Ondernemen in transitie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ondernemen in transitie"

Transcriptie

1 Ondernemen in transitie Bedrijfstransities als innovatief model voor duurzaam ondernemen prof.dr. Derk Loorbach prof.dr.ir. Jan Rotmans drs. Roebin Lijnis Huffenreuter

2 Colofon DIT IS EEN UITGAVE VAN Stichting Maatschappij en Onderneming Lange Voorhout EJ Den Haag Telefoon: +31(0) Redactie: Sybren Eppinga SMO-begeleider: S. van Riet Omslag ontwerp: Dito Yudhiana DTP en illustraties: Thomasbijen.com Druk: Ten Brink B.V., Meppel ISBN: Bestelnummer: 0364 SMO-2014/3 Stichting Maatschappij en Onderneming 2014 Niets van deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder de voorafgaande toestemming van de uitgever en andere auteursrechthebbenden. SMO is niet aansprakelijk voor gegevens die door derden werden verstrekt. SMO COMMUNITY LID Wij nodigen u graag uit om SMO community lid te worden voor 49,50 per jaar. U ontvangt dan automatisch reeds verschenen publicaties uit het kalenderjaar en de nieuwste publicatie, evenals de uitnodigingen voor door SMO georganiseerde bijeenkomsten. Als SMO community lid bent u sterk betrokken bij onze stichting en blijft u op de hoogte van ontwikkelingen in maatschappij en bedrijfsleven. Voor het Jong SMO-lidmaatschap (tot 30 jaar) geldt een aangepast tarief van 25,00 per jaar. Aanmelden kan op de website of u kunt bellen met de ledenadministratie: +31(0) SMO publiceert gefundeerde analyses, bundelingen en reviews op het raakvlak van maatschappij en onderneming, onder verschillende pijlers. Deze SMO-analyse valt onder de pijler Innovatie en Ondernemerschap.

3 Inhoudsopgave TEN GELEIDE Hendrik Halbe 5 1. INLEIDING 7 2. TRANSITIES NAAR DUURZAME ECONOMIEËN Wat is een transitie? Wat is een duurzame economie? Verschillende duurzame economieën? Via transitiemanagement naar een duurzame economie WAT BETEKENT TRANSITIE NAAR EEN DUURZAME ECONOMIE VOOR BEDRIJVEN? Verschillende strategieën voor bedrijven in transitie Reactieve bedrijven Actieve bedrijven Proactieve bedrijven Transformatieve bedrijven VERDUURZAMEN VOOR BEDRIJFSTRANSITIES (H)erkenning kwetsbare factoren in de bedrijfsstructuur Belangrijke factoren voor elk bedrijf om mee te beginnen Business cases voor bedrijfstransities EEN AANPAK VOOR BEDRIJFSTRANSITIES Oriënteren: plek in het transitielandschap Positioneren: gedeelde missie en richting Activeren: transitie versnellen Synthetiseren Reflecties: balanceren tussen verduurzamen en transitioneren SLOTWOORD 95 DANKWOORD 99 REFERENTIES 101 OVER SMO 105 OVER DE AUTEURS 107 SMO-PUBLICATIES 109

