Eindadvies Tafel Toegang

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindadvies Tafel Toegang"

Transcriptie

1 Eindadvies Tafel Toegang 25 september 2014

2 Inhoudsopgave SAMENVATTING TOEGANG TOT DIGITAAL LEERMATERIAAL: NIET ZO VANZELFSPREKEND ALS HET ZOU MOETEN ZIJN WERKWIJZE TAFEL TOEGANG DE VERKENNING WERKWIJZE TAFELBIJEENKOMSTEN PRINCIPEKEUZEN IN RELATIE TOT DE SCENARIO S UIT DE VERKENNING EN HET SION IAA BELEID STREEFBEELD: IAA STELSEL ONDERWIJS ALS WEG NAAR HET EID STELSEL ADVIES OVER NUMMERING, ÉÉN UNIEK IDENTIFICEREND KENMERK ADVIES OVER GOVERNANCE NAAR IMPLEMENTATIE Pagina 2 van 18

3 Samenvatting De toegang tot digitaal dient soepel en foutloos te verlopen en met inachtneming van de regelgeving en wensen rond privacy. De introductie van voorzieningen als Directe Toegang (BDL) en Basispoort hebben, ondanks ervaren invoeringsproblemen, op dit punt tot een verbetering geleid. Niettemin resteert er nog een aantal knelpunten waaronder: Het ontbreken van een persistente identiteit voor gebruikers (leerlingen en docenten) van digitaal leermateriaal, die tijdig verstrekt wordt op basis van een kwalitatief goed proces; Het ontbreken van een open standaard voor authenticatie en verstrekking van attributen; Onvoldoende betrokkenheid van de publieke sector bij de governance op voorzieningen voor authenticatie en verstrekking van attributen; Ongewenst ruime verstrekking van persoonsgegevens van leerlingen. Om hierin een doorbraak te realiseren geeft de Tafel Toegang een aantal adviezen. 1. Hanteer een persistent pseudoniem voor leerlingen en docenten. Adopteer op termijn ook een verbeterde identificatiesystematiek voor scholen. Voer een systematiek van persistente identifiers voor leerlingen en docenten in voor toegang tot digitaal leermateriaal (van bestellen t/m terugkoppelen leerresultaten). Voor leerlingen wordt daarbij een pseudoniem voorgesteld dat de lerende identificeert en dat persistent is gedurende het verblijf in de sectoren PO, VO en MBO en mogelijkerwijs gedurende de gehele loopbaan als lerende. Het genoemde pseudoniem is een nummer waarbij het niet mogelijk is uit dat nummer het BSN / PGN af te leiden. Omdat in de keten aanvullende afspraken zullen worden gemaakt over privacy en vanwege de inherent privacybeschermende werking van het IAA Stelsel, acht de Tafel Toegang de grotere theoretische koppelbaarheid van persoonsgegevens(bestanden) door het hanteren van één persistent pseudoniem een beheersbaar risico. Bovendien wordt een evaluatie van de diverse privacybeschermende afspraken en maatregelen voorzien. Voor een soepele toegang tot digitaal leermateriaal is het (in ieder geval voor scholen met een intern boeken fonds) bovendien nodig om leerlingen te kunnen koppelen aan een school. Daarvoor is ook een identiteit van de school nodig. De Tafel Toegang heeft geconstateerd dat de huidige BRIN systematiek hiervoor onvoldoende goed werkt. Aanbevolen wordt om te wachten op de veranderingen die nu vanuit SION worden voorgesteld en die te zijner tijd te toetsen op hun bruikbaarheid. 2. Realiseer een nummervoorziening. Voor het ondersteunen van het registratieproces bij scholen en het borgen van de uniciteit van uitgegeven pseudoniemen is een nummervoorziening nodig. In een later stadium kunnen ook functies nodig zijn om verschillende nummers van een gebruiker in elkaar te kunnen vertalen. Streef naar een daadwerkelijke invoering van deze (eerste versie van de) nummervoorziening per schooljaar , mits dit verenigbaar is met de vereiste zorgvuldigheid. In de besturing is Pagina 3 van 18

4 daarom een expliciet go-no go moment aan te bevelen waarop besloten wordt al dan niet in te voeren per Bij deze realisatie dient ook expliciet aandacht te worden besteed aan het administratieve, operationele proces rond de nummerverstrekking. Accurate en tijdige verstrekking van een identiteit is als een onderwerp van groot belang benoemd. Bedenk in dit verband dat een school al bij de eerste registratie van een leerling en dus niet pas bij de definitieve inschrijving een identiteit moet aanvragen bij de nummervoorziening. De Tafel Toegang adviseert om Kennisnet bestuurlijk verantwoordelijk te maken voor het ontwerp en de realisatie van de nummervoorziening en het aanbod van Kennisnet om deze (als onderdeel van de ICT-basisinfrastructuur voor het onderwijs) te realiseren te aanvaarden. Kennisnet dient hiervoor op korte termijn met het ontwerp te starten. De Tafel Toegang beveelt aan om dit te doen met medeneming van de in de markt aanwezige kennis rondom Trusted Third Parties. Tevens wordt aanbevolen dat de publieke partijen bij het einde van de ontwerpfase besluiten of de voorziening door Kennisnet of door een publiek-private samenwerking zal worden uitgevoerd. Naast de bouw van een nummervoorziening is een zorgvuldig implementatietraject nodig. Scholen moeten bijvoorbeeld ook hun administratieve processen adequaat hebben ingericht en de administratieve software waar scholen gebruik van maken moet hierop zijn aangepast. Dit impliceert een noodzaak voor integrale sturing over deze onderwerpen. Aanbevolen wordt om dit onder de vlag van ieck te doen, waarbij het draagvlak wordt geborgd en waarbij de activiteiten van alle betrokkenen nauwkeurig op elkaar worden afgestemd (implementatie in software bij scholen, implementatie in administratieve processen in scholen, implementatie in nummervoorziening). Tenslotte dient op basis van een nauwkeurig beeld van de stand van zaken een go/no-go beslissing te worden genomen voor de daadwerkelijke invoering per schooljaar Vorm een IAA Stelsel Onderwijs. Om open standaarden en voorzieningen voor identificatie, authenticatie en verstrekking van attributen te realiseren, is de vorming van een IAA Stelsel Onderwijs gewenst, naar conceptueel model van het eid Stelsel. Voor toegang tot digitaal leermateriaal dienen tenminste (1) de verstrekking van identiteiten (genoemde pseudoniemen), (2) het leveren van authenticatiediensten en (3) het (gereguleerd) verstrekken van attributen vertrouwensfuncties te worden in dat IAA Stelsel Onderwijs. 4. Richt de governance op het te vormen IAA Stelsel in bij EduStandaard en die op de implementatie ervan bij ieck. Richt de governance op de standaarden (IAA Stelsel) in binnen EduStandaard. Richt de governance op de implementatie van die standaarden in de hiervoor benodigde voorzieningen in vanuit de huidige programmastuurgroep ieck en verzoek aan die programmastuurgroep of zij het opdrachtgeverschap voor de implementatie van IAA in het onderwijsveld op zich willen nemen. Opgemerkt wordt dat het onderwerp IAA in het onderwijs wezenlijk breder is dan de educatieve content keten en op termijn betekent dit dat de governancestructuur hierop aangepast zal dienen te worden. 5. Richt twee uitvoeringsprojecten in onder ieck, één voor een nummervoorziening op korte termijn en één voor realisatie van het IAA Stelsel op langere termijn. Pagina 4 van 18

5 Richt een project in om een eerste praktische stap te zetten voor de implementatie van de nummervoorziening, als onderdeel van een centrale vertrouwensfunctie binnen het IAA Stelsel Onderwijs. Dit project streeft naar de daadwerkelijke invoering per schooljaar In de ontwerpfase van het project zal worden getoetst in hoeverre dat streven haalbaar is, met behoud van eisen van zorgvuldigheid. Daarnaast adviseert de Tafel Toegang om een project in te richten om het IAA Stelsel Onderwijs, naar conceptueel model van het eid Stelsel, te gaan vormgeven. De eerste stappen in dit project betreffen het ontwerpen van het stelsel, het uitwerken van een roadmap voor de fasegewijze implementatie van dat ontwerp en het implementeren van de eerste fase van die roadmap. Deze eerste stappen leiden er toe dat identificatie, authenticatie en de verstrekking van attributen ten behoeve van de toegang tot digitale leermiddelen door dit IAA Stelsel worden geleverd en dat aanbieders van digitaal leermateriaal hier ook gebruik van maken. Pagina 5 van 18

6 1 Toegang tot digitaal leermateriaal: niet zo vanzelfsprekend als het zou moeten zijn In de marktconsultatie van het Doorbraakproject is geconstateerd dat het op een soepele wijze toegang verkrijgen tot digitaal leermateriaal een aandachtspunt is. Daarbij gaat het om toegang in de brede zin van het woord, vanaf bestellen via gebruiken tot het terugkoppelen van leerresultaten aan scholen. Bovendien dient dit zo te gebeuren dat de privacy van de betrokkenen goed wordt beschermd. Hoewel er de laatste jaren in het PO en VO voorzieningen zijn gecreëerd door marktpartijen om de toegang tot digitaal leermateriaal te faciliteren zoals Directe Toegang / Beter Digitaal Leren en Basispoort, wordt toegang nog steeds als een bottleneck ervaren. Meer in detail betreft dat de volgende punten, in casu blokkades: Het ontbreken van een kwalitatief goede methode om gebruikers (leerlingen èn docenten) van digitaal leermateriaal te herkennen. Een persistente identiteit, die tijdig beschikbaar is en die op een betrouwbare wijze gekoppeld is aan een natuurlijke persoon is daarbij één van de belangrijkste punten; In het verlengde van het bovengenoemde punt wordt ook het ontbreken van een eenduidige technische standaard voor authenticatie en overdracht van attributen als een blokkade gezien. Zo n standaard wordt door de publieke partijen gezien als een wenselijke stap naar een belangrijke voorwaarde voor openheid en marktwerking; De afgelopen jaren zijn er voorzieningen in het leven geroepen door marktpartijen. Daarbij heeft het onderwijsveld als vraagzijde weinig of geen sturing gehad, met dien verstande dat daarbij invulling is gegeven aan eerder publiek-privaat vastgestelde standaarden. In het bijzonder heeft er met het onderwijsveld geen discussie plaatsgevonden over wat daarin publieke en private functies zouden moeten zijn; Tenslotte wordt de huidige uitvoeringspraktijk gekenmerkt door het opvragen van vrij veel gegevens (van met name leerlingen). Scholen maar ook uitgevers en distributeurs worden zich in toenemende mate bewust van hun verantwoordelijkheid voor de goede privacybescherming van gebruikers van digitaal leermateriaal, met name leerlingen, en streven naar dataminimalisatie. Pagina 6 van 18

7 2 Werkwijze tafel Toegang Voor de Tafel Toegang is in eerste instantie een verkenning uitgevoerd door Innopay, om het probleem en diverse oplossingsrichtingen goed in kaart te brengen. Dit is gebruikt als startpunt voor vier bijeenkomsten van een groep stakeholders, de eigenlijke tafelbijeenkomsten. Het doel van dit gehele proces was het gezamenlijk bepalen van de stip aan de horizon voor toegang tot digitaal leermateriaal en gerelateerde informatiesystemen. Daarbij is er gekeken naar de ideale situatie en zijn de huidige marktoplossingen zoveel mogelijk buiten beschouwing gelaten. Nadrukkelijk is gesproken over een streefsituatie in de vorm van een stip aan de horizon, een gedetailleerde blauwdruk was dus niet aan de orde, wel een roadmap naar de streefsituatie. 2.1 De Verkenning Tijdens de verkenningsfase, dus in de Verkenning vóór de eigenlijke Tafel, is door Innopay gesproken met vertegenwoordigers uit de gehele leermiddelenketen. Het huidige beeld van toegang in het onderwijs is geanalyseerd, hoe men daar tegen aan kijkt, wat de bezwaren zijn en wat de ideale situatie is. Ook is een aantal bewegingen in de omgeving in kaart gebracht. Op basis daarvan zijn in de Verkenning scenario s gemaakt die elk een ander eindbeeld schetsen. Deze scenario s waren bedoeld als input voor discussie, niet zozeer als de scenario s bij uitstek om tussen te kiezen. Alle scenario s verschillen in uitgangspunten. De benoemde scenario s zijn daarbij: Scenario 1. De markt ontzorgt. De kern van dit scenario is dat wordt uitgegaan van de kracht van de markt en dat wordt voortgebouwd op de bestaande marktvoorzieningen. De governance is privaat verankerd waarbij wordt geborgd dat de vraagkant wordt gehoord. Scenario 2. Het onderwijs neemt het voortouw. De kern van dit scenario is dat wordt uitgegaan van een verantwoordelijkheid van het onderwijsveld en dat wordt voortgebouwd op de bestaande publieke voorzieningen (zoals de Kennisnetfederatie) De governance is publiek verankerd, waarbij wordt geborgd dat de aanbodkant wordt gehoord. Scenario 3: Publiek-privaat stelsel. De kern van dit scenario is dat er wordt uitgegaan van een stelselgedachte waarbij de publieke en private voorzieningen voor toegang samen gaan werken in één stelsel en daarbij onder publiek-private governance opereren. Scenario 4. Opnieuw beginnen. In dit scenario wordt voor toegang een geheel nieuwe inrichting gerealiseerd. Bestaande voorzieningen blijven bestaan totdat de nieuwe toegangsvoorzieningen ontworpen en geïmplementeerd zijn. Er is centrale regie op het ontwerp en de implementatie (mogelijk vanuit het Ministerie van OCW). Scenario 5: Het eid Stelsel helpt. De kern van dit scenario is dat wordt uitgegaan van een inrichting van toegang die groter is dan het onderwijs alleen. Zowel publieke als private voorzieningen zijn op gelijke voet in het stelsel actief. De governance is geregeld via een publiek-private samenwerking. De kaders hiervoor zullen wettelijke status krijgen. Pagina 7 van 18

8 De Tafel Toegang heeft een principestandpunt geformuleerd ten aanzien van deze scenario s, zie hiervoor paragraaf 5. Naast de scenario s heeft de Verkenning vijf discussiepunten opgeleverd, ter uitdieping in de bijeenkomsten van de Tafel Toegang: Inrichten governance: welk gedeelte neemt de markt op zich en welk deel de publieke organisaties? Doorontwikkeling van voorzieningen: Wat zijn de huidige voorzieningen (publiek en privaat) en wat kunnen we hiermee in het licht van de diverse eindbeelden? Betrouwbaarheidsniveaus: welke informatie en welke diensten vragen om welk betrouwbaarheidsniveau? En: hoe organiseer je dat partijen passende betrouwbaarheidsniveaus gaan hanteren? Doe je dit bijvoorbeeld net als in de gezondheidszorg (Handreiking en NEN Norm) of kies je voor een andere benadering? Privacy by design: Hoe wordt de privacy geborgd? Wat doen we in het ontwerp, en privacy enhancing technologies en wat doen we middels afspraken en/of gedragscodes? Eén identificerend kenmerk: Aan de hand van welk persoonsnummer of welke persoonsnummers kunnen we natuurlijke personen in het onderwijsveld herkennen, inclusief leerlingen, docenten en ouders? Verkleinen digitale sleutelbos: Hoe belangrijk is het verkleinen van de digitale sleutelbos en hoe kan dat worden gerealiseerd? Welke sleutels komen er dan aan die sleutelbos? Moet er alleen worden ingezet op hergebruik, of ook op uitgifte van een bepaald middel? 2.2 Werkwijze Tafelbijeenkomsten Aansluitend zijn vier tafelbijeenkomsten georganiseerd in de periode mei september In de Tafelbijeenkomsten zijn allereerst de resultaten van de verkenning gepresenteerd en heeft de tafel besloten hoe hier mee om te gaan. Daarbij is vooral voortgebouwd op de geïdentificeerde discussiepunten, welke verder zijn geprioriteerd. De hoogste prioriteiten zijn daarbij toegekend aan de onderwerpen (in volgorde van belang): één identificerend kenmerk inrichten governance betrouwbaarheidsniveaus Op deze onderwerpen zijn door de Tafel adviezen geformuleerd, die in deze notitie zijn weergegeven. Pagina 8 van 18

9 3 Principekeuzen in relatie tot de scenario s uit de Verkenning en het SION IAA beleid De geschetste scenario s hebben met name geleid tot een bespreking van de verhouding publiek-privaat en de relatie tot het eid Stelsel in wording. Daarbij zijn de ontwikkelingen tevens gerelateerd aan de gedachtevorming in het SION IAA project. De Tafel heeft zich uitgesproken voor een goede balans publiek-privaat. Er dient zowel in de uitvoering als in de besturing een gezonde balans tussen publiek en privaat te zijn. Daarbij onderkent de Tafel wel dat dit beeld detaillering behoeft: in het beheer en de uitvoering zijn onderdelen te onderkennen die publiek, privaat of publiek / privaat zullen zijn. Hoewel deze discussie niet volledig gevoerd is, zijn er al wel enige zaken aan te geven: Opstellen en beheren standaarden Verstrekking unieke identiteiten aan leerlingen en docenten, kwaliteit van identificatie, nummervertaling, centrale vertrouwensfunctie Uitvoering authenticatiediensten Geschiktheid software voor genoemde standaarden, technische single sign on Operationeel stelselbeheer Publiek/privaat Publiek Co-existentie en keuzevrijheid scholen. Gebruik van private authenticatiediensten, eigen uitgifte scholen, samenwerkingsverbanden onderwijs (federaties) Privaat ntb Wat betreft het eid Stelsel onderschrijft de Tafel dat dit de standaard waar men zich op dient te richten bij het (door)ontwikkelen van voorzieningen. Er wordt echter ook geconstateerd dat het eid Stelsel vandaag te dag nog weinig heeft te bieden voor het onderwijs en dat de afstand ten opzichte van de huidige voorzieningen in het onderwijsveld groot is. Daarom is nog steeds een eigen ontwikkeling nodig in het onderwijsveld. Hiermee heeft de Tafel Toegang een positie ingenomen ten opzichte van de in de Verkenning geschetste scenario s. Pagina 9 van 18

10 4 Streefbeeld: IAA Stelsel onderwijs als weg naar het eid Stelsel De Tafel toegang geeft dus aan dat er sprake moet zijn van een doorontwikkeling van huidige voorziening, maar daarbij wel in acht nemend dat er een eid Stelsel aan komt. 1 (Dit beeld komt goed overeen met het in SION IAA voorgestelde beleid.) Daarom wordt aanbevolen een IAA Stelsel Onderwijs te realiseren. Dat stelsel dient in eerste instantie vooral conceptueel te gelijken op het eid Stelsel. De technische interoperabiliteit is meer iets voor de langere termijn. Ook zal het IAA Stelsel Onderwijs meer aandacht geven aan de specifieke behoeften van het Onderwijs. Conceptueel betekent de vorming van een IAA Stelsel onderwijs dat de identificatie en authenticatie, alsmede de verstrekking van attributen aparte vertrouwensdiensten (IAA diensten) worden, los van de organisatie van de gebruikers en ook los van de elektronische diensten en de organisaties die deze diensten aanbieden. Om optimaal gebruik te kunnen maken van de in het eid Stelsel uitgegeven authenticatiemiddelen (DigiD accounts, eherkenning authenticatiemiddelen), wordt een centrale interface met het eid Stelsel voorzien. Hiermee wordt één van de belangrijkste concrete voordelen die met het eid Stelsel zijn te realiseren, naar voren gehaald. In een logische voortzetting van de invoering van een dergelijke IAA Stelsel Onderwijs, adviseert de Tafel Toegang het volgende: De registratie- en uitgifteprocessen binnen scholen, die ook als basis dienen voor de verstrekking van een digitale identiteit, zullen een meer uniforme en hogere kwaliteit moeten bieden. Hierop beveelt de Tafel aan dat er gerichte ondersteuning aan het veld wordt georganiseerd om een hogere kwaliteit te realiseren dan thans wordt geboden; Elektronische diensten voor digitaal leren zullen gebruik gaan maken van authenticatiediensten en attribuutdiensten in het te vormen IAA Stelsel. Op basis van identiteiten, authenticatie op een bepaald betrouwbaarheidsniveau en aangeleverde attributen wordt door de elektronische diensten de toegang tot het digitale leermateriaal verzorgd; Authenticatiediensten in het te vormen IAA Stelsel zijn vertrouwensdiensten in het IAA Stelsel die werken conform een overeengekomen (open) standaard; Attribuutverstrekking komt los te staan van authenticatiediensten. Hiervoor zullen aparte afspraken moeten worden geformuleerd in het IAA Stelsel. Attribuutdiensten zijn ook vertrouwensdiensten in het IAA Stelsel die werken conform een overeengekomen (open) standaard; 1 De Tafel toegang onderschrijft dat het eid Stelsel tamelijk ver verwijderd is van de huidige situatie in het onderwijsveld waardoor het niet voor de hand ligt om direct van het eid Stelsel gebruik te gaan maken. Enkele belangrijke punten daarbij zijn: Het onderwijsveld maakt nu vooral gebruik van het federeren van een gebruikersnaam / wachtwoord. Het eid Stelsel daarentegen richt zich vooral op de wat hogere betrouwbaarheidsniveaus; De registratie- en uitgifteprocessen vinden nu plaats in scholen en er zijn weinig regels omtrent de betrouwbaarheid van die processen en hun controleerbaarheid. Het eid Stelsel stelt echter eisen aan betrouwbaarheidsniveaus en vereist van aanbieders van authenticatiediensten ook dat deze zijn gecertificeerd. Dit is niet op afzienbare termijn haalbaar in het onderwijsveld. De huidige voorzieningen in het onderwijsveld werken niet conform de technische koppelvlakken zoals het eid Stelsel die definieert. Te verwachten is dat dit een grote stap zal zijn. Bovendien lost het eid Stelsel sectorspecifieke zaken, zoals het regelen van sectorale persoonsnummers, niet op. Voor een meer complete lijst punten verwijzen we naar de beleidsuitgangspunten van SION IAA. Pagina 10 van 18

11 5 Advies over nummering, één uniek identificerend kenmerk Eén van de blokkades is het hebben van een persistente identifier om een leerling mee aan te duiden. Dat maakt het mogelijk om leerlingen continuïteit te bieden in het aangeboden leermateriaal, binnen een vak, binnen een klas, binnen een school, over scholen heen. Dat wordt ook steeds relevanter in verband met het streven naar doorlopende leerlijnen, bijvoorbeeld van PO naar VO. Ook voor flexibele inzet van licenties (verhuizen tussen scholen gedurende het leerjaar) is zoiets zeer wenselijk. Aan de Tafel Toegang is geconstateerd dat digitale identiteiten weliswaar nu worden aangemaakt op school (meestal bij de voorinschrijving), maar dat deze identiteiten niet tijdig beschikbaar komen of dat de verzameling identiteiten niet van voldoende kwaliteit is. In dat verband is gekeken naar oplossingen en is een aantal scenario s geformuleerd voor persoonsnummers van leerlingen en docenten: Het gebruiken van een lokaal nummer, uniek in de context van de school. Een aantal aanvullende afspraken wordt gemaakt om te zorgen dat dat nummer ook breed in de keten gebruikt kan worden. Met name het moment van telling van leerlingen voor licenties is dan relevant. Het gebruik van een persistent pseudoniem voor de gebruiker, uniek in de context van de leermiddelenketen en de onderwijssector (PO, VO,..). De uniciteit wordt geborgd door hiervoor gebruik te maken van een landelijke centrale vertrouwensvoorziening, waarbinnen een nummervoorziening wordt opgenomen. Het gebruik van een persistent pseudoniem voor de gebruiker, uniek in de context van de leermiddelenketen en het gehele onderwijsveld. De uniciteit wordt geborgd door hiervoor gebruik te maken van genoemde landelijke centrale vertrouwensvoorziening. Het gebruik van fijnmaziger persistente pseudoniemen, waarbij per partij verschillende pseudoniemen worden gehanteerd. De uniciteit wordt geborgd door hiervoor gebruik te maken van genoemde landelijke centrale vertrouwensvoorziening. De Tafel Toegang adviseert om scenario 3 te implementeren onder het maken van een aantal aanvullende privacy-afspraken op basis van de volgende overwegingen: Scenario 1 valt af omdat het onvoldoende voordelen oplevert ten opzichte van de huidige situatie; Pseudonimiseren is een krachtige maatregel om de privacy te bevorderen. Het bieden van een persistente identifier die tijdig is en gebaseerd op een kwalitatief goed administratief proces maakt dat het verwerken van identificerende gegevens bij uitgevers en distributeurs drastisch kan worden teruggedrongen; Met scenario 3 kan het gewenste gladde proces van toegang tot digitale leermiddelen (van bestellen t/m terugkoppelen resultaten) worden gerealiseerd en kunnen continuïteit over scholen en doorlopende leerlingen goed worden ondersteund; Pseudonimiseren is geen panacee voor alle privacy problematiek. Op diverse plaatsen in de educatieve content keten zijn identificerende gegevens nodig. Denk bijvoorbeeld aan NAW gegevens voor de distributie van fysieke leermiddelen. Aanvullende maatregelen zijn dan nodig om te voorkomen dat deze identificerende gegevens breder worden gebruikt dan voor dat (deel)proces nodig is. In eerste instantie wordt hierbij gedacht aan afspraken tussen ketenpartijen en procedurele maatregelen; Pagina 11 van 18

12 Fijnmaziger pseudonimiseren (scenario 4 met name) is op het eerste gezicht aantrekkelijker vanuit privacy optiek. Hier kleven echter veel nadelen aan. Het is complex en het genereert een grote operationele afhankelijkheid van een centrale nummervoorziening. Bovendien liggen andere technische maatregelen zoals het verder isoleren van (deel)processen waarin aanvullende identificerende gegevens worden gebruikt, eerder voor de hand. Het hanteren van één pseudoniem voor de hele educatieve content keten zou gezien kunnen worden als een verslechtering van de privacy. Veel verdergaande pseudonimisering lijkt op het eerste oog beter. Toch beveelt de Tafel Toegang juist deze variant aan en wel om de volgende redenen: Het hanteren van het ene pseudoniem zal leiden tot een soepel proces, waardoor er minder correcties hoeven plaats te vinden waarbij er in het algemeen veel identificerende gegevens moeten worden vrijgegeven. Het hanteren van het ene pseudoniem gaat hand in hand met het veel selectiever verstrekken van attributen aan ketenpartijen, via aparte vertrouwensdiensten in het IAA Stelsel in wording; De eventuele nadelige effecten van één pseudoniem, zoals een grotere koppelbaarheid, worden ondervangen door in de keten sluitende privacyafspraken te maken over het verantwoord gebruik van gegevens. Deze afspraken zullen formeel worden vastgelegd en hierover zal ook verantwoording worden afgelegd. Bovendien zal een evaluatie over de werking van deze afspraken worden gepland. Mochten de afspraken niet voldoende worden nagekomen, dan zijn verdergaande technische maatregelen voor privacybescherming mogelijk. Hierbij merkt de Tafel Toegang, in afstemming met de Tafel Privacy, nog het volgende op: Vermeden moet worden dat uit het genoemde pseudoniem het BSN / PGN afleidbaar is, omdat men anders de juridische beperkingen die aan het BSN / PGN kleven alsnog introduceert. In dat verband heeft het op eerste gezicht de voorkeur om een geheel nieuw nummer te introduceren, dat geen algoritmisch verband met het BSN / PGN kent. Dit punt dient in een ontwerptraject verder worden uitgediept; Het verband met het BSN / PGN is strikt genomen niet nodig voor de educatieve content keten, maar in het bredere perspectief dat SION schetst is dat wel noodzakelijk. Met name is het nodig om een leerling te kunnen identificeren voor zaken als leerplicht, zorgtaken etc. Dit verband met het BSN /PGN moet uiteraard alleen op een vertrouwde plaats worden gelegd en (de relatie met) het BSN/PGN mag uiteraard alleen beschikbaar komen voor die partijen die hiertoe zijn gerechtigd. Dit dient te worden geborgd in een centrale vertrouwensfunctie, waarbinnen de nummervoorziening wordt geïmplementeerd; Een goede, niet te brede maar ook niet te smalle doelomschrijving voor de nummervoorziening is noodzakelijk, opdat het nummer niet als een algemeen persoonsnummer is de onderwijssector gaat fungeren. Afbakening tot het domein van digitaal leren of de educatieve content keten (van bestellen t/m terugkoppelen resultaten) komen dan in aanmerking; Ondanks de pseudonimisering is de identiteit van de betrokkene toch op diverse plaatsen in de keten afleidbaar. We spreken dus zonder meer over persoonsgegevens waar de WBP op van toepassing is; De discussie die in SION IAA wordt aangekaart over de invoering van een sectoraal OnderwijsID, kan los worden gezien van de discussie voor het beperktere domein Toegang (c.q. digitaal leren ). Waar deze discussies elkaar raken is dat met name rondom de geschetste nummervoorziening. Pagina 12 van 18

13 Omdat er sprake is van een persoonsnummer met een welomschreven doel en dat geen directe relatie heeft met een BSN of een ander algemeen persoonsnummer, is een voorafgaand onderzoek door het CBP overigens niet vereist. De eerdere genoemde (centrale) nummervoorziening moet de volgende functies bieden: Ondersteuning van de registratiefunctie en identiteitsverificatie door scholen (bijvoorbeeld door controles tegen de beheervoorziening BSN); (eerste release) Pseudoniemgeneratie voor uniek geïdentificeerde personen; (eerste release) Het vertalen van identifiers voor een geregistreerde persoon om toegang vanuit het ene domein naar het andere domein mogelijk te maken (het omnummeren ); (latere release) Het fungeren als een sectorale omnummervoorziening zoals voorzien in het eid Stelsel; (latere release) Het ondersteunen van matchingsvragen ( Verwijst pseudoniem1 in domein 1 en pseudoniem2 in domein 2 naar dezelfde persoon? ). (latere release) Hierbij kan worden opgemerkt dat hoewel deze nummervoorziening geen losse pseudoniemen zal verstrekken, maar de relatie met een natuurlijke persoon vastlegt en in het kader hiervan het BSN / PGN zal verwerken, er op korte termijn (in ieder geval voor de educatieve content keten) geen functies nodig zijn om (de relatie met) het BSN ter beschikking te stellen. Omdat de ambities van de Tafel Toegang (geregeld voor schooljaar ) snelle actie vragen, is dit een zeer wenselijke afbakening voor de korte termijn. Op die manier kan er meer tijd worden genomen om de precieze voorwaarden te bepalen en in te vullen waaronder dit wel mogelijk is. Een tweede opmerking is dat de centrale nummervoorziening de plaats bij uitstek wordt waar de verschillende identiteiten van een persoon aan elkaar worden gerelateerd. Deze relaties moeten bij voorkeur niet elders in de keten worden verwerkt of opgeslagen. Onderzocht moet worden wat dit betekent voor de werking van de keten en voor de verschillende registraties in de keten. Ten derde constateert de Tafel Toegang dat de verantwoordelijkheid voor identiteiten thuis hoort in het domein van de gebruikers, dus onderdeel is van het publieke domein. Dat geldt daarmee ook voor de beschikbaarheid van het genoemde pseudoniem en dus ook voor de genoemde (24*7 beschikbare) nummervoorziening. Overigens sluit de genoemde publieke verantwoordelijkheid de uitvoering door een private partij (in het kader van uitbesteding) geenszins uit. In het verlengde hiervan is het dus ook wenselijk om de verschillende toepassingen c.q. functies waar een school mee te maken heeft, goed van elkaar te scheiden, om ongecontroleerde data-aggregatie rondom een leerling te voorkomen. Het LAS functioneert daarbij als een basisregistratie binnen de school van de leerlinggegevens en het LAS verstrekt gegevens aan de andere toepassing binnen de school op basis van welbepaald beleid. Voor de verstrekking van (uit deze basisregistratie afkomstige) attributen aan andere partijen in de keten ligt een dergelijke positie voor het LAS ook voor de hand. Hiermee komt ook de vraag aan de orde hoe willekeur in beleid kan worden vermeden in de verstrekking van gegevens / attributen. De Tafel Toegang beveelt aan om scholen hierin in de uitvoering weliswaar hun vrijheid te laten behouden, maar om aanbevelingen te formuleren over wenselijke en minder wenselijke gegevensuitwisselingen en minimaal benodigde attributen voor bepaalde ketenprocessen. Op basis hiervan kunnen scholen hun leveranciers beperkingen opleggen aangaande gegevensuitwisselingen. Vrijheid wordt echter wel essentieel geacht om innovaties niet te blokkeren. Pagina 13 van 18

14 Geconstateerd hebbende dat de verstrekking van attributen een zaak is, waar expliciet beleid van de school aan de orde is en waarin het LAS een centrale rol vervult, ligt het voor de hand dat het LAS ook geschikt wordt om met een dergelijk instelbaar beleid om te gaan. Naast de bovengenoemde persoonsnummers en attributen, is het voor een soepele toegang tot digitaal leermateriaal nodig om leerlingen te kunnen koppelen aan een school (in ieder geval voor scholen met een intern boekenfonds). Daarvoor is ook een identiteit van de school nodig. De Tafel Toegang heeft geconstateerd dat de huidige BRIN systematiek hiervoor onvoldoende goed werkt. Aanbevolen wordt om te wachten op de veranderingen die nu vanuit SION worden voorgesteld en die te zijner tijd te toetsen op hun bruikbaarheid. Pagina 14 van 18

15 6 Advies over governance De Tafel Toegang wenst nadrukkelijk een publiek-privaat IAA Stelsel, inclusief de ruimte voor private partijen om IAA diensten te leveren in dit stelsel maar ook met ruimte voor gemeenschappelijke voorzieningen die het onderwijsveld voor zichzelf realiseert. Overigens constateert de Tafel dat er geregeld over autorisatie wordt gesproken, maar dat het toekennen van het recht op toegang tot bepaald digitaal leermateriaal een taak is van aanbieders in de educatieve content keten en dus buiten het IAA Stelsel valt. De Tafel Toegang wenst een publiek-private governance, waarbij het onderwijsveld wel bepaalt welke behoefte er bestaat aan IAA diensten vanuit de markt. Ook zijn bepaalde functies zoals een centrale vertrouwensfunctie een eenduidig publieke verantwoordelijkheid. Er zijn diverse zaken waarop governance plaats dient te vinden: IAA Standaarden voor het gehele onderwijsveld. Dit omvat een AfsprakenStelsel voor IAA in het onderwijs. Het omvat ook een roadmap (op hoog abstractieniveau) hoe naar het eid Stelsel toe te groeien. IAA Voorzieningen; Authenticatie dienst, Attributen dienst, Nummervoorziening etc. Implementatieafspraken over IAA voor het gehele onderwijs. Dit zijn afspraken per wanneer een nieuwe versie van het AfsprakenStelsel worden geïmplementeerd door de aanbieders van IAA diensten en (waar van toepassing) de afnemers van die diensten. De feitelijke naleving van de afspraken (toezicht op kwaliteit, beveiliging etc). Dit is ook te zien als strategisch, tactische en operationeel beheer, zoals weergegeven in afbeelding 2: Afbeelding 1 Strategisch, tactisch en operationeel beheer IAA Stelsel Pagina 15 van 18

16 De Tafel Toegang stelt daarbij voor om alles rondom de standaard zelf te beleggen bij Edustandaard. Dit is het grootste deel van het strategisch en tactische beheer. De uitvoerende taken (operationeel beheer, security testing etc) worden bij een nader te bepalen operationeel beheerpartij belegd. Daarnaast zijn er afspraken nodig over de implementatie. Voor de educatieve contentketen worden dergelijke afspraken nu gemaakt in ieck verband. De programmastuurgroep ieck is een overleg waarin de onderwijssectoren (PO, VO, MBO) en de marktpartijen (uitgevers, distributeurs, software leveranciers) alle bestuurlijk zijn vertegenwoordigd. De Tafel Toegang adviseert daarom de programmastuurgroep ieck te verzoeken de implementatie van een persistente ID in de leermiddelenketen op zich te nemen. (Dit betekent overigens dat het programma een meer permanente taakstelling krijgt.) Het verdient aanbeveling bij de uitvoering van het project waar nodig leveranciers van IAA-diensten te betrekken, met name bij de latere stappen van de roadmap. Op termijn zouden afspraken over IAA functies typisch op het niveau van de gezamenlijke deelnemers in het IAA Stelsel plaats moeten vinden. Afbeelding 2 Governance op de implementatie verbredend vanuit ieck governance In het verlengde hiervan beveelt de Tafel Toegang aan om voor de uitvoering van de genoemde adviezen een project te vormen, dat in de besturingsstructuur van ieck wordt opgehangen. Pagina 16 van 18

17 7 Naar implementatie De Tafel Toegang beveelt aan om twee projecten in te richten om stappen te zetten voor de implementatie van bovengenoemde adviezen. Het eerste project is gericht op een feitelijke invoering van de aanbevolen persoonsnummers voor leerlingen en docenten per schooljaar Hiertoe wordt een nummervoorziening gerealiseerd, als onderdeel van een centrale vertrouwensfunctie in het IAA Stelsel Onderwijs (in vorming). Invoering per schooljaar dient daarbij vooral als een serieus streven te worden gezien, de zorgvuldigheid staat hierbij echter voorop. In de besturing is daarom een expliciet go-no go moment aan te bevelen waarop besloten wordt al dan niet in te voeren per Binnen de scope van het eerste project wordt het volgende begrepen: 1. Een werkende en in de keten geteste nummervoorziening in juni 2015, bij aanvang van de inschrijving voor het schooljaar Dit betekent dat de voorziening beschikbaar moet zijn voor ketentesten per april Hierbij dienen zowel leerlingen als docenten een nummer te kunnen verkrijgen; 2. Implementatieondersteuning voor het onderwijsveld: a. Handleiding basisregistratie leerlingen en docenten. (Aan welke eisen moeten de administratieve processen voldoen? Voorbeeld procesgang, mogelijke varianten. Ervaringen en adviezen.); b. Handreiking voor de te hanteren betrouwbaarheidsniveaus voor specifieke diensten (Handreiking betrouwbaarheidsniveaus digitaal leren of Handreiking betrouwbaarheids-niveaus onderwijs); c. Adviezen over ter beschikking te stellen attributen voor bepaalde diensten; d. Handleiding voor het introduceren van Single Sign On in een school. Het tweede project is gericht op de vorming van het IAA Stelsel Onderwijs. De nummervoorziening maakt daarvan deel uit, als deel van een in te richten centrale vertrouwensfunctie. Dit project dient te behelzen: 1. Het opstellen van een Afsprakenstelsel, waarin de alle relevante afspraken op business, informatie en technische gebied vastliggen. Hier liggen allereerst overeengekomen uitgangspunten en een architectuur aan ten grondslag. Concreet gaat het onder meer om: a. Definiëring van rollen van vertrouwensdiensten binnen dat stelsel. Authenticatiediensten, Attribuutdiensten, Makelaars etc. Plek centrale vertrouwensfunctie (Omnummering) b. De standaardisatie van de bewijzen (in tenminste soort, inhoud en kwaliteit) die nodig zijn voor de elektronische dienstverleners om hun diensten goed te kunnen leveren. c. Afspraken over business, informatorische en technische interoperabiliteit van de verschillende onderkende rollen d. Juridisch kader e. Beheer f. Toezicht 2. Het opstellen van een roadmap, waarlangs het IAA Stelsel zich (op hoofdlijnen) zal evolueren; 3. Het implementeren van een eerste versie van het IAA Stelsel Onderwijs in de keten voor digitale leermiddelen, waarmee wordt gerealiseerd dat identificatie, authenticatie en de verstrekking van attributen ten behoeve van de toegang tot digitale leermiddelen door dit IAA Stelsel worden geleverd en dat aanbieders van digitaal leermateriaal hier ook gebruik van maken. Bovengenoemde zaken dienen te worden afgestemd met SION IAA, teneinde een goede aansluiting te borgen op de door hen te maken architectuur en roadmap voor het IAA Stelsel Onderwijs. Pagina 17 van 18

18 Kennisnet biedt aan om de genoemde nummervoorziening in het eerste project binnen de gestelde kaders te implementeren. Kennisnet ziet deze voorziening als een onderdeel van de publieke basisinfrastructuur, wat een kerntaak is voor Kennisnet, waarvoor zij ook subsidie van het Ministerie van OCW ontvangt. Tevens constateert Kennisnet dat verschillende projecten in het ECK verband een sterke afhankelijkheid hebben met de te realiseren nummervoorziening. Om de wensen van de onderwijs sector te kunnen realiseren is het uniek kunnen identificeren van gebruikers een belangrijke voorwaarde. De kosten voor deze implementatie worden bestreden vanuit de Kennisnet basissubsidie van OCW. De Tafel Toegang adviseert om het aanbod van Kennisnet te aanvaarden, met dien verstande dat nog een nader besluit door de publieke partijen aan de orde is of Kennisnet ook de operationele uitvoering van die dienst ter hand dient te nemen, of dat het te verkiezen is om dit elders te sourcen (inbesteding of uitbesteding). Pagina 18 van 18

Welkom. Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven.

Welkom. Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven. Welkom Goed om te weten: de informatie in deze presentatie mag niet hergebruikt worden door derden zonder uitdrukkelijke toestemming van de Rijksoverheid. Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen

Nadere informatie

eid Stelsel NL Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven

eid Stelsel NL Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven eid Stelsel NL Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven Programma eid Hans-Rob de Reus ECP Jaarcongres 2013 Ontwikkeling

Nadere informatie

Toelichting bij de Roadmap ieck MBO 2013-2016

Toelichting bij de Roadmap ieck MBO 2013-2016 Toelichting bij de Roadmap ieck MBO 2013-2016 Van: H-P Köhler, projectmanager ieck Distributie & Toegang Aan: Programmagroep & Stuurgroep leden van het ieck programma Datum: 4 februari 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1 eid Platform Programma eid www.eidstelsel.nl Contactpersoon Gerrit Jan van t Eind - Carlo Koch T 06-54 33 43 05 Contouren Launching Plan 1e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan`,

Nadere informatie

Ik ga op reis en ik neem mee

Ik ga op reis en ik neem mee Ik ga op reis en ik neem mee ibestuur 2015 Bob van Os projectleider pilots eid Stelsel Doel Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen en organisaties online zaken kunnen doen met de overheid en het

Nadere informatie

eherkenning, ook voor het onderwijs René van den Assem zelfstandig adviseur

eherkenning, ook voor het onderwijs René van den Assem zelfstandig adviseur eherkenning, ook voor het onderwijs René van den Assem zelfstandig adviseur 12 maart 2013 eherkenning, ook voor het onderwijs Introductie eherkenning Ontwikkelingen Mogelijke toepassingen in onderwijs

Nadere informatie

eid Stelsel NL & eid Wenkend perspectief

eid Stelsel NL & eid Wenkend perspectief eid Stelsel NL & eid Wenkend perspectief Authenticatiemiddelen volgens de Strategische Verkenning Groeiende behoefte aan veilige(re) elektronische dienstverlening in private en publieke sector Hoog betrouwbare

Nadere informatie

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Contactpersoon Nicole Damen T 06 46 87 92 55 nicole.damen@logius.nl Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Aantal pagina's 5 Onderwerp Status Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Ter informatie

Nadere informatie

Authenticatie en autorisatie. 31 mei 2012

Authenticatie en autorisatie. 31 mei 2012 Authenticatie en autorisatie 31 mei 2012 Inhoud Wat is het Waarom belangrijk Het speelveld Waar gaan we naar toe Invulling voor Belastingdienst eid Stelsel NL Wat is het? Authenticatie: ben je, die je

Nadere informatie

Toelichting op vraagstuk businessmodel Idensys en SEO rapport voor consultatiebijeenkomst 22 en 23 september 2015

Toelichting op vraagstuk businessmodel Idensys en SEO rapport voor consultatiebijeenkomst 22 en 23 september 2015 Programma Idensys Contactpersoon Huub Janssen Aantal pagina's 5 Toelichting op vraagstuk businessmodel Idensys en SEO rapport voor consultatiebijeenkomst 22 en 23 september 2015 Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 034 Digitale leermiddelen Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Datum 3 juli 2015 Privacy en informatiebeveiliging in het primair en voortgezet onderwijs

Datum 3 juli 2015 Privacy en informatiebeveiliging in het primair en voortgezet onderwijs >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG.. Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Agenda publiek- private tafels Doorbraakproject Onderwijs en ict

Agenda publiek- private tafels Doorbraakproject Onderwijs en ict Inleiding Dit document beschrijft de 10 thema s die samen de agenda voor de publiek- private tafels voor het Doorbraakproject Onderwijs en ict vormen. Deze agenda is samengesteld op basis van de input

Nadere informatie

eherkenning Douwe Lycklama Adviseur eherkenning Douwe.lycklama@ictu.nl 0655 711 150

eherkenning Douwe Lycklama Adviseur eherkenning Douwe.lycklama@ictu.nl 0655 711 150 eherkenning Douwe Lycklama Adviseur eherkenning Douwe.lycklama@ictu.nl 0655 711 150 17 november 2011 eherkenning is er Live sinds april 2010 Ruim 30000 bedrijven hebben een middel Onafgebroken in

Nadere informatie

Gebruiksvoorwaarden eherkenning

Gebruiksvoorwaarden eherkenning Gebruiksvoorwaarden eherkenning Deze Gebruiksvoorwaarden zijn van toepassing op het verlenen van diensten door Deelnemers aan Dienstverleners en Dienstafnemers in het kader van het Netwerk voor eherkenning.

Nadere informatie

Eindrapport SION IAA 2013: Persoonsnummers en IAA voorzieningen in het onderwijs

Eindrapport SION IAA 2013: Persoonsnummers en IAA voorzieningen in het onderwijs Eindrapport SION IAA 2013: Persoonsnummers en IAA voorzieningen in het onderwijs Advies in Vertrouwen René van den Assem 3 februari 2014 Definitief Versie 1.0 1 Oplegnotitie bij dit rapport IST Binnen

Nadere informatie

Jaarplan 2015. Programma eid. In dit Jaarplan eid leest u welke activiteiten in 2015 worden uitgevoerd door het programma eid. Publicatieversie 1.

Jaarplan 2015. Programma eid. In dit Jaarplan eid leest u welke activiteiten in 2015 worden uitgevoerd door het programma eid. Publicatieversie 1. Directoraat-Generaal Programmabureau eid Wonen, eidstelsel@minbzk.nl Bouwen en Integratie www.eid-stelsel.nl Jaarplan 2015 Datum 24 maart 2015 Versie 1.0 Aantal pagina's 8 Programma eid In dit Jaarplan

Nadere informatie

iemand aan wie hij/zij is, bij authenticatie wordt vastgesteld of deze persoon ook daadwerkelijk is wie die zegt dat die is.

iemand aan wie hij/zij is, bij authenticatie wordt vastgesteld of deze persoon ook daadwerkelijk is wie die zegt dat die is. > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag 2013-0000730734

Nadere informatie

Digitaal aanmelden, overdragen en inschrijven. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs

Digitaal aanmelden, overdragen en inschrijven. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Digitaal aanmelden, overdragen en inschrijven Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Inhoud 1. Sion 2. Uitgangspunten 3. Streefbeeld MBO 4. 1 Aanmelden : Aanmeldgegevens hergebruiken uit BRON 5. 2

Nadere informatie

Gespreksnotitie over punten van consensus en discussie binnen het Nederlandse eid afsprakenstelsel.

Gespreksnotitie over punten van consensus en discussie binnen het Nederlandse eid afsprakenstelsel. Programma eid Project Afsprakenstelsel Auteur Eric Verheul Bezoekadres: Herman Gorterstraat 5 3511EW Utrecht www.eid-stelsel.nl 1 Doel van dit document Gespreksnotitie over punten van consensus en discussie

Nadere informatie

PRIVACYBELEID. Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam

PRIVACYBELEID. Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam PRIVACYBELEID Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Documentinformatie... 2 1.1. Documentgeschiedenis... 2 2. Privacybeleid Pseudonimiseer

Nadere informatie

kansen voor bedrijven & (semi) overheidsorganisaties 12 juni 2012

kansen voor bedrijven & (semi) overheidsorganisaties 12 juni 2012 kansen voor bedrijven & (semi) overheidsorganisaties 12 juni 2012 Agenda 1. Introductie eherkenning 2. Kansen / voordelen 3. Specifieke (EH) functionaliteit: 1. Machtigingen beheer 2. Signing/ondertekendienst

Nadere informatie

Afsprakenstelsel ElD. september 2013. 26-09-2013 Kennisplatform Administratieve Software

Afsprakenstelsel ElD. september 2013. 26-09-2013 Kennisplatform Administratieve Software Afsprakenstelsel ElD september 2013 26-09-2013 Kennisplatform Administratieve Software Wat zijn de feiten 2012.10.26 Publicatie Strategische verkenning EID-stelsel 2013.06.07 Publicatie Werking EID-stelsel

Nadere informatie

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015 Bedrijfsvoering De gemeenteraad van Bloemendaal Datum : 19 augustus 2015 Uw kenmerk : Ons kenmerk : 2015056815 Behandeld door : J. van der Hulst Doorkiesnummer : 023-522 5592 Onderwerp : Rapportage informatiebeveiliging

Nadere informatie

Realisatie nummervoorziening

Realisatie nummervoorziening Realisatie nummervoorziening Versienummer : Versie 0.8 (29-10-2015) Kennisnet.nl Realisatie nummervoorziening, 2 november 2015 2 / 20 Inhoudsopgave 0 Documentgeschiedenis 3 0.1 Wijzigingen 3 0.2 Goedkeuring

Nadere informatie

Betrouwbaar, veilig en gebruiksvriendelijk inloggen bij overheid en bedrijfsleven

Betrouwbaar, veilig en gebruiksvriendelijk inloggen bij overheid en bedrijfsleven Betrouwbaar, veilig en gebruiksvriendelijk inloggen bij overheid en bedrijfsleven Inhoud Online toegang; waar gaat het over? Waarom Idensys Hoe realiseren? Hoe werkt Idensys? Wat levert het op? Planning

Nadere informatie

Technische beschrijving pseudonimisatie gegevensverzameling NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

Technische beschrijving pseudonimisatie gegevensverzameling NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Bijlage 2 bij Privacyreglement NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Technische beschrijving pseudonimisatie gegevensverzameling NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Pseudonimisatie Onder 'pseudonimisatie'

Nadere informatie

Adviescommissie Authenticatie en Autorisatie Bedrijven (A3 Bedrijven)

Adviescommissie Authenticatie en Autorisatie Bedrijven (A3 Bedrijven) Adviescommissie Authenticatie en Autorisatie Bedrijven (A3 Bedrijven) EINDRAPPORTAGE Cor Franke Voorzitter Achtergrond steeds meer contacten tussen overheid en bedrijven vinden langs elektronische weg

Nadere informatie

Congres Publiek Private Samenwerking en Identity Management Op het juiste spoor met eherkenning

Congres Publiek Private Samenwerking en Identity Management Op het juiste spoor met eherkenning Congres Publiek Private Samenwerking en Identity Management Op het juiste spoor met eherkenning Marije Jurriëns, business consultant eherkenning & Idensys, Logius Agenda 1. Wat is eherkenning, hoe werkt

Nadere informatie

Altijd waakzaam en betrouwbaar

Altijd waakzaam en betrouwbaar Onderwerpen Authenticatie: Stand van zaken Fidesque Verificatie van een gebruiker Betrouwbaarheidsniveaus Afsprakenstelsel eherkenning Roadmap eherkenning Authenticatie: Stand van zaken YOB Authenticatie

Nadere informatie

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Voortgezet Onderwijs, Instruct B.V.

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Voortgezet Onderwijs, Instruct B.V. Bijlage A bij de Bewerkersovereenkomst Instruct B.V. Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Voortgezet Onderwijs, Instruct B.V. Instruct B.V. is een educatieve uitgeverij die verschillende digitale producten

Nadere informatie

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud) en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en sambo-ict Bas Kruiswijk V1.0, [datum: 18 maart 2013] Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1.

Nadere informatie

Het ieck programma, Distributie en Toegang

Het ieck programma, Distributie en Toegang Het ieck programma, Distributie en Toegang Een publiek private samenwerking tussen scholen, leveranciers en Kennisnet H-P Köhler Kennisnet René Visser, Da Vinci Jannes Hessels, GEU en EduActief Inhoud

Nadere informatie

ECK Distributie en Toegang 2.0 Principes & Processen

ECK Distributie en Toegang 2.0 Principes & Processen ECK Distributie en Toegang 2.0 Principes & Processen Documentgeschiedenis Versie Datum Omschrijving 0.1 mrt 2014 1 e concept 0.2 aug 2014 Input 1e KAT procesoverleg 0.3 aug 2014 Interne review 0.4 aug

Nadere informatie

Reactie op Ontwerp op hoofdlijnen van de werking van het eid Stelsel NL d.d. 7 juni 2013 (versie 0.9)

Reactie op Ontwerp op hoofdlijnen van de werking van het eid Stelsel NL d.d. 7 juni 2013 (versie 0.9) FS 45-09-07C Bezoekadres: Wilhelmina v Pruisenweg 52 2595 AN Den Haag 96810 2509 JE Den Haag www.logius.nl Reactie op Ontwerp op hoofdlijnen van de werking van het eid Stelsel NL d.d. 7 juni 2013 (versie

Nadere informatie

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers Informatiebeveiliging en privacy Remco de Boer Ludo Cuijpers Voorstellen Remco de Boer Informatiearchitect Kennisnet (programma SION) Ludo Cuijpers MSc, MIM Expert informatiebeveiliging en privacy Werkzaam

Nadere informatie

Opening. Peter Benschop

Opening. Peter Benschop Opening Peter Benschop Consultatie bijeenkomst gemeenten 12 juni 2013 Welkom Kees Duijvelaar (VNG) Erik Hartjes (NVVB) Consultatie bijeenkomst gemeenten 12 juni 2013 Aanleiding, proces, stand van zaken

Nadere informatie

Beknopt plan van aanpak project centrale huisvesting

Beknopt plan van aanpak project centrale huisvesting BIJLAGE 2 Beknopt plan van aanpak project centrale huisvesting Het vervolgtraject na het raadsbesluit van 1 juli 2010 april 2010 2010011330 Project 3252 - Voorbereidingsfase centrale huisvesting gemeente

Nadere informatie

% &# / "0!( /!!!"2 3 4"2- % 3,"2!#5*! % 3!" 3 6"!"!. 1!#74 2-"

% &# / 0!( /!!!2 3 42- % 3,2!#5*! % 3! 3 6!!. 1!#74 2- !"!#$ % &# % '"&( % )*+#$ %,"!-"+. / 0!( / #"-1 / "0!( /!!!"2 3 4"2- % 3,"2!#5*! % 3!" 3 6"!"!. $1"!- 1!#74 2-" +7.-# !"#2-- 1! "!""!"!#!--1 8 "#!--1-" 11#-#*" 291*:!!*1"12##81# 1-###1! #*0 ;22#-1!!-

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Algemene ontwikkelingen IAM Onderwijs Jaap Kuipers Platform Identity Management Nederland Utrecht 2013-03-12

Algemene ontwikkelingen IAM Onderwijs Jaap Kuipers Platform Identity Management Nederland Utrecht 2013-03-12 Algemene ontwikkelingen IAM Onderwijs Jaap Kuipers Platform Identity Management Nederland Utrecht 2013-03-12 Algemene ontwikkelingen Authenticatie en autorisatie buiten applicaties Onderscheid in micro-

Nadere informatie

Overstapservice: privacy en informatiebeveiliging wat een school moet weten bij het gebruik van OSO

Overstapservice: privacy en informatiebeveiliging wat een school moet weten bij het gebruik van OSO Overstapservice: privacy en informatiebeveiliging wat een school moet weten bij het gebruik van OSO Kennisnet, augustus 2015 Versie 1.0 Auteurs: Debby Sikking, Job Vos (Kennisnet) CHECKLIST OVERSTAPSERVICE:

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

Single Sign On. voor. Residentie.net en Denhaag.nl

Single Sign On. voor. Residentie.net en Denhaag.nl Single Sign On voor Residentie.net en Denhaag.nl Omschrijving : -- Opgesteld door : Leon Kuunders Referentie : -- Datum : 30 augustus 2003 Versie : 0.31 (draft) Versiebeheer Versie Datum Auteur Wijziging

Nadere informatie

Insteek bij de realisatie van MBOcloud is, dat plateau 1 vrijwel volledig zal bestaan uit hergebruik en koppeling van bestaande componenten.

Insteek bij de realisatie van MBOcloud is, dat plateau 1 vrijwel volledig zal bestaan uit hergebruik en koppeling van bestaande componenten. Governance MBOcloud 1. Inleiding Nu binnenkort de realisatie van MBOcloud van start gaat, is het goed om vooruit te kijken naar de governance- aspecten van deze ontwikkeling. Het is belangrijk te weten

Nadere informatie

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers Bijlage 1 bij de Bewerkersovereenkomst Noordhoff Uitgevers Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers Noordhoff Uitgevers is een educatieve uitgeverij die verschillende

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Staatssecretaris van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Gebruiksvoorwaarden eherkenning

Gebruiksvoorwaarden eherkenning Gebruiksvoorwaarden eherkenning Deze gebruiksvoorwaarden zijn van toepassing op het verlenen van diensten in het kader van het Netwerk voor eherkenning. Algemeen Artikel 1. Definities 1.1 Alle in deze

Nadere informatie

Meerjarenplan sambo-ict, Jaarplan Kennisnet onderwijs in ontwikkeling

Meerjarenplan sambo-ict, Jaarplan Kennisnet onderwijs in ontwikkeling Meerjarenplan sambo-ict, Jaarplan Kennisnet onderwijs in ontwikkeling Auteur Datum Jan Bartling, Martine Kramer 2 oktober 2015 1. Meerjarenplan sambo-ict 2. Jaarplan Kennisnet 3. Ontwikkelingen naar de

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 CVIII Rol van de overheid bij digitale dataverwerking en -uitwisseling II; privacy en toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten Q BRIEF

Nadere informatie

Inhoud van het wetsvoorstel

Inhoud van het wetsvoorstel POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Economische Zaken

Nadere informatie

Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs

Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0 Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Inhoud INLEIDING... 4 1. GEMEENSCHAPPELIJKE INFORMATIEHUISHOUDING... 5 1.1. Toelichting vraagstuk... 5 1.2. Voorgestelde

Nadere informatie

Bronnenlijst Literatuur: Boeken: Internetsites:

Bronnenlijst Literatuur: Boeken: Internetsites: Samenvatting Het doel van dit rapport is om een neutrale conclusie te geven over de efficiëntie van de authenticatiedienst eherkenning. Door efficiënt gebruik zou eherkenning er voor moeten zorgen dat

Nadere informatie

Burgerservicenummer Eén nummer is genoeg

Burgerservicenummer Eén nummer is genoeg 1 Burgerservicenummer Eén nummer is genoeg I. Ruiter Programmabureau BSN 1 Eén nummer is genoeg 1. Historie en context 2. Hoofdlijnen BSN-stelsel 3. Betekenis BSN 4. Beheervoorziening BSN en Architectuur

Nadere informatie

ieck projectplan implementatie UWLR (uitwisseling leerresultaten)

ieck projectplan implementatie UWLR (uitwisseling leerresultaten) ieck projectplan implementatie UWLR (uitwisseling leerresultaten) Opdrachtgever : Opdrachtnemer : Projectmanager : Stuurgroep ieck Programmamanager ieck, Willem-Jan v Elk H-P Köhler Inhoudsopgave 1 Documentgeschiedenis...

Nadere informatie

Privacyreglement AMK re-integratie

Privacyreglement AMK re-integratie Privacyreglement Inleiding is een dienstverlenende onderneming, gericht op het uitvoeren van diensten, in het bijzonder advisering en ondersteuning van opdrachtgevers/werkgevers in relatie tot gewenste

Nadere informatie

Dit document is een presenteerbaar aanbod of bestelling voor doorontwikkelen van

Dit document is een presenteerbaar aanbod of bestelling voor doorontwikkelen van Dit document is een presenteerbaar aanbod of bestelling voor doorontwikkelen van NORA-3. Het bevat doelen, de Ist en Soll situatie van het NORA katern beveiliging en als laatste sheet de producten die

Nadere informatie

ADDENDUM: betreffende het ontwikkelen, aansluiten, integreren en gebruiken van standaarden voor decentralisaties in het sociaal domein.

ADDENDUM: betreffende het ontwikkelen, aansluiten, integreren en gebruiken van standaarden voor decentralisaties in het sociaal domein. ADDENDUM: betreffende het ontwikkelen, aansluiten, integreren en gebruiken van standaarden voor decentralisaties in het sociaal domein. tussen KING en Leveranciers van gemeentelijke softwareproducten Inhoud

Nadere informatie

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains Vincent van Pelt Congres architectuur in de Zorg 18 juni 2015 Vincent van Pelt, MD Senior adviseur, Nictiz vvpelt@nictiz.nl IHE voorzitter werkgroep

Nadere informatie

Bewerkersovereenkomst. Afnemer Logius. behorende bij het aanvraagformulier MijnOverheid

Bewerkersovereenkomst. Afnemer Logius. behorende bij het aanvraagformulier MijnOverheid Bewerkersovereenkomst Afnemer Logius behorende bij het aanvraagformulier MijnOverheid De ondergetekenden: [ ], verder te noemen : Afnemer en De Staat der Nederlanden, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Een architectuur voor authenticatie en autorisatie van burgers en bedrijven voor de overheid (een tussenstand)

Een architectuur voor authenticatie en autorisatie van burgers en bedrijven voor de overheid (een tussenstand) GOA Een architectuur voor authenticatie en autorisatie van burgers en bedrijven voor de overheid (een tussenstand) Kees de Jong Overheden en overheidsinstellingen bieden burgers en bedrijven in toenemende

Nadere informatie

Verslag Architectuurraad 09-10-2014

Verslag Architectuurraad 09-10-2014 Verslag Architectuurraad 09-10-2014 Aanwezig: Jos Dirksen (Malmberg, GEU), Arjan Aarnink (CITO), Jacob Hop (sambo-ict), Joost van Dijck (VDOD), Tonny Plas / Brian Dommisse (SION, Kennisnet), Daniel van

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

Certificate Policy Bedrijfstestomgeving ZOVAR

Certificate Policy Bedrijfstestomgeving ZOVAR Certificate Policy Bedrijfstestomgeving ZOVAR Uitgave : agentschap Versie : 1.0 Definitief Datum : 26-7-2007 Bestandsnaam : 20070726 CP bedrijfstestomgeving ZOVAR 1.0.doc Organisatie ZOVAR Pagina 2 van

Nadere informatie

Opname WPA2-Enterprise op de lijst voor pas toe of leg uit

Opname WPA2-Enterprise op de lijst voor pas toe of leg uit FS 151028.2B Forum Standaardisatie Wilhelmina v Pruisenweg 104 2595 AN Den Haag Postbus 84011 2508 AA Den Haag www.forumstandaardisatie.nl Opname WPA2-Enterprise op de lijst voor pas toe of leg uit FORUM

Nadere informatie

VVE-UP. De Haagse Scholen 18 juni 2012. Margot de Ruiter Projectleider VVE-UP

VVE-UP. De Haagse Scholen 18 juni 2012. Margot de Ruiter Projectleider VVE-UP VVE-UP De Haagse Scholen 18 juni 2012 Margot de Ruiter Projectleider VVE-UP Doel vanavond U informeren over VVE-UP (Met de gedachte: als u meer weet over de achtergrond kunt u beter meedenken). Beantwoorden

Nadere informatie

Bijlage I - Introductie: authenticatie en eid

Bijlage I - Introductie: authenticatie en eid Bijlage I - Introductie: authenticatie en eid In het Algemeen Overleg (AO) van 25 november 2015 is gevraagd uiteen te zetten hoe de pilots voor de gebruiker er uit gaan zien. Onder het kopje introductie

Nadere informatie

Transactieland Koppelzone concept

Transactieland Koppelzone concept Transactieland Koppelzone concept Vooraf Het koppelzone 1 concept is een bepaalde manier van samenwerken Het samenwerken wordt daarbij ondersteund door c.q. in die samenwerking wordt gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Derden-mededeling Overstapservice Onderwijs

Derden-mededeling Overstapservice Onderwijs Mededeling over de betrouwbaarheid van de Overstapservice Onderwijs Onlangs heeft Infoseccon BV een rapport over het geautomatiseerde systeem van Overstapservice Onderwijs (OSO) uitgebracht. Infoseccon

Nadere informatie

Handleiding voor aansluiten op DigiD

Handleiding voor aansluiten op DigiD Handleiding voor aansluiten op DigiD Versie 4.2.2 Januari 2015 Colofon Projectnaam Contactpersoon Organisatie DigiD Servicecentrum Logius Logius Postbus 96810 2509 JE Den Haag servicecentrum@logius.nl

Nadere informatie

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Datum 24 september 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Scenario 1: Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de vulling van de monitor, met aanvullingen

Nadere informatie

Projectplan Sion 2014

Projectplan Sion 2014 Projectplan Sion 2014 Identificatie, Authenticatie, Autorisatie (IAA) Auteur : Brian Dommisse Versienummer : 1.01 (6 maart 2014) Projectplan IAA 2014 versie 0.11 6 februari 2014 2 / 13 Inhoudsopgave 0

Nadere informatie

eid Stelsel Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven Programma eid

eid Stelsel Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven Programma eid eid Stelsel Het eid Stelsel maakt het mogelijk dat mensen altijd en veilig online zaken kunnen doen met de overheid en het bedrijfsleven Programma eid Aanleiding eid Stelsel En ook: Kabinetsambitie Digitaal

Nadere informatie

Context Informatiestandaarden

Context Informatiestandaarden Context Informatiestandaarden Inleiding Om zorgverleners in staat te stellen om volgens een kwaliteitsstandaard te werken moeten proces, organisatie en ondersteunende middelen daarop aansluiten. Voor ICT-systemen

Nadere informatie

Stichting Inlichtingenbureau Privacy jaarverslag 2014. Versie 1.0

Stichting Inlichtingenbureau Privacy jaarverslag 2014. Versie 1.0 Stichting Inlichtingenbureau Privacy jaarverslag 2014 Versie 1.0 Status Definitief Datum 12 maart 2015 1. Privacybescherming en informatiebeveiliging... 3 1.1 Inleiding/privacy by design... 3 1.2 Verwerking

Nadere informatie

VNG: Referentiemodellen Gegevensuitwisseling Jeugddomein. Concept, 30 september 2014.

VNG: Referentiemodellen Gegevensuitwisseling Jeugddomein. Concept, 30 september 2014. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Staatssecretaris van Volksgezondheid,

Nadere informatie

SERVICECODE AMSTERDAM

SERVICECODE AMSTERDAM SERVICECODE AMSTERDAM Inleiding Stadsdeel Zuidoost heeft de ambitie om tot de top drie van stadsdelen met de beste publieke dienstverlening van Amsterdam te horen. Aan deze ambitie wil het stadsdeel vorm

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Autorisatiemodule

Gebruikershandleiding Autorisatiemodule Gebruikershandleiding Autorisatiemodule Versie 1.1 juli 2014 Inhoudsopgave 1. Uitleg over het gebruik van digicodes... 3 1.1. Wat kan ik met een digicode?... 3 1.2. Hoe ziet een digicode eruit?... 4 1.3.

Nadere informatie

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse:

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse: Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015 De versnellingsvraag Versnellingsvraag Stichting Klasse: Hoe kunnen we met de learning analytics vanuit dashboards, zoals dat van Snappet, in combinatie

Nadere informatie

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Presentatie Privacy Binnen het programma doorontwikkeling veiligheidshuizen is Privacy een belangrijk onderwerp.

Nadere informatie

Processen en juridische aspecten LV WOZ

Processen en juridische aspecten LV WOZ Processen en juridische aspecten LV WOZ LV WOZ Inlichtingen Peter van den Heuij T 070-3427816 p.p.a.heuij@minfin.nl Datum 23 mei 2011 Auteur Ruud Kathmann Bijlage: Inleiding Voor de aanbesteding van de

Nadere informatie

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat KENNISNET 1. Zijn er volgens u in deze toelichting aanvullingen of anderszins wijzigingen

Nadere informatie

Gebruikersvoorwaarden EnqueteViaInternet.nl

Gebruikersvoorwaarden EnqueteViaInternet.nl Gebruikersvoorwaarden EnqueteViaInternet.nl ABF Software Development BV 2014 EnqueteViaInternet.nl is een product van ABF Software Development. Privacy en bescherming van persoonlijke informatie Bekijk

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Jaarplan 2015/2016 Vastgesteld op 12 juni 2015. Activiteiten 1. Resultaat Uitvoering Planning Borgen van de personele

Jaarplan 2015/2016 Vastgesteld op 12 juni 2015. Activiteiten 1. Resultaat Uitvoering Planning Borgen van de personele Jaarplan / Vastgesteld op 12 juni 1. ORGANISATIE Doel: Optimaliseren van de bedrijfsvoering van het SWV Helmond-Peelland VO. Activiteiten 1. Resultaat Uitvoering Planning Borgen van de personele De personeelsdossiers

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Samenwerken in vertrouwen!

Samenwerken in vertrouwen! Samenwerken in vertrouwen! Standaardisatie van uitwisseling van identiteitsgegevens Bart Knubben Bureau Forum Standaardisatie Seminar Elektronische identiteiten en diensten 4 juni 2013 2 De wereld draait

Nadere informatie

NORA Sessie 5. 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting. Jaap van der Veen

NORA Sessie 5. 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting. Jaap van der Veen NORA Sessie 5 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting Jaap van der Veen Agenda 29-5-2013 1. Welkom 2. Presentatie Eric Brouwer en Joris Dirks over Kennismodel NORA-Wiki en hoe we onze informatie

Nadere informatie

Uitvoering bezwaaradviescommissie

Uitvoering bezwaaradviescommissie Uitvoering bezwaaradviescommissie Aanleiding bezwaaradviescommissie Eerder is door de samenwerkingsverbanden passend primair onderwijs regio Leiden (PO2801), passend onderwijs Rijnstreek (PO2813) en primair

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Privacy Bijsluiter Registratie-/ Planningsoftware Uitgeverij Zwijsen B.V.

Privacy Bijsluiter Registratie-/ Planningsoftware Uitgeverij Zwijsen B.V. Bijlage 1 Privacy Bijsluiter Registratie-/ Planningsoftware Uitgeverij Zwijsen B.V. Uitgeverij Zwijsen B.V. is een educatieve uitgeverij die verschillende digitale producten en diensten ( digitale leermiddelen

Nadere informatie

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd De regiepiramide ontsluierd Inleiding Regie is een veelgebruikte term voor een vorm van organiseren in het facilitaire werkveld. Toch is het lang niet altijd duidelijk wat er precies onder moet worden

Nadere informatie

Agenda. 1. Opening en Mededelingen. 2. Verslag. 3. Financiën: bestedingsplannen. Betreft Agenda Nationaal Beraad Digitale Overheid

Agenda. 1. Opening en Mededelingen. 2. Verslag. 3. Financiën: bestedingsplannen. Betreft Agenda Nationaal Beraad Digitale Overheid Agenda Betreft Agenda Nationaal Beraad Digitale Overheid Vergaderdatum en -tijd 7 juli 2015, 15.00-16.30 uur. Locatie CAOP, Lange Voorhout 13, Den Haag. Baljuwzaal. Contactpersoon Hans van der Stelt hans.stelt@digicommissaris.nl

Nadere informatie

Software als Service *

Software als Service * Software als Service * Een nieuw tijdperk voor testen? Wijnand Derks Telematica Instituut wijnand.derks@telin.nl * Deze presentatie is gebaseerd op het rapport: Roadmap Software als Service, i.s.m. TNO

Nadere informatie

Minister van Financiën. Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Minister van Financiën. Postbus 20201 2500 EE Den Haag POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN Minister van Financiën Postbus 20201

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Workshop Privacy en Triage

Workshop Privacy en Triage Workshop Privacy en Triage Programma 1. Over de streep 2. Introductie Privacy & Triage 3. Triage in casus Privacy staat integraal werken in sociaal domein in de weg Gemeenten krijgen een grotere verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Introductie op het eid Stelsel. programma eid. Versie: 1.0. Datum: 21 januari 2014. Status: Definitief. Pagina 1 van 18

Introductie op het eid Stelsel. programma eid. Versie: 1.0. Datum: 21 januari 2014. Status: Definitief. Pagina 1 van 18 Introductie op het eid Stelsel programma eid Versie: 1.0 Datum: 21 januari 2014 Status: Definitief Pagina 1 van 18 Colofon Programma eid Deelproject Afsprakenstelsel Bezoekadres: Herman Gorterstraat 5

Nadere informatie