Mediation: een onderlinge oplossing van conflicten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mediation: een onderlinge oplossing van conflicten"

Transcriptie

1 Een uitgave van de Federatie van Onderlinge Verzekeringmaatschappijen in Nederland J A A R G A N G 2 0 N U M M E R 7 S E P T E M B E R IN DIT NUMMER ONDER MEER: Pagina 4 Studiedag Arbeidsongeschiktheid, 4 november a.s. Pagina 5 Contractstermijnen verzekeringen Pagina 6 AFM en DNB herzien deskundigheidseisen bestuurders Pagina 6 Preventiedag 2010: Handreikingen voor de preventiepraktijk Pagina 8 CAR en schadeverzekeringen Pagina 8 Supervisie op banken, verzekeraars en markten in crisistijd niet langer nationale zaak Pagina 10 Wabeke breekt lans voor consumentencommissaris Pagina 11 Al bijna drie eeuwen In Alles Ghetrou Mediation in de verzekeringsbranche Mediation: een onderlinge oplossing van conflicten In Nederland wordt mediation in de verzekeringsbranche, na een aarzelend begin, steeds vaker toegepast. Mocht deze vorm van conflictbemiddeling dezelfde vlucht als in Amerika nemen, dan zal de branche er in de toekomst nog veel vaker mee worden geconfronteerd. Mr. Bart Neervoort is ervan overtuigd dat dit het geval zal zijn. Neervoort was bijna dertig jaar verzekeringsadvocaat en is nu zelfstandig gecertificeerd mediator. Hij is tevens voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Mediators in de Verzekeringsbranche (NVMV). Hij was een van de sprekers tijdens de zeventigste algemene ledenvergadering van de FOV op 26 mei jl. in Slot Zeist. Bij mediation praten partijen die een geschil hebben op vrijwillige en vertrouwelijke basis met elkaar onder begeleiding van een neutrale bemiddelaar, met het doel een oplossing te bereiken van hun geschil. Dat gebeurt dan in een of meer sessies. De partijen en de mediator tekenen vooraf een mediationovereenkomst. Daarna praat de mediator met partijen gezamenlijk en soms ook apart. Hij probeert niet alleen de verschillende standpunten te begrijpen en begrijpelijk te maken, maar brengt ook de achterliggende motieven en belangen aan de oppervlakte. Hij helpt partijen de zaak vanuit een andere invalshoek te bekijken en uiteindelijk tot een oplossing te komen. Lukt dat, dan wordt een vaststellingsovereenkomst gesloten waarin de getroffen oplossing wordt vastgelegd. Mr. Bart Neervoort. P R O T O C O L I N A M E R I K A In Amerika probeert men vrijwel ieder geschil in een verzekeringszaak, ongeacht het financiële belang, door mediation op te lossen, vertelt Bart Neervoort. Pas wanneer dat niet lukt, gaan partijen procederen. Verzekeraars en ook andere ondernemers in Amerika hebben een protocol ondertekend waarin ze aangeven dat ze conflicten met medeondertekenaars van het protocol of conflicten met consumenten door De onderlinge 1

2 mediation zullen proberen op te lossen. Verzekeraars hebben met andere woorden een litigation strategy, een claimbehandelingsbeleid, waarin mediation een vaste plaats heeft. In alle geschillen rondom claims die uit nine-eleven voortkwamen en ook claims na de orkaan Katrina is geprobeerd die door mediation op te lossen. In het laatste geval vond in zaken mediation plaats, waarvan 85% op die manier werd opgelost. N A V O L G I N G I N N E D E R L A N D In Nederland krijgt het Amerikaanse voorbeeld steeds meer navolging. Enkele jaren geleden werd bijvoorbeeld geprobeerd om letselschadedossiers die zich al heel lang voortsleepten, door mediation tot een oplossing te brengen. Ook in de Gedragscode Behandeling Letselschade wordt gesuggereerd om geschillen onder leiding van een neutrale persoon tot een oplossing te brengen. Ten aanzien van andere typen verzekeringen gaat het vooral om initiatieven van afzonderlijke verzekeraars. Neervoort: Als voorzitter van de NVMV ben ik in de afgelopen twee jaar bij zowat alle maatschappijen langs geweest om voorlichting te geven. Ik begon met een lege dossierkast en een doosje vol visitekaartjes, maar nu komt er echt schot in. Verzekeraars durven incidenteel tot mediation over te gaan en dat leidt vaak tot positieve ervaringen. Ze zijn er daarom meer dan ad hoc in geïnteresseerd om het structureel aan te pakken. Inmiddels is bij een (niet onderlinge) verzekeraar een pilot gestart waarin van alle aansprakelijkheidskwesties wordt beoordeeld, aan de hand van een checklist van de NVMV, of het zinvol is de haalbaarheid van mediation te onderzoeken. Deze checklist omvat objectieve criteria als bijvoorbeeld de duur van het dossier, persoonlijke omstandigheden van partijen, het aantal betrokken partijen en de verhouding tussen kosten en belang. Op basis hiervan zijn twintig zaken geselecteerd waarin nu ook de haalbaarheid van mediation bij de tegenpartij wordt onderzocht. Aan het einde van 2010 zullen de resultaten van deze pilot, bijvoorbeeld wat de gemiddelde doorlooptijd van de dossiers betreft, openbaar worden gemaakt. K L A N T B E H O U D Volgens Neervoort zijn in beginsel alle conflicten door middel van mediation op te lossen. Geschillen tussen financiële dienstverleners en consumenten kunnen aan de Ombudsman Financiële Dienstverlening en daarna aan de Geschillencommissie Financiële Dienstverlening van Kifid worden voorgelegd (waarbij de Ombudsman min of meer als mediator optreedt, die echter wel een belangrijk stempel op de uitkomst drukt). Voor zakelijke verzekeringsgeschillen kan men echter niet bij Kifid terecht. Neervoort: Denk bijvoorbeeld daarnaast aan arbeidsconflicten, concurrentiekwesties en geschillen in het kader van fusies, maar natuurlijk ook polisdisputen, aansprakelijkheidclaims, incassoproblemen enzovoort. In veel gevallen gaat het er niet om gelijk te krijgen, maar wel om ontevredenheid bij de klant weg te nemen en de klant als klant te behouden. Bovendien komt het bijna nooit voor dat een partij helemaal voor honderd procent gelijk heeft. Ik had laatst een polisdispuut waarbij de verzekeraar er heilig van overtuigd was dat het evenement niet was gedekt. Met zijn hakken in het zand en een advocaat erbij werd hij toch bewogen om met mediation in te 2 De onderlinge september 2010

3 stemmen. Eenmaal aan tafel bleek de zaak iets anders te liggen dan hij had gedacht en waren de partijen er in één middag uit. S N E L L E R E N G O E D K O P E R Wat de kosten van mediation betreft, heeft Neervoort snel voorgerekend dat die veel lager zijn dan de kosten van een gerechtelijke procedure. Die procedure is schriftelijk, dus moet een advocaat eerst alle informatie verzamelen, die moet tot één document met bijlagen worden gecomprimeerd, dat stuk gaat in concept tussen partijen heen en weer, er komt commentaar op, dat moet er weer in worden verwerkt enzovoort. Alleen al zo n document kan soms wel kosten. Vervolgens komt er een zitting die beide partijen moeten voorbereiden, na een rechterlijke uitspraak is er de mogelijkheid van hoger beroep, steeds zitten daar advocaten van beide partijen bij voor sowieso 500 per uur, dus je kunt je voorstellen wat dat allemaal kost. Een dure mediation kost daarentegen per dag tussen en Een ingewikkelde mediation kan een aantal sessies over een periode van een aantal weken in beslag nemen. Mijn langste mediation bestond uit zeven sessies, waarvoor ik uiteindelijk heb gedeclareerd, iedere partij Dat was een zaak van 2,5 mln. Hadden ze daarvoor advocaten ingehuurd, dan waren ze denk ik tussen en een ton ieder kwijt geweest. Mediation is dus veel sneller en veel goedkoper. I D E A L E W E R E L D De NVMV werd in 2008 opgericht en telt momenteel ruim dertig leden. Primaire doelstelling van de vereniging is het bevorderen van de deskundige beroepsuitoefening door mediators in de verzekeringsbranche. Daarnaast is het een doelstelling om mediation als pragmatische, snelle en relatief goedkope vorm van geschiloplossing in de verzekeringsbranche te promoten. Men moet het gewoon gaan doen, aldus Neervoort tot slot. Men moet het met één teen in het water gewoon gaan proberen, bijvoorbeeld door de NVMV in een concrete zaak een haalbaarheidsonderzoek uit te laten voeren. Daarnaast kunnen verzekeringsmaatschappijen, en zeker ook de onderlingen, een mediationclausule voor polisdisputen in hun polisvoorwaarden opnemen. Daarmee geven ze een signaal richting hun leden dat ze zullen proberen om problemen als volwassen mensen met elkaar op te lossen en pas in laatste instantie naar de rechter te stappen. Er zijn al verzekeraars die zo n mediationclausule in hun voorwaarden hebben opgenomen. En als er dan ook nog bij staat dat het een mediator van de NVMV moet zijn, waarbij de verzekerde de uiteindelijke keuze heeft, dan zijn we wat mij betreft in de ideale wereld aangekomen! De onderlinge september