4 Ondernemen in transitie: Bedrijfstransities als innovatief model voor duurzaam ondernemen

5 Ten geleide Hendrik Halbe Ready for take-off... Op naar een volgende stap voor bedrijven en maatschappij, op naar duurzaam ondernemen. Het is tijd voor fundamentele verandering. Deze SMO-analyse over ondernemen in transitie schetst het beeld van een wereld waarin druk staat op het klimaat, de economie en de bevolking. Andere manieren van denken, werken en organiseren zijn nodig om daar adequaat op in te spelen. Voor de nieuwe generatie is delen vaak belangrijker dan hebben. Zij boort nieuwe netwerken aan, gaat uit van open source en ondernemen in een circulaire economie, liefst zonder daarbij winstgevendheid uit het oog te verliezen. Een duurzaam en maatschappelijk profiel begint zo vorm te krijgen. In Duitsland worden al flinke stappen gezet op bijvoorbeeld de energiemarkt en ook in Nederland is een voorhoede actief op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat betekent niet dat anderen rustig achterover kunnen leunen. De markt van morgen is onvoorspelbaar en bedrijfstransities vragen om aanpassingsvermogen bij grote en kleine ondernemingen. Zij kunnen kansen benutten om een positieve impact te hebben op de toekomst van mens en natuur. Onder welke omstandigheden ontstaan bedrijfstransities? Zullen ondernemers wel willen transformeren? En zo ja, hoe kunnen zij de toekomst tegemoet treden? Hoe moeten ondernemers hun structuur, cultuur en werkwijzen gaan veranderen? Door gebruik te maken van de transitiekunde en te wijzen op best practices van maatschappelijke koplopers geven de auteurs van deze publicatie boeiende inzichten in bedrijfstransities en de stap naar duurzaam ondernemen. Wij zijn Derk Loorbach, Jan Rotmans en Roebin Lijnis Huffenreuter van het Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT), onderdeel van de Erasmus Universiteit, dankbaar voor hun verrijkende onderzoek. Boven alles telt het het feit dat zij geheel in lijn met de sharing economy deze kennis samen met SMO willen verspreiden. Hendrik Halbe Directeur Instituut SMO Den Haag, september

6 Ondernemen in transitie: Bedrijfstransities als innovatief model voor duurzaam ondernemen 6

7 1 INLEIDING

8 8 HOOFDSTUK 1: INLEIDING

9 1. Inleiding We leven in een tijd van grote veranderingen, sociaal, economisch en ecologisch. De ontwikkelingen in de mondiale economie, het klimaat, de beschikbaarheid van grondstoffen en goedkope energie leiden in combinatie met een vergrijzende bevolking tot de vraag hoe Nederland in de toekomst geld verdient en de welvaart op peil houdt. De belangrijkste boodschap volgens ons is dat de fundamentele maatschappelijke veranderingen, transities, naast risico s voor gevestigde en nieuwe bedrijven ook kansen opleveren. En dat de toenemende onzekerheden vragen om flexibele, op radicale innovatie gerichte, marktstrategieën om deze kansen te benutten. Dit is in ons transitieperspectief een kansrijke route voor bedrijven om naast groei ook de maatschappelijke meerwaarde en ecologische duurzaamheid van het bedrijf te realiseren. De grote duurzaamheidsopgaven, altijd gezien als uitdagingen voor de lange termijn, zijn in toenemende mate bepalend voor de korte termijnagenda s (zie ook Loorbach & Wijsman, 2013; Loorbach & Lijnis Huffenreuter, 2013). Beschikbaarheid van grondstoffen, het vinden van de juiste mensen, het aantrekken van voldoende kapitaal, het betaalbaar houden van de energierekening; het zijn niet langer fictieve en toekomstige uitdagingen. Steeds meer bedrijven richten zich dan ook op de voordelen van duurzame strategieën, bijvoorbeeld door besparingen op materiaalkosten, vooruitlopen op milieuregelgeving en vergroten van de lange termijn internationale concurrentiepositie (e.g. zie Elkington, 1999; Knoepfel, 2001; Porter & Kramer, 2006 & 2011). De mainstream lijkt echter nog primair de gehaalde besparingen toe te voegen aan de winst in plaats van deze te gebruiken om te investeren in meer fundamentele verduurzaming en het in praktijk brengen van nieuwe businessmodellen. Een groep vooruitstrevende bedrijven gaat inmiddels verder dan de traditionele efficiëntieverbeteringen, ketenoptimalisatie en duurzaamheidsrapportages en speelt (pro)actief in op maatschappelijke transities. Het resultaat is dat deze bedrijven komen tot nieuwe vormen van sociaal ondernemen die leiden tot een veerkrachtige onderneming: in staat tot snel en flexibel aanpassen door continue innovatie en reflectie. Juist dit type ondernemingen lijkt in toenemende mate ook in staat de markt en de maatschappelijke context duurzaam te transformeren (Loorbach, Van Bakel, Whiteman & Rotmans, 2010). In deze publicatie noemen we deze transformatie naar een volledig veerkrachtige en duurzame bedrijfsvoering bedrijfstransities ; i.e. structurele veranderingen van bedrijfscultuur, structuur 9

