013, Nibud Nederland bezuinigt Onderzoek naar de bezuinigingsstrategieën van Nederlanders Auteurs Tamara Madern Minou van der Werf 1. Inleiding 3 2. Bezuinigen is vaak 4 2.1 Nederlanders zijn slecht

Nadere informatie

April 2012 Vakantiegeldenquête 2012

April 2012 Vakantiegeldenquête 2012 April Vakantiegeldenquête Auteurs Jasja Bos Daisy van der Burg 2. Aantal keer op 3. Uitgaven aan Inhoudsopgave 3 2. Aantal keer op 4 4 5 3. Uitgaven aan 6 6 7 8 10 11 2 2. Aantal keer op 3. Uitgaven aan

Nadere informatie

Vrouwen & Geld, thema Verantwoordelijkheid

Vrouwen & Geld, thema Verantwoordelijkheid Vrouwen & Geld, thema Verantwoordelijkheid Een onderzoek in opdracht van Delta Lloyd Group naar de wijze waarop vrouwen omgaan met de verantwoordelijkheid voor hun financiële zelfstandigheid Januari 2012

Nadere informatie

HUMO enquête naar de koopkracht

HUMO enquête naar de koopkracht HUMO enquête naar de koopkracht Steekproef N= 1000 respondenten representatief voor de Nederlandstalige 20-plussers (geen studenten) Methode Combinatie van telefonisch (23%; bij 65-plussers) en online

Nadere informatie

21 mei 2015. Onderzoek: Economische verwachting

21 mei 2015. Onderzoek: Economische verwachting 21 mei 2015 Onderzoek: Economische verwachting Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten 1 Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten In opdracht van InterBank juli 2006 2 Copyright 2006 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. De resultaten zoals beschreven

Nadere informatie

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Inleiding Voor u ligt de rapportage naar aanleiding van het onderzoek Waar blijft mijn geld? In totaal hebben

Nadere informatie

Pensioenmonitor 2014 Een onderzoek naar kennis, houding en gedrag rondom de oudedagsvoorziening onder de Nederlandse beroepsbevolking

Pensioenmonitor 2014 Een onderzoek naar kennis, houding en gedrag rondom de oudedagsvoorziening onder de Nederlandse beroepsbevolking Pensioenmonitor 2014 Een onderzoek naar kennis, houding en gedrag rondom de oudedagsvoorziening onder de Nederlandse beroepsbevolking 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Samenvatting 6 Onderzoeksresultaten in

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting In hoofdstuk 9 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit hoofdstuk is uitgebreider

Nadere informatie

Monitor financieel gedrag 2015

Monitor financieel gedrag 2015 Monitor financieel gedrag 2015 Inhoudsopgave Achtergrond, doel- en probleemstelling Pagina 3 Methode en opzet Pagina 4 Samenvatting Pagina 8 Resultaten Pagina 11 Bijlage Pagina 19 2 Achtergrond, doel-

Nadere informatie

Inhoud. 1. Inleiding 2. Conclusie 3. Resultaten. 4. Bijlagen. Financieel bewustzijn Financieel maatschappelijke thema s Eigen omgang met geld

Inhoud. 1. Inleiding 2. Conclusie 3. Resultaten. 4. Bijlagen. Financieel bewustzijn Financieel maatschappelijke thema s Eigen omgang met geld MEIDEN & LATER Een onderzoek in opdracht van Delta Lloyd Group naar de financiële toekomstvisie van meiden van 13 t/m 17 jaar. 1 Inhoud 1. Inleiding 2. Conclusie 3. Resultaten Financieel bewustzijn Financieel

Nadere informatie

Monitor financieel gedrag. September 2014

Monitor financieel gedrag. September 2014 Monitor financieel gedrag September 2014 Inhoudsopgave Achtergrond, doel- en probleemstelling Pagina 3 Methode, opzet en leeswijzer Pagina 4 Samenvatting Pagina 7 Resultaten Pagina 10-25 Bijlage Pagina

Nadere informatie

Geschonken in het verleden betekent eerder schenken in de toekomst Schenkingsregeling door vijfde van vermogenden actief in gebruik

Geschonken in het verleden betekent eerder schenken in de toekomst Schenkingsregeling door vijfde van vermogenden actief in gebruik Geschonken in het verleden betekent eerder schenken in de toekomst Schenkingsregeling door vijfde van vermogenden actief in gebruik Schenken door vermogenden 2014 TNS 23 oktober 2014 Inhoudsopgave 1 3

Nadere informatie

pggm.nl Financiële balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De financiële balans

pggm.nl Financiële balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De financiële balans pggm.nl Financiële balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De financiële balans In september 2013 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun financiële situatie: hoe hebben zij hun geldzaken geregeld?