4 F EDERATIE Bestuursvergadering In de bestuursvergadering van 17 september jl. kwam een aantal actuele onderwerpen aan de orde. Zo blijken tijd- en kostenoverwegingen belangrijke struikelblokken te zijn voor het aansluiten van FOV-leden bij de Amice-werkgroepen: tot op heden hebben zich hiervoor nog geen gegadigden gemeld. Onder andere bij de ledenbezoeken zal hiervoor aandacht worden gevraagd. In verband met de bestuurlijke herinrichting komt het dagelijks bestuur binnenkort bijeen om een voorstel voor de nieuwe bestuurssamenstelling te formuleren. Tevens wordt een profielcommissie samengesteld die met een profielschets invulling zal geven aan de per medio 2012 vacante voorzitterspost. Het bestuur is op de hoogte gesteld van de gesprekken naar aanleiding van de FOV-positionpaper zoals die tot op heden met politiek en het Ministerie van Financiën zijn gevoerd. Naar aanleiding van de nieuwe beleidsregel deskundigheid (zie elders in deze Onderlinge) zal de FOV mede in verband met de eventueel te ontstane problematiek met leden-bestuurders inventariseren waar zich fricties voordoen. Tot slot werden de eerste bevindingen van de CAR-commissie besproken. Deze geven, mede gezien de gevoeligheid van de materie, aanleiding tot nader overleg over een FOV-standpuntbepaling. Bestuurlijke herinrichting Tijdens de algemene ledenvergadering in mei is besloten tot een herinrichting van de FOV. In plaats van de bestaande indeling van de leden in branche-afdelingen zijn deze nu in (drie) regio s ingedeeld. De vestigingsplaats van een onderneming is hierbij bepalend. De herinrichting van de FOV heeft ook gevolgen voor de bestuurssamenstelling van de vereniging. Tot mei 2010 hadden aantal bestuursposten is niet gelimiteerd. de verschillende branche-afdelingen recht De voormalige districtsbesturen worden op twee vertegenwoordigers in het FOVbestuur. Dit recht is komen te vervallen. De vertegenwoordigers van de huidige omgevormd tot regionale besturen. In plaats hiervan kunnen de drie regio s districtsbesturen en de zittende bestuursleden hebben overleg gevoerd over de elk drie representanten afvaardigen. Zodoende komt een bestuur van negen representatie vanuit de diverse regio s. personen tot stand dat zal worden aangevuld met benoemingen op persoonlijke genomineerd om namens de drie regio s Op grond hiervan is een aantal kandidaten titel om tot een evenwichtige afspiegeling deel uit te maken van het FOV-bestuur. van het ledenbestand te komen. Het Hiermee zal het bestuur een voordracht Studiedag Arbeidsongeschiktheid, 4 november a.s. Zoals eerder aangekondigd, en ook in M.M.C. van Westing MA (beleidsmedewerker Platform Zelfstandige Onder- recente circulaires aangegeven, vindt op donderdag 4 november in Bunnik de nemers), drs. P. Vroonhof (accountmanager Arbeid en Sociale Zekerheid jaarlijkse studiedag Arbeidsongeschiktheid plaats. Onder de titel OWM ZZP.nl. EIM), drs. Jonkers (bestuurslid Is deze nieuwe onderlinge een Vereniging Solidair) en P.M.J.M. Martens community? Een prikkel tot innovatie (marketing manager Myler-project, is door de Commissie AO een zevental Achmea). Het programma wordt specialisten bijeengebracht om speciaal afgesloten met een forumdiscussie voor verzekeraars zijn licht te laten onder leiding van H. van Bussel schijnen op een fenomeen dat sterk in (bestuursbureau Actor). De studiedag ontwikkeling is. Er komen diverse vraagstukken aan de orde: wat betekenen Toor MBA, directeur van de FOV. wordt voorgezeten door mr. Chr. van zzp ers voor (onderlinge) verzekeraars De studiedag vindt plaats in Hofstede en/of wat kunnen verzekeraars voor De Beesde in Bunnik. De dag begint hen betekenen? Is voor deze doelgroep een speciale rol voor de onder- afgelopen. Aanmelden is mogelijk tot om uur en is om uur linge verzekeraars weggelegd? 14 oktober a.s. middels het van Deelnemende sprekers zijn dr. R. Dekker (Login leden > Circulaires (trendwatcher en senior onderzoeker 2010 > ) te downloaden Universiteit van Tilburg), prof. mr. F.B.J. aanmeldingsformulier. De kosten Grapperhaus (kroonlid SER), mw. mr. bedragen 125 per deelnemer. De Beesde. 4 De onderlinge september 2010

5 voor de algemene ledenvergadering verzorgen. Deze vergadering zal op een nader te bepalen datum in december plaatsvinden en zal eenmalig in plaats treden van de gebruikelijke najaarsbijeenkomsten. Eventuele tegenkandidaten kunnen zich melden als de bestuursvoordracht een feit is. Deze zal blijken uit de vergaderstukken die voor de ledenvergadering in december naar de leden worden verzonden. Deze stukken zullen ook informatie bevatten over de desgewenst te volgen procedure. FOV spreekt met Financiën De FOV (bestuurslid J. Mulder, directeur van Oranje Verzekeringen te Groningen, en Chr. van Toor) heeft een onderhoud gehad met het Ministerie van Financiën. Bij dit onderhoud was DNB ook vertegenwoordigd. Aanleiding voor het gesprek was het position paper dat de FOV in juni heeft uitgebracht. Het onderhoud heeft de volgende informatie opgeleverd: Het ministerie is voorstander van invoering van Solvency II basic voor maatschappijen die niet onder Solvency II vallen. In het kader van Solvency II basic is DNB bereid om in overleg met de sector tot leidraden te komen. Voor overige verzekeraars zijn leidraden ook denkbaar. Het gaat hierbij om de groep kleine verzekeraars die wel binnen Solvency II vallen. Voor hen is een proportionele invulling van het Solvency II-kader van toepassing. Het opstellen van leidraden acht DNB primair een zaak voor de brancheverenigingen omdat de behoefte bij de door hen vertegenwoordigde verzekeraars ligt. DNB is wel bereid mee te denken. Naar mededeling van het ministerie is het Wft-verklaringenregime (VOW) als typisch Nederlands fenomeen niet langer houdbaar. In 2004 heeft het IMF de Nederlandse overheid hierop gewezen. Het IMF meent dat de regeling de consument onvoldoende bescherming biedt. Het ministerie ziet geen mogelijkheden om de regeling zodanig aan te passen dat aan de bezwaren van het IMF tegemoet kan worden gekomen. FOV en DNB zullen verder in overleg treden om vorm te geven aan leidraden. De gevolgen van het verval van het verklaringenregime worden in studie genomen. Contractstermijnen verzekeringen Sinds 1 januari jl. is de Gedragscode geïnformeerde verlenging en contractstermijnen particuliere schadeverzekeringen van kracht. Deze is op 1 juli uitgebreid met particuliere inkomensverzekeringen, waaronder betalingsbeschermers, ongevallenpolissen en WIA-aanvullingspolissen. Voor lopende polissen wordt de gedragscode op het moment dat ze worden verlengd met ingang van 1 oktober a.s. van kracht. De code is bindend voor leden van het Verbond van Verzekeraars. Zoals bekend, beveelt de FOV haar niet-verbondsleden aan de gedragscode te volgen. Omdat het Verbond recentelijk heeft aangegeven ook de contractstermijnen van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor ondernemers tot één jaar te beperken, is de verwachting dat dit ook bij overige zakelijke verzekeringen binnen afzienbare tijd het geval zal zijn. Tot op heden is de gebruikelijke termijn van een aov minimaal drie tot vijf jaar. Tegen de tijd dat ook voor zakelijke verzekeringen een contractstermijn van één jaar gaat gelden, zal de FOV een standpunt in deze innemen. Aanscherping toezicht op beloningsbeleid financiële ondernemingen AFM en DNB gaan de komende maanden het toezicht op het beloningsbeleid aanscherpen. Dit krijgt zijn weerslag in het besluit beheerst beloningsbeleid dat het Ministerie van Financiën op 1 januari 2011 in werking wil laten treden. Dit regelt de bevoegdheden van de AFM. Daarnaast expliciteert het besluit de bestaande bevoegdheden van DNB en biedt het een basis voor DNB om nieuwe internationale regels zoals de Capital Requirement Directive III te implementeren. AFM en DNB houden beide toezicht op beheerst beloningsbeleid. DNB en AFM zien erop toe dat van beloningen geen prikkels uitgaan die kunnen leiden tot het nemen van onverantwoorde risico s en onzorgvuldige behandeling van klanten. De AFM richt zich daarbij op de risico s van het beloningsbeleid voor de zorgvuldige behandeling van klanten. DNB richt zich op alle risico s van het beloningsbeleid die de soliditeit van de onderneming kunnen aantasten. Bij de uitoefening van het toezicht werken de AFM en DNB zoveel mogelijk samen. Perverse beloningsprikkels worden wereldwijd gezien als één van de oorzaken van de financiële crisis. De principes voor beheerst beloningsbeleid die de AFM en DNB in mei 2008 hebben opgesteld waren de eerste stap in het toezicht op beloningen. De regels gelden voor alle financiële ondernemingen in Nederland, dus banken, verzekeraars, beleggingsondernemingen en financiële dienstverleners. Het beheerst beloningsbeleid heeft betrekking op alle personen binnen een onderneming, dus niet alleen op bestuurders. De FOV onderzoekt de mogelijkheid van een werkmodel waarmee de leden zich op de wetswijziging kunnen voorbereiden. De onderlinge september