10 Ondernemen in transitie: Bedrijfstransities als innovatief model voor duurzaam ondernemen en dagelijkse werkwijze in samenhang met het duurzaam veranderen van de markt en/of het ontsluiten van geheel nieuwe markten ten bate van het maatschappelijke systeem als geheel. Dit is een proces dat nooit stopt, het is zonder absoluut begin en eind. In onze visie kunnen bedrijven door zichzelf opnieuw uit te vinden een substantieel grotere bijdrage leveren aan ons collectieve welzijn. Hierbij pleiten we voor een bredere definitie van groei dan de klassiek economische: liever spreken wij van de groei van het bruto maatschappelijk geluk. Tot voor kort werd zowel de urgentie als de potentie van het nieuwe type duurzaam ondernemen in transities stelselmatig verkeerd ingeschat. Er ontstaat echter een nieuwe voorhoede van bedrijven die voorbij de reguliere vorm van duurzaam ondernemen gaan en daarmee succesvol zijn. Deze voorhoede werkt aan een veel ingrijpender wijziging van hun core business dan gangbaar in de reguliere aanpak van duurzaam ondernemen. De voorhoede werkt actief aan inclusieve en waardecreërende business models die niet zozeer de negatieve impact van ondernemen reduceren als juist ook positieve impact creëren die meerwaarde oplevert voor de maatschappij als geheel. Duurzame energiebedrijven, zoals BAS Nederland, die hun geld verdienen aan het realiseren van energieautonomie van hun klanten, of InterfaceFlor, die hun vloerproducten willen produceren op een herstellende wijze: door schone lucht en water als bijproduct te leveren. Een ander voorbeeld is Granny s Finest, die hippe gebreide producten verkoopt, geproduceerd door bejaarden in wijkcentra. Overal om ons heen ontstaan inmiddels dergelijke voorbeelden van herstellende, inclusieve en sociale ondernemingen. Zulke volledig geïnternaliseerde duurzaamheid vraagt om alternatieve strategieën, instrumenten en competenties en niet de geijkte doelen en middelen. Tot nu toe worden bedrijfsmatig oplossingen vooral gezocht in meer efficiëntie, versterken van topsectoren en flexibilisering van de arbeidsmarkt. Steeds duidelijker wordt echter dat alleen verbeteren van het bestaande en het geleidelijk verkleinen van negatieve impact van ondernemen te weinig oplevert en te langzaam gaat; er is behoefte aan een benadering die kan leiden tot ondernemerschap met een positieve impact. Ondernemen met meervoudige winst die economisch, sociaal en ecologisch oplossend en herstellend werkt. 10

11 1. Inleiding Het nieuwe achterliggende perspectief is gebaseerd op waardecreatie, netwerken en delen, open source, circulariteit en duurzaamheid. Koplopende grote én kleine bedrijven blijken in staat om een fundamentele omslag in het bedrijf in gang te zetten en toe te groeien naar nieuwe duurzame businessmodellen. In dit proces brengen ze zowel hun eigen organisatie als hun markt en omgeving in beweging. In deze publicatie proberen we deze nieuwe generatie duurzaam ondernemen te duiden en te vertalen in een concrete aanpak voor bedrijfstransities. Volgens ons is voor bedrijven de duurzaamheidsvraag in toenemende mate hoe mee te kunnen blijven bewegen met de grote verschuivingen in markt en samenleving en hierin een waardevolle bijdrage te leveren. Voor elk bedrijf betekent dit eigen afwegingen, een eigen tempo en een eigen proces van leren en experimenteren. Op basis van de transitiebenadering schetsen we in deze publicatie het concept, de basisprincipes en concrete stappen die een bedrijf kan volgen om deze eigen transitie richting te geven en te versnellen. Transitiemanagement gaat over het vroegtijdig herkennen, voorbereiden op en gebruikmaken van de dynamiek van zulke maatschappelijke transitieprocessen In het onderzoeksgebied van de transitiekunde (Rotmans, Kemp & Van Asselt, 2001) is de afgelopen vijftien jaar in de praktijk geëxperimenteerd met de aanpak van transitiemanagement (TM) (Rotmans 2003, Loorbach, 2007; Frantzeskaki & Loorbach, 2009 & 2010). De grondgedachte achter de transitiekunde is dat optimaliseren van een dominant complex systeem (regime) op termijn onvermijdelijk leidt tot afname van diversiteit, oplopende interne spanningen en concurrerende alternatieven, uiteindelijk uitmondend in een schoksgewijze systeemverandering. Transitiemanagement (TM) gaat over het vroegtijdig herkennen, voorbereiden op en gebruikmaken van de dynamiek van zulke maatschappelijke transitieprocessen. De aanpak is ontwikkeld door toepassing in transities in verschillende sectoren als energie, bouw, waterbeheer, mobiliteit, landbouw, chemie, zorg, gebiedsontwikkeling en afval. De aanpak was oorspronkelijk vooral gericht op het samenstellen van maatschappelijke coalities van koplopers (transitiearena s) en strategische innovatie-programma s en experimenten. De afgelopen jaren wordt transitiemanagement steeds vaker in verschillende vormen ook toegepast in organisaties en bedrijven. 11