Nadere informatie

Amsterdam-Noord en de recessie

Amsterdam-Noord en de recessie Amsterdam-Noord en de recessie Sinds november 2009 kunnen bewoners van Amsterdam-Noord lid worden van het digitale bewonerspanel. In deze rapportage worden de resultaten van de eerste meting gepresenteerd.

Nadere informatie

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk Inhoud Zijn je ouders nog bij elkaar? 3 Genschap van goederen: Stel je zou gaan trouwen, waarvoor zou je dan kiezen? 7 Ik zou later willen trouwen 4 Partneralimentatie: Waar gaat je voorkeur naar uit?

Nadere informatie

11 mei 2015. Onderzoek: Economische verwachting

11 mei 2015. Onderzoek: Economische verwachting 11 mei 2015 Onderzoek: Economische verwachting Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders

Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders Inleiding De Consumentenbond heeft onderzoek uitgevoerd naar de bekendheid en beoordeling van twee financieel toezichthouders in Nederland: De Autoriteit

Nadere informatie

Vakantiegeld-enquête 2016. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Vakantiegeld-enquête 2016. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Vakantiegeld-enquête 2016 Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Vakantiegeld-enquête 2016 Auteurs Gea Schonewille Jasja Bos Inhoud SAMENVATTING... 6 1 INLEIDING... 8 2 AANTAL KEREN OP VAKANTIE...

Nadere informatie

Minder geld. Hoe huishoudens omgaan met een inkomensdaling. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Minder geld. Hoe huishoudens omgaan met een inkomensdaling. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Minder geld Hoe huishoudens omgaan met een inkomensdaling Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minder geld; hoe huishoudens omgaan met een inkomensdaling Minder geld Hoe huishoudens omgaan

Nadere informatie

Factsheet: financiële planning MBO-ers

Factsheet: financiële planning MBO-ers bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 W www.motivaction.nl Factsheet: financiële planning MBO-ers Onderzoek

Nadere informatie

Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête

Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête Auteurs Gea Schonewille Jasja Bos Visie De financiële zelfredzaamheid Het Nibud heeft verschillende vaardigheden gedefinieerd waarover iemand zou moeten beschikken

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin AFM Consumentenmonitor Q3 009 Kredietwaarschuwingszin GfK Michel van der List Marcel Cools/ Niek Damen Indeling Rapportage Kredietwaarschuwingszin 1 Onderzoeksverantwoording Kennisvragen Kredietwaarschuwingszin

Nadere informatie

Energiezuinige apparatuur Natuur & Milieu

Energiezuinige apparatuur Natuur & Milieu Energiezuinige apparatuur Natuur & Milieu juli 2015 Contact: Maaike Jongsma T: 050-3171773 E: maaikejongsma@kienonderzoek.nl Groningen / Haarlem W: www.kienonderzoek.nl twitter.com/panelwizardnl facebook.com/panelwizardnl

Nadere informatie

Derde meting Kennis over de AOWpartnertoeslag. Een internetonderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Derde meting Kennis over de AOWpartnertoeslag. Een internetonderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Derde meting Kennis over de AOWpartnertoeslag Een internetonderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Uw contact: Carlijn Ritzen Tel.:035-6258411

Nadere informatie

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID In opdracht van Delta Lloyd Maart 2015 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten Verzuim Kennis en verzekeringen Communicatie Opmerkingen 3. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen? - Spiegelmeting werkgevers -

Hoe gaat Nederland met pensioen? - Spiegelmeting werkgevers - Hoe gaat Nederland met pensioen? - Spiegelmeting werkgevers - Een onderzoek onder werkgevers naar de verwachtingen ten aanzien van langer doorwerken door hun werknemers en hun eigen rol daarin. In opdracht

Nadere informatie

Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015

Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015 Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden ABN AMRO April 2015 Vakantiegeld 3 Op vakantie 8 Verantwoording onderzoek 13 2 Vakantiegeld Zicht op geld April

Nadere informatie

Hoofdstuk H 11. Financiële situatie

Hoofdstuk H 11. Financiële situatie Hoofdstuk H 11. Financiële situatie Samenvatting verslechterd. Dit wordt bevestigd door het aandeel Leidenaren dat aangeeft rond te kunnen komen met hun inkomen. Dit jaar geeft bijna tweederde van de Leidenaren

Nadere informatie

Onderzoek hypotheken en bekendheid maatregelen Maart/april 2014

Onderzoek hypotheken en bekendheid maatregelen Maart/april 2014 Onderzoek hypotheken en bekendheid maatregelen Maart/april 2014 Doelgroepinformatie De doelgroep bestaat uit huizenbezitters met hypotheek, die voornemens zijn binnen 2 jaar een nieuw huis te kopen. Dit

Nadere informatie

Hoe staan werkzame 50-plussers tegenover pensioen? oktober 2015

Hoe staan werkzame 50-plussers tegenover pensioen? oktober 2015 Hoe staan werkzame 50-plussers tegenover pensioen? oktober 2015 Inhoudsopgave Management Summary Pagina 3 Onderzoeksresultaten Pagina 7 Onderzoeksverantwoording Pagina 40 oktober 2015 2 Management Summary

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL

UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

De uitgebreide resultaten van het onderzoek zijn hieronder beschreven. Resultaten Brabantpanel-onderzoek Economische crisis april 2012

De uitgebreide resultaten van het onderzoek zijn hieronder beschreven. Resultaten Brabantpanel-onderzoek Economische crisis april 2012 Achtergrond onderzoek & respons Van 26 maart tot en met zondag 8 april 2012 is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Vervolgonderzoek financieel-economische crisis

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Roodstand

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Roodstand AFM Consumentenmonitor voorjaar 20 Roodstand Juni 20 GfK 20 AFM Consumentenmonitor Juni 20 1 Management Summary Bijna de helft van alle Nederlanders staat wel eens rood. Diegenen die niet rood kunnen staan,

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Samenvatting In dit hoofdstuk wordt allereerst gekeken naar de bekendheid en het gebruik van vijf inkomensondersteunende regelingen, te weten: Kwijtschelding gemeentelijke

Nadere informatie

De economische crisis en Oud-West

De economische crisis en Oud-West De economische crisis en Oud-West Van 30 juni tot en met 7 juli 2009 kon het bewonerspanel van Oud-West vragen beantwoorden over de economische crisis. Hebben de panelleden het idee dat ze de gevolgen

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR.

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken

Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken Onderzoek van GfK september 2015 Inleiding Delta Lloyd doet doorlopend nieuwe kennis op over ontwikkelingen rondom pensionering

Nadere informatie

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document.

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Schulden van huishoudens dramatisch gestegen Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Sinds 2008 kampt ook Nederland met de gevolgen van de internationale financiële kredietcrisis uit 2008,

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 2015 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 2015 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten in detail Type beleggingsverzekering en wijze van afsluiten Kennis van- en informatie over de

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers November 2014 GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 1 Beleggingsportefeuille GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 2 Zes op de tien beleggers

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit?

Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit? Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit? Een middagje shoppen. a 75 209 x 100% = 35,9%. b 209 : 3,72 = 56,18. Dus zij moet 57 uur werken om de nieuwe jas te kunnen kopen. c Zij had eerst kunnen sparen of zij had

Nadere informatie

Inhoud. 1. Inleiding 2. Conclusie 3. Resultaten. 4. Bijlagen

Inhoud. 1. Inleiding 2. Conclusie 3. Resultaten. 4. Bijlagen MEIDEN & LATER Een onderzoek in opdracht van Delta Lloyd Group naar de financiële toekomstvisie van meiden van 13 t/m 17 jaar. 1 Inhoud 1. Inleiding 2. Conclusie 3. Resultaten Financiële rolpatronen Financieel

Nadere informatie

Rondkomen van huishoudinkomen naar doelgroep

Rondkomen van huishoudinkomen naar doelgroep Hoofdstuk 16. Financiële situatie Samenvatting 16. FINANCIËLE SITUATIE In hoofdstuk 5 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit

Nadere informatie

CO2 opslag Mei 2010. Een internet onderzoek in opdracht van Gemeente Barendrecht. Uitgevoerd door: Intomart GfK bv