6 AFM en DNB herzien deskundigheidseisen bestuurders Toezichthouders AFM en DNB hebben een nieuwe beleidsregel deskundigheid opgesteld waarin zij de eisen toelichten die worden gesteld aan de deskundigheid van bestuurders en commissarissen van financiële ondernemingen. De beleidsregel, die naar verwachting op 1 januari in werking treedt, is inmiddels ter consultatie voorgelegd aan de markt. Er kan tot 1 november op gereageerd worden. De nieuwe richtlijn is het resultaat van de evaluatie van de huidige beleidsregel deskundigheid uit 2008 en de interpretatie van de lessen die zijn getrokken De Preventiedag, die op woensdag 24 november in Groot Kievitsdal te Baarn plaatsvindt, is er dit jaar vooral op gericht behulpzaam te zijn bij het verbeteren van de preventiepraktijk. Daarbij is het ook, mede aan de hand van een aantal praktijkcases, de bedoeling de directe relatie tussen preventie en (het voorkomen van) schade bloot te leggen. Dit alles gebeurt door middel van vier workshops en een plenaire sessie. Aan het woord komt een vijftal specialisten op dit gebied: R.J. Dijkstra (Inspexx) over de inspectie van elektrische installaties, A. van der Linden (Rijksdienst Cultureel Erfgoed) over de inspectie van monumentale panden, J.N.P. van Tiel RR (Burghgraef & van Tiel) over het voortbestaan van een bedrijf na schade, H. Biesboer RE (Biesboer Expertise) over bewezen uit (inter)nationale onderzoeken en ontwikkelingen zoals de kredietcrisis en de DSB-affaire. Volgens beide toezichthouders overzien ondernemingen in de financiële sector nog steeds niet altijd de risico s en werking van hun eigen producten en blijken zij niet altijd in staat te zijn klanten juist te informeren over deze risico s en producten. Daarnaast prevaleert in een aantal gevallen te veel een korte termijn invalshoek. In de geraadpleegde onderzoeken wordt volgens de toezichthouders onder meer gewezen op een gebrekkige deskundigheid van bestuurders en commissarissen van ondernemingen. Vandaar dat zij met behulp van de beleidsregel deskundigheid Preventiedag 2010: Handreikingen voor de preventiepraktijk voordelen van preventie en L. Witloks (NIFV) over Brandpreventie: regels, risico s, praktijk en ontwikkelingen. Tijdens de lunch kan een bezoek worden gebracht aan een aantal informatieve stands op het gebied van schadepreventie en -herstel. Deelname aan de dag, die van 9.15 tot uur duurt, kost 125 per persoon en levert 20 (NIVRE) PE-punten op. Opgeven is mogelijk (www.fov.nl > Login leden > Circulaires 2010 > ) tot uiterlijk 8 november a.s. Groot Kievitsdal. duidelijker willen maken welke eisen zij stellen aan de deskundigheid van beleidsbepalers in de financiële sector en welke aspecten zij toetsen. De nieuwe richtlijn geldt alleen voor beleidsbepalers die na 1 januari aantreden, tenzij er aanleiding is voor een hertoetsing. Wel moet alle algemene en specifieke vakinhoudelijke kennis maximaal vijf jaar voor het moment van toetsing zijn opgedaan. De deskundigheid in de bedrijfsvoering en de bestuurlijke en leidinggevende vaardigheden moeten maximaal tien jaar voor het moment van toetsing zijn opgedaan. De deskundigheid bestaat volgens de nieuwe richtlijn uit kennis, vaardigheden en professioneel gedrag. Dit blijkt onder meer uit opleiding, werkervaring en competentie van de beleidsbepaler en de toepassing daarvan in de praktijk. Beleidsbepalers dienen deskundig te zijn met betrekking tot bestuur, organisatie en communicatie. Naast kennis van zaken over de producten, diensten en markten waarop de onderneming actief is, zullen bestuurders en commissarissen ook over aantoonbare vaardigheden en competenties moeten beschikken. Als het aan AFM en DNB ligt, moeten beleidsbepalers onder meer oog hebben voor maatschappelijke ontwikkelingen, klant- en kwaliteitsgericht zijn, authentiek zijn, in- en externe belangen kunnen afwegen en begrip hebben van hoe een organisatie als een bank of verzekeraar werkt. De FOV zal vanuit een onderling perspectief aan de consultatie deelnemen. Publicatie QIS5-spreadsheet Zoals eerder aangekondigd heeft CEIOPS op 24 augustus het QIS5 spreadsheet op haar website gepubliceerd. In verband met het feit dat hierop nog een aantal updates zal volgen, bestaat daar de mogelijkheid zich aan te melden 6 De onderlinge september 2010

7 ONDERLINGEN voor een QIS5 alert, waarmee te allen tijde automatisch de meest actuele informatie beschikbaar is. Daarnaast heeft DNB (op haar website) in Open Boek Toezicht een QIS5 webpagina opgenomen waar ook de laatste updates worden geplaatst en waarin specifiek Nederlandse begeleiding wordt gegeven voor het invullen van het QIS5 spreadsheet. Naast het QIS5 spreadsheet is daar een aantal andere documenten beschikbaar en staat er vermeld wanneer welke vervolgdocumenten worden verwacht. Onderstaand overzicht geeft een voorlopig inzicht in een aantal deadlines. Deze data dienen gezien te worden als richtdata en kunnen nog worden aangepast. 31 oktober 2010: Uiterste inzenddatum spreadsheet voor solo entiteiten 15 november 2010: Uiterste inzenddatum spreadsheet voor groepen 10 januari 2011: DNB landenrapport naar CEIOPS 31 maart 2011: Afronden terugkoppeling QIS5 beoordeling aan verzekeraars Informeel overleg schepenverzekeraars Op 14 september 2010 vond in het noorden van het land het jaarlijks informele overleg van de schepenverzekeraars plaats. Door de heer Mulder (Oranje Verzekeringen) was een rondvaart door Groningen en omgeving georganiseerd. Onder het genot van een hapje en een drankje hebben de directieleden van verschillende schepenonderlingen in een V.l.n.r.: Chris van Toor, Hendrik de Jonge, Sjoerd Zijlstra, Mense Landlust, Bonno van der Wal, Tom Boerema, René Tempelaars, Steffan Terpstra en Johan Mulder. FOV-activiteitenagenda 2010 Tot op heden geplande / bekende FOV-activiteiten. Voor zover al vastgesteld, staat de volledige informatie over de genoemde activiteiten op (Agenda én Login leden > Circulaires 2010). Datum Activiteit Locatie ma 11 okt, 1, 8, 15 nov bestuurderscursus Nyenrode, Breukelen vr 22 oktober vergadering Technische secretariaat, Bunnik Commissie SchadePreventie do 4 november Studiedag Arbeidsongeschiktheid Hofstede De Beesde, Bunnik vr 12 november bestuursvergadering secretariaat, Bunnik wo 24 november Preventiedag Groot Kievitsdal, Baarn vr 26 november districtbestuursvergadering OVM Geesteren-Gelselaar ontspannen sfeer met elkaar van gedachten gewisseld over diverse onderwerpen die de schepenverzekeraars bezig houden. Gewapend met een Groninger koek ging iedereen s avonds weer huiswaarts. Het oer-hollandse weer gaf de dag een speciaal tintje. ONDERLINGEN Interpolis vraagt aandacht voor schadepreventie Interpolis is een campagne gestart om mensen bewust te maken van het nut van schadepreventie. Nederlanders zijn weliswaar redelijk op de hoogte van wat je kunt doen om schade te voorkomen of beperken, maar men handelt er niet naar. Uit een steekproef onder respondenten blijkt dat 38% een goede inboedelverzekering wel genoeg vindt. Circa 91% van de ondervraagden is verzekerd tegen brand, 86% tegen inbraak en 78% heeft zich ingedekt tegen waterschade. Dit is echter schijnzekerheid, volgens Interpolisdirecteur Rob Coolen: Als verzekeraar vergoeden we materiële schade, maar we kunnen er niet voor zorgen dat angsten verdwijnen of verwoeste foto s worden hersteld. Terwijl juist dát zaken zijn die mensen erg raken. Preventie is dus een gemakkelijke manier om financiële en emotionele schade te voorkomen en te beperken. Er is eigenlijk geen reden om het niet te doen. Op het gebied van preventie van inbraak-, brand- en waterschade is nog een wereld te winnen, volgens Interpolis. Zo heeft slechts 56% van de ondervraagden dievenklauwen aangebracht in de kozijnen, ververst maar de helft van de ondervraagden regelmatig het frituurvet en controleert slechts 28% regelmatig de kitnaden in de natte ruimtes. De onderlinge september

