We krijgen alleen maar positieve reacties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "We krijgen alleen maar positieve reacties"

Transcriptie

1 #1 Personeelsblad Radboudumc Jaargang 40 januari 2015 Karin van Meerten over sneldiagnose bij kanker: We krijgen alleen maar positieve reacties Rondvraag Kan de mantelzorger de zorg nog aan? Vaccin voor erfelijke darmkanker Ontsporende darmcellen tijdig aanpakken

2 #1 januari hulpfonds voor radboud personeel INHOUD 15 LEESTIP Marjolein Olde Hartman is casemanager Chirurgische Oncologie. Zij tipt het artikel over sneldiagnose bij kanker op pagina 12 tot en met 15. Professionele & betrokken kinderopvang op de campus Ruime, sfeervolle binnen- en buitenruimte, Park en bos zijn achtertuin Speciaal babybeleid, Extra uitdaging voor 3+ kinderen Opvang op wisselende dagen mogelijk, Open van 7 tot 7 Betrokken bij ouders Iedereen is welkom! Toernooiveld ED Nijmegen T F E opent nieuwe werelden Vijfdaagse taaltrainingen op maat o.a. Engels, Duits en Nederlands Taal brengt je verder Heb je behoefte aan financiële ondersteuning? Het Hulpfonds helpt. Het Hulpfonds helpt met financieel advies, begeleiding en renteloze leningen. Neem contact op voor meer informatie: Telefoon: (024) Nijmegen Pastoor Nevestraat 8 RU Hulpfonds adv RADBODE 97x130_05.indd :00 Riant en zeer royale uitgebouwde tweekapper met garage in bosrijke omgeving in Brakkenstein! Gelegen in een prettige woonomgeving op een steenworp afstand van het bos Heumensoord, nabij de Radboud Universiteit, de ziekenhuizen Radboud UMC en CWZ ziekenhuis. De woning ligt mooi op een kavel van maar liefst 307 m 2 met een diepe voortuin, oprit en achtertuin in een kindvriendelijke buurt. Woonoppervlakte 140 m 2 Inhoud 570 m 3 Perceeloppervlakte 307 m 2 Vraagprijs: ,- k.k. Kijk nu op Nijmegen Aldenhof 5114 Ruime vrijgelegen semi-bungalow met inpandige garage en diepe zonnige achtertuin. De woning beschikt over een riante woonkamer welke in open verbinding staat met een kantoor-/ werkkamer en de splinternieuwe keuken (mei 2014). De badkamer, 4 slaapkamers en een werkkamer zijn gelegen op de eerste verdieping. De woning is recent voorzien van nieuw stuc- en schilderwerk. Woonoppervlakte 188 m 2 Inhoud 635 m 3 Perceeloppervlakte 560 m 2 Vraagprijs: ,- k.k. Oranjesingel NM Nijmegen T (024) E I Patiëntenzorg 4 februari is het 08 Wereldkankerdag. Daarom in dit nummer veel aandacht voor kanker. Een mooie mijlpaal is de snel diagnose. Wat betekent dit voor patiënten? Onderzoek Veel mensen met Lynch 12 syndroom krijgen darmkanker voor hun vijftigste. De oorzaak: een foutje in hun erfelijke spellingscontrole. Jolanda de Vries en Nicoline Hoogerbrugge onderzoeken een zelf ontwikkeld vaccin, waarmee ontsporende darmcellen in een vroeg stadium worden aangepakt. Onderwijs Van excellente onderzoekers succesvolle onderzoeksleiders 15 maken. Met de Hypatia Track willen we onze onderzoekers belangrijke spelers maken op het internationale speelveld van de wetenschap. Kwaliteit Het Radboudumc publiceert op de website resultaten van zorg 16 om patiënten te helpen bij het maken van keuzes. Steeds meer afdelingen openbaren zo de kwaliteit van hun zorg. Rondvraag De langdurige zorg 20 wordt dit jaar hervormd. Daardoor kunnen mensen langer in hun eigen omgeving blijven wonen. Maar de vraag is of de mantelzorger de zorg zo nog aan kan. RUBRIEKEN 04 Het getal 06 Kort 11 5 Vragen aan 18 Zapservice 19 De patiënt 22 Collega s 23 HET MOMENT 24 Achterop Lees: Die onzeker heid is slopend Patiënten die vol spanning op hun uitslag moesten wachten. Over tien dagen hoort u meer Als oncologieverpleegkundige keek ik het met lede ogen aan. Ik ben zo blij met de sneldiagnose en dat ik als casemanager, samen met twee andere collega s, nu zoveel meer voor onze patiënten kan betekenen. Het kostte behoorlijk wat inspanning voor afdelingen en medewerkers om sneldiagnose te realiseren, maar het is nu al gelukt voor veertien oncologische zorgpaden. 80 procent van deze patiënten krijgt de uitslag zelfs binnen 24 uur. Wij, casemanagers, zijn daarbij een belangrijke spin in het web. We zijn het vaste aanspreekpunt voor patiënten. Wij hebben zicht op de logistiek en coördineren de onderzoeken en behandelingen. We doen ook aan psychosociale begeleiding. Zo fijn dat we altijd op jullie kunnen terugvallen en dat we zo snel de uitslag krijgen, horen we regelmatig van hen terug. Daar mogen we trots op zijn, de kwaliteit van zorg is er enorm door verbeterd. Marjolein Olde Hartman

3 4 personeelsblad radboudumc #1 januari HET GETAL Marjan Wassenaar Paul Lagro opblaasbare apparaten, een MRI-scanner en een gerobotiseerd röntgenapparaat, staan sinds kort opgesteld in het OK-complex, ter voorbereiding op de bouw van de MITeC OK s. Aangevuld met kartonnen muren, beeldschermen en ander herbruikbaar materiaal vormen zij een mockup oftewel namaak-ok. MITeC, het Medical Innovation & Technology expert Center, doet onderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van chirurgische ingrepen en onderzoekt technieken en methoden om operaties veiliger en minder belastend te maken. Het ultieme streven is om patiënten in deze operatiekamers op één dag compleet te behandelen, daar waar een behandeltraject nu nog weken in beslag neemt. De afdelingen Operatiekamers en Radiologie werken samen met projectbureau Bouwzaken aan de realisatie van de MITeC-OK s. Martin Janssen, coördinator OK-technologie: Tot 30 maart kunnen we in de mockup werksituaties simuleren om een optimale werkomgeving te creëren, daarna start de bouw. Ook gaan we drie zorgpaden stap voor stap doorontwikkelen. In de mockup merk je, beter dan vanaf een bouwtekening, wat wel en niet gaat werken. Met de faciliteiten die we nu voor de drie zorgpaden creëren en de kennis die we daarbij opbouwen, kunnen ook andere specialismen hun voordeel doen. De mockup is het eerste tastbare bewijs dat de MITeC-OK s er echt gaan komen. In november worden ze op een bijzondere en feestelijke manier geopend. Meer weten over MITeC? Kijk op De twee opblaasbare apparaten zijn speciaal ontwikkeld voor het Radboudumc en bieden de mogelijkheid om werksituaties te simuleren.

4 6 personeelsblad radboudumc #1 januari KORT Een grote stap voorwaarts in kwaliteit Om aan te tonen dat we kwalitatief goede en veilige zorg leveren, laat het Radboudumc zich accrediteren. Vanaf de zomer 2016 gaat JCI (Joint Commission International) dat doen. Naast de zorg neemt JCI ook onderwijs en onderzoek onder de loep. Het Radboudumc is inmiddels gestart met de voorbereidingen hierop. Wat kunnen we verwachten? Prof. dr. Aart Schene, het nieuwe afdelingshoofd Psychiatrie, doorliep het JCI-traject drie jaar geleden in het AMC. JCI hanteert strenge eisen, die ze zeer nauwkeurig komen toetsen, zegt hij. Ieder proces in het umc knippen ze in stukjes om te kijken hoe het eraan toegaat. Bijvoorbeeld: wat zijn de procedures? Staan die van A tot Z op papier? Wie zijn erbij betrokken? Is iedereen geschoold? Wie controleert of alles goed verloopt? Hoe wordt dat genoteerd? Zo gaat JCI alles na: behandelingen, gebruik van apparatuur, medicatieveiligheid, infectiebestrijding, klachtenprocedures, onderwijs en onderzoek. Wat levert het op? Als je de JCI-accreditatie behaalt, heb je een grote stap voorwaarts gemaakt in de kwaliteit van alle kerntaken. Getweet Paul Mooi initiatief. Mantelzorgers krijgen opleiding in mantelzorgacademie in Radboudumc Nijmegen Morgen samen naar om met de Plastisch Chirurgen te praten over verbetering van zorg voor #brca vrouwen met borstkanker. RMcD Al 23 jaar is een uitkomst voor ouders van kinderen die zijn opgenomen in #jubileum Bijzondere ontmoeting met die compassie voelde omdat wij over ONS HUIS praten, wanneer we het Radboud aanduiden. Suzanne Integere, mooie uitzending Dit is de dag #didd over AYA zorg in het #radboudumc. Dankbaar dat ik dit mag Heleen De allergenen in patiëntenvoeding Radboudumc zijn bekend en staan keurig op schrift. Kunnen we trots op zijn! In de voorbereidingen zal het kwaliteitsbewustzijn in de hele organisatie geweldig groeien. Na de accreditatie moet je het kwaliteitsniveau wel weten te behouden. Dat wordt ook verwacht. JCI blijft toekijken. Welke tip heeft Aart Schene voor afdelingen in de voorbereiding? Beschouw de JCI-accreditatie niet als een moeten, maar als een mooie kans om al je processen kritisch na te lopen en op orde te brengen. Meer informatie op intranet, via button patiëntgericht accrediteren IMPACT VAN ONDERZOEK Dood aan de malariamug Onderzoekers van het Radboudumc hebben een nieuwe combinatietherapie ontwikkeld om de verspreiding van malaria tegen te gaan. Teun Bousema en Guido Bastiaens ontwikkelden met internationale collega s een medicijncombinatie die niet alleen de malariaparasiet doodt, maar ook de malariamug. De combinatie bestaat uit het middel ivermectine en standaard anti-malariatherapie. Het muggenlaboratorium van het Radboudumc levert geregeld malariamuggen voor dier onderzoek naar malaria. Tijdens een van de experimenten was de sterfte van muggen onverwacht hoog. Bousema: De enige mogelijke verklaring voor de muggensterfte was het feit dat de proefdieren kort voor het experiment ontwormd waren met ivermectine. Vorig jaar bleek dat ivermectine zowel in proefdieren als in vitro een potente muggendoder is. Inmiddels is het werkingsmechanisme bekend. Ivermectine verlamt de zenuw- en spiercellen van de malariamug. Bousema en Bastiaens zijn enthousiast over de toekomst. Bousema: Deze combinatietherapie kan per direct gebruikt worden om de verspreiding van resistente parasieten te voorkomen. Het onderzoek van Bousema en Bastiaens kreeg veel media-aandacht. GETIPT Goede kanker bestaat niet! Boek: Anke van Haften, patiënt én seniorsecretaresse bij de IC in het Radboudumc, beschrijft haar leven nadat ze schildklierkanker kreeg. Realistisch, eerlijk, soms pijnlijk, maar ook met een gezonde dosis humor. ISBN ,50 Jij bent mij Boek: roman van Michelle Wildgen over jonge pianiste in de bloei van haar leven totdat bij haar de genadeloze spierziekte ALS wordt vastgesteld. Verfilmd als You are not you. Boek nu verkrijgbaar in filmeditie. ISBN ,00 Personeelsvereniging Radboud heropent Villa Oud-Heyendael Villa Oud-Heyendael, het onderkomen van de Personeelsvereniging Radboud, is onlangs verbouwd. Het pand aan de René Descartesdreef is nu een aantrekkelijke locatie voor cursussen en evenementen voor jong en oud. Met een strakke en warme uitstraling, voorzien van moderne audiovisuele voorzieningen. Deze maand breidt bovendien het aantal cursussen van de PV Radboud, binnen én buiten het pand, verder uit. Een greep uit het aanbod: yoga tussen de middag, nieuwe meditatiecursussen, aqua jogging, workshops Radboud Culinair, een wijnfietsroute, een cursus moderne kunst en cursussen van De Lindenberg in Villa Oud-Heyendael. Ook komen er meer Engelstalige varianten van cursussen. De PV Radboud speelt met haar aanbod in op de visie van het Radboudumc en de Radboud Universiteit, door aandacht te hebben voor duurzame inzetbaarheid van medewerkers, internationalisering en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bekijk het cursusaanbod op De ruimtes van de PV Radboud zijn ook te huur voor een vergadering, cursus of heidag. Mail: COLUMN ETHIEK Medewerkers van de sectie medische ethiek (iq healthcare) geven een beschouwing over een actueel onderwerp. Deze keer Elisa GarciaGonzalez. U bent heel ziek Niet-westerse patiënten hebben vanuit hun cultuur en religie andere wensen en behoeften bij ziekte en dood. De film Ik heb een dokter in Marokko die onlangs tijdens de Grand Round werd vertoond, brengt dat goed in beeld. Wij zeggen nooit, u heeft nog drie maanden te gaan. God wikt en beschikt, iedereen leeft in hoop. Dat geeft een positief gevoel, zegt een Marokkaanse zoon van een vader die terminaal ziek is in de film. Dat staat op gespannen voet met de beroepsethiek van Nederlandse artsen. Onze patiënten hebben het recht om te weten. Ze maken zelfs deel uit van het behandelteam. Heeft de niet-westerse patiënt het recht om niet te weten? Nee, ook deze patiënt moet worden betrokken en geïnformeerd. Het probleem zit m echter veel meer in de wijze van communiceren. Slecht nieuws wordt bij hen veel minder direct gebracht. Ze vermijden het woord kanker. Zeggen U bent heel erg ziek in plaats van U heeft nog zoveel maanden te gaan. Daar moeten wij in het contact met de patiënt rekening mee houden. Belangrijk is ook om het vertrouwen van de familie te winnen. Zij willen meedenken en -beslissen, maar hebben daarbij de neiging informatie te filteren. Om hun dierbaren te beschermen, om hen geen stress te bezorgen. Maar dat is niet altijd in het belang van de patiënt. Een patiënt moet bijvoorbeeld kunnen meebeslissen over een behandeling die ook bijwerkingen kan hebben. Schroom daarom niet toch ook een tolk of de zorgconsulent allochtone patiënten te betrekken. Met een open, respectvolle houding zal overigens blijken dat de verschillen in beleving niet eens zo groot zijn.