CO2 opslag Mei 2010. Een internet onderzoek in opdracht van Gemeente Barendrecht. Uitgevoerd door: Intomart GfK bv CO2 opslag Mei 2010 Een internet onderzoek in opdracht van Gemeente Barendrecht Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Uw contact: Tom van Dijk Tel.: +31 (0)35-6258411 / Fax: +31 (0)35-6246532 E-mail: Tom.van.Dijk@GfK.com

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het gebruik van vijf Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen

Nadere informatie

Maak uw eigen Miljoenennota

Maak uw eigen Miljoenennota Maak uw eigen Miljoenennota Er is weer economische groei, de huizenmarkt trekt aan, en volgens de rijksbegroting gepresenteerd op Prinsjesdag gaat bijna iedereen er volgend jaar financieel op vooruit.

Nadere informatie

NAAM: UW KLANTPROFIEL. Assurantie Administratie Belastingzaken Financieringen Hypotheken

NAAM: UW KLANTPROFIEL. Assurantie Administratie Belastingzaken Financieringen Hypotheken NAAM: UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Alfahulp en huishoudelijke hulp. Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014

Alfahulp en huishoudelijke hulp. Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014 Alfahulp en huishoudelijke hulp Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014 Inhoudsopgave Geschreven voor Achtergrond & doelstelling 3 Conclusies 5 Resultaten 10 Bereidheid tot betalen 11 Naleven regels 17

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met

Nadere informatie

Consumentenvertrouwen in Amsterdam

Consumentenvertrouwen in Amsterdam Consumentenvertrouwen in Amsterdam Hoe wordt het vakantiegeld dit jaar besteed? In opdracht van: Het Parool Projectnummer: 14054-2 Carine van Oosteren Merel van der Wouden Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf September 2014 Jongeren & geld De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen Anna van der Schors Minou van der Werf SAMENVATTING EN CONCLUSIE... 5 De financiële situatie en de beleving

Nadere informatie

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Schenken door vermogenden Vermogende Nederlander denkt positief over schenken

Schenken door vermogenden Vermogende Nederlander denkt positief over schenken Schenken door vermogenden Vermogende Nederlander denkt positief over schenken Oktober 2013 Schenken Inhoudsopgave Schenken door vermogenden Oktober 2013 1 Vermogende Nederlander staat positief tegenover

Nadere informatie

Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers

Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers Uitslag enquête Consumentenvertrouwen en kredietcrisis EénVandaag Opiniepanel 17-6-2008 22 000 deelnemers Staat de Nederlandse economie er volgens u beter, slechter of ongeveer hetzelfde voor als 12 maanden

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Beleggers

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Beleggers AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Beleggers Juni 2013 GfK 2013 AFM Consumentenmonitor Juni 2013 1 Inhoudsopgave 1. Onderzoeksresultaten in detail Zorgplicht Beleggersprofiel Bijlagen Achtergrond Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Factsheet Vrouwen en financiën

Factsheet Vrouwen en financiën Vergroten van financiële zelfredzaamheid AANLEIDING Drie miljoen vrouwen in Nederland zijn niet in staat om zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien. Oftewel zijn niet economisch zelfstandig. Hun

Nadere informatie

NOORDZEE EN ZEELEVEN. 2-meting Noordzee-campagne. Februari 2015. GfK 2015 Noordzee en zeeleven Stichting Greenpeace Februari 2015

NOORDZEE EN ZEELEVEN. 2-meting Noordzee-campagne. Februari 2015. GfK 2015 Noordzee en zeeleven Stichting Greenpeace Februari 2015 NOORDZEE EN ZEELEVEN 2-meting Noordzee-campagne Februari 2015 1 Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Onderzoeksverantwoording 3. Onderzoeksresultaten 4. Contact 2 1. Samenvatting 3 Samenvatting Houding t.a.v.

Nadere informatie

Kinderen Roepnaam Voorletters Achternaam Geboortedatum Geslacht Woonsituatie Man Vrouw Thuis Uit

Kinderen Roepnaam Voorletters Achternaam Geboortedatum Geslacht Woonsituatie Man Vrouw Thuis Uit Inventarisatieformulier Persoonsgegevens Achternaam (cliënt) Geslacht Man Vrouw Voorletters Roepnaam Geboortedatum Roker Ja Nee E-mail adres Telefoonnummer mobiel Uw opleidingsniveau LBO MBO HBO Universitair

Nadere informatie