8 ACTUALITEITEN In het kader van deze preventiecampagne opende Interpolis op 13 september vier tijdelijke preventiewinkels, waarbij bekend gemaakt werd dat de verzekeraar sinds enige tijd registreert of iemand die een schade meldt preventiemaatregelen had getroffen. Volgens Interpolis ziet 40% van de Nederlanders het nut van preventie namelijk niet. Coolen: Met preventie kun je schade voorkomen en beperken, daar willen we Nederland bewust van maken. Verzekeren wordt wat ons betreft het sluitstuk. Volgens een ingewijde is de campagne echter niet alleen ideëel; door meer de relatie te leggen tussen preventie en premie wil Interpolis een verantwoord premieniveau handhaven in de felle concurrentiestrijd bij schadeverzekeringen. Het is mede in dit verband dat voortaan bij schademeldingen wordt gekeken naar de getroffen preventiemaatregelen. De tijdelijke preventiewinkels zijn geopend in Amsterdam, Rotterdam, Amstelveen en Groningen en bieden preventieadvies en -producten, zoals blusdekens en brandblussers. Vanaf oktober rijdt eveneens een mobiele preventiewinkel door het land en op internet is actief. Bron: vvponline.nl en AM Signalen TVM: Diefstal transport in 2010 naar 500 mln schade De schade van diefstal uit vrachtwagens loopt in 2010 op naar 500 mln. Dat voorspelt transportverzekeraar TVM. Twee jaar geleden bedroeg het schadebedrag 350 mln. Er wordt niet alleen meer gestolen (een stijging van circa 30% in vijf jaar), maar criminelen gaan ook steeds selectiever te werk. Zij hebben het vooral voorzien op trendy en duurzame goederen als mobiele telefoons en iphones. TVM maakt zich vooral zorgen over het geweld dat criminelen tegen chauffeurs gebruiken. In Amersfoort en Almere werden dit jaar twee chauffeurs met geweld beroofd en gegijzeld. In Eindhoven mondde een beroving enige tijd geleden uit in een vuurgevecht met de politie, waarbij de daders kalasjnikovs gebruikten. Veel transportondernemingen doen te weinig aan preventie, vindt TVM. De verzekeraar neemt zelf ook maatregelen. Adviseurs van TVM wijzen transporteurs op een veiligheidsprotocol en de zwakke plekken van het bedrijf. Bedrijven die niet aan het protocol voldoen, dreigen op een zwarte lijst te komen. TVM komt met de cijfers naar aanleiding van een rechtszaak voor de rechtbank in Groningen. Daar stonden drie mannen terecht die ervan worden verdacht op grote schaal inbraken te hebben gepleegd bij transportbedrijven in het noorden. Bij een transporteur werd een complete lading sterke drank gestolen met een waarde van ACTUALITEITEN CAR en schadeverzekeringen In de position paper De klant aan het stuur, ook in de relatie tot zijn intermediair van 18 februari jl. is door het Verbond van Verzekeraars aangegeven dat de positie ten aanzien van schadeverzekeringen nader zou worden onderzocht. Het Verbondsbestuur heeft, op advies van de Commissie Intermediaire Distributie, besloten om het provisiemodel bij schadeverzekeringen als beloningsmogelijkheid (met uitzondering van inkomensverzekeringen) te behouden. Hierbij geldt wel dat de klant vooraf op de hoogte moet worden gesteld van de beloning (actieve transparantie). Daarnaast wil het Verbond ook bij schadeverzekeringen een (ruim) verbod op oneigenlijke geldstromen zoals omzetbonussen en incentives. Tenslotte raadt het Verbond een schriftelijke opdrachtbevestiging tussen adviseur en klant aan bij schadeverzekeringen. Met het voorgaande hoopt het Verbond de positie van de klant te versterken. Mochten zich in de toekomst toch oneigenlijke prikkels in de verkoop van schadeverzekeringen (blijven) voordoen, dan vindt het Verbond Customer Agreed Remuneration (CAR) wenselijk, waarbij de beloning van het intermediair een zaak is tussen de klant en het intermediair. Voor inkomensverzekeringen en andere complexe producten hecht het Verbond onverminderd aan spoedige invoering van het CAR-systeem. Supervisie op banken, verzekeraars en markten in crisistijd niet langer nationale zaak Door M. Visser Het toezicht op financiële markten en grote, internationale banken en verzekeraars is vanaf volgend jaar de verantwoordelijkheid van drie nieuwe Europese autoriteiten. Nationale regeringen en toezichthouders, zoals de Nederlandsche Bank, zullen bevoegdheden moeten inleveren ten gunste van deze Europese instanties. Het Europees Parlement, de lidstaten en de Europese Commissie hebben op 2 september jl. na maandenlange onderhandelingen een akkoord bereikt over het financieel toezicht. Per 1 januari worden drie toezichthouders opgericht, een voor banken in Londen, een voor verzekeraars in Frankfurt en een voor markten in Parijs. Daarnaast komt er een European Systemic Risk Board, een instelling die nauwgezet de financiële 8 De onderlinge september 2010

9 Indexcijfers voor gebouwen-, inboedel- en glasverzekering gebouwen inboedels glas 2005 = = 100 november december* 164 januari februari 163 maart 163 april 163 mei 163 juni 157 juli 157 augustus 157 september 153 oktober 153 stabiliteit in Europa op macroniveau zal bewaken. Deze instantie is nauw gelieerd aan de Europese Centrale Bank. President Jean-Claude Trichet van de ECB wordt de eerste jaren zeker de voorzitter van deze instantie. Volgens de Belgische minister Didier Reynders, die namens de lidstaten onderhandelde, is dat het meest efficiënt. Het staat open of deze functie permanent door de zittende ECB-topman wordt vervuld. Europees financieel toezicht was jarenlang voor veel regeringen onbespreekbaar. Maar door de kredietcrisis stond het al meteen in het najaar van 2008 prominent op de politieke agenda. Toen realiseerden ministers van financiën en nationale bankentoezichthouders zich dat zij niet in staat zouden zijn om gezamenlijk grote, internationale financiële instellingen te redden. De strubbelingen tussen België en Nederland bij de redding van Fortis dienden als illustratie voor het gebrek aan duidelijke Europese afstemming , ,0% , ,7% , ,8% , ,4% , ,8% , % , % , ,5% , ,7% , ,8% , ,9% Het indexcijfer gebouwen is gekoppeld aan de CBS-reeks Nieuwbouwwoningen outputindex; 2000 = 100. Voor de consistentie wordt dit getal vermenigvuldigd met de factor 1, * Vanaf december 2009 is het indexcijfer gebouwen gebaseerd op de Outputprijsindex Bouwkosten Nieuwbouwwoningen (2005 = 100). Het indexcijfer gebouwen wordt aan deze reeks gekoppeld door gebruik te maken van de factor 1,47. De nieuwe Europese autoriteiten bestaan uit colleges van nationale toezichthouders, maar ze krijgen een onafhankelijke voorzitter. In tijden van crisis kunnen de Europese instanties rechtstreeks bij banken of verzekeraars ingrijpen. Daarmee interveniëren ze ook rechtstreeks in de bevoegdheden van de huidige toezichthouders. Ook als er onenigheid ontstaat tussen nationale toezichthouders, grijpen de Europese autoriteiten in. Vooral de Britten hebben er moeite mee dat straks in nationale bevoegdheden wordt ingegrepen en zij hebben zich het langst verzet tegen Europees financieel toezicht. Zij vrezen dat een Europese instelling zich kan mengen in de budgettaire autonomie van een lidstaat. Als een bank die in de problemen zit bepaalde eisen van de Europese toezichthouder krijgt opgelegd, zou dat ertoe kunnen leiden dat een lidstaat zich genoodzaakt voelt de bank financieel te ondersteunen. Voorstanders van het Europese toezicht zien dit als een louter theoretische kwestie. Banken en verzekeraars zullen in de praktijk nog steeds primair met hun eigen nationale toezichthouders te maken hebben. Die zullen op Europees niveau de toezichtnormen en kapitaalseisen afstemmen, maar de controle gebeurt nationaal. In crisistijd beslist de Europese autoriteit wel rechtstreeks over de financiële instellingen. Het toezicht op kredietbeoordelaars wordt wel volledig naar het EU-niveau overgeheveld. De Europese autoriteit voor de markten zal regels vaststellen voor speculatie met staatsobligaties en kredietderivaten. Die zijn bindend voor alle 27 lidstaten. Bron: Het Financieele Dagblad, 3 september 2010 Consument vindt prijs adviseur onbelangrijk Voor slechts 6% van de consumenten speelt de prijs van financieel advies een belangrijke rol, blijkt uit onderzoek van consultancybedrijf NewRatio en onderzoeksbureau Valuewait. Volgens hen is ruim tweederde van de consumenten tevreden tot zeer tevreden over zijn tussenpersoon. Ruim de helft van de ondervraagde personen doet zaken met een intermediairbedrijf. Vooral voor levensverzekeringen wordt de rol van een tussenpersoon belangrijk geacht: 40% prefereert contact met een adviseur boven internetverzekeren. Het aspect vertrouwen wordt door 62% als belangrijkste ervaren in het contact met de tussenpersoon. Verder zegt 52% geen idee te hebben van de veranderingen die de laatste jaren hebben plaatsgevonden op het gebied van regelgeving. Eén op de vijf consumenten zegt door de media een ander beeld te hebben gekregen van financieel adviseurs. Bron: AM Signalen, 14 september 2010 De onderlinge september

10 Wabeke breekt lans voor consumenten-commissaris Bij gelegenheid van zijn afscheid als Financieel Ombudsman brak Jan Wolter Wabeke in een interview met het Radio 1 Journaal op 22 september jl. een lans voor meer aandacht voor het consumentenbelang bij financiële ondernemingen. In tien roerige jaren (internetbubbel, beleg- Grote branden tweede kwartaal 2010 gingsproducten, hypotheekconstructies, woekerpolissen, natura uitvaartverzekeringen) behandelde hij zaken en zag hij wetgeving op het gebied van financiële dienstverlening van nul af opgetuigd worden, uitmondend in de WFD en WFT in 2006/2007. Volgens Wabeke zijn toezichthouders en marktpartijen momenteel bloedserieus bezig dat dingen De grote brandschaden in het tweede kwartaal van 2010 zijn geïnventariseerd. Het betreft branden met een schadebedrag vanaf 1 mln, inclusief de schadedatum, locatie, het soort risico en een (begroot) schadebedrag. Datum Plaats Soort bedrijf Bedrag 09/4 Deventer Vleesverwerkend bedrijf /4 Heerlen Café /4 Rijssen Houtfabriek /4 Someren Timmerbedrijf + woonhuis /5 Zeddam Woonhuis /5 Haulerwijk Staalconstructiebedrijf /6 Beugen Fokvarkensbedrijf /6 Hoogeveen Machinefabriek /6 Kampen Bedrijf vervaardiging drainagesystemen /6 Schijndel Tuincentrum /6 Dordrecht Textielrecyclingbedrij /6 Aarle-Rixtel Printservicebedrijf /6 Rossum Houtbewerkingsbedrijf /6 Arnhem Restaurant /6 Oirschot Bedrijfsverzamelgebouw /6 Warmond Jachthaven+schade aan naburige panden /6 Noordwijk Voormalig hotel /6 Deventer Bakker en woningen Totaal Ter vergelijking van de cijfers met andere jaren volgt hieronder het overzicht van de laatste zes jaar. Gegevens tweede kwartaal (18 branden) (24 branden) (26 branden) (21 branden) (15 branden) (20 branden) die gebeurd zijn nooit meer gebeuren, al is hij bang dat de belangen van de consument kopje onder gaan in het geweld van fusies, splitsingen, overnames en het Mr. Jan Wolter Wabeke. op orde brengen van de financiële huishouding. Daarom vind ik dat er binnen iedere financiële dienstverlener iemand moet zijn die op de consumentenbelangen let. Ik denk dat dat in de raad van commissarissen een belangrijke portefeuille zou moeten zijn. De conclusie lijkt dus gerechtvaardigd dat de klant, ondanks de crises, blijkbaar nog steeds onvoldoende centraal staat. Volgens Wabeke is de intentie van de diverse betrokken partijen, op enkele uitzonderingen na, compleet goed: iedereen is er vol van overtuigd dat het anders moet en de klant centraal moet staan. Instellingen hebben het nu alleen zó druk met organisatorische aangelegenheden dat daar soms wel eens 80% van de aandacht naar uitgaat en 20% naar de klant. Dit zou andersom moeten zijn. Daarom pleit Wabeke, naar analogie van het fenomeen werknemercommissaris, voor een consumenten-commissaris die let op het marktbeleid in de retail, de dienstverlening aan de burger en op de juiste naleving van de zorgplicht. Hij dient ervoor te zorgen dat de raad van bestuur op dit gebied scherp blijft. Als je geen oog hebt voor de klant gaat je onderneming kapot. Er is geen andere weg dan te letten op het belang van de klant: die brengt het geld binnen. Als financiële onderneming werk je met geld van je klant. Zodra dat stopt, ga je onderuit. 10 De onderlinge september 2010