12 Ondernemen in transitie: Bedrijfstransities als innovatief model voor duurzaam ondernemen Cruciaal in de aanpak is niet zozeer de duurzame technologische innovatie, maar vooral ook het maken van nieuwe (netwerk) verbindingen, het (coöperatief) vormen van een nieuw soort perspectief en gezamenlijke strategie en het met elkaar ontwikkelen van nieuwe manieren van werken. Dat wordt ook wel aangeduid als sociale innovatie: het ontwikkelen van nieuwe manieren van denken, werken en organiseren. Het duurzaam benaderen van menselijk kapitaal en durven ontmantelen van sociale (rol)patronen zijn daarbij cruciale factoren om de economische en ecologische dimensies te combineren: technologische innovaties zijn op zichzelf niet genoeg om de grote opgaven van onze tijd adequaat op te lossen. Daarom zijn er veranderingsstrategieën nodig die de economische, ecologische en sociale opgaven integraal het hoofd kunnen bieden (Sabadie, 2013). In hoofdstuk 2 gaan we eerst in op de bredere context van de transitie naar een duurzame economie. In de markt van morgen is het niet alleen belangrijk welke bedrijven het sterkst, grootst of slimst zijn, vooral welke het meest adaptief ingesteld zijn. Ongeacht de grootte, als bedrijven pas veranderen als het echt niet anders kan dan is het risico dat ze te laat zijn groter. In hoofdstuk 3 kijken we naar wat de transitie betekent voor bedrijven. Kiezen voor een duurzaamheidsstrategie vraagt om een tweeledige business case, die simpelweg gebaseerd is op: winstverhoging en risicobemiddeling. Aangenomen dat een bedrijf niet verandert totdat het onder druk komt door externe factoren (bijvoorbeeld regelgeving, protest), kan een ondernemer strategisch het adaptiepotentieel van het bedrijf vergroten. Als een vorm van risicobemiddeling op langere termijn kan de waarde van het bedrijf bepaald worden in termen van ecologisch en sociaal kapitaal die voorbijgaan aan efficiëntie en het naleven van regelgeving. Door nu koers te bepalen is er veel winst te behalen nog voordat protestprikkels of overstappen op alternatieven de boardroom in het hoofdkantoor bereiken. In hoofdstuk 4 bespreken we belangrijke factoren voor bedrijven in transitie. Hoewel er veel valt te discussiëren over de bestaande methoden om de waarde van bedrijven vast te stellen, is het belangrijk om de (mogelijke) waarde van bedrijven op langere termijn te evalueren en waarderen in het licht van de duurzame economie, in termen van bijvoorbeeld omzet ten opzichte van energie, water, grondstoffen, werknemers, productiviteit en risico s. Hier kijken we naar de mogelijkheden van 12