5 #1 januari Jannie Meussen Eric Scholten Patiëntenzorg Sneldiagnose voor kankerpatiënten Die onzekerheid is slopend Vanaf dit jaar krijgen de meeste patiënten met mogelijk kanker, binnen één tot zes dagen de uitslag. 80 procent zelfs binnen 24 uur. Er is door veel afdelingen en medewerkers een enorme inspanning geleverd om die sneldiagnose te realiseren patiënten per jaar krijgen nu zo snel mogelijk zekerheid. Het spookt continu door je hoofd: misschien heb ik kanker. Het voelt alsof er langzaam een kleed onder je voeten wordt weggetrokken. Je kijkt naar de foto s van je kinderen en denkt, zie ik hen nog opgroeien. Je wilt de uitslag, liefst gisteren. Rob Frowijn moest 2,5 jaar geleden maar liefst drie weken wachten op de uitslag. Dat is slopend. Jaarlijks komen hier veel patiënten voor nader onderzoek. Met een knobbeltje in de borst, bloed bij de ontlasting of andere klachten. En dat bezorgt hen slapeloze nachten. Bang om de diagnose kanker te krijgen, angst voor wat er komen gaat. Daarom is alles op alles gezet om die wachttijd voor hen zo kort mogelijk te maken. Vanuit medisch perspectief is sneldiagnose voor de meeste tumoren niet nodig, volgens prof.dr. Hans de Wilt, pijlerhoofd Chirurgische Oncologie. Patiënten lopen vaak al lang rond met een tumor, die twee of drie weken maken daarbij niet uit voor de prognose. Maar voor de patiënt is die wachttijd vreselijk. Vanaf dit jaar kunnen veel kankerpatiënten rekenen op sneldiagnose. Volgens patholoog prof.dr. Han van Krieken (voorzitter Radboudumc Centrum voor Oncologie) dekt deze term niet helemaal de lading. Het gaat erom een goede diagnose te stellen. En daar hoort bij dat het zo snel mogelijk gebeurt. Helaas is dat niet voor álle kankersoorten haalbaar binnen 24 uur. Bij borstkanker bijvoorbeeld wel, daar hoeft geen nader onderzoek met bijvoorbeeld de MRI of PET-scan voor plaats te vinden. Bij een tumor in het hoofd- halsgebied is het stellen van de diagnose complex en daardoor tijdrovender. Voor veertien zorgpaden gerealiseerd Voor veertien oncologische zorgpaden is de sneldiagnose inmiddels gerealiseerd. Door de wachttijd tot de eerste afspraak zo kort mogelijk te houden. En vervolgens de onderzoeken die nodig zijn goed op elkaar aan te laten sluiten. Met tot slot een multidisciplinaire patiëntbespreking, zodat patiënten bij de uitslag direct een behandeladvies krijgen voorgelegd. Dat is minder eenvoudig dan het op het eerste oog lijkt. Wij hadden dat zelf niet voor elkaar gekregen, zegt oncologisch chirurg Hans de Wilt. Met gelden van Alpe d Huzes, waarvoor ook 80 procent krijgt uitslag binnen één dag Voor veertien oncologische zorgpaden is inmiddels sneldiagnose gerealiseerd. In 80 procent van de gevallen zelfs binnen één dag. Dat geldt voor blaaskanker, borstkanker, dikke darmkanker, hersentumoren, prostaatkanker en huidkanker in het gelaat. Voor de andere kankersoorten is de diagnose tijdrovender. Maar ook daarvoor gaat het aanzienlijk sneller dan voorheen. Zoals: alvleesklierkanker (6 dagen), endeldarm kanker (3 dagen), postmenopauzaal bloedverlies (4 dagen), hoofdhalskanker (4 dagen), longkanker (2 dagen), lymfeklierkanker (5 dagen), schildklierkanker (2 dagen), slokdarmkanker (1 of 2 dagen), weke delenkanker (4 dagen).

6 10 personeelsblad radboudumc #1 januari Marjan Wassenaar Eric Scholten 5 VRAGEN AAN In deze rubriek stellen we persoonlijke vragen aan een medewerker die een Radboudpluim heeft ontvangen. Wereldkankerdag medewerkers van Radboudumc de Franse col hebben bedwongen, is het externe bureau Vintura ingehuurd. Zij hebben alle oncologische zorgketens doorlopen en zijn telkens met alle partijen om tafel gegaan om proces sen te standaardiseren. Best lastig om iedereen op één lijn te krijgen. Per kankersoort zijn er veel partijen bij betrokken, ver telt projectleider Jessica Vogel. Verschillende medische specialismen en disciplines, dienst verleners als Pathologie, Radiologie en Nucleaire geneeskunde. Je moet spijkerharde afspraken maken, wie wanneer in het proces in actie komt. Eén zwakke schakel en het stagneert. Maar het is nu gelukt voor de meeste kankersoorten. Niet té snel? Clemens Heijmerink kreeg de uitslag eind vorig jaar al binnen drie dagen. Ze adviseerden me bij de bloedbank om naar de huisarts te gaan, omdat ik een extreem laag ijzergehalte in mijn bloed had. Zo kwam ik in de molen. Ik dacht altijd, ik word net zo gezond oud als mijn vader van 99. Ik was daarom absoluut niet voorbereid op die slechte uitslag: darmkanker. Hebben ze het over mij, dacht ik toen ik naar huis ging. Toch was ik blij dat ik het binnen drie dagen hoorde. Het is ook zo fijn dat je één vast aanspreekpunt hebt. Hij doelt op de casemanagers, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten die in de ketens de regie en coördinatie voor een patiënt op zich nemen. Gaat het voor sommige patiënten niet té snel? Volgens casemanager Karin van Meerten (Chirurgische Oncologie) niet, ze krijgt alleen maar positieve reacties. Patiënten willen graag snel zekerheid. Ze krijgen bij de uitslag daarom direct een behandeladvies. We geven hen een patiënteninformatie-klapper mee, met uitgebreide informatie over de ingreep en een planning wat wanneer plaats gaat vinden. Ze hebben behoefte aan duidelijkheid. Nog een stap verder Patiënten gaan liefst nog een stap verder. Wat Rob Frowijn betreft mag de sneldiagnose ook worden doorgetrokken naar de nacontroles. Jaarlijks kijken ze hier of ik schoon ben. Dat Op 4 februari is het Wereldkankerdag. In dat kader vinden er ook in het Radboudumc activiteiten plaats, zoals een publieksymposium en een informatiemarkt. Kijk voor meer informatie op Casemanager Karin van Meerten: Patiënten willen graag snel zekerheid. Ze krijgen bij de uitslag daarom direct een behandeladvies. is elke keer weer spannend, maar ook die uitslag laat vaak ruim een week op zich wachten. En voor Clemens Heijmerink had de operatie sneller op de uitslag mogen volgen. Hij moest nu drie weken wachten. Het is geen prettig gevoel dat je met een tumor rondloopt. Dat beheerst 24 uur per dag je doen en laten. We zijn er duidelijk nog niet, maar ook daar gaan we aan werken, vertelt Hans de Wilt. Al moeten patiënten volgens hem ook niet het gevoel krijgen dat ze in een rollercoaster belanden. Ze hebben ook tijd nodig om na te denken wat ze precies willen. Winst voor medewerkers Niet alleen patiënten, ook betrokken medewerkers ervaren winst van de nieuwe aanpak. Hans: Voorheen werd ik op de operatiekamer regelmatig gestoord met vragen als: Mogen we voor die patiënt een CT inplannen? De nieuwe werkwijze, met gestandaardiseerde afspraken en casemanagers die de logistiek bewaken, schept voor iedereen helderheid. Het voorkomt ergernissen en administratieve rompslomp. We zijn met z n allen ook veel alerter op de behoeften van de patiënten. Zo gaan we digitale vragenlijsten introduceren, waarop patiënten al voordat ze op de poli komen bijvoorbeeld hun medicatiegegevens kunnen invullen. Er loopt een project om dubbele vragen te voorkomen: wie vraagt wanneer, wat aan de patiënt? En we gaan de patiënten zo mogelijk op de dag van de ingreep nuchter opnemen, in plaats van de dag ervoor. Zo zijn er best nog wat verbeterslagen te maken. Marian van de Geer Operationeel en LEAN manager afdeling Pathologie Samen ervoor gaan 1Wat is je persoonlijke hoogtepunt in het Radboudumc? Het realiseren van de sneldiagnostiek. Samen met stafleden en medewerkers hebben we ervoor gezorgd dat de processen goed zijn ingericht en patiënten goed geholpen worden. 2Waar ben je trots op? Op de introductie van LEAN op onze afdeling. Het is ons gelukt om een cultuur van continue verbeteren in te voeren, door goede ideeën van de werk - vloer tijd en ruimte te geven. Alleen dan ontstaat een cultuur van continu verbeteren en betrokkenheid. Dat hebben we op een goede manier gedaan. 3Welk boek ligt er op je nachtkastje? Ik lees nu De moed van imperfectie van Brené Brown. Dat gaat over de kwetsbaarheid en onzekerheid die we allemaal ervaren. We zijn te streng voor onszelf, moeten meer van onszelf leren houden. Ik volg een leergang teamcoaching. Daar is het belangrijk om te weten hoe je zelf in elkaar zit. Dit boek spreekt me daarin erg aan. Ik heb ook loslaatkaarten met teksten over de kunst van het loslaten, zoals: Als je iets loslaat betekent het niet dat je het niet meer kunt vastpakken. Elke week scan ik een kaartje in en mail het naar mijn medewerkers. Vaak herkennen zij zich in de tekst en past het precies bij hoe zij zich die week voelen. Zo n kaartje leidt dan tot mooie gesprekken. 4Terugkijkend, wat zou je anders doen als je 16 was? Dan zou ik veel meer gaan voor mijn idealen. Ik bewonder de jongeren van nu, zoals mijn zoon, die veel meer de drive hebben om ergens voor te gaan en de wereld te ontdekken. Dat had ik wel iets meer willen hebben toen ik 16 was. 5Wat zou jij doen als je een jaar bestuursvoorzitter bent? Ik zou samenwerking op alle niveaus stimuleren en LEAN als managementfilosofie introduceren. Van het moment dat een patiënt binnenkomt totdat hij het huis weer verlaat, kijken hoe we de processen goed op elkaar kunnen afstemmen. Bij de sneldiagnostiek zie je dat de keten al heel goed samenwerkt. Voor de laboratoria willen we één frontoffice voor monsterontvangst creëren in plaats van vijf aparte loketten. We moeten niet op eilandjes blijven zitten, maar over de eigen belangen heen kijken. Dat levert winst op voor het huis en voor de patiënt. Personalia Naam: Marian van de Geer Functie: operationeel en LEAN manager afdeling Pathologie Pluim verdiend op: 17 september 2014 Omdat: ze met haar overtuigingskracht, verantwoordelijkheidsgevoel en proactieve houding binnen en buiten de afdeling verbeteringen weet te implementeren. Zo coördineerde zij de aanpassing van de logistiek bij Pathologie om de sneldiagnose voor veel kankersoorten mogelijk te maken.