11 Liefdebeurs De Onderlinge van 1719 U.A. in Haarlem is de oudste nog zelfstandig werkende algemene levensverzekeringsmaatschappij in Nederland. Vroeger heette zij Begrafenisbos De Vrijwillige Liefdebeurs onder de zinspreuk In Alles Ghetrou. Deze bos (ander woord voor begrafenis- of ziekenfonds, verwant met bus) werd op 12 februari 1719 opgericht als burgerlijke tegenhanger van de verplichte verzekeringen binnen de gilden. Al in 1780 kon de onderlinge een eigen pand aankopen, in de Korte Begijnestraat in de binnenstad van Haarlem. In 1870 werd bovendien het pand van de buurman aangekocht, na een conflict met hem over de bouw van een bakkersoven. Op de plaats van dit pand liet de onderlinge in 1870 een nieuw kantoor bouwen, waarin het nu nog steeds is gehuisvest. In de tweede helft van de vorige eeuw kreeg de naam op de gevel, De Vrijwillige Liefdebeurs, onbedoeld een bijbetekenis toen een aantal raamprostituees zich in de Korte Begijnestraat vestigde. Nu nog is het een rosse buurt, maar minder zichtbaar dan destijds. De onderlinge telt circa verzekerden, die allemaal ook lid zijn. De Onderlinge van 1719 U.A. in Haarlem Al bijna drie eeuwen In Alles Ghetrou In Nederland zijn nog slechts vier zelfstandige onderlinge levensverzekeringsmaatschappijen werkzaam, te weten in Den Haag, Sliedrecht, Tiel en Haarlem. Al deze onderlingen hebben hun eigen geschiedenis, maar die van de Onderlinge van 1719 zal ongetwijfeld het meest naar het heden zijn doorgetrokken. In de loop van de eeuwen is men immers alles getrouw gebleven en is in de Korte Begijnestraat in Haarlem maar heel weinig veranderd. De Onderlinge van 1719 wordt bestuurd door vijftien broeders, zoals zij elkaar noemen. De jongere, meest actieven onder hen vormen doorgaans de directie. De ouderen, dat wil zeggen zij die soms wel in de tachtig of zelfs in de negentig zijn, vormen de raad van commissarissen. Dan is er ook nog de raad van advies, die gevraagd en ongevraagd advies mag geven, maar het is zeer de vraag of ernaar wordt geluisterd. De namen van de broeders, die hun werk onbezoldigd doen, worden sinds de oprichting van de onderlinge in sierlijk handschrift op grote wandpanelen in de dienkamer van het kantoor geschilderd. In deze kamer is ook een loket aangebracht. Verzekerden konden er hun contributie betalen, een stuiver in de week gedurende maximaal dertig jaar, maar ook een beroep op de lijkenkas doen: na een overlijden kon bij de onderlinge 500 gulden contant worden opgehaald. In de tweede kamer van het kantoor, de boskamer, komen de broeders elke vrijdagavond bijeen. De directie vergadert dan, beslist over betalingen en ondertekent nieuwe polissen. Na gedane zaken is het tijd voor een glaasje, een hapje en een spelletje skaat. Voor elke vijf strafpunten moet een cent worden betaald en van deze pot, die in het sigarenblikje van de in 1913 overleden bosbroeder Joekes wordt bewaard, kunnen bijzondere zaken worden betaald. Meestal zijn dat rouwkransen voor overleden broeders. W E E R I N B E W E G I N G In de boskamer ontmoeten we voor het interview twee van de huidige broeders, te weten Tjalling Halbertsma en Jakob van Keulen. Halbertsma, die enkele decennia geleden directeur van de Algemeene Friesche Levensverzekering Maatschappij was (de voorloper van AGO en dus ook van AEGON), is al veertig jaar aan de Onderlinge van 1719 verbonden. Toen hij als bestuurder aantrad, zat er maar weinig leven meer in de begrafenisbos. Per jaar werden maar vier nieuwe polissen afgegeven (terwijl in 2010, zo blijkt uit de handmatige telling op een houten bord in de boskamer, al weer 147 nieuwe verzekerden zijn ingeschreven). Halbertsma kreeg destijds de onderlinge weer in beweging dankzij zijn contacten met enkele agenten en de verkoop van een aantal grote posten. Onder meer vanwege deze verdienste is hij tot erelid van de onderlinge benoemd. Jakob van Keulen is sinds 2000 aan de onderlinge verbonden. Ook hij heeft een verzekeringsachtergrond hij werkte bij NOG Verzekeringen en was directeur levensverzekeringen bij Zwolsche Algemeene maar is nu als directeur van de Vereenigde Houtagenturen werkzaam. Halbertsma en Van Keulen vertellen met veel passie over de vele gebruiken en tradities binnen de Onderlinge van 1719, maar benadrukken dat de gang van zaken wel degelijk zeer serieus moet worden genomen. Dat blijkt ook uit het feit dat de onderlinge gebruik maakt van de De onderlinge september

12 Bestuursleden drs. Jacob van Keulen en mr. Cees van Wijk. diensten van drie medewerkers: een office manager voor de financiële administratie en technische zaken, een parttime medewerker voor de verzekeringsadministratie en een huismeester voor alle facilitaire diensten, die in het pand naast het kantoorgebouw woont. Voor de afzet van nieuwe polissen wordt met een aantal tussenpersonen samengewerkt, met name in Hollandscheveld in Drenthe, waar opmerkelijk genoeg de meeste verzekerden van de onderlinge wonen. Het contact met deze tussenpersonen werd destijds gelegd ook opmerkelijk via C O L O F O N De onderlinge is een uitgave van de FOV (Federatie van Onderlinge Verzekeringmaatschappijen in Nederland) en verschijnt 10 keer per jaar in een oplage van exemplaren. Leden van de FOV zijn gratis geabonneerd op De onderlinge. Redactiecommissie: Ben Averdijk Chris van Toor Met medewerking van: Peter van Steen, Geldermalsen Redactiesecretariaat: Productie en druk: Loes Malherbe Postbus CB Bunnik T F E I Drukkerij De Eendracht, Schiedam Overname van (gedeelten van) artikelen is toegestaan mits de bron wordt vermeld. ISSN P.M. Top, directeur van OVZ Verzekeringen in Goes en lid van het bestuur van de FOV. S O L V E N C Y I I De Onderlinge van 1719 is nog maar sinds enkele maanden lid van de FOV. De directe aanleiding was Solvency II, vertelt Jakob van Keulen. Technisch gezien zijn wij buitengewoon solvabel. Voor onze verzekeringen hebben we ongeveer een ton aan solvabiliteit nodig en misschien zes ton als je het heel extreem met Solvency IIachtige regels gaat berekenen. We hebben echter bijna 3,5 mln eigen vermogen, dus dat is voldoende. Stel dat in één keer al onze verzekerden overlijden, dan kunnen we dat praktisch gewoon uitbetalen. Met Solvency II is er echter een officieel minimum van 3,5 miljoen en daar zitten we telkens net tegenaan. Zeker als dat bedrag met de normale prijsindex wordt verhoogd, halen we dat niet. We krijgen immers niet zo veel nieuwe verzekeringen dat dat zoden aan de dijk zet en een hoger rendement op onze beleggingen genereren is tricky, want dan moeten we meer risico lopen en dat willen we niet. Nederland heeft echter de vrijheid om Solvency II aan te passen en die grens van 3,5 miljoen volledig los te laten. En daarom hebben we ons bij de FOV aangesloten, zodat we gezamenlijk naar buiten kunnen treden en daardoor beter kunnen worden gehoord. Dit laatste is inmiddels zeker al het geval geweest. De onderlinge wist naar aanleiding van het jaarverslag de voorpagina van Het Financieele Dagblad te halen, waarna een ingezonden brief in Het Financieele Dagblad van FOV-directeur Chris van Toor de opmaat voor een ware publiciteitscampagne kon zijn. W E I N I G T E V E R T E L L E N De regelgeving vanuit Solvency II met daarbij het toezicht van De Nederlandsche Bank zit de broeders van de Onderlinge van 1719 behoorlijk hoog. Juist omdat we extreem rijk zijn, heeft De Nederlandsche Bank eigenlijk vrij weinig te vertellen, benadrukt Tjalling Halbertsma. Het is onze onderlinge altijd goed gegaan, dankzij heel voorzichtig beleid. Er zijn wel perioden geweest met wat minder productie, maar over het algemeen hebben we goede zaken gedaan en er ook altijd voor gezorgd dat er niet te veel werd uitgekeerd. De onderlinge is altijd heel zuinig geweest, heel voorzichtig met beleggingen en we hebben nooit gekke dingen gedaan. Dankzij een conservatieve tariefstelling en een conservatief beleggingsbeleid is de maatschappij uitermate gezond. Het is daarom voor ons onbegrijpelijk dat de overheid een fonds wil vormen voor maatschappijen die op omvallen staan. Dan moeten wij, die jarenlang voor niks hebben gewerkt en iedere cent hebben omgedraaid, gaan betalen voor maatschappijen die dat niet hebben gedaan en misschien ook nog eens te veel risico hebben genomen. Dat is natuurlijk niet juist. Wat dat betreft vormt de overheid het grootste risico voor de Onderlinge van 1719! W A N H O P I G E C O N C U R R E N T E N Het assortiment van de Onderlinge van 1719 bestaat momenteel uit drie basisvormen van levensverzekering: de begrafenisverzekering, de gemengde levensverzekering en de tijdelijke overlijdensrisicoverzekering. In het jaarverslag over 2009 spreekt de directie de verwachting uit echter niet zonder knipoog dat de verruwing van de samenleving ongetwijfeld tot een vergrote vraag naar overlijdensrisicoverzekeringen zal leiden. Het zal onze concurrenten niet direct tot wanhoop drijven, maar onze inspanningen om de productie op te voeren zijn inmiddels geïntensiveerd. 12 De onderlinge september 2010

Reglement Klachtenmanagement. U heeft een klacht: wij helpen u graag

Reglement Klachtenmanagement. U heeft een klacht: wij helpen u graag Reglement Klachtenmanagement. U heeft een klacht: wij helpen u graag U heeft een klacht: wij helpen u graag U wilt weten wat u kunt doen als u een klacht heeft. Daarom vertellen wij u graag hoe en waar

Nadere informatie

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Beste relatie, Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze speciale nieuwsbrief over personentoetsingen is opgesteld

Nadere informatie

Aan de leden van de FOV. Geachte dames en heren,

Aan de leden van de FOV. Geachte dames en heren, CFL 27.086, 16 juni 2009 Aan de leden van de FOV Geachte dames en heren, Hierbij zend ik u informatie over een drietal externe bijeenkomsten/cursussen op het gebied van bovenmatige/passende provisie, beheerst

Nadere informatie

Uw zakelijke verzekeringsadvies bij de Rabobank. Samen sterker

Uw zakelijke verzekeringsadvies bij de Rabobank. Samen sterker Uw zakelijke verzekeringsadvies bij de Rabobank Samen sterker U wilt inzicht in de risico s die u loopt en de financiële consequenties daarvan. U wilt weten hoe u met deze risico s kunt omgaan, of het

Nadere informatie

WFD Dienstenwijzer Versie april 2007. Inleiding. Wie zijn wij? Geachte relatie,

WFD Dienstenwijzer Versie april 2007. Inleiding. Wie zijn wij? Geachte relatie, WFD Dienstenwijzer Versie april 2007 Inleiding Geachte relatie, Met ingang van 1 januari 2006 is binnen de assurantiebranche de Wet Financiële Dienstverlening (Wfd) van kracht. De Wfd eist dat consumenten,

Nadere informatie

Dienstenwijzer Verzekeren

Dienstenwijzer Verzekeren Dienstenwijzer Verzekeren U wilt iets verzekeren, privé of zakelijk. De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij zijn en hoe wij werken. Ook vertellen we u welke verzekeringen

Nadere informatie

Q&A s Protocol faillissement intermediair (versie 11 januari 2016)

Q&A s Protocol faillissement intermediair (versie 11 januari 2016) Q&A s Protocol faillissement intermediair (versie 11 januari 2016) 1. Wat is het Protocol faillissement intermediair? Het Protocol faillissement intermediair is een initiatief van Adfiz, OvFD en het Verbond

Nadere informatie

Verzekeren Met advies. Goed om te weten

Verzekeren Met advies. Goed om te weten Verzekeren Met advies Goed om te weten Zoekt u de juiste verzekering, voor uzelf, voor uw bedrijf of voor uw personeel? De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij

Nadere informatie

Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen

Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV Kinderbaantje 23 4651 XX Steenbergen K.v.K. nummer: 20044835 Telefoon: 0167-541070 Mobielenummer: 06-20392281 Website: www.nuijtenbv.nl E-mail: info@nuijtenbv.nl

Nadere informatie

ZLM als tussenpersoon

ZLM als tussenpersoon ZLM als tussenpersoon voor ondernemers en particulieren Inhoudsopgave Wie zijn wij 3 ZLM als bemiddelaar 3 Werkwijze 3 Verzekeringen voor particulieren 3 Verzekeringen voor ondernemers 4 Onze relatie met

Nadere informatie

Fondsdocumenten SNPF. Reglement Raad van toezicht

Fondsdocumenten SNPF. Reglement Raad van toezicht Fondsdocumenten SNPF Reglement Raad van toezicht Reglement raad van toezicht Artikel 1. Samenstelling, benoeming en ontslag 1. De raad van toezicht bestaat uit drie onafhankelijke deskundige personen die

Nadere informatie

arbeidsongeschiktheidsverzekering Informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt Hoe nu verder

arbeidsongeschiktheidsverzekering Informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt Hoe nu verder arbeidsongeschiktheidsverzekering Informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt Hoe nu verder 2 Arbeidsongeschikt Hoe nu verder Deze brochure is voor u van belang als u een aanvraag tot uitkering wilt

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument versie 2011

Dienstverleningsdocument versie 2011 INDFIA Financieel Adviesbureau Vest 195 3311 TV Dordrecht T. 0180 625857 F. 0800 7528834 E. info@indfia.nl AFM 12016014 K.v.K. 243.378.18 ING bank 67.40.19.105 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Wie zijn wij?

Nadere informatie

Advieswijzer. Zakelijke schade- en inkomensverzekering

Advieswijzer. Zakelijke schade- en inkomensverzekering Advieswijzer Zakelijke schade- en inkomensverzekering Advies via Nationale-Nederlanden Nationale-Nederlanden heeft eigen adviseurs die u informeren en adviseren over zakelijke schade- en inkomensverzekeringen.

Nadere informatie

de kortste weg naar de beste oplossing

de kortste weg naar de beste oplossing de kortste weg naar de beste oplossing We hebben honderden ervaren juristen die thuis zijn in vrijwel alle soorten geschillen en claims Uw baas wil u op straat zetten. De nieuwe parketvloer trekt helemaal

Nadere informatie

Hierna vind je, kort en bondig, onze algemene gegevens, informatie over onze dienstverlening en waar je terecht kunt met klachten.

Hierna vind je, kort en bondig, onze algemene gegevens, informatie over onze dienstverlening en waar je terecht kunt met klachten. Dienstenwijzer A. Inleiding De verzekeringsbedrijfstak hecht waarde aan goede voorlichting op het gebied van verzekeringen. Conform de eisen van de Wft (Wet financieel toezicht) heeft ons kantoor een dienstenwijzer

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt. En dan? informatie voor de ondernemer

Arbeidsongeschikt. En dan? informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt En dan? informatie voor de ondernemer 2 Arbeidsongeschikt, en hoe verder? U bent arbeidsongeschikt geworden. Wat nu? In deze brochure zetten we op een rij wat er gebeurt nadat u een aanvraag

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER/DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTENWIJZER/DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTENWIJZER/DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële) overeenkomst/opdracht tot dienstverlening

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument:

Dienstverleningsdocument: Dienstverleningsdocument: Algemene informatie Het Bespaarhuis is een financiële dienstverlener met een breed aanbod van diensten en producten. Een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening is de verzekeringsbemiddeling.

Nadere informatie

Algemene informatie. In dit document vindt u de volgende onderwerpen: Voor wie bemiddelen wij?

Algemene informatie. In dit document vindt u de volgende onderwerpen: Voor wie bemiddelen wij? Algemene informatie EZA verzekeringen is een financiële dienstverlener met een breed aanbod van diensten en producten. Een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening is de verzekeringsbemiddeling. EZA

Nadere informatie

Het Gouden Handdrukplan

Het Gouden Handdrukplan Het is uw gouden handdruk. Daar nemen wij geen risico s mee. Het Gouden Handdrukplan Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in levensverzekeringen, pensioenen

Nadere informatie

Dienstenwijzer. in het kader van de. Wet Financiële Dienstverlening

Dienstenwijzer. in het kader van de. Wet Financiële Dienstverlening Dienstenwijzer in het kader van de Wet Financiële Dienstverlening Versie: december 2008 Geachte relatie, Binnen de verzekeringsbedrijfstak hecht men aan goede voorlichting op het gebied van verzekeringen.

Nadere informatie

Vijf veranderingen per 1 januari 2013

Vijf veranderingen per 1 januari 2013 Advies over financiële producten? December 2012 Vijf veranderingen per 1 januari 2013 U overweegt een financieel product aan te schaffen en daarover advies in te winnen? Dan gaan er bij de advisering van

Nadere informatie

Dienstenwijzer. All e s ov e r on z e. f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g

Dienstenwijzer. All e s ov e r on z e. f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g Dienstenwijzer All e s ov e r on z e f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g Wie zijn wij: Financiële Meesters is een onafhankelijk landelijk werkende financiële dienstverlener, gespecialiseerd

Nadere informatie

Advieswijzer. TAF Hypotheekdiensten

Advieswijzer. TAF Hypotheekdiensten Advieswijzer TAF Hypotheekdiensten Uw financieel adviseur is een samenwerking aangegaan met TAF Hypotheekdiensten. In deze advieswijzer vindt u alle informatie over TAF Hypotheekdiensten. TAF Hypotheekdiensten

Nadere informatie

Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen. Introductie

Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen. Introductie Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen Introductie U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van Hakze Verzekeringen. In dit document leggen wij u graag uit wie wij zijn, hoe wij werken en hoe wij

Nadere informatie

Datum 2 oktober 201525 september 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van de leden Omtzigt en Ronnes (beiden CDA) over woekerpolissen

Datum 2 oktober 201525 september 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van de leden Omtzigt en Ronnes (beiden CDA) over woekerpolissen > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Inleiding. TKA Verzekeringen biedt u deskundig advies en bemiddelingsdiensten aan op het gebied van:

Inleiding. TKA Verzekeringen biedt u deskundig advies en bemiddelingsdiensten aan op het gebied van: Inleiding Hierbij overhandigen wij u het dienstverleningsdocument (tevens dienstenwijzer) van Assurantiekantoor TKA Verzekeringen, Gronausestraat 65, 7533 BW te Enschede. Het dienstverleningsdocument heeft

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt, wat nu?

Arbeidsongeschikt, wat nu? Arbeidsongeschikt, wat nu? Inhoud Een goede basis bij arbeidsongeschiktheid. 3 U heeft gevraagd om een uitkering. 4 U krijgt een uitkering. 7 U heeft een klacht over Centraal Beheer Achmea. 10 Goed om

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Kantoor Peters

Dienstverleningsdocument Kantoor Peters WIE ZIJN WIJ Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Directie Financiële Markten Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag

Nadere informatie

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL )

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Eggens Instituut Module 3: Goed Bestuur Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Module

Nadere informatie

dienstenwijzer In het kader van de Wet op het financieel toezicht

dienstenwijzer In het kader van de Wet op het financieel toezicht In het kader van de Wet op het financieel toezicht dienstenwijzer De Wet op het financieel toezicht (Wft) schrijft voor dat financiële dienst verleners, voorafgaand aan de totstandkoming van een overeenkomst,

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2013, Leven VvAA Disclaimer Alle resultaten van het Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2013, sector leven staan onder embargo tot 19 december 2013. De inhoud

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt. En dan? Klantbrochure

Arbeidsongeschikt. En dan? Klantbrochure Arbeidsongeschikt. En dan? Klantbrochure Voor wie is deze folder bedoeld? Deze folder is voor u van belang als u een aanvraag tot uitkering wilt indienen op uw arbeidsongeschiktheidsverzekering. Als u

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument de Jonge & Keizer

Dienstverleningsdocument de Jonge & Keizer Dienstverleningsdocument de Jonge & Keizer Inhoudsopgave pagina Wie zijn wij? Onze missie 2 Contactgegevens 2 Onze dienstverlening Wat kunt u van ons verwachten? 3 Deskundigheid en kwaliteit 3 Onafhankelijk

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt. En dan?

Arbeidsongeschikt. En dan? Arbeidsongeschikt. En dan? Inhoud Voor wie is deze folder bedoeld? 5 Ik heb een aanvraag tot uitkering ingediend. Wat gebeurt er nu? 5 Beroepsarbeidsongeschiktheid 5 Passende arbeid 5 Gangbare arbeid

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie januari 2013 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

UNETO-VNI Verzekeringen. Dienstenwijzer. www.uneto-vni.nl/verzekeringen

UNETO-VNI Verzekeringen. Dienstenwijzer. www.uneto-vni.nl/verzekeringen UNETO-VNI Verzekeringen Dienstenwijzer www.uneto-vni.nl/verzekeringen 3 Inhoudsopgave Inleiding 5 Wie is UNETO-VNI Verzekeringen? 5 Wij bieden maatwerk 5 Wat doen wij voor u? 5 Wat verwachten wij van

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument. 1. Inleiding

Dienstverleningsdocument. 1. Inleiding Dienstverleningsdocument 1. Inleiding Op grond van de Wet Financiële Dienstverlening zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande informatie te verstekken.

Nadere informatie

Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair

Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair GIDI Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair CVS Hypotheken Kerkewijk 8 3901 EG VEENENDAAL Website: www.cvshypotheken.nl Telefoon: 0318 515555 Fax: 0318 555484 E mailadres: cvs@cvshypotheken.nl

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Bootverzekering en wonen op het water

Dienstenwijzer. Bootverzekering en wonen op het water Bootverzekering en wonen op het water Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In dit document geven wij daaraan invulling en maken wij u wegwijs in de dienst verlening van Noord Nederland

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Wij informeren u over het volgende:

Dienstenwijzer. Wij informeren u over het volgende: Dienstenwijzer Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. Daarin staat u als klant centraal. In deze dienstenwijzer treft u een

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV

Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV Dienstverleningsdocument Assurantiekantoor Nuijten BV Ons kantoor hecht aan een goede voorlichting op het gebied van financiële dienstverlening. Conform de Wet op het Financieel Toezicht bieden wij u voorafgaand

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

HOE KAN VERZEKEREN EENVOUDIGER WORDEN GEMAAKT?

HOE KAN VERZEKEREN EENVOUDIGER WORDEN GEMAAKT? HOE KAN VERZEKEREN EENVOUDIGER WORDEN GEMAAKT? Consumenten-onderzoek in opdracht van het Verbond van Verzekeraars GfK 2014 GfK 2014 Hoe kan verzekeren eenvoudiger worden gemaakt? Januari 2014 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

levensverzekeringen schadeverzekeringen spaarrekeningen hypotheken kredieten beleggen in fondsen Onze adresgegevens zijn:

levensverzekeringen schadeverzekeringen spaarrekeningen hypotheken kredieten beleggen in fondsen Onze adresgegevens zijn: van Hagedoorn Assurantiën. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over wie wij zijn en onze werkwijze. In dit document geven wij u een beschrijving van onze diensten en de tarieven. Wie

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt. Wat nu? De beoordeling. De deskundigen. De beslissing. De uitkering. Andere betrokkenen. Wat u verder moet weten

Arbeidsongeschikt. Wat nu? De beoordeling. De deskundigen. De beslissing. De uitkering. Andere betrokkenen. Wat u verder moet weten Arbeidsongeschikt Wat nu? 1 De beoordeling 2 De deskundigen 3 De beslissing 4 De uitkering 5 Andere betrokkenen 6 Wat u verder moet weten Arbeidsongeschikt, wat nu? U bent arbeidsongeschikt geworden. Wat

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Van Haarlem Uw Financieel Adviseur. Strandmeer 1 3994 ZR Houten Telefoon 030-6590800 Fax 084-2273005 KvK Utrecht 30219708 Internet www.uwfinancieeladviseur.nl E-mail vanhaarlem@uwfinancieeladviseur.nl

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Al Barzag Dijkshoornseweg 211 2614 KC Delft. T: 085 0290037 E: info@albarzag.nl W: www.albarzag.nl. Publicatie 22 oktober 2015

Dienstenwijzer. Al Barzag Dijkshoornseweg 211 2614 KC Delft. T: 085 0290037 E: info@albarzag.nl W: www.albarzag.nl. Publicatie 22 oktober 2015 Dienstenwijzer Al Barzag Dijkshoornseweg 211 2614 KC Delft T: 085 0290037 E: info@albarzag.nl W: www.albarzag.nl Publicatie 22 oktober 2015 Pagina 1 van 6 Geachte relatie, De overheid hecht aan een goede

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, tegen. Ditzo B.V., gevestigd te Zeist, hierna te noemen Aangeslotene. Procesverloop

Samenvatting. Consument, tegen. Ditzo B.V., gevestigd te Zeist, hierna te noemen Aangeslotene. Procesverloop Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-162 d.d. 28 mei 2013 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, en mevrouw mr. F.E. Uijleman, secretaris) Samenvatting De auto van consument is in

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT D it document wordt u aangeboden door R-B & A en Partners. Wij zijn adviseurs en bemiddelaars op het gebied van Bedrijfsmatige en Particuliere Verzekeringen, Pensioenen, Levensverzekeringen,

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Gedurende de afgelopen jaren is er in de financiële branche veel veranderd. Mede als gevolg van deze veranderingen zijn de eisen, gesteld aan financiële dienstverleners,

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Inleiding

Dienstenwijzer. Inleiding Dienstenwijzer Inleiding Vaes Finance is een onafhankelijke bemiddelaar op het gebied van hypotheken, verzekeringen en pensioenen. Wij dienen uitsluitend en alleen de belangen van onze klanten en doordat

Nadere informatie

Datum 9 mei 2014 Betreft Beantwoording Kamervragen Van Hijum (CDA) over bijzonder beheer van banken

Datum 9 mei 2014 Betreft Beantwoording Kamervragen Van Hijum (CDA) over bijzonder beheer van banken > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Biezenweide 52, 3344GB, Hendrik Ido Ambacht. Appelgaard 21, 2995xp, Heerjansdam. 06-22451446 Rob Snijders

Biezenweide 52, 3344GB, Hendrik Ido Ambacht. Appelgaard 21, 2995xp, Heerjansdam. 06-22451446 Rob Snijders Dienstenwijzer van Snijders & van der Kooi BV, 2013-09 DIENSTENWIJZER Contactgegevens: Snijders en van der Kooi BV, Financiële Dienstverlening. Adres: Biezenweide 52, 3344GB, Hendrik Ido Ambacht Appelgaard

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv Dit document wordt u aangeboden door Nationale Financiële Adviesgroep bv, gevestigd Laan op Zuid 196-198 te 3071 AA Rotterdam.

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER versie 2015.11

DIENSTENWIJZER versie 2015.11 DIENSTENWIJZER versie 2015.11 Dit document wordt u aangeboden door Van Ekeren financieel advies BV. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze dienstverlening

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER Versie Februari 2015

DIENSTENWIJZER Versie Februari 2015 DIENSTENWIJZER Versie Februari 2015 Onze bedrijfstak en de overheid hechten veel waarde aan goede voorlichting over onze dienstverlening, werkwijze en beloning. Op de activiteiten van ons kantoor is onder

Nadere informatie

Dienstenwijzer Kraan Assurantiën

Dienstenwijzer Kraan Assurantiën Dienstenwijzer Kraan Assurantiën Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

Dienstenwijzer. MORRA 2-33 POSTBUS 714 9200 AS DRACHTEN T 0512-33 42 20 F 0512-33 42 99 info@poelmanassurantien.nl www.poelmanassurantien.

Dienstenwijzer. MORRA 2-33 POSTBUS 714 9200 AS DRACHTEN T 0512-33 42 20 F 0512-33 42 99 info@poelmanassurantien.nl www.poelmanassurantien. Dienstenwijzer MORRA 2-33 POSTBUS 714 9200 AS DRACHTEN T 0512-33 42 20 F 0512-33 42 99 info@poelmanassurantien.nl www.poelmanassurantien.nl 2 D I E N S T E N W I J Z E R Ons kantoor is gespecialiseerd

Nadere informatie

Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze.

Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Dienstenwijzer Geachte cliënt, Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze dienstverlening gebruik te maken, weet u waar u aan toe bent en wat wij

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, tegen. Assurantie Advies Commissaris B.V., gevestigd te Amstelveen, hierna te noemen Aangeslotene,

Samenvatting. Consument, tegen. Assurantie Advies Commissaris B.V., gevestigd te Amstelveen, hierna te noemen Aangeslotene, Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-178 d.d. 29 april 2014 (prof. mr. E.H. Hondius, voorzitter, drs. A. Adriaansen en mr. J.W.H. Offerhaus, leden en mevrouw mr. L.T.A. van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10 Dienstenwijzer 2015 Inhoudsopgave Inleiding...................... 3 Wie zijn wij?...................... 4 Deskundigheid & Kwaliteit...................... 4 Contactgegevens...................... 4 Onze

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Vaes Finance is een onafhankelijke bemiddelaar op het gebied van hypotheken, verzekeringen en pensioenen. Wij dienen uitsluitend en alleen de belangen van onze klanten

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie november 2011 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2012, Leven Erasmus Vertrouwelijk Disclaimer Alle resultaten van het Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2012, sector Leven staan onder embargo tot 20 december

Nadere informatie

hypotheken verzekeringen pensioenen

hypotheken verzekeringen pensioenen Dienstverleningsdocument Spaak Assurantiën Wie zijn wij? Wij zijn Spaak Assurantiën, uw adviseur in verzekeren. Wij zijn gevestigd in Groningen sinds 1958. Het is van oudsher een familiebedrijf, en dat

Nadere informatie

Advieswijzer Driessen Assurantiën

Advieswijzer Driessen Assurantiën Advieswijzer Driessen Assurantiën Inleiding De verzekeringsbedrijfstak hecht grote waarde aan goede voorlichting op het gebied van verzekeringen. Daarom is in de Wet Financieel Toezicht (Wft) deze voorlichting

Nadere informatie

Allianz Nederland Schadeverzekering. Bedrijvenpakket

Allianz Nederland Schadeverzekering. Bedrijvenpakket Allianz Nederland Schadeverzekering Bedrijvenpakket ZZP Eén efficiënte oplossing voor al uw ondernemersrisico s U haalt uw inkomen uit uw onderneming. En u bepaalt zelf hoe u uw bedrijf runt: welke opdrachten

Nadere informatie

Dienstenwijzer: Bokhorst Verzekeringen

Dienstenwijzer: Bokhorst Verzekeringen Dienstenwijzer: Bokhorst Verzekeringen Met deze dienstenwijzer geven wij u vooraf inzicht in onze dienstverlening zodat helder is wat u wel en wat u niet van ons mag verwachten. Zowel online als persoonlijk.

Nadere informatie

HM BEDRIJFSADVIES UTRECHT BV

HM BEDRIJFSADVIES UTRECHT BV HM BEDRIJFSADVIES UTRECHT BV Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

Advieswijzer. A. Inleiding. B. Wie zijn wij?

Advieswijzer. A. Inleiding. B. Wie zijn wij? Advieswijzer Investment Service BV Julianastraat 1 4524 CC Sluis Tel 0117 42 00 70 Fax 0117 42 00 80 Website : www.ista.nl e-mail : info@ista.nl A. Inleiding Geachte cliënt, 1. De verzekeringsbedrijfstak

Nadere informatie

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien.

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Hotmail.versie 4.0 particulier Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie mei 2012 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht aan

Nadere informatie

Wft deskundigheidsbouwwerk

Wft deskundigheidsbouwwerk Wft deskundigheidsbouwwerk Mr. J. Oosterbaan Martinius Algemeen directeur Bureau D & O D & O april 2012 1 Inhoud Actualiteiten Huidige eisen deskundigheid Vergunning Wft pensioenverzekering Wensen minister

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Alles over onze financiële dienstverlening

Dienstenwijzer. Alles over onze financiële dienstverlening Dienstenwijzer Alles over onze financiële dienstverlening Wie zijn wij A1 Hypotheken is een onafhankelijk landelijk werkende financiële dienstverlener, gespecialiseerd in hypotheken, verzekeringen, kredieten,

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Het dienstverleningsdocument U heeft als onze (potentiele) relatie recht op een gedegen, onafhankelijk en duidelijk advies alsmede een goede begeleiding. En dat is ook precies

Nadere informatie

Waterman Assurantiën en Hypotheken B.V., gevestigd te Krabbendijke, hierna te noemen Aangeslotene.

Waterman Assurantiën en Hypotheken B.V., gevestigd te Krabbendijke, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-02 d.d. 6 januari 2014 (mr. R.J. Paris, voorzitter, drs. A. Adriaansen en mr. W.H.G.A. Filott mpf, leden en mr. L.T.A. van Eck, secretaris)

Nadere informatie

De juiste route voor uw financiële klacht

De juiste route voor uw financiële klacht De juiste route voor uw financiële klacht Eerst de interne klachtenprocedure bij de financiële dienstverlener, dan pas naar het Kifid voor de Ombudsman, de Geschillencommissie of de Commissie van Beroep

Nadere informatie

Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal

Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal Dienstenwijzer Mediair Roosendaal B.V. Financiële dienstverlening is een kwestie van vertrouwen! Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal U bent van

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument & Productwijzer

Dienstverleningsdocument & Productwijzer Dienstverleningsdocument & Productwijzer Versie 2013-4 Uitvaartverzekering Twenthe N.V., Enschede Pagina 1 Waarom ontvangt u dit dienstverleningsdocument? Vanaf 1 juli 2013 dienen financiële dienstverleners

Nadere informatie

Een klacht over een financiële onderneming?

Een klacht over een financiële onderneming? Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Weet wat je kunt doen Een klacht over een financiële onderneming? Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen met klachten over een

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven V.O.F., Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven V.O.F., Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven V.O.F., Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. Wij willen ons graag aan u voorstellen

Nadere informatie

Informatie Klachtenregeling

Informatie Klachtenregeling Informatie Klachtenregeling KR2014 Toelichting Klachtenregeling Heeft u een klacht? OOM Verzekeringen wil graag dat u tevreden bent. Heeft u toch een klacht, dan vragen wij u om dit aan ons te laten weten.

Nadere informatie

TOELICHTING DIENSTVERLENING

TOELICHTING DIENSTVERLENING TOELICHTING DIENSTVERLENING Wie zijn wij? Organisatie Zowel als ondernemer als particulier bent u bij Theo Grandia Assurantiën van harte welkom voor advies en begeleiding bij financiële vraagstukken. Theo

Nadere informatie

Dienstenwijzer Van den Beukel Assurantien B.V.

Dienstenwijzer Van den Beukel Assurantien B.V. Dienstenwijzer Van den Beukel Assurantien B.V. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal.

Nadere informatie

Algemene voorwaarden bij uw levensverzekering

Algemene voorwaarden bij uw levensverzekering Algemene voorwaarden bij uw levensverzekering 2012 Inleiding Deze inleiding hoort zelf niet bij de voorwaarden. De voorwaarden beginnen dus bij de inhoudsopgave. Waarvoor zijn deze voorwaarden? U hebt

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Geachte cliënt, Inleiding

Dienstenwijzer. Geachte cliënt, Inleiding Dienstenwijzer Geachte cliënt, Inleiding De Overheid hecht aan een goede voorlichting op het gebied van financiële dienstverlening. Op 1 januari 2007 is de Wet financiële toezicht (Wft) in werking getreden.

Nadere informatie

Informatie over schadeprocedure arbeidsongeschiktheid Werknemers/Zelfstandigen

Informatie over schadeprocedure arbeidsongeschiktheid Werknemers/Zelfstandigen Informatie over schadeprocedure arbeidsongeschiktheid U heeft bij ons een aanvraag tot uitkering ingediend op uw arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dat noemen wij een schadeaangifte of claim. Uw schadeaangifte

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1.

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1. Dienstenwijzer Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1.1 Op alle diensten die door Fundament worden geleverd, zijn de Algemene

Nadere informatie