13 1. Inleiding bedrijven om hun langetermijnwaarde in termen van duurzame factoren te bepalen en waar zij naar toe willen als toekomstig producent van sociale- en ecologische meerwaarde. Hoofdstuk 5 gaat over hoe bedrijfstransities concreet kunnen worden georganiseerd. De aanpak van transitiemanagement is de afgelopen jaren theoretisch en praktisch vormgegeven in een context van maatschappelijke opgaven. Vooral geïnitieerd vanuit overheden richt de aanpak zich op het ontwikkelen van transformatieve netwerken van bedrijven, burgers, onderzoekers, overheden en instellingen die een gezamenlijke visie en strategie formuleren. De aanpak is gebaseerd op het principe van al-doende-leren en al-lerende-doen. Door op een gestructureerde wijze met een groep innovatieve partijen aan een nieuwe gezamenlijke manier van denken en organiseren te werken, worden deelnemers in staat gesteld in hun eigen omgeving meer impact te hebben. Met andere woorden: de transitieaanpak helpt individuen en organisaties door een andere manier van kijken slimmer en meer collectief te handelen. 13

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel prof.dr. Hans Strikwerda Met reviews door: prof. dr. Arnoud Boot mr. drs. Atzo Nicolaï drs. Michiel Muller prof. dr. Eric Claassen dr. René Kuijten prof. dr.

Nadere informatie

De economische kracht van de ondernemende vrouw

De economische kracht van de ondernemende vrouw De economische kracht van de ondernemende vrouw drs. Monique Brummans drs. Nicolette Loonen dr. Ingrid Verheul drs. Josette Dijkhuizen dr. Caroline Essers dr. Ilse Matser dr. Chantal Remery Michiel de

Nadere informatie

DIT IS EEN UITGAVE VAN

DIT IS EEN UITGAVE VAN Colofon DIT IS EEN UITGAVE VAN Stichting Maatschappij en Onderneming Lange Voorhout 92 2514 EJ Den Haag Telefoon: +31(0)70 3528 528 Email: contact@smo.nl Redactie: Simone Langeweg Tekst- en Communicatieadvies

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Bedrijven in transitie Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Kernboodschappen 1. De wereld is in transitie en dat vraagt om radicale koerswijziging 2. Bedrijven zijn in toenemende mate leidend in transities 3.

Nadere informatie

Omgeving in transitie van beleid naar politiek van de ruimte. Prof. dr. Derk Loorbach, Den Bosch, 12-05-2016

Omgeving in transitie van beleid naar politiek van de ruimte. Prof. dr. Derk Loorbach, Den Bosch, 12-05-2016 Omgeving in transitie van beleid naar politiek van de ruimte Prof. dr. Derk Loorbach, Den Bosch, 12-05-2016 Kernpunten We worden in toenemende mate geconfronteerd met grote maatschappelijke transities

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie!! " # "# $ -. #, '& ( )*(+ % & /%01 0.%2

Nadere informatie

Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg

Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg Prof.dr. Robbert Huijsman MBA, Hoogleraar Management & Organisatie Ouderenzorg Senior manager Kwaliteit & Innovatie, Achmea .... Wat bedoelen we met duurzaamheid?

Nadere informatie

HET SUCCES VAN DE VERGRIJZING

HET SUCCES VAN DE VERGRIJZING HET SUCCES VAN DE VERGRIJZING E EN VIS IE O P DE TO E KOMS T VA N W ER K, Z OR G, WO NE N EN VO O RZ IEN I N GEN HET D EN H A AG C EN TRU M VO O R S T R AT E G I S CHE S T UDI E S EN TN O HET SUCCES VAN

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

SMO abonnement: 40,00 per kalenderjaar, omvat 6 smo-publicaties.

SMO abonnement: 40,00 per kalenderjaar, omvat 6 smo-publicaties. 1 Eindredactie: Tatiana van Lier en Ria Logtenberg Vormgeving: Max Beinema grafische vormgeving Druk: Hooiberg, Epe ISBN-10: 90-6962-225-4 ISBN-13: 978-90-6962-225-5 Bestelnummer: 0335 SMO-2006-1 Den Haag,

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

HET NIEUWE ONDERNEMEN

HET NIEUWE ONDERNEMEN HET NIEUWE ONDERNEMEN HET BELANG VAN VERTROUWEN VOOR DE ONDERNEMING VAN DE TOEKOMST PROF. DR. E. ROOS LINDGREEN RE, PROF. DR. J. STRIKWERDA CMC, DRS. N. WIELAARD RA COLOFON SMO-begeleider: J.G. Smit Eindredactie:

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Een leven lang leren in de techniek

Een leven lang leren in de techniek Hiteq Kennis van nu, kennis voor later Denk 10 of 20 jaar verder. Hoe ziet de technische sector er dan uit in de context van onderwijs, arbeidsmarkt, technologie en maatschappij? Hiteq selecteert en ontsluit

Nadere informatie

Transitiecursus zorg en welzijn Een nieuw transitiekundig perspectief op het sociale domein

Transitiecursus zorg en welzijn Een nieuw transitiekundig perspectief op het sociale domein Transitiecursus zorg en welzijn Een nieuw transitiekundig perspectief op het sociale domein Hoe kunnen we ons zorg en welzijnssysteem meer mensgericht en tegelijk economisch volhoudbaar maken? Dat is momenteel

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren. Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf

In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren. Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf Colofon De tekst van deze brochure is tot stand gekomen met medewerking van NEMACC, het mkb-kenniscentrum waarin de NBA

Nadere informatie

Energie Transitie: traagheid en versnelling

Energie Transitie: traagheid en versnelling twitter.com/janrotmans Energie Transitie: traagheid en versnelling Den Haag, 26 Juni 2014 In welke fase zit energietransitie? Transitie naar Duurzame Energie Pre-development stage Through development stage

Nadere informatie

In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren. Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf

In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren. Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf Colofon De tekst van deze brochure is tot stand gekomen met medewerking van NEMACC, het mkb-kenniscentrum waarin de NBA

Nadere informatie

Onderwerp: Visiedocument Drie decentralisaties: Vooruitzicht op veranderingen in het maatschappelijk domein

Onderwerp: Visiedocument Drie decentralisaties: Vooruitzicht op veranderingen in het maatschappelijk domein Agendapunt : 6 Voorstelnummer : 11-085 Raadsvergadering : 7 november 2013 Naam opsteller : L. Hulskamp/ E. van Braak/ M. Zweers / M. Klaver Blankendaal Informatie op te vragen bij : L. Hulskamp Portefeuillehouders

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER IE Motoren Event Karin Jansens MVO Nederland 15 sept 2015 MVO GAAT OVER URGENTIE EN OPTIMISME

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Van Afval Af transitie-agenda naar een circulaire economie NVRD themadag Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Aanleiding en doel van Van Afval Af Verpakkingenakkoord Circulaire Economie Schuivende

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Sociale innovatie: bouwen op de kracht van je omgeving

Sociale innovatie: bouwen op de kracht van je omgeving ERAC Infopaper April 2014 Sociale innovatie: bouwen op de kracht van je omgeving Marie-Thérèse Rooijackers (PSW) en Frank Boss (ERAC) Inleiding Technologische ontwikkeling alléén biedt niet voldoende voorwaarde

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

Tot slot. Aanbevelingen. Inleiding. Naar een lerende economie Investeren in het verdienvermogen van Nederland synopsis van WRR - rapport 90

Tot slot. Aanbevelingen. Inleiding. Naar een lerende economie Investeren in het verdienvermogen van Nederland synopsis van WRR - rapport 90 Hoe ziet dat er on de praktijk uit? (per sector / organisatie / afdeling / functie) Natuurlijke hulpbronnen en mensen zullen schaars zijn en de beschikbaarheid van kapitaal is niet te voorspellen. Met

Nadere informatie

Van kostennaar waardesturing

Van kostennaar waardesturing Hoofdstuk Investeren in maatschappelijk vastgoed Van kostennaar waardesturing Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 7 Van kosten- naar waardesturing 9 Reacties uit het veld 21 Waardesturing in de praktijk 29 Samenwerken

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Bevindingen Erasmus Innovatiemonitor Zorg Eindhoven, 5 oktober 2012 TOP INSTITUTE INSCOPE

Nadere informatie

Sociale innovatie zoveel méér dan technologische vernieuwing: het gaat om de kwaliteiten van de mens in zijn omgeving

Sociale innovatie zoveel méér dan technologische vernieuwing: het gaat om de kwaliteiten van de mens in zijn omgeving Sociale innovatie zoveel méér dan technologische vernieuwing: het gaat om de kwaliteiten van de mens in zijn omgeving Marie- Thérèse Rooijackers en Frank Boss Inleiding Het behoeft inmiddels nauwelijks

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

De wereld van overmorgen

De wereld van overmorgen De wereld van overmorgen Nederland en de wereld over 10 jaar Hans Stegeman 27 januari 2016 2 Agenda Niet te voorspellen Vijf megatrends in de wereld Het Nederland van overmorgen: van handelsland naar kennisland?

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

WINST DOOR WERKPLEZIER

WINST DOOR WERKPLEZIER The Happy Firm Sociale innovatieprogramma s op de werkplek WINST DOOR WERKPLEZIER Een werknemersprogramma voor transformatie van team, individu en werkplek. WERKPLEZIER LEIDT TOT DUURZAME PRESTATIES EN

Nadere informatie

Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0

Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0 Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0 Notitie voor noodzaak Donald van den Akker September 2011 Deze notitie is geschreven als onderdeel van een opdracht van AgentschapNL, i.h.k.v. het Innovatieprogramma Klimaatneutrale

Nadere informatie

De Energietransitie & Zelforganisatie De rol van burgers & sociaal ondernemers Flor Avelino Workshop@ Energiecafé RMC The Hub 1 juni 2013

De Energietransitie & Zelforganisatie De rol van burgers & sociaal ondernemers Flor Avelino Workshop@ Energiecafé RMC The Hub 1 juni 2013 De Energietransitie & Zelforganisatie De rol van burgers & sociaal ondernemers Flor Avelino Workshop@ Energiecafé RMC The Hub 1 juni 2013 www.drift.eur.nl www.transitiepraktijk.nl www.transitionsnetwork.org

Nadere informatie

Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)?

Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)? Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)? Wat nearshoring voor kleine bedrijven kan betekenen en het stappenplan om hier een succes van te maken. Nearshoring (in het buitenland, dicht bij

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven

Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven Best Practices binnen de TU Delft: Ervaringen en Resultaten met Shell Gebaseerd op informatie van Marco Waas en het advies van IJsbrand Haagsma

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad De stad als bevolkingsmagneet Koos van Dijken functie 29 januari 2013 1 Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Wat maakt de stad aantrekkelijk

Nadere informatie

Informational Governance

Informational Governance Story Informational Governance Juli 2013 Nog niet zo heel lang geleden voltrokken veranderingen in de maatschappij zich volgens logische, min of meer vaste patronen. Overheden, bedrijven, wetenschappers,

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Kansen en bedreigingen, sterktes en zwaktes. Dit is een bijlage bij het Humanitas Jaarverslag 2011, www.humanitasjaarverslag.nl

Kansen en bedreigingen, sterktes en zwaktes. Dit is een bijlage bij het Humanitas Jaarverslag 2011, www.humanitasjaarverslag.nl Kansen en bedreigingen, sterktes en zwaktes Dit is een bijlage bij het Humanitas Jaarverslag 2011, www.humanitasjaarverslag.nl Om haar koers voor de komende jaren te kunnen bepalen, heeft Humanitas vastgesteld

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

B-96 Green Deal de winst van paardenmest

B-96 Green Deal de winst van paardenmest B-96 Green Deal de winst van paardenmest Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Excellenties, dames en heren, ondernemers, betrokkenen bij VNO/NCW en: in het bijzonder Bernard én Titia.

Excellenties, dames en heren, ondernemers, betrokkenen bij VNO/NCW en: in het bijzonder Bernard én Titia. Speech CEO en Voorzitter Raad van Bestuur Koninklijke DSM N.V. Feike Sijbesma bij afscheid Bernard Wientjes, Voorzitter VNO-NCW, 30 Juni 2014, Den Haag Excellenties, dames en heren, ondernemers, betrokkenen

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

Rijnlands organiseren in de zorg

Rijnlands organiseren in de zorg Rijnlands organiseren in de zorg 16 januari 2014 Zitten we midden in een transitie? Of transformatie? Of paradigmaverschuiving? Jan Rotmans, professor transitiekunde en progressor Of zal het zo n vaart

Nadere informatie

1. De uitdagingen waarvoor we staan

1. De uitdagingen waarvoor we staan Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor we staan en / in transitie 2. Denken over transities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent 3. En wat met cultuur? 4. Bestaande transitienetwerken

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad 2040 (Structuurvisie Rijk, 2008/09) Herwaardering belang steden voor economie Randstad geen samenhangende metropool

Nadere informatie

Even voorstellen. Clemens Huis in t veld Directeur. Niels Huismans Business Development

Even voorstellen. Clemens Huis in t veld Directeur. Niels Huismans Business Development Prepare to Connect Even voorstellen Clemens Huis in t veld Directeur Niels Huismans Business Development Hoeveel verschillende arbeidsrelaties voor externe professionals zijn er momenteel in Nederland

Nadere informatie

Toekomstdenken. Waarom toekomstdenken voor elke organisatie onmisbaar is

Toekomstdenken. Waarom toekomstdenken voor elke organisatie onmisbaar is Toekomstdenken Waarom toekomstdenken voor elke organisatie onmisbaar is De wereld van vandaag is dynamisch en complex en zal steeds sneller veranderen. Trends als globalisering en technologie hebben hun

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

onderzoek in transitie?

onderzoek in transitie? Transitieonderzoek: onderzoek in transitie? Erik Paredis (UGent) Yves De Weerdt (VITO) Frank Nevens (VITO) Opstartworkshop INTRAP 31 mei 2012, Leuven www.steunpunttrado.be Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

Communiceren in zakelijke omgevingen

Communiceren in zakelijke omgevingen Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Vodafone december 2010 Leefritme heeft een belangrijke invloed op de relatie tussen mensen

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

Paradigmashift in kantelperiode

Paradigmashift in kantelperiode Paradigmashift in kantelperiode Van aanbodgericht naar vraaggericht Van grootschalig naar kleinschalig Centraal naar Decentraal Van landelijk naar lokaal Van hiërarchisch naar zelforganiserend Van bureaucratisch

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

POWERED BY BEPURE. Elke dag beter

POWERED BY BEPURE. Elke dag beter POWERED BY BEPURE Elke dag beter Hallo zelfvertrouwen! Hallo inzicht! Hallo POWERED BY BEPURE Elke dag beter Innoveren is kansen zien en deze omzetten in producten of diensten die uw klanten echt willen.

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl

Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl Metropoolregio Rotterdam Den Haag Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl 2 3 Metropoolregio by night feb 2012 4 Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad

Nadere informatie

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Prof.dr. Jacqueline Cramer Universiteit Utrecht Opzet lezing Wat zijn de grote opgaven in de bouw op het gebied van duurzaamheid? Hoe kunnen deze opgaven worden

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Spelenderwijs LEAN Startup leren!

Spelenderwijs LEAN Startup leren! Spelenderwijs LEAN Startup leren! 28 mei Breda Playing Lean - leer en oefen de principes van LEAN Startup in 90 min.! Playing LEAN is een bordspel dat is geïnspireerd op de bestseller 'The Lean Startup

Nadere informatie

HOLLANDSE NIEUWE 21 INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS. hollandse-nieuwe.com

HOLLANDSE NIEUWE 21 INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS. hollandse-nieuwe.com INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS We zijn 21 jaar onderweg! Nog steeds kan het beter, slimmer, anders. Vandaar ook geen retrospectief maar een korte update van het nu en wat ons morgen gaat brengen.

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching

Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching Samenvatting InmensGroeien is opgericht door Joop Egmond en Maarten Smits. Het bedrijf is ontstaan uit de wens om voor mensen binnen organisaties

Nadere informatie

Intentieovereenkomst. Asbest van het bedrijfsdak

Intentieovereenkomst. Asbest van het bedrijfsdak Intentieovereenkomst Asbest van het bedrijfsdak Intentieovereenkomst Wij, vertegenwoordigers van bestuursorganen en organisaties die werken aan de realisatie van een gezond en veilig leefmilieu, economie

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

Energiewende vs Energietransitie

Energiewende vs Energietransitie Energiewende vs Energietransitie Jan Rotmans Amsterdam, 23-09-2013 www.twitter.com/janrotmans Cijfermatige Trends Energiemix Duitsland versus Nederland Duitsland Nederland kolen 25% 7% olie 34% 56% aardgas

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie