LOCOMOTIE Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Rechtsongelijkheid voor lokale politiek Han van t Hof algemeen bestuurslid OSF

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LOCOMOTIE Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Rechtsongelijkheid voor lokale politiek Han van t Hof algemeen bestuurslid OSF"

Transcriptie

1 Magazine over onafhankelijke politiek LOCOMOTIE Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Rechtsongelijkheid voor lokale politiek Han van t Hof algemeen bestuurslid OSF 53 februari 2014

2 Inhoudsopgave Mensenwerk 3 Colofon 3 Rechtsongelijkheid lokale politiek 4 Gemeenteraadsverkiezingen Dagboek van een voorzitter 8 Wetenschappelijk katern Column: Wetenschappelijk Bureau 9 Gasproblematiek in Groningen 10 Onafhankelijke politiek met subsidie 15 Altijd op de bres voor de taal fan it hert 18 Secretariaat OSF krijgt versterking 22 Han van t Hof uit Zeeland 24 Zieuwent: vernieuwen in gezamenlijkheid 25 Agenda Ledenraad OSF Zaterdag 22 maart Zaterdag 07 september Zaterdag 13 december Steunfractie Senator OSF Zaterdag 22 maart Zaterdag 06 september Zaterdag 13 december uur uur uur uur uur uur Bestuur OSF Zaterdag 22 maart Zaterdag 12 april Zaterdag 24 mei Zaterdag 19 juli Zaterdag 11 oktober Zaterdag 13 december uur uur uur uur uur uur Wetenschappelijk Bureau OSF Zaterdag 12 april uur Zaterdag 19 juli uur Zaterdag 11 oktober uur Ontvang deze Locomotie drie keer per jaar gratis! Aanmelden via: 2 Locomotie 53

3 Mensenwerk Bijzondere beloningen! Vrijwilligerswerk is uiteraard afhankelijk van personen. Mensen zetten zich geheel belangenloos in voor het goede doel, voor een evenement of voor de politiek. Soms denk ik wel eens dat de vrijwilligers toebehoren aan de steeds langer wordende lijst van met uitsterven bedreigde diersoorten. Want probeer nog maar eens iemand te vinden voor de politiek, die vanuit een algemeen belang een bepaald doel wil dienen. Dat is uitermate lastig. Je vindt wel nog mensen die hun eigen ideaal nastreven, maar voor het algemeen nut liggen de vrijwilligers niet voor het oprapen. Daarom doe ik een klemmend beroep op u om eens extra aardig te zijn voor de vrijwilligers die u kent. Want zonder hen zou ook de politiek er heel anders uitzien! Omdat de uitzondering de regel bevestigd zet ik in dit voorwoord deze keer een aantal mensen in het zonnetje. Gewoon omdat ze dat volgens mij verdienen. De twee mannen links en rechts op de foto zijn voorbeelden van bijzondere vrijwilligers. Adrie Gaasbeek (links) nam recent afscheid van het bestuur van de VPPG. Hij en oud voorzitter Herman Janssen (rechts) werden benoemd tot erelid en kregen van voorzitter Fons Zinken (midden) het VPPG logo in goud opgespeld. Vrijwilligerswerk loont dus, ook zonder beloning. Chris Tiekstra, Hoofdredacteur Colofon Locomotie is een uitgave van het Wetenschappelijk Bureau van de Onafhankelijke SenaatsFractie (OSF) en verschijnt gemiddeld driemaal per jaar. Locomotie biedt vertegenwoordigers uit de onafhankelijke politiek een podium om hun mening uit te dragen. Daarnaast wordt regelmatig verslag gedaan van de activiteiten van de OSF Senator en de ontwikkelingen in de provincies. Uitgever Wetenschappelijk Bureau OSF Hendrik Ten Hoeve Redactieraad Hendrik Ten Hoeve Jabik van de Bij Chris Tiekstra Hoofdredacteur Chris Tiekstra Oplage exemplaren Vaste redacteuren Maarten Brorens Dick van Niekerk Columnisten Prof. dr. Kees de Lange Hendrik Ten Hoeve Jabik van der Bij Gastredacteuren Eugène Bisscheroux Fotografie Top Shots Photo Agency BV T-Force Communicatieburo Studio Cyril Opmaak en vormgeving T-Force Communicatieburo Drukwerk Printadvise Nummer 53, februari 2014 Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, film of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. 3

4 Rechtsongelijkheid lokale politiek De rechtsongelijkheid tussen lokale politieke partijen en afdelingen van landelijke partijen blijft bestaan. Was en is het zo dat afdelingen van landelijke partijen gebruikmaken van overheidssubsidies, lokale partijen in bijna alle gemeenten moeten ook anno 2014 nog zelf voor de financiering van hun activiteiten zorgen. Deze rechtsongelijkheid werd nog vergroot met het verplicht invoeren van een giftenreglement voor lokale partijen in het kader van de Wet financiering politieke partijen (Wfpp), die per 1 mei 2013 in werking trad. Lokale politieke partijen dienen sinds die datum zelf zo n giftenreglement op te stellen. Fons Zinken (Foto: Studio Cyril) Op het eerste gezicht lijkt dat niet onredelijk, aldus Fons Zinken, voorzitter van de Vereniging van Plaatselijke Politieke Groeperingen (VPPG), die een groot aantal lokale politieke partijen vertegenwoordigt, in een persbericht van de vereniging dat kort daarop verscheen. Natuurlijk is het goed dat er volledige openheid is over de financiering van een politieke partij. Daar is geen discussie over. Maar het is natuurlijk vreemd en onwenselijk dat er voor landelijke partijen andere regels gelden. Zij mogen zich gewoon aansluiten bij het centrale giftenreglement van hun landelijke partij. Je kunt grote vraagtekens zetten bij wat dat bijdraagt aan die gewenste openheid. Uit de praktijken die we onlangs in Limburg en bijvoorbeeld in Amsterdam Zuidoost en Rotterdam hebben gezien, blijkt dat landelijke partijen zich amper met lokale afdelingen bemoeien als het gaat om de controle op geldstromen, zo besluit hij zijn pleidooi. Tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VPPG, die op 10 mei plaatsvond, werd de nieuwe wet met afkeuring besproken. Fons Zinken hierover: Het gevoel dat er op het ministerie van Binnenlandse Zaken doelbewust grotere rechtsongelijkheid wordt gecreëerd groeit met de dag. Terwijl bij ons de indruk bestond dat de voorgangers van minister Plasterk wél oog hadden voor deze ongelijkheid en ook bereid waren om hier daadwerkelijk iets aan te doen. Ook na haar motie waarin de VPPG een oproep deed om de Wfpp in overeenstemming te brengen met het uitgangspunt dat elke politieke groepering gelijke kansen moet krijgen in financiering en verplichtingen, lijkt er niet veel veranderd. Hoe staat het er nu, bijna een jaar later en zó kort voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen voor? De redactie van Locomotie ging het gesprek aan met de voorzitter van de VPPG, Fons Zinken, voor een update uit eerste hand. Locomotie: Meneer Zinken, is er sinds het indienen van genoemde motie in mei 2013 verandering opgetreden in het overheidsbeleid om een einde te maken aan de rechtsongelijkheid? 4 Locomotie 53

5 Fons Zinken: Nee. Onlangs heeft minister Plasterk een wijziging van de Wfpp voorgesteld. De minister heeft zijn standpunt met betrekking tot de subsidiëring van lokale partijen gehandhaafd. Overigens met dezelfde argumentatie. Hij vindt nog altijd dat de gemeenten zelf de lokale partijen moeten subsidiëren. Ik verwijs in deze graag naar een advies van professor Elzinga. Hij schrijft in zijn advies aan de VNG en VPPG dat door de landelijke subsidieregelingen er een zetel hebben in de Provinciale Staten, waterschappen en/of gemeenteraden worden lokale partijen genoemd. Ook provinciale partijen, zoals de FNP en de PvZ, zijn lokale partijen. Streep door de rekening van democratie en gelijke behandeling steeds grotere ongelijkheid van kansen ontstaat op het decentrale niveau. Deze ongelijkheid kan echter niet worden opgelost via decentrale financieringsbronnen, maar moet op landelijk niveau worden afgeregeld en wel in het kader van een aanvulling of bijstelling van de landelijke subsidieregelingen. Ondanks het uitdrukkelijke verzoek van een meerderheid in de Eerste Kamer wordt aan deze ongelijkheid weer niets gedaan. Sterker, bij deze wijziging worden lokale partijen opgezadeld met wettelijke plichten zonder dat daar een financiële vergoeding tegenover staat. Overigens durf ik de stelling aan dat 95% van alle volksvertegenwoordigers deze wetswijziging niet zullen begrijpen. Locomotie: Waaraan leidt u dat af en kunt u concrete voorbeelden noemen om onze lezers een beeld te schetsen van deze problematiek? Fons Zinken: Iedereen moet een wet kunnen lezen en begrijpen. Dat is een voorwaarde om uitvoering te geven aan de wet. De minister is er uitstekend in geslaagd om een mistgordijn op te trekken. Voor de kiezers is het duidelijk wat een landelijke, provinciale, lokale en waterschapspartij is. De minister vindt dit verwarrend. Hij komt met nieuwe begripsbepalingen. Alleen de landelijke partijen die een zetel hebben in de Tweede en/of Eerste Kamer zijn politieke partijen. Afdelingen van landelijke partijen die een Bovenlokale partijen zijn landelijke partijen die geen zetel hebben in de Eerste en/of Tweede Kamer. In de zeer uitgebreide toelichting op deze wijziging, worden de begrippen weer door elkaar gehusseld. Deze nieuwe begripsbepalingen komen niet overeen met die in de Kieswet. Die gaat weer over groeperingen. Daaraan heeft de VPPG ook haar naam ontleent. Locomotie: Dat zijn nogal opvallende verschillen. Bestaat bij u de indruk dat de overheid, en meer bepaald het ministerie van Binnenlandse Zaken, tracht de lokale politiek zo op afstand te houden, wellicht omdat ze een bedreiging vormt voor de plaatselijke afdelingen van de (grote) landelijke politieke partijen? Fons Zinken: Volgens deze wijziging kunnen de provinciale en lokale afdelingen van landelijke partijen zich bij de verkiezingen profileren als lokale partij. Daarmee proberen zij de kiezers zand in de ogen te strooien. Een lokale partij is onafhankelijk van provinciale en landelijke partijen. Die onafhankelijkheid is vanuit de integriteit zeer gewenst. Door de verenigingsstructuur van de landelijke partijen, het ons-kent-ons circuit, staat die integriteit van landelijke politieke partijen zwaar onder druk. Kijk maar naar de verklaringen van de ex-burgemeester van Meerssen bij de rechter. Het wordt binnen de landelijke partijen onder andere bij burgemeestersbenoemingen als normaal beschouwd dat partijleden elkaar informeren uit vertrouwelijke vergaderingen. Dat soort praktijken los je niet op met hun afdelingen gelijk te stellen aan een lokale partij. Daarmee schoffeer je ook de lokale partijen. 5

6 Locomotie: Het heeft er alle schijn van dat deze rechtsongelijkheid niet uit de wereld is voor de komende verkiezingen. Bent u van mening dat de lokale politiek door gebrek aan budget schipbreuk leidt omdat ze zich juist hierdoor onvoldoende kan profileren in haar verkiezingscampagnes; ofwel denkt u dat er sprake is van kwade opzet? Elke politieke groepering moet gelijke kansen krijgen in financiering en verplichtingen Fons Zinken: De lokale partijen krijgen door deze ongelijke behandeling veel minder de kans om zich te profileren. De kans is daarom groot dat veel kiezers niet naar de stembus gaan. Met als gevolg dat de kiezers die trouw zijn aan de landelijke partijen meer invloed hebben op de uitslag ten gunste van die landelijke partijen. Er is duidelijk sprake van kwade opzet. Minister Plasterk, de zogenaamde minister van het hele Nederlandse volk, voert bij de gemeenteraadsverkiezingen campagne voor zijn PvdA. Alle andere bewindslieden en Kamerleden doen dat voor hun partij. Dit met als motto voor wat hoort wat. Dat is misleiding van de bevolking met rijkssubsidie. Tevens is dat in strijd met de afgelegde eed van onafhankelijkheid. Helaas worden ze bij deze praktijken fors gesteund door de landelijke en regionale media. Locomotie: Laten we hopen dat de gemiddelde, oplettende kiezer niet voorbij gaat aan deze, op zijn minst kromme spelregels, en gewoon vertrouwt op zijn gezonde verstand, zonder zich van de wijs te laten brengen door de ongetwijfeld laaiend enthousiaste campagnes die de landelijke partijen ons dezer dagen weer zullen voorschotelen. Eugène Bisscheroux 6 Locomotie 53

7 OSF steunt onafhankelijke politiek Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Misschien zag u de nieuwe tv-spot van de OSF al op uw regionale zender. Met deze spot wil de Onafhankelijke Senaatsfractie de onafhankelijke politiek een hart onder de riem steken in de strijd om de raadszetels. Kies op 19 maart bij de gemeenteraadsverkiezingen voor een lokale partij. Stem op uw regionale, onafhankelijke partij. Want onafhankelijke politiek staat dichter bij de burger. Met deze woorden trekt de voice-over de aandacht van de kijker en wordt meteen duidelijk waarover deze nieuwe spot gaat. Aanleiding om deze spot te laten maken, was voor de OSF om de lokale, onafhankelijke partijen in Nederland een steuntje in de rug te geven op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart aanstaande. Een vorm van ondersteuning die ze overigens goed kunnen gebruiken als het erom gaat het electoraat kort en bondig te informeren over het belang van een lokale stem op een regionale, onafhankelijke partij. Stem lokaal in het stemlokaal - dat is het motto van deze spot! Politiek dichter bij de burger brengen Veel mensen onderschatten dat belang nogal eens en laten zich, vaak in het heetst van de verkiezingsstrijd, nog al te gemakkelijk overhalen om hun stem uit te brengen op een landelijke partij. Maar landelijke partijen hebben in tegenstelling tot regionale en lokale partijen vaak een centraal programma, waarbij de belangen van de burgers in de Nederlandse provincies en regio s niet aan de orde komen. Zeker in een tijd waarin de landelijke politiek steeds een afwachtende houding aanneemt, is het zaak het ijzer te smeden als het heet is in een poging zelf het heft in handen te nemen. Al bij de vorige raadsverkiezingen van 2010, zo is uit onderzoek gebleken, ging ruim 23 procent van de stemmen naar de lokale partijen. Hoe staat het er anno 2014 voor? Valt daadwerkelijk te verwachten dat de welhaast besluiteloze opstelling van de regering de kiezer ertoe beweegt de proteststem van vier jaar geleden in maart van dit jaar om te buigen in een bewuste keuze voor de lokale politiek? En bestaat de kans dat de landelijke politiek als gevolg daarvan voorbijgestreefd wordt? Duidelijk is inmiddels wel dat burgers bij lokale verkiezingen een voorkeur hebben voor lokale partijen. Landelijke campagne voor lokale politiek De nieuwe tv-spot die nog tot eind februari op alle lokale tvzenders van Nederland te zien is, onderstreept eens temeer het belang van plaatselijke politiek. In Fryslân wordt de spot uiteraard in het Frysk uitgezonden. Ons doel is om de onafhankelijke politiek dichter bij de burgers te brengen. Stem daarom op uw plaatselijke politieke partij. Eugène Bisscheroux 7

8 Dagboek van een voorzitter Partijdiscipline versus Vrije Politiek Velen zullen zich de beelden van Jeanine Hennis-Plasschaert, toen nog Kamerlid voor de VVD, op 15 november 2012 nog herinneren. Een Kamerlid dat schippert, twijfelt en lijdt in het openbaar, zoals de Volkskrant het destijds uitdrukte. Van Hennislasschaert werd verlangd dat ze net als de rest van haar fractie, tegen een motie stemmen zou stemmen die het kabinet opriep een einde te maken aan weigerambtenaren: gemeentemedewerkers die vanwege hun geloof geen homostellen willen trouwen. Dat was nu eenmaal zo afgeproken met de SGP, misschien wel op de achterbank van de dienstauto van Rutte. Dit is slechts één van de vele voorbeelden van partijdiscipline waar politici tegen aan kunnen lopen in hun politieke loopbaan: je moet ergens vóór zijn waar je het absoluut mee oneens bent of omgekeerd ergens tegen zijn wat je eigenlijk graag gerealiseerd zou zien. Het heeft dit jaar een aantal leden van de fractie van de Partij van de Arbeid doen besluiten er mee te kappen. Je kunt een zekere bewondering voor deze mensen moeilijk onderdrukken: ze doen hun eigen idealen tenminste geen geweld aan. Over het algemeen hebben de gevestigde landelijke politieke partijen hun mensen vaak goed in de hand en hebben ze weinig desidenten in hun gelederen. En als het zich wel voordoet dan probeert men dat zoveel mogelijk buiten de publiciteit te houden. Het CDA heeft daar enkele jaren geleden nog veel last van gehad toen twee mensen zich onder de partijdiscipline onderuit probeerden te worstelen. Het is hen slecht bekomen: exit Koppejan en Ferrier. Partijdiscipline staat in schril contrast met de opvattingen van de zogenaamde Vrije Politiek. Op één van onze bestuursvergaderingen van de OSF in de afgelopen periode hebben we een gesprek gehad met een vertegenwoordiger van deze stroming. De kern van hun opvatting is het afschaffen van partijdiscipline. Per onderwerp bepaal je als politicus je standpunt. Dat kan afwijken van de andere leden van je fractie. Voor het college van een gemeenteraad betekent het dat je vantevoren niet de fracties mee moet krijgen voor een bepaald besluit maar de individuele raadsleden. Er kunnen daardoor wisselende coalities ontstaan, dwars door de partijen heen. Er is dan ook geen sprake meer van een coalitie die op alle onderwerpen vier jaar lang een zelfde programma gaat uitvoeren. Toegegeven moet worden dat het idee van de Vrije Politiek het zo gewenste dualisme bevordert, maar tegelijk bleken onze bestuursleden nog heel wat obstakels te signaleren. De gedachte achter de beweging is natuurlijk onafhankelijke politiek in optima forma. Of de idealen van deze groep enthousiate mensen ooit werkelijkheid zullen worden zal de toekomst leren. Het politieke systeem is als een olietanker: het verandert slechts langzaam van koers. Wie geïntesseerd is kan de gelijknamige site bezoeken. De pagina begint met een verhelderend animatiefilmpje. (Foto: Topshots) Jabik van der Bij Voorzitter OSF 8 Locomotie 53

9 Column (W b ) Verkiezingen, best wel belangrijk Wetenschappelijk Bureau Er staan ons dit jaar twee verkiezingen te wachten. Eerst op 19 maart voor de gemeenteraad, daarna op 22 mei voor het Europees parlement. Over het eerste maakt iedereen zich natuurlijk al druk, over het tweede horen we niet veel, maar natuurlijk hebben de kranten ons wel de ruzie binnen de Europese fractie van de PvdA uitgebreid gemeld. Welke van beide verkiezingen wordt nu eigenlijk het meest belangrijk? Dat is geen makkelijke vraag. De gemeenteraad staat dichtbij ons en moet in de komende raadsperiode al de decentralisaties verwerken die haar door het rijk zijn opgelegd, inclusief alle bezuinigingen die daar in zijn verwerkt. Dat is een zware opgave, vooral nu jeugd- en ouderenzorg grotendeels gemeenteverantwoordelijkheid worden en er nog steeds heel veel niet echt duidelijk wil worden. Het Europees Parlement is juist ver weg. Maar er wordt zo veel in Brussel geregeld dat regeringen intussen bij bijna ieder onderwerp rekening moeten houden met Europese wetgeving die de mogelijkheden van zelfstandig optreden beperkt. Dat het Europees Parlement ook belangrijk is begint duidelijker te worden dan het lang geweest is. In feite zijn het trouwens vooral de partijen die weinig van Europa moeten hebben die daar de aandacht op vestigen. De PVV wil naar Brussel om tegen de Europese Unie en tegen de euro te wezen en streeft daarbij naar een Europa-brede alliantie van anti-europa partijen. Blijkbaar (iedereen neemt dat tenminste aan!) is de stemming in veel Europese landen, en ook in Nederland (?), zo tegen Europa en zo voor de eigen-statelijke onafhankelijkheid, dat er een flinke electorale winst in zit voor Geert Wilders en zijn bondgenoten. En juist dát kon de Europese verkiezingen deze keer toch wel eens heel belangrijk maken. Want een Europees Parlement dat de voortgang van het Europese project zou kunnen ontregelen is niet zonder risico s. De Europese Unie pakt wel eens iets aan waar ze beter van af zou kunnen blijven, maar in het algemeen komt Europese wetgeving voort uit het feit dat de staten op eigen houtje een probleem niet meer aankunnen omdat de schaal van het probleem groter is dan de schaal van de staat. Staten vragen daarom in de regel zelf om Europese regelgeving en alle regelgeving wordt ook door diezelfde staten besloten. Ook al doen ministers graag of zij door Europa gedwongen worden, de werkelijkheid is natuurlijk andersom. Nederland moet al in het voorjaar zijn begroting voor het volgende jaar aan de Europese Commisssie voorleggen, maar dat is zo geregeld omdat juist Nederland dit beslist zo wilde, uit angst voor mogelijk onverantwoordelijk gedrag van zuid-europese regeringen. En dit door de staten gewilde Europa werkt! Nog steeds en ondanks alle kritiek. Er zijn nog steeds landen die heel graag lid willen worden omdat het grote Europa stabiliteit biedt waar een enkel land dat niet meer kan. En er zijn nog steeds landen die mee willen doen aan de euro, ook al heeft die een crisis-periode doorgemaakt. Letland heeft per 1 januari die euro (Foto: Topshots) ingevoerd, Litouwen zal nog volgen. Twee landen met een harde eigen valuta, weinig overheidsschulden en een sterk ontwikkelende economie. En de nadelen? Een invasie van Roemenen en Bulgaren? Nederland is één van de grootste investeerders in die landen, dus wij verdienen in ieder geval al aan hun landen. En als wij er zelf eens voor zouden zorgen dat immigranten fatsoenlijk gehuisvest worden en een normaal Nederlands loon krijgen, dan zijn al heel veel problemen opgelost. Laten we ons niet verkijken: de Europese verkiezingen zijn echt belangrijk. Het politieke effect er van is misschien wel belangrijker dan dat van de gemeenteraadsverkiezingen. Deze keer misschien zelfs wel véél belangrijker! Hendrik ten Hoeve Locomotie wetenschappelijk bureau 53 9

10 Gasproblematiek in Groningen Jan Lambers (Foto: TopShots) Leendert van der Laan (Foto: TopShots) Jan Lambers 71 jaar; van huis uit econoom; werkte jarenlang in diverse functies bij onder meer de Gasunie; voor de PvhN doet hij onderzoeken en hij vervult er de functie van webredacteur. Leendert van der Laan (42 jaar; financieel dienstverlener en huisvader; was in 2002 mede-oprichter van de PvhN, waar hij woordvoerder is). Hoe snel het kan gaan Locomotie 51 (juni 2013) besteedde uitvoerig aandacht aan de problematiek rond aardgaswinning in Groningen middels een gesprek met twee actieve leden van de Partij voor het Noorden: Jan Lambers en Leendert van der Laan. Kern van hun betoog was de constatering dat Groningen wel de lasten (aardbevingen, gronddalingen, schade aan gebouwen), maar niet de lusten (slechts 1% van een deel van de aardgasbaten gedurende een beperkte periode komt in deze provincie terecht) krijgt. Bovenal echter spraken beiden hun grote verbazing uit over het feit dat de Groningers nauwelijks tot actie bereid waren en ogenschijnlijk alles gelaten over zich heen lieten gaan. Nauwelijks een half jaar later is de situatie geheel anders. Massaal en krachtig is de bevolking van het aardgaswinningsgebied in opstand gekomen. Verantwoordelijk minister Henk Kamp (EZ) krijgt felle kritiek te verduren en er vinden op grote schaal massaal bezochte demonstraties plaats. De Groningers zijn woedend en steken dat niet (meer) onder stoelen of banken. Vanwaar ineens deze ogenschijnlijk plotselinge en radicale omslag in de houding van de bevolking van Noord-Oost Groningen? Wederom dus een ontmoeting met Jan Lambers en Leendert van der Laan. 10 Locomotie wetenschappelijk Locomotie bureau 53

11 Het gasbesluit van Henk Kamp De winning van aardgas in Groningen wordt de komende drie jaar gericht verminderd. De komende vijf jaar komt in totaal bijna 1,2 miljard euro beschikbaar voor het versterken van gebouwen, huizen en infrastructuur en om de leefbaarheid van het gebied te verbeteren. Ook wordt er geïnvesteerd in de regionale economie. Met Groningse provinciale en gemeentelijke bestuurders is afgesproken de maatregelen gezamenlijk verder uit te werken en de regio daarbij intensief te betrekken via een zogeheten dialoogtafel. koudste dagen voldoende gas beschikbaar is.voor schadeherstel en preventie van huizen, gebouwen en infrastructuur wordt 850 miljoen euro gegarandeerd en gereserveerd. duurzame energie. Het verbeteren van het regionaal economisch perspectief wordt uitgewerkt door een zogeheten Economic Board die zal bestaan uit ondernemers uit de regio. Dat besluit heeft minister Henk Kamp van Economische Zaken vrijdag 17 januari in Groningen toegelicht. Om de veiligheid te vergroten van de mensen die boven het gasveld in Groningen wonen, verminderen we de productie in het meest risicovolle gebied en begrenzen we de totale productie, aldus Kamp. Daarnaast nemen we maatregelen om schade zoveel mogelijk te voorkomen en het proces van schadevergoeding optimaal te laten verlopen. Ook gaan we, in samenwerking met betrokken partijen, de leefbaarheid in het gebied vergroten en het regionaal economisch perspectief verbeteren. Het besluit is een reactie op een plan van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) voor de gaswinning voor de komende jaren en is gebaseerd op veertien onderzoeksrapporten en verschillende adviezen van onder meer Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). De productie in het meest risicovolle gebied (rondom Loppersum) wordt de komende drie jaar met tachtig procent verminderd. De totale gasproductie uit het Groningerveld wordt voor de jaren 2014, 2015 en 2016 begrensd op respectievelijk 42,5, 42,5 en 40 miljard m3. De productie in 2013 bedroeg bijna 54 miljard m3. Hiermee volgt het kabinet de strekking van het advies van SodM. De productie op de boorlocaties rondom Loppersum wordt niet helemaal gestopt om er voor te zorgen dat er ook op de Onder meer in Middelstum vond een protestdemonstratie plaats. (Foto: Maarten Brorens) NAM gaat onder meer voor eind volgend jaar vijftienduizend huizen inspecteren om de meest kwetsbare huizen te versterken. Ook komt er een fonds van 15 miljoen euro voor speciale situaties. Uit dit fonds kunnen in uitzonderlijke omstandigheden bijdragen aan achterstallig onderhoud en opkoop van huizen worden betaald. Daar waar nodig worden dijken versterkt. Daarnaast stelt NAM tien miljoen euro beschikbaar voor het bouwkundig versterken van nog te bouwen huizen en gebouwen. Er komt ruim 180 miljoen euro beschikbaar voor maatregelen die de leefbaarheid in het gebied vergroten en het regionaal economisch perspectief verbeteren. Wat betreft leefbaarheid valt te denken aan het herstructureren van woningvoorraad en winkelvoorzieningen, het aanleggen van snel internet in landelijk gebied en het stimuleren van lokale opwekking van Huiseigenaren komen in aanmerking voor maatregelen die de waarde van hun huis kunnen vergroten. Daarbij valt te denken aan woningisolatie en andere energie-besparende maatregelen. Hiervoor is de komende vijf jaar 125 miljoen euro beschikbaar. Het accent ligt hierbij op huizen in het risicogebied. Huizenverkopers die geconfronteerd worden met een waardedaling als gevolg van de aardbevingen komen, onder voorwaarden, in aanmerking voor schadevergoeding. De details van de regeling worden door NAM verder uitgewerkt. Opstand Groningers gevoed door besluit Kamp en ondergang Aldel PvhN betreurt geringe actiebereidheid kopte een artikel in nummer 51 van Locomotie in juni Jan Lambers en Leendert van der Laan uitten hun grote zorgen over de aardbevingen naar aanleiding van de gaswinning, maar vonden 11

12 het uitermate vreemd dat de bewoners De Aldel werd in de jaren zestig gesticht van het bedreigde gebied niet massaal in omdat het voor haar stroomvoorziening opstand kwamen. De Groningers lijken gebruik kon maken van het goedkope wel horig, verzuchtte Van der Laan. Groningse aardgas. Aldel was een behoorlijke energieslurper en verbruikte net zoveel Amper een half jaar later lagen de kaarten er totaal anders bij. Vrijwel dagelijks trokken stroom als de hele stad Groningen. landelijke nieuwsmedia naar het noorden Uiteindelijk moest dit bedrijf telkens om verslag te doen van steeds grimmiger hogere prijzen voor het gas betalen en wordende protestacties. De Groningers zijn een geplande directe electriciteitslijn met vastberaden en pikken het niet langer. Duitsland - waar goedkoper geleverd zou Vanwaar ineens deze omslag? kunnen worden - kwam er niet, omdat de overheid geen overbruggingskrediet wilde Lambers en Van der Laan zien verschillende verstrekken. oorzaken: Kamp had begin 2013 aangekondigd onderzoeken te laten uitvoeren en in Eind december ging voor Aldel de stekker december zouden de resultaten bekend eruit. Leendert: En omdat minister Kamp worden gemaakt. Dat is uiteindelijk verantwoordelijk wordt gehouden voor vertraagd en het werd januari. Er werd zowel het gas als het krediet voor Aldel gevreesd dat de winningsconcessie voor dat er niet kwam, werd van hem verwacht de NAM gecontinueerd zou worden, dus dat hij er alles aan zou doen om de fabriek dat ze weer vijf jaar zouden mogen boren. open te houden. Dit als gevolg van bevingen zwaar beschadigde pand in het plaatsje Doodstil. (Foto: Maarten Brorens) Kamp op het kabinetsbesluit bovenop kwam. Demonstraties op verschillende plekken in de provincie vonden steeds frequenter plaats en trokken allengs grotere aantallen deelnemers. Social media werden ingezet om mensen te mobiliseren en Leendert constateert tevens dat groeperingen als Groninger Bodem Beweging en Schokkend Groningen strijdlustiger en militanter worden. De media springen er dan op in, vergroten het soms uit en dat heeft dan tot gevolg dat steeds meer Groningers tot het besef komen dat het zo niet langer kan en hun stem laten horen. Eerst ons gas, toen ons huis, nu ons werk Inmiddels zijn er zo n meer dan schadeclaims ingediend, maar vooral heerst nu angst onder de bewoners van het winningsgebied. Grote vrees voor de volgende klap. Jan Lambers: Tegen het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen in - zo snel en zo veel mogelijk verminderen - heeft de NAM in 2013 de productie nog eens met 15 procent verhoogd. Ook dat heeft veel kwaad bloed gezet. Ik heb het wel eens