7 12 personeelsblad radboudumc #1 januari ONDERZOEK Pieter Lomans Paul Lagro en John Sluyter Krachtige aanval op erfelijke darmkanker Veel mensen met Lynch syndroom krijgen darmkanker voor hun vijftigste. De oorzaak: een foutje in hun erfelijke spellingscontrole. Jolanda de Vries en Nicoline Hoogerbrugge onderzoeken een in het Radboudumc ontwikkeld vaccin, waarmee ontsporende darmcellen in een vroeg stadium worden aangepakt door een opgepepte afweer. Nicoline Hoogerbrugge en Jolanda de Vries in het Tumorimmunologisch Laboratorium waar het preventieve vaccin tegen erfelijke darmkanker ontwikkeld wordt. De binnenkant van onze darmen wordt elke week totaal vernieuwd. Dat lukt alleen als de darmcellen zich voortdurend vernieuwen en delen. De deling van één enkele cel is al een enorme klus, want er moeten 6 miljard letters worden gekopieerd om het erfelijke materiaal te verdubbelen. Bij dat gekopieer gaat geregeld iets mis. Geen probleem, want elke cel is uitgerust met een clubje genen dat op het gekopieerde DNA nog even de spellingscontrole loslaat. Maar als die controleurs niet goed functioneren, omdat ze zelf een genetisch foutje bevatten? Dan ontstaan er na elke celdeling weer wat meer fouten in het erfelijk materiaal, zegt Nicoline Hoogerbrugge, hoogleraar erfelijke kanker. Fouten die onder andere kunnen leiden tot darmkanker. In Nederland krijgen per jaar onge - veer mensen darmkanker. Bij ruim vijfhonderd van hen wordt dat veroorzaakt doordat die genetische spellingscontroleurs, de Lynch genen, niet goed meer werken. Dat zijn allemaal patiënten met Lynch syndroom. Patiënten met Lynch krijgen om de twee jaar een coloscopie. Een zwaar onderzoek, zegt Hoogerbrugge, dat zo vaak moet gebeuren omdat een adenoom het voorstadium van darmkanker bij Lynch patiënten in enkele jaren overgaat in darmkanker. Krijgt iemand toch darmkanker, dan zijn chirurgie en chemotherapie de gebruikelijke behandelingen. Maar liever pak je de problemen al in een eerder stadium aan. Immuuntherapie Op een steenworp afstand waar Hoogerbrugge de patiënten ziet, werkt hoogleraar translationele tumorimmunologie Jolanda de Vries. In het Tumorimmunologisch Laboratorium probeert ze het afweersysteem heel selectief op te peppen, zodat het kankercellen nog krachtiger kan aanvallen. Veel onderzoek in glaasjes, buisjes en schaaltjes, maar wel steeds gericht op toepassingen bij de mens. Samen met hoogleraar immunologie Carl Figdor heeft ze bijvoorbeeld een immuuntherapie tegen melanoom ontwikkeld, die de afgelopen tien jaar bij al meer dan driehonderd patiënten met deze vorm van huidkanker is toegepast. Toen De Vries en Hoogerbrugge elkaar jaren geleden tegen het lijf liepen, was de link snel gelegd: kan het Lynch syndroom misschien ook met immuuntherapie worden aangepakt? De methode van Figdor en De Vries is gebaseerd op het opvoeden van dendritische cellen. Dit zijn witte bloedcellen die in de afweer een dirigentenrol vervullen. Deze cellen patrouilleren voortdurend in het lichaam. Komen ze vreemde cellen, bacteriën of andere afwijkende zaken tegen, dan maken ze daar een moleculaire pasfoto van. Die pasfoto s delen ze vervolgens uit aan killercellen, die onmiddellijk de afwijkingen gaan opsporen en vernietigen. Op deze manier bewaken dendritische cellen de grenzen van ons lichaam, onze fysieke identiteit. Het eigen lichaam wordt met rust gelaten. Wat niet tot het lichaam behoort wordt aangepakt en vernietigd, dus ook een kankercel. Dendritische cel bewaakt de identiteit van het lichaam Geen therapie maar vaccin De Vries: Uit ons eerdere werk weten we dat het afweersysteem bij mensen met kanker vaak wat minder functioneert. Dien je kankerpatiënten geprepareerde dendritische cellen toe, dan kun je dat dus beter doen vóórdat ze kanker hebben. Maar dan moet je wel zeker weten dat de kans heel groot is dat ze kanker zullen krijgen en wat de kenmerken van dit type kanker zijn. Mensen met Lynch syndroom zonder darmkanker voldoen aan deze criteria. Zo verschoof onze inspanning van een therapie voor, naar een vaccin tegen darmkanker. Hoogerbrugge: Je merkt op zo n moment hoe belangrijk de combinatie van patiëntenzorg en fundamenteel onderzoek is, dat we als arts met vragen van de patiënt zo het onderzoekslaboratorium kunnen binnenlopen. Als je een vaccin wilt ontwikkelen, dan moet je de dendritische cel een perfecte pasfoto kunnen aanbieden van de kankercel in ontwikkeling. Dat lukt alleen als je ontzettend veel weet van het Lynch syndroom, van hoe darmkanker daar precies ontstaat. Die kennis hebben we in het Radboudumc. Killercellen met pasfoto Bij mensen met Lynch syndroom werkt de erfelijke spellingscontrole na celdeling dus niet

8 14 personeelsblad radboudumc #1 januari Gijs Munnichs Paul Lagro ONDERWIJS Kopieermachine sputtert bij stotterend DNA goed. Vooral foutjes in stotterend DNA repeterende stukjes in de erfelijke code worden niet goed hersteld. De Vries: Dat leidt tot veranderingen waardoor plotseling nieuwe stukjes eiwit worden gemaakt. Unieke, karakteristieke eiwitten die normaal niet voorkomen in het lichaam. Voer je deze eiwitten aan dendritische cellen, dan hebben ze een uniek kenmerk van ontsporende darmcellen te pakken bij mensen met Lynch syndroom. Daarmee kunnen ze, via de killercellen, daadwerkelijk darmkankercellen in de dop te lijf. Vaccineren met dendritische cellen heeft enkele belangrijke voordelen, zegt Hoogerbrugge, want het afweersysteem bouwt hierdoor ook een geheugen op voor die unieke, afwijkende eiwitten. Eenmaal goed gevaccineerd blijft het afweersysteem van de mensen met Lynch in dat stadium dus géén patiënten! in theorie voortdurend alert op ontsporingen. Werkt het vaccin, dan levert het een enorme winst op voor de kwaliteit van leven van mensen met Lynch syndroom. Talent naar een hoger platform tillen De buisjes met het preventieve vaccin tegen darmkanker. Over het effect zijn we hoopvol gestemd. Profielen laden In 2014 is het dendritische celvaccin voor Lynch syndroom voor het eerst bij mensen toegepast. Het gaat om een experimentele studie gefinancierd door ZonMw en KWF. Hoogerbrugge: In totaal krijgen twintig mensen met het Lynch syndroom die nog geen darmkanker hebben het vaccin toegediend. Achttien van hen hebben het al ontvangen, de twee anderen volgen snel. Als enige bijwerking zien we griepachtige verschijnselen, maar die zijn in een tot drie dagen weer verdwenen. Voor productie van het vaccin wordt eerst bij iedere deelnemer afzonderlijk bloed afgenomen. Uit dit bloed worden de (voorlopers van) dendritische cellen geoogst en verder opgekweekt. De dendritische cellen krijgen twee unieke eiwitten van de ontsporende darmcellen aangeboden. Geladen met dit profiel worden de cellen weer teruggegeven aan de persoon van wie ze afkomstig zijn. Dat gebeurt via drie injecties verspreid over enkele weken. Respons In dit onderzoek wordt vooral gekeken naar de veiligheid en immunologische effectiviteit. Of het vaccin in patiënten ook werkelijk effectief is, kan in feite pas worden vastgesteld over een jaar of tien, misschien zelfs nog later. Dan wordt duidelijk of in de groep gevaccineerden uiteindelijk veel minder darmkanker is ontstaan dan gemiddeld. De Vries: Op basis van de eerste onderzoeksresultaten zijn we in elk geval hoopvol gestemd. Alle gevaccineerde mensen vertonen een duidelijke immunologische respons. In hun bloed vinden we afweercellen die specifiek gericht zijn tegen de darmkanker waartegen we hebben gevaccineerd. So far, so good. Van excellente onderzoekers succesvolle onderzoeksleiders maken. Met de Hypatia Track willen we onze onderzoekers belangrijke spelers maken op het internationale speelveld van de wetenschap. Wat leren zij in dit talentprogramma en hoe ervaren ze dat? Met het verwerven van grote, prestigieuze subsidies (ERC Grant, Vidi-subsidie, Hypatia Grant) komen talentvolle onderzoekers voor nieuwe uitdagingen te staan. Ze kunnen promovendi aannemen, maar hoe stuur je die mensen aan? Hoe houd je overzicht over alle onderzoeken? Hoe profileer je je onderzoeksgroep? Van het zelf onderzoek doen, maken deze onderzoekers de overstap naar het aansturen van een onderzoeksgroep, vertelt Anja Schumann, adviseur management development (Concernstaf HR). Speciaal voor deze onderzoeksleiders hebben we de Hypatia Track ontwikkeld. Hiermee willen we onze excellente onderzoekers naar een hoger platform tillen: het internationale speelveld van de wetenschap. Doorgroeien tot de wereldtop In juni 2014 startte de eerste lichting van 13 onderzoeksleiders met de Hypatia Track. Gedurende anderhalf jaar krijgen zij trainingen en masterclasses over visie ontwikkelen, leiderschap, effectief beïnvloeden, netwerken en management. De trainingsdagen spelen zich weg van de dagelijkse hectiek af op een boerderij in de Achterhoek. Een academische carrière is van oudsher heel erg gedreven op de inhoud, zegt Mariëtte Rake, adviseur management development (Concernstaf HR). Om door te groeien tot de wereldtop, moet je veel meer kunnen, zoals leiding geven, jezelf profileren en netwerken. Een excellent onderzoeker is niet automatisch een geboren leider. In de Hypatia Track krijgen de onderzoekers de theoretische achtergrond en praktische handvatten om hieraan te werken. Een bijkomend effect is dat de onderzoekers elkaar ook beter leren kennen en zo hun netwerk uitbreiden. Daarmee kunnen ze ook hun positie binnen het Radboudumc verstevigen. Meer informatie: Research, Talent management Gedreven door nieuwsgierigheid Leonie Kamminga is onderzoeksleider bij de afdeling Mole culaire Biologie (Radboud Institute for Molecular Life Sciences/Faculteit NWI). Als kind was ik al ontzettend nieuwsgierig. Ik keek naar mijn handen en vroeg me af hoe ze konden bewegen. Die nieuwsgierigheid heeft me gebracht waar ik nu sta. Ik geef leiding aan een onderzoeksgroep waarin ik, samen met drie enthousiaste wetenschappers, probeer te achterhalen hoe de identiteit van cellen wordt gereguleerd. Mijn Vidi-subsidie dank ik uiteraard aan mijn onderzoeksprestaties en ervaring, maar ik ben niet opgeleid om een onderzoeksgroep te leiden. Dat is een vak apart. Ik hoop via de Hypatia Track vaardigheden te leren zodat ik sturing kan geven aan een team van professionals en een omgeving kan creëren waarin excellent onderzoek gedaan kan worden. Ontwikkelen als leider Onderzoeksleiders Leonie Kamminga en Nael Nadif Kasri volgen de Hypatia Track, bedoeld om ze te laten doorgroeien tot de toppers in hun vakgebied. Nael Nadif Kasri is onderzoeksleider bij de afdeling Cognitive Neuroscience. Mijn onderzoeksgroep bestaat uit negen mensen. Vroeger moest je als onderzoeksleider zelf uitzoeken hoe je jezelf kon ontwikkelen. In de Hypatia Track krijg ik nu hiervoor de theoretische kaders en concrete handvatten. We oefenen bijvoorbeeld via rollenspellen wat effectieve communicatiestijlen zijn bij het voeren van moeilijke gesprekken. Zo kan ik de aangeleerde technieken uitproberen, kijken wat het effect is, én merk ik waar mijn ontwikkelpunten liggen. In de Hypatia Track doe je dit met mensen die in hetzelfde schuitje zitten; je leert ongelooflijk veel van elkaars ervaringen.

9 16 personeelsblad radboudumc #1 januari Kwaliteit Gijs Munnichs Eric Scholten Resultaten helpen patiënt keuzes te maken Wil je een auto kopen of vakantiebestemming bepalen, dan lees je graag op inter net ervaringen en andere nuttige informatie hierover. Het Radboudumc publiceert op de website resultaten van zorg om zo ook patiënten te helpen bij het maken van keuzes. Steeds meer afdelingen openbaren zo de kwaliteit van hun zorg. Inmiddels zijn de resultaten van ruim veertig ziektebeelden en behandelingen te bekijken. Kwaliteit in de Etalage Ruim mensen bezochten afgelopen jaar de resultatenpagina s op onze website. Dat zijn er dus meer dan duizend per maand. Anderhalf jaar geleden startte ons umc met de overlevingscijfers en patiëntervaringen van diverse kankersoorten; inmiddels hebben we ook van veel andere ziektebeelden behandeluitkomsten gepubliceerd. Zo kan iedereen bijvoorbeeld resultaten inzien van staar- en hartoperaties, maar ook van vruchtbaarheidsbehandelingen en onze ouderenzorg. Het is vrij uniek om als ziekenhuis zelf je zorgresultaten openbaar te maken. Wat willen we hiermee bereiken? Onze patiënten goed infor meren over onze zorg, vertelt Laura van Hulst, projectleider Kwaliteit in de Etalage (Concernstaf Kwaliteit & Veiligheid). Zodat zij geïnformeerd keuzes kunnen maken en meer actief betrokken worden bij hun eigen behandeling. Bij het publiceren van resultaten (Kwaliteit in de Etalage) worden afdelingen ondersteund door adviesgroep Procesverbetering & Innovatie (PVI) en Corporate en productgroep Communicatie. IQ healthcare heeft voorafgaand aan het programma een raamwerk van indicatoren ontwikkeld die door patiënten belangrijk worden gevonden. Dit raamwerk kunnen afdelingen gebruiken. PVI begeleidt afdelingen bij het achterhalen wat patiënten belangrijk vinden, de dataverzameling en het maken van tabellen. Communicatie zorgt dat de resultaten begrijpelijk en duidelijk weergegeven worden. Voor meer informatie, neem contact op met Laura van Hulst: Op de website zijn ziekenhuisbrede resultaten en resultaten van ruim veertig ziektebeelden en behandelingen te bekijken. Binnen het programma Kwaliteit in de Etalage wordt van elke zorgafdeling verwacht dat ze minstens vijf resultaten publiceren die, bij voorkeur, door patiënten belangrijk gevonden worden. De stand eind 2014 is dat, naast de oncologische ketens, vier afdelingen hun resultaten gepubliceerd hebben en dat twintig afdelingen volop bezig zijn om dit (binnenkort) te gaan doen. Leerzaam proces De afdeling Geriatrie publiceerde als eerste niet-oncologische afdeling zorguitkomsten op de website. Onder andere over de mate waarin patiënten kunnen meebeslissen in de behandeling, de ontslagbestemming en het aantal heropnames. Wij verzamelen al jaren zorguitkomsten, aldus geriater Yvonne Schoon. De kunst is om díe informatie te presenteren waar de patiënt behoefte aan heeft. Veel kwaliteitsindicatoren zijn voor patiënten te abstract. Patiënten willen graag informatie krijgen die ze kunnen vertalen naar hun eigen situatie. Uit interviews blijkt dat ze, naast harde cijfers, ook patiëntervaringen willen lezen. Die persoonlijke verhalen willen we in 2015 ook graag op de site publiceren. De afdeling Neurochirurgie is bezig om de resultaten te gaan publiceren. Een mooie kans om alles op een rij te zetten: wat doen we en hoe goed doen we dat?, zegt onderzoeker Irena Draskovic, die voor de afdeling de resultaten verzamelt. Het publiceren van uitkomsten voor de etalage, is een leerzaam proces. Het maakt ons bewust van de kwaliteit die we leveren en geeft ideeën om de zorg te verbeteren. Als tip aan afdelingen die ook resultaten willen publiceren, zegt Irena: Begin klein, concentreer je op wat je al hebt aan data en vul die gegevens gaandeweg aan. Eyeopener Een van de eerste stappen in het publiceren is dat aan patiënten gevraagd wordt welke resultaten zij het liefst op de site kunnen terugvinden. In het ideale geval komt dit overeen met de data die al beschikbaar zijn en wat de afdeling wil publiceren, aldus Wilke Schut, adviseur PVI. De resultaten zijn niet altijd wetenschappelijk 100 procent onderbouwd. Toch publiceren we ze. Ook zijn sommige patiëntengroepen nu nog klein. Gaandeweg zal de groep groeien en de betrouwbaarheid van de uitkomsten toenemen. Door patiënten nauw te betrekken bij het publiceren, kom je te weten aan welke informatie zij de meeste behoefte hebben. Laura van Hulst: Voor afdelingen kan dat een Meer dan views in 2014 In 2014 is de site Onze resultaten meer dan keer bezocht. Mensen bekeken het vaakst de pagina s over kanker en dan vooral prostaat- en borstkanker. Al piekte in augustus de voortplantingsgeneeskunde in aantal views. Ook de resultaten voor staaroperaties en hartchirurgie trekken veel bekijks. In een poll gaven patiënten aan dat zij meestal vinden wat ze zoeken (75 procent). Ongeveer 5 procent geeft aan de informatie niet goed te begrijpen. Momenteel worden patiënten vanuit Communicatie geïnterviewd, waarbij dieper wordt ingegaan hoe zij de resultatenpagina s ervaren: wat hebben ze eraan en wat missen ze? Op basis hiervan kunnen de pagina s verbeterd worden. eyeopener zijn: Oh, is het patiënten dáár om te doen? Op basis hiervan kun je als afdeling beslissen die uitkomsten beter te meten en meer daarop te sturen. Dit helpt je om de zorg te verbeteren op díe aspecten waar de patiënt het meeste waarde aan hecht.

10 18 personeelsblad radboudumc #9 december Zapservice Jannie Meussen Eric Scholten DE PATIËNT Radboudumc intranet informeert over ontwikkelingen in huis en daarbuiten. Voor wie het online nieuws niet heeft gevolgd, een korte update van de opmerkelijkste berichten. In deze rubriek het persoonlijke verhaal van onze academische patiënt en de reactie van zijn of haar behandelaar. Leon van Halder nieuwe bestuursvoorzitter Leon van Halder is per 1 april benoemd tot voorzitter van de Raad van Bestuur van het Radboudumc. Hij is vanaf 2009 werkzaam bij het ministerie van VWS, eerst als directeur-generaal Curatieve Zorg en sinds 2013 als secretaris-generaal. Hij heeft de beleidslijnen uitgezet van belangrijke ontwikkelingen in de gezondheidszorg, zoals de hoofdlijnenakkoorden met umc s, ziekenhuizen, patiëntenorganisaties en verzekeraars. Over zijn benoeming zegt Leon van Halder: Ik wil graag mijn kennis en ervaring inzetten om de ambitie van het Radboudumc in onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg waar te maken, samen met de medewerkers en de collegae van de Raad van Bestuur. Het Radboudumc heeft de afgelopen jaren met de strategie A significant impact on healthcare laten zien hoe je kan komen tot een duurzame, innovatieve en betaalbare gezondheidszorg. Die strategie trekt mij naar het Radboudumc. Bouw nieuwe cyclotronfaciliteit Afgelopen december is de bouw van een nieuwe cyclotronfaciliteit gestart. Met dit cyclotron kan het Radboudumc, vanaf augustus na de bouw, zelf radiofarmaca produceren. Het cyclotron kan niet alleen een rol spelen bij de behandeling van patiënten, maar bevordert ook het onderzoek naar het ontstaan van allerlei aandoeningen. Ook helpt het bij de ontwikkeling van nieuwe behandelmethoden voor onder meer kanker, hartaandoeningen, de ziekte van Alzheimer en de ziekte van Parkinson. Van Halder wil de positie van het Radboudumc de komende jaren landelijk en internationaal verstevigen. Hij volgt Melvin Samsom op, die op 1 oktober vertrok naar Karolinska University Hospital. Fred Plukker, die hem als interim-voorzitter opvolgde, blijft tot 1 april deze functie vervullen. Hierboven de Principal Clinicians die vorig jaar benoemd zijn. Nieuwe Principal Clinicians benoemd De Raad van Bestuur heeft elf nieuwe Principal Clinicians (PC s) en twee Junior Principal Clinicians benoemd. Principal Clinician is het predicaat voor zorgverleners die voorlopen in het vernieuwen van de patiëntenzorg en daarmee het voortouw nemen in de ontwikkeling en realisatie van de Radboudvisie. De PC s zijn benoemd voor drie jaar. Ieder van hen ontvangt middelen van de Raad van Bestuur om zijn of haar plannen te realiseren. De nieuwe Principal Clinicians zijn: prof. dr. Stefaan Bergé (Mond Kaak-Aangezichtschirurgie), dr. Chantal Bleeker (Interne Geneeskunde), dr. Hedi Claahsen (Kindergeneeskunde), dr. Mirian Janssen (Interne Geneeskunde), dr. Cees Kan (Psychiatrie), dr. Peter Merkus (Kindergeneeskunde), dr. Henk Schers (Eerstelijnsgeneeskunde), prof. dr. Anne Speckens (Psychiatrie), prof. dr. Dietmar Ulrich (Plastische en Reconstructieve Chirurgie), dr. Carine van der Vleuten (Dermatologie), Jacqueline Knoll (Kindergeneeskunde). De geselecteerde Junior Principal Clinicians zijn: dr. Bart Post (Neurologie) en dr. Tim olde Hartman (Eerstelijnsgeneeskunde). Short Stay Kinderen beste leerplaats De Short Stay Kinderen (afdeling Vuurtoren) is een goede stageplek. Studenten verpleegkunde gaven de afdeling de hoogste score in de EP-monitor, een kwaliteitsmonitor voor het leerklimaat. Het optimaal kunnen ontwikkelen van je beroepscompetenties is vormend voor de rest van je carrière. Daarvoor moeten studenten zich onder andere welkom en veilig voelen, op de juiste manier feedback ontvangen en moeten gediplomeerde collega s een voorbeeldfunctie vervullen. De afdeling Vuurtoren kreeg met een 4,8 (van max 5) het hoogste cijfer van de stagiaires. De afdeling N20 en EOV staan met respectievelijk 4,5 en 4,3 op de tweede en derde plaats. Het een is wonder dat ik er nog ben Sabine Nijland (47 jaar) onderging vorig jaar een operatie van 18 uur. Daarbij zijn niet alleen haar strottenhoofd en stembanden verwijderd. Haar keelholte is gereconstrueerd met spierweefsel uit haar been en met bloedvaten uit haar arm. Toen ik negen was, werd ik in het Radboudumc behandeld aan een tumor in mijn neus-keelholte. 80 procent van de kinderen met kanker overleed in die tijd. De bestralingsdosis was nog hoog, op een groot gebied. Hierdoor heb ik op latere leeftijd klachten gekregen. Mijn gehoor ging achteruit, mijn slagaders in de hals zaten dicht en ik kreeg slikklachten. Ik leef vanaf 2013 op sondevoeding. Ik kan alleen drinken. Ik heb soms zo n zin in een boterham met kaas! Riskante ingreep Vorig jaar bleek dat er tumorweefsel achter in mijn keel zat, waarschijnlijk ook als gevolg van de bestraling in mijn jeugd. In januari is mijn strottenhoofd verwijderd. Dat was bij mij een riskante ingreep, omdat mijn weefsel in de hele keelholte slecht was, en de bloedvoorziening ook. De arts legde vlak voor de ingreep zijn hand op mijn arm en sprak me bemoedigend toe. Dat gaf me zo n vertrouwd gevoel. Ik moet nu weer vertrouwen in mijn lichaam krijgen. Jullie nazorg is geweldig. Als ik thuis vragen heb hoef ik maar te mailen voor een geruststellend antwoord van de oncologisch verpleegkundige. En ook de voorlichting van ex-patiënten voor en na de ingreep vond ik prettig. Zij zijn het levende bewijs dat je toch nog een goed leven kunt hebben. Je kunt niet meer meedoen Mijn leven is wel ingrijpend veranderd, omdat mijn eigen stem er niet meer is. Dankzij goede logopedistes kan ik weer enigszins praten met de spraakprothese, die in de wand tussen de luchtpijp en slokdarm zit. In gesprek met één iemand ben ik redelijk verstaanbaar, maar in een groter gezelschap niet. En dat betekent dat je erbij zit, maar niet meer meedoet. Ik moet voortdurend de confrontatie aangaan, de pijn en het verdriet voelen, zonder me erin mee te laten slepen. Ik heb ook alles los moeten laten wat ik deed en waarmee ik me identificeerde, zoals mijn werk als pastor/geestelijk verzorger. Maar ik vertrouw erop dat er weer nieuwe dingen op mijn weg komen. Stembandkanker De operatie van Sabine was ingewikkeld. Niet alleen haar strottenhoofd is verwijderd, ook haar hele keelholte. Van een spier uit haar been is een nieuwe keelbuis gemaakt, die aangesloten is op de vaten in de hals. Een tijdrovende ingreep, die we samen met collega s van Mond-, Kaak-, en Aangezichtschirurgie hebben uitgevoerd. In Nederland krijgen circa 700 mensen per jaar stembandkanker. Als patiënten in een vroeg stadium komen, dan laseren we het aangedane weefsel weg. Is de tumor daarvoor te groot, dan gaan we bestralen. Als de tumor daarna terugkomt, verwijderen we het strottenhoofd en worden patiënten stembandloos. Deze ingreep vindt hier circa dertig keer per jaar plaats. Lucht- en voedselweg worden daarbij definitief van elkaar gescheiden. Patiënten ademen via een opening in het onderste deel van de hals en praten via een spraakknoopje. Momenteel vindt er veel onderzoek plaats om uit weefsel een nieuw strottenhoofd te maken en te transplanteren. Voor patiënten een uitkomst, want dan behouden ze hun stem. Guido van den Broek, keel-, neus-, oorarts

11 20 personeelsblad radboudumc #1 januari RONDVRAAG Marjan Wassenaar Michiel Moormann De langdurige zorg wordt dit jaar hervormd. Daardoor kunnen mensen langer in hun eigen omgeving blijven wonen. Maar dat kan alleen met hulp van mantelzorgers en vrijwilligers. Gemeenten en zorgaanbieders bieden meer ondersteuning. Mantelzorgers, vrijwilligers en professionals moeten beter samenwerken. Kunnen we de langdurige zorg op deze manier goed invullen, ofwel: Kan de mantelzorger de zorg nog aan? Henk Schers, huisarts Mantelzorgers leveren nu al 90% van de zorg Gemeenten moeten met minder geld dezelfde zorg bieden. Daarom bekijken zij eerst wat mensen en hun omgeving zelf nog kunnen doen. We moeten oppassen met wat we van mantelzorgers vragen. Nu al leveren zij zo n 90 procent van de zorg. Partner en kinderen zetten zich enorm in voor hun naaste. Vaak wonen de kinderen ver bij hun ouders vandaan en zet die zorg hun leven op z n kop. Ik probeer in een vroeg stadium de belasting aan te kaarten. Dreigt overbelasting bij een mantelzorger, dan schakel ik informele of professionele hulp in. Via een vrijwilligersorganisatie of bijvoorbeeld opvang via een dagbehandeling. Valt een mantelzorger eenmaal uit, dan leidt dat vaak veel sneller tot een opname van de patiënt. Dat brengt dan alsnog kosten met zich mee. De overheveling van de zorg naar gemeenten en zorgverzekeraars zal ongetwijfeld voor veel wrijving zorgen. We moeten met elkaar het komende jaar leren hoe we de zorg het beste kunnen opvangen. Maar het moet niet alleen op het bordje van de mantelzorger liggen. Wie geen hulpvraag kan stellen, valt tussen wal en schip Trudy Jacobs, Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundige afdeling Geriatrie Voor oudere patiënten die naar huis gaan, vragen we indien nodig verpleegkundige zorg en hulp bij de verzorging aan. Maar niet meer zaken als dagbesteding, maaltijdvoorziening, huishoudelijke en individuele hulp. Die verant woor delijkheid ligt nu bij de gemeenten, die daarvoor sociale wijkteams hebben ingericht. Zo n wijkteam kijkt niet naar het ziektebeeld, maar inven ta riseert wat de patiënt zelf wil en kan en wat de omgeving kan doen. Dus vraaggericht en niet aanbodgericht. Patiënt en omgeving moeten daarin een actieve rol spelen. Ik denk dat er een groep patiënten tussen wal en schip gaat vallen, die geen hulpvraag kan of wil stellen. Denk aan de dementerende ouderen of zorgmijders. Daarnaast zijn er patiënten die zelfstandig wonen, redelijk mobiel zijn en cognitief nog goed functioneren, maar die bijvoorbeeld erg angstig zijn vanwege hartfalen. Vroeger was het verzorgingshuis voor hen een vangnet, nu moeten zij het zelf doen of de mantelzorg moet hen veiligheid bieden. Dat is niet lang vol te houden, dus ik denk dat er vaker heropnames of opnames in het verpleeghuis plaatsvinden. Laat mantelzorgers meteen participeren Noortje Schlattmann, verpleegkundige afdeling Neurologie en aandachtsvelder mantelzorg Op mijn verpleegafdeling liggen patiënten met een acute CVA (beroerte). Hun naasten zijn opeens mantelzorger. Ze hebben niet in die rol MantelzorgAcademie: voor mantelzorgers en zorgprofessionals Mantelzorgers zijn onmisbare partners in zorg en welzijn. Ze verzorgen hun naaste omdat ze daar een persoonlijke band mee hebben. Ook al is het geen beroep, het is wel een vak. Zo n 2,5 jaar geleden startten Christa Hummelen, hoofdverpleegkundige Geriatrie, en onderzoeker Franka Bakker daarom met het project MantelzorgAcademie: goed je te ontmoeten in de zorg. Met informatieavonden voor mantelzorgers over de wereld van hulpmiddelen, zorgfinanciën, administratie en communicatie met naasten en zorgverleners. Ook zorgprofessionals kunnen een training volgen en op vijf afdelingen is een pilot gestart met verpleegkundige aandachtsvelders. Vanaf dit jaar worden alle activiteiten opgenomen in de Mantelzorg Academie, een initiatief van de Radboudumc Health Academy. kunnen groeien, dat komt pas in de maanden daarna. Uit mijn onderzoek naar deze groep mantelzorgers komt naar voren dat het belangrijk is om ze meteen actief te betrekken in de acute fase. Ze weten dan wat hen te wachten staat en kunnen de toekomst beter inschatten. Ook patiënten vinden dat prettig, zij herstellen beter. We laten mantelzorgers daarom meteen actief participeren. Ze helpen bij het wassen, eten geven en gaan mee naar de fysiotherapeut en andere paramedici. Circa 80 procent van de patiënten gaat na een paar dagen naar huis en functioneert op termijn weer zelfstandig. De overige patiënten gaan eerst naar een revalidatiecentrum. Daarom zijn de veranderingen in de langdurige zorg voor deze groep patiënten en mantelzorgers minder van toepassing. Mantelzorgers willen serieus worden genomen Sharon Giesbers, senior opleider Radboudumc Health Academy Iedere mantelzorger bepaalt voor zichzelf wat hij of zij aankan. Het enige wat wij kunnen doen, is deze mensen ondersteunen en met hen samenwerken. Daarom hebben we samen met Mezzo (Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligers) en het Meander Medisch Centrum het project de MantelzorgAcademie opgezet. Uit een door ons uitgevoerd behoefteonderzoek blijkt dat mantelzorgers in hun zware taak vooral serieus genomen willen worden. Daarnaast hebben ze behoefte aan informatie en scholing. Die informatiebehoefte zal dit jaar groter worden, mensen willen weten wat er nu precies voor hen verandert en wie antwoord kan geven op hun vragen. In de MantelzorgAcademie worden onder andere thema avonden georganiseerd en mantelzorgers kunnen vaardigheden aanleren in het Skills- en Simulatielab. We willen bovenal aansluiten bij de behoeften van mantelzorgers. Door met ze in gesprek te gaan en door signalen op te pakken van bijvoorbeeld aandachtsvelders en van het Voorlichtingscentrum. Meer weten over de MantelzorgAcademie? Kijk op

12 22 personeelsblad radboudumc #1 januari COLLEGA S HET MOMENT Mooie woorden horen bij een jubileum of afscheid. Deze pagina s staan er vol van, speciaal voor al die collega s die iets te vieren hebben. In deze rubriek vertellen medewerkers over een bijzondere ervaring tijdens hun werk in het Radboudumc. Dit keer Shanna Bloemen, fysiotherapeut. Foto: Jan Lintsen 25 jaar in dienst Monique Eijgenberger Onderzoeksassistent Borstkankerscreening Monique is steeds op zoek naar nieuwe mogelijkheden om haar werk nog beter te kunnen doen. Zo heeft ze zich bekwaamd in een programma om online vragenlijsten te kunnen ontwikkelen. Daarnaast heeft ze al menig promovendus geholpen bij het professioneel vormgeven van een proefschrift, maar ook voor het ontwerpen van folders, posters en nieuwsbrieven draait ze haar hand niet om. Haar warme persoonlijkheid en collegialiteit karakteriseert Negen vrijwilligers in het zonnetje gezet ze zelf het best met een quote op haar webpagina: Big data health care: the contents of each record are derived from a unique human being. Monique, bedankt voor je inzet! Mireille Broeders, groepsleider Borstkankerscreening, en Bart Kiemeney, afdelingshoofd Health Evidence Sigrid Goossens Fysiotherapeut Sigrid is vanwege haar specifieke vakkennis en inzet het grootste deel van haar carrière als fysiotherapeut betrokken bij de behandeling van patiënten van de hartrevalidatie. We kennen haar als een fijne collega, enthousiast, gedreven en kritisch. Zij voelt zich prima Tijdens het jaarlijkse feest voor vrijwilligers afgelopen december zijn negen jubilarissen in het zonnetje gezet door Cees Buren, lid van de Raad van Bestuur. Zeven van hen zetten zich al 25 jaar in voor het Radboudumc, twee al 12 ½ jaar. Ze zijn actief bij Kindertelevisie, Ouderbegeleiding, familiebegeleiding, Dienst geestelijke verzorging pastoraat, Patiëntenbibliotheek en Polikliniek inwendige specialismen. V.l.n.r.: Carla van Rietschoten, Arnold Toonen, Els Ebben, Mario Peters, José Neijenhuis, Bas Olbertz, Rita Hoedt, Ineke Koppenrade en Han Verstegen. Zittend: Claudia van Kesteren. in een team thuis en is gericht op samenwerken in een multidisciplinaire setting. Bij Sigrid staat de patiënt centraal; voor haar is er alles aan gelegen dat de patiënt na zo n ingrijpende gebeurtenis weer vertrouwen krijgt en deel durft te nemen aan de maatschappij. Frank Hofmans, zorgmanager Orthopedie / Fysiotherapie Centraal Jan Stegeman Medewerker Informatisering & Automatisering Hij heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de resultaten van de Apotheek. Dagelijks maken veel collega s dankbaar gebruik van de applicaties die Jan bouwde: voor het vastleggen van kwaliteitsindicatoren en prijsafspraken, het opzoeken van logistieke informatie over geneesmiddelen en het genereren van management-informatie. Jan heeft sinds enige tijd een nieuwe hobby: het maken van video-opnames. Bij het afscheid van collega s ontpopt hij zich nu als chroniqueur van de afdeling, wat hem weer dicht bij zijn oude beroep (geschiedenisleraar) brengt. Bart van Holsteijn, bedrijfsleider Apotheek Harold van Eijsden CCU-verpleegkundige Je veelzijdigheid en glasheldere manier van werken maakt je een aandachtsvelder op meerdere gebieden. Al sinds jaren als PAMmer en voorbehouden handelingen. Sinds twee jaar ben je ook een waardevol lid van het multidisciplinaire TAVI (hartkeppen) team. Wij hopen nog lang van je ervaring, kritische blik en inzet gebruik te mogen maken. Harry Suryapranata, hoofd afdeling Hartcatheterisatie, Lonneke van Reeuwijk, bedrijfsleider Cardiologie en Hans Maas, operationeel manager Hartcatheterisatie 40 jaar in dienst Mart Beurskens Verpleegkundige Hartcatheterisatie Mart is na drie jaar de in-service opleiding en meteen daarop volgend de Cardiac care opleiding ook al 37 jaar werkzaam op de afdeling Cardiologie. De verschillende werkplekken waar Mart in de afgelopen 40 jaar heeft gewerkt, spreken nog steeds vol lof over hem. Te weten: CCU/EHH, IMC A13, Zorgacademie, Verkoeverkamers, en Holding HCK. Cardiologie zit in zijn bloed. Zijn kennis, expertise en humor worden zeer gewaardeerd. Hij is een van de meest inspirerende verpleegkundigen van de Cardiologie. In 2013 ontving hij voor zijn inzet de Radboudpluim. Patiëntenzorg en zijn collega s staan al die jaren op nummer een en twee op zijn werklijst. We hopen nog lang met hem te mogen samenwerken. Prof. H. Suryapranata, hoofd Hartcatheterisatie en Hans Maas, operationeel manager Hartcatheterisatie en Holding HCK Met pensioen Ingeborg Hut-Scheepmaker Senior-secretaresse Mond-Kaak-Aangezichtschirurgie In 1989 is zij via het Uitzendbureau in het Radboudumc komen werken en via verschillende afdelingen is zij uiteindelijk vanaf juli 2000 bij ons werkzaam. Met haar grote verantwoordelijkheidsgevoel heeft ze een enorme bijdrage geleverd aan de opnameplanning. Wij willen haar graag bedanken voor haar inzet en toewijding en wensen haar verder veel geluk en gezondheid toe. Prof. dr. Stefaan Bergé, afdelingshoofd MKA-chirurgie Mieke Holtman Kinderverpleegkundige Mieke heeft met hart en ziel 39 jaar voor de door haar geliefde zieke zuigelingen gezorgd. Ze heeft op het gebied van neonatale chirurgie een jarenlange expertise opgedaan. Met haar kennis en enthousiasme heeft zij veel studenten begeleid en klinische lessen op de afdeling verzorgd. Ze besteedde veel aandacht aan de uitleg en begeleiding van ouders, zodat deze met een gerust gevoel naar huis konden gaan. We zullen haar missen. Vivian van Tilborg, Verpleegkundig teamleider, Q2strand Meer mooie woorden lezen? Ga dan naar intranet voor uitgebreidere loftuitingen. (Kijk onder Nieuws bij Jubileum en Afscheid.) Soms zet je je ontzettend in voor een patiënt. En dan blijkt het achteraf maar voor even. Mooi, als je daarbij wel het verschil kunt maken. COLOFON Radbode is het personeelsblad van het Radboudumc en verschijnt 9 keer in 2015 Redactie Jannie Meussen, Gijs Munnichs, Marjan Wassenaar, Michiel ter Laan (hoofd redacteur). Contentcommissie Miranda Bennink, Mirjam van Dijk-Jager, Gerben Ferwerda, Miranda Heijser, Marja Jillissen, Bart Kiemeney, Lotje de Laat, Annie Moedt, Angela van Remortele, René Bindels, Marloes de Vink en Jessica Vogel Aan dit nummer werkten mee Elisa Garcia Gonzalez, Paul Lagro, Pieter Lomans, Michiel Moormann, Eric Scholten en John Wijbenga Contact of (024) Correspondentie vragen over bezorging via Concept en realisatie: ZB Communicatie & Media i.s.m. Martijn Ubink en Modderkolk Grafische Projecten Advertenties Bureau van Vliet, (023) of Oplage exemplaren. De volgende Radbode verschijnt op 6 maart Zes jaar geleden kwam hier een patiënt, begin veertig jaar, waar ik direct een klik mee had. Met name zijn positieve houding sprak me aan. Hij kwam binnen na een amputatie tot halverwege zijn bovenbeen als gevolg van botkanker. Mij krijgen ze niet klein, dat straalde hij uit. Hij had een gezin met drie kleine kinderen, was heel sportief en wilde gewoon doorgaan met zijn leven. Hij was ontevreden met de standaardprothese die hij kreeg aangemeten, want die gaf hem onvoldoende bewegingsvrijheid. Hij wilde goed kunnen lopen op het voetbalveld, op een ongelijke ondergrond. En weer training geven aan het team van zijn zoontje. Al zijn hoop was gevestigd op een microprocessorgestuurde knie. Maar die kostte Je moet van zeer goeden huize komen om dat, al in zo n vroeg stadium, bij de zorgverzekeraar voor elkaar te krijgen. Maar wij gingen er met het team voor. Aan ons de taak te bewijzen dat die geavanceerde knie echt meerwaarde voor hem opleverde. We leenden er een van de instrumentmaker en oefenden intensief. Met concrete meetgegevens konden we de kwaliteitswinst aantonen. Toen een afgevaardigde van de zorgverzekering kwam kijken, kon die alleen maar concluderen: Dit is echt een uitkomst voor deze patiënt. Hij kreeg er een, weliswaar in bruikleen, maar hij was er ontzettend blij mee. Het voelde echt als een gezamenlijke overwinning. Hij revalideerde vol overgave, haalde al het mogelijke uit zijn training, de prothese én het leven. Rond de jaarwisseling stuurde hij een kaartje. Dat heb ik nog steeds bewaard. Hij bedankte me voor al die passen die hij gezet gehad, en: Ik hoop er nog veel te maken. Helaas, de tumor bleek uitgezaaid en hij overleed zes maanden later. Het raakte mij enorm. We hadden zoveel moeite gedaan om hem letterlijk weer op de been te krijgen. En dan gaat het zo snel mis. Ik was achteraf echter zó blij dat ik al die inspanningen voor hem had gedaan. Zeker niet kosteneffectief, maar hij stond weer met beide benen in de maatschappij. Ook al was het maar voor even. Jannie Meussen Christophe Libert

13 24 personeelsblad radboudumc ACHTEROP In deze rubriek stapt een medewerker achterop de fiets bij een collega. Uit nieuwsgierigheid, want op de werkvloer komen ze elkaar niet tegen. Jannie Meussen Wendy Paul Lagro Dit keer springt projectmanager PAO Heyendael Goof Claessen achterop bij spraak- en taalpatholoog Wendy Huinck. Ze is hoofd van de zorgketen Cochleaire Implantatie bij volwassenen. Goof: Wat geeft je de meeste voldoening in je werk? Wendy: Dat je werkelijk iets kunt betekenen voor patiënten. De impact van een gehoorverlies is enorm; mensen raken in een sociaal isolement met niet zelden eenzaamheid en depressies tot gevolg. Een cochleaire implant (CI) is voor dove mensen vaak het laatste redmiddel. Goof: Wat is jouw rol daarbij? Wendy: Ik begeleid patiënten in het voortraject naar de operatie toe. In een hecht team met KNO-arts, revalidatietherapeut, psycholoog en spraak-taalpatholoog beoordelen we of CI mogelijk is. Het opnieuw leren horen met een CI is een intensief en lang proces, daar moet een patiënt zorgvuldig in voorbereid en gecounseld worden. Het geeft bijzonder veel voldoening om dit in een multidisciplinair team te doen, iedereen draagt daarin bij. Als hoofd van de zorgketen bewaak ik het hele proces. Goof: Hoe communiceer je met hen vóór de operatie? Wendy: Sommige patiënten kunnen goed spraakafzien (liplezen). Bij anderen typ ik, terwijl ze meelezen op het beeldscherm. Soms komt er een tolk gebarentaal of een schrijftolk mee. Goof: Wat is je belangrijkste boodschap aan patiënten? Wendy: Dat ze juiste verwachtingen moeten hebben. Het resultaat is namelijk bij iedereen anders. De geluiden zijn voor mensen die ooit gehoord hebben anders dan voorheen. Ze moeten interpreteren hoe het klinkt als er een vogel fluit of een kraan druppelt. In het begin zijn al die prikkels heel vermoeiend. Goof: Ervaar je (in het werk en) tijdens het fietsen veel tegenwind of word je voortgeduwd? Wendy: In het Radboudumc kan het weer nog wel eens veranderlijk zijn, waardoor we soms moeten laveren om de wind in de zeilen te houden. Dit zorgt voor steeds nieuwe uitdagingen en kansen en dat houdt ons allemaal alert. Goof Wil jij ook bij een collega achterop? Laat het weten via

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

Casemanagement bij kankerpatiënten

Casemanagement bij kankerpatiënten Casemanagement bij kankerpatiënten Marieke Schreuder-Cats V&VN Oncologie Procesmanager projectteam 24 januari 2012 Aanleiding» Tekortkomingen in de ketenzorg: zorg te gefragmenteerd» Oncologische keten

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

De invloed van de Monitor Fertiliteitszorg op de kiezende zorgconsument

De invloed van de Monitor Fertiliteitszorg op de kiezende zorgconsument De invloed van de Monitor Fertiliteitszorg op de kiezende zorgconsument Jolien van Heek : Marjan Faber : Jan Kremer : Hanneke Nusselder : Annique van de Lindeloof: IQ healthcare, UMC St. Radboud, Nijmegen

Nadere informatie

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum.

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum. Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen meander medisch centrum www.meandermedischcentrum.nl Inleiding Uw huisarts heeft u doorverwezen naar de mammapoli van

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg Borstcentrum Bernhoven Yvonne Paquay Chirurg Klachten van de borst? Verwijzing naar het borstcentrum voor analyse en zonodig behandeling 2 3 4 Verwijsredenen: > Knobbeltje voelbaar > BOBZ (de bus) > Controle

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel BORSTKANKER Inhoud Wat is borstkanker?... 3 Vormen van kanker... 4 DCIS... 4 Ductaal carcinoom... 4 Lobulair carcinoom... 4 Erfelijke en familiare belasting...

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie).

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Verbetert de zorg na de behandeling van dikke darmkanker

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

100 jaar Antoni van Leeuwenhoek

100 jaar Antoni van Leeuwenhoek 100 jaar Antoni van Leeuwenhoek Onze toekomstdroom Het Antoni van Leeuwenhoek koos 100 jaar geleden al voor de grensverleggende weg door onderzoek en specialistische zorg samen te voegen met één scherp

Nadere informatie

mammaprint adviezen hernia-operatie borstkanker ZorgSaam

mammaprint adviezen hernia-operatie borstkanker ZorgSaam mammaprint adviezen na een bij hernia-operatie borstkanker ZorgSaam 1 2 Mammaprint Deze folder geeft u informatie over de Mammaprint, een laboratoriumtest die kan worden ingezet bij de behandeling van

Nadere informatie

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2 Medisch Leiderschap Prof.dr. Margriet Schneider Loes Nissen, aios MDL Jessica Vogel, Bedrijfsleider MDL Judith Voogt, student geneeskunde, onderzoeker V & V Project CanBetter Patiëntveiligheid Doelmatigheid

Nadere informatie

St. Anna Borstzorg (mammapoli)

St. Anna Borstzorg (mammapoli) St. Anna Borstzorg (mammapoli) Uw huisarts heeft u doorverwezen naar St. Anna Borstzorg (mammapoli), van het St. Anna Ziekenhuis. In deze folder geven wij u meer informatie over de werkwijze binnen St.

Nadere informatie

U heeft slokdarm kanker

U heeft slokdarm kanker U heeft slokdarm kanker en uw leven staat op zijn kop PATIËNTENGROEP SLOKDARMKANKER lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging U heeft slokdarmkanker, uw leven staat op zijn kop. En u heeft veel

Nadere informatie

Belangrijkste punten van deze folder:

Belangrijkste punten van deze folder: Longkanker, wat nu? Belangrijkste punten van deze folder: Een gespecialiseerd behandelteam van het Oncologisch Centrum bespreekt samen met u de verschillende behandelmogelijkheden en voert deze uit. Tijdens

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Uw naaste op de polikliniek of dagcentrum Informatie voor mantelzorgers

Uw naaste op de polikliniek of dagcentrum Informatie voor mantelzorgers Uw naaste op de polikliniek of dagcentrum Informatie voor mantelzorgers Zorgt u voor uw zoon of dochter? Is uw partner langdurig ziek? Is uw vader of moeder (ineens) hulpbehoevend? Dat heeft ook voor

Nadere informatie

Dr. Asiong Jie. Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg?

Dr. Asiong Jie. Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? Dr. Asiong Jie Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? 1. Wat is beste zorg volgens dokters/ ziekenhuizen patiënten 2. Hoe kunnen we patiënten hierbij helpen? Patiëntenparticipatie:

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen

Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen Bezoekadressen: Meander Medisch Centrum Maatweg 3 3813 TZ Amersfoort Locatie Baarn Molenweg 2 3743 CM Baarn Locatie Barneveld

Nadere informatie

Algemene informatie kinderkanker

Algemene informatie kinderkanker Algemene informatie kinderkanker De behandeling van kinderen met kanker is in Nederland gecentraliseerd in 5 kinderkanker (kinderoncologische) centra en 2 beenmergtransplantatie centra. De 5 kinderkanker

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A 1 -Voorkant -inhoudsopgave - Uitwerking deelvragen: - Wat is borstkanker? - Hoe ontdek je borstkanker? - Als je erachter komt, wat gebeurt er

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Contacten die het verschil maken

Contacten die het verschil maken n ie u w s b r ie f Spotlight on Anke Van Der Heijden, Case Manager FOCUS VAN DE MAAND: Contacten die het verschil maken de best doctors stichting: in Mei 2014 Ik hoor regelmatig van patiënten dat ze het

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen

Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Studeren in Nijmegen Biomedische wetenschappen Is biomedische wetenschappen studeren in Nijmegen misschien iets voor jou? Ik wil relevant zijn: bijdragen aan de gezondheid van mensen Gezondheidszorg heeft

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011

Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011 Het heft in eigen handen - De implementatie van 16 miljoen netwerken Conferentie Pharos & RVZ, 1 november 2011 Dr. Marjan Faber IQ healthcare, UMC St Radboud, Nijmegen MijnZorgnet, Nijmegen m.faber@iq.umcn.nl

Nadere informatie

23-11-2014. Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling. Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel

23-11-2014. Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling. Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel 2 Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling Prof.dr. Vivianne Tjan-Heijnen Hoofd afd Medische Oncologie 26 november 2014 3

Nadere informatie

Figuur 1: illustratie slokdarm

Figuur 1: illustratie slokdarm Slokdarmkanker U bent naar VU medisch centrum (VUmc) verwezen voor een operatie omdat er slokdarmkanker is geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over slokdarmkanker, de oorzaken en risicofactoren

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Darmkanker, wat nu? April 2015

Darmkanker, wat nu? April 2015 Darmkanker, wat nu? April 2015 Inleiding U bent verwezen naar het ziekenhuis voor darmonderzoek. Uit de onderzoeken die eerder bij u zijn uitgevoerd, blijkt dat er bij u sprake is van (een sterke verdenking

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Onderdeel van 4 sessies om Iedere patiënt altijd veilig op uw afdeling waar te maken 17 april 2012 19 juni 2012 25 september

Nadere informatie

iet-technischesamenvatting

iet-technischesamenvatting iet-technischesamenvatting 1 Algemenegegevens 1.1 Titel van het project Verbetering van dendritische cel functies in anti-kanker therapieen 1.2 Looptijd van het project 1-9-2015-1-9-2020 1.3 Trefwoorden

Nadere informatie

Casemanagement. Sandra Oosterlaar Stoma- en DEC verpleegkundige Casemanager Colorectaal

Casemanagement. Sandra Oosterlaar Stoma- en DEC verpleegkundige Casemanager Colorectaal Casemanagement Sandra Oosterlaar Stoma- en DEC verpleegkundige Casemanager Colorectaal Deventer Ziekenhuis 2 dagen stomapoli 2 dagen GE-verpleegkundige spreekuur 1 dag defeacatie expertise centrum Cijfers:

Nadere informatie

Speel het spel. stimulansen

Speel het spel. stimulansen Speel het spel In een mix van hints, pictionary, ganzenbord en spijker slaan staan we stil bij belevingsgericht werken. In twee teams strijden we om de eer: wie is het meest belevingsgericht? Hierbij moeten

Nadere informatie

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Marjan Mensinga trainer en adviseur bij Pharos en med. antropoloog/spv/poh GGZ Jennifer van den Broeke senior projectleider en adviseur bij Pharos

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker

PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker Dit studieprotocol en de bijbehorende patiënteninformatie en het toestemmingsformulier

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

Hoe zorgverzekeraars de kwaliteit van de zorg in beeld willen krijgen

Hoe zorgverzekeraars de kwaliteit van de zorg in beeld willen krijgen Hoe zorgverzekeraars de kwaliteit van de zorg in beeld willen krijgen? De kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg is over het algemeen (zeer) goed. In verschillende Europese ranglijsten scoort Nederland

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Meer mensen met MS, beter helpen

Meer mensen met MS, beter helpen Meer mensen met MS, beter helpen De progressie van de zenuwslopende ziekte multiple sclerose (MS) stoppen door het voorkomen van beschadiging aan de hersencellen bij mensen MS. Achtergrond MS werd tot

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

Invloed nemen op je werk een verhaal van medisch specialisten

Invloed nemen op je werk een verhaal van medisch specialisten Invloed nemen op je werk een verhaal van medisch specialisten Mara Spruyt en Michiel Schokking Veel medisch specialisten ervaren veel bevlogenheid in hun werk. Als specialist ben je nooit uitgeleerd. Het

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Ouders over kindcentra

Ouders over kindcentra Ouders over kindcentra Oberon, september 2015 Wat vinden ouders eigenlijk van kindcentra? Kennen zij de gedachte achter Kindcentra2020? We besloten om het maar eens aan ze te vragen. Onderzoeksbureau Oberon

Nadere informatie

Alliantie Regionale TopZorg. Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland

Alliantie Regionale TopZorg. Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland Alliantie Regionale TopZorg Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland Inhoud Alliantie Regionale TopZorg Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland De kwaliteitswinst van samenwerking

Nadere informatie

Tijd voor de dood. Stilstaan bij en tijd nemen voor de dood Oprecht en stap voor stap afscheid nemen. Beleidsnotitie Palliatieve Zorg

Tijd voor de dood. Stilstaan bij en tijd nemen voor de dood Oprecht en stap voor stap afscheid nemen. Beleidsnotitie Palliatieve Zorg Beleidsnotitie Palliatieve Zorg Tijd voor de dood Stilstaan bij en tijd nemen voor de dood Oprecht en stap voor stap afscheid nemen Beleidsnotitie Tijd voor de dood Auteur(s) A.Trienekens Datum September

Nadere informatie

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker START Gemaakt door: In samenwerking met: Gefinancierd door: 2014 en Borstkankervereniging Nederland Hoe werkt deze Keuzehulp voor uitgezaaide borstkanker? Informatiekaart

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

over? referatenagz @referatenagz

over? referatenagz @referatenagz Durf jij de drempel over? referatenagz @referatenagz referatenagz @referatenagz Agenda Referaten AGZ referatenagz @referatenagz WIFI WIFI 1. Inlognaam: g110621 Wachtwoord: XPZ3VKO 2. Inlognaam: g110641

Nadere informatie

zorgpad kanker aan het spijsverteringskanaal

zorgpad kanker aan het spijsverteringskanaal zorgpad kanker aan het spijsverteringskanaal U bent onder behandeling bij het Oncologisch centrum Amsterdam in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG), het Sint Lucas Andreas ziekenhuis (SLAZ) of het BovenIJ

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Vervolgonderzoek in het ziekenhuis. Polikliniek maag-, darm-, leverziekten

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Vervolgonderzoek in het ziekenhuis. Polikliniek maag-, darm-, leverziekten Bevolkingsonderzoek darmkanker Vervolgonderzoek in het ziekenhuis Polikliniek maag-, darm-, leverziekten Over Alrijne Zorggroep Het Diaconessenhuis Leiden en Rijnland Zorggroep (Rijnland Ziekenhuis en

Nadere informatie

Technische bedrijfskunde voor de gezondheidszorg

Technische bedrijfskunde voor de gezondheidszorg Where innovation starts Informatie Technische Universiteit Eindhoven Faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences Postbus 513 5600 MB Eindhoven Tel. 040-2472234 Email: voorlichting.tbg@tue.nl

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenproblemen en/of veranderingen in gedrag Vooral oudere mensen kunnen last hebben van vergeetachtigheid. Op zich is dat niet zo erg. Maar

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 5 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 6 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Wie

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

Nog betere chirurgische zorg voor patiënten Normen voor chirurgische behandelingen 3.0

Nog betere chirurgische zorg voor patiënten Normen voor chirurgische behandelingen 3.0 Nog betere chirurgische zorg voor patiënten Normen voor chirurgische behandelingen 3.0 De zorg in Nederland is goed. Het kan echter altijd beter. De Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) zoekt constant

Nadere informatie

22-4-2015. Onderwerpen. Veranderingen in de zorg. helpt samenwerken?! Veranderingen in het zorgaanbod. Veranderingen: ouderen.

22-4-2015. Onderwerpen. Veranderingen in de zorg. helpt samenwerken?! Veranderingen in het zorgaanbod. Veranderingen: ouderen. Onderwerpen Veranderingen in de zorg. helpt samenwerken?! 14 april 2015 Minke Nieuwboer, adviseur Radboudumc, PVI; coördinator DementieNet 1. Welke veranderingen in de zorg 2. Samenwerken; motieven en

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Voorbereiden op het keukentafelgesprek?

Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Deze brochure helpt u daarbij! 2015 een coproductie van: Voor kinderen, partners, verwanten, vrijwilligers die mantelzorgtaken vervullen voor hen die hun dierbaar

Nadere informatie

ehealth in de oncologie dr Nelly van Uden-Kraan

ehealth in de oncologie dr Nelly van Uden-Kraan ehealth in de oncologie dr Nelly van Uden-Kraan Onderzoeksgroep Samen leven met kanker Kanker: incidentie en prevalentie Incidentie 100.000 nieuwe gevallen per jaar Leeftijd 70% ouder dan 60 jaar 20% tussen

Nadere informatie

ODC toont de essentie in vier kleuren: Natuurlijke kracht De natuurlijke kracht is wat iemand van nature goed kan en waar iemand energie van krijgt.

ODC toont de essentie in vier kleuren: Natuurlijke kracht De natuurlijke kracht is wat iemand van nature goed kan en waar iemand energie van krijgt. Optimale inzet en groei van uw talenten en organisatie Wanneer u in uw organisatie teams vormt of ontwikkelt en mensen wilt inzetten vanuit hun natuurlijke kracht, wilt u ongetwijfeld weten wat de werkelijke

Nadere informatie

Welkom bij Centrum Jeugd. Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden

Welkom bij Centrum Jeugd. Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden Welkom bij Centrum Jeugd Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden Welkom bij Centrum Jeugd Je gaat deelnemen aan een van de behandelingen bij Centrum Jeugd van GGz Breburg. De behandelaren

Nadere informatie

Kanker. Inhoud. Inleiding. Wat is kanker? Inleiding

Kanker. Inhoud. Inleiding. Wat is kanker? Inleiding Kanker Inhoud Inleiding Inleiding Wat is kanker? Soorten kanker In het kinderziekenhuis Wat kan je doen tegen kanker? Afsluiting Bronvermelding Ik houd mijn werkstuk over kanker, omdat het mij een moeilijk

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker

Borstverwijdering bij borstkanker Chirurgie Borstverwijdering bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 De opname... 4 Voorbereiding op de operatie... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Drains... 5

Nadere informatie

Palliatieve zorg voor andere doelgroepen

Palliatieve zorg voor andere doelgroepen Palliatieve zorg voor andere doelgroepen CVA, Dementie, COPD, Hartfalen, psychiatrische aandoening, verstandelijke beperking 27 november Rob Krol en Annemiek Kwast Aanleiding IKNL activiteiten palliatieve

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 16 augustus 2014 Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

ontdek. De beste zorg voor u, thuis. Informatie over: Thuiszorg

ontdek. De beste zorg voor u, thuis. Informatie over: Thuiszorg ontdek. Informatie over: Thuiszorg De beste zorg voor u, thuis. Zo goed en zelfstandig mogelijk leven in uw eigen vertrouwde omgeving. Laurens biedt alle zorg die u hierbij nodig heeft. meer dan zorg Langer

Nadere informatie

Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden.

Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden. MAAGKANKER 17852 Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden. Maagkanker is een kwaadaardige tumor in de maag, het wordt ook wel maagcarcinoom

Nadere informatie

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker START Gemaakt door: In samenwerking met: Financieel mogelijk gemaakt door: 2015 De ArgumentenFabriek en borstkankervereniging nederland FAS799.014.011/exp. juli 2017 Hoe

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Polikliniek Keel- Neus- en Oorheelkunde

Polikliniek Keel- Neus- en Oorheelkunde Polikliniek Keel- Neus- en Oorheelkunde In overleg met uw behandelend arts heeft u een afspraak gemaakt op de polikliniek Keel- Neus- Oorheelkunde (KNO) van het Radboudumc. In deze folder informeren wij

Nadere informatie

Sneldiagnostiek in de oncologische zorg

Sneldiagnostiek in de oncologische zorg Sneldiagnostiek in de oncologische zorg Tessa Bouwhuis, MSc en Martina Hoever, BSc 1 Inhoud presentatie Opdrachtformulering project sneldiagnostiek Werkwijze opzetten sneldiagnostiek Shared resources Uitwerking

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker vervolgonderzoek in het ziekenhuis polikliniek maag-, darm-, leverziekten U bent doorverwezen naar Rijnland Ziekenhuis omdat er bloed in uw ontlasting is gevonden bij het

Nadere informatie

Business Process Management (BPM) bij het UMC Utrecht

Business Process Management (BPM) bij het UMC Utrecht Business Process Management (BPM) bij het UMC Utrecht BPM Round Table, TU Eindhoven 11 juni 2012 René de Gier 1 Het UMC Utrecht is een internationaal toonaangevend universitair medisch centrum waarin kennis

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Schakelring. Zorgorganisatie in Midden Brabant. In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score

Schakelring. Zorgorganisatie in Midden Brabant. In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score Schakelring Zorgorganisatie in Midden Brabant In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score NPS 56% Rapportcijfers 8,7 Trots en toch. Reacties bij CTO Sinds januari moeten

Nadere informatie

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Bertha Middendorp MIGRAINE De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Inhoud Deel 1 12 Inleiding 15 Mijn migraine 21 Hypnose 26 Verhalen uit de praktijk Deel

Nadere informatie

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Uitgave Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postadres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Informatie Voor informatie en vragen

Nadere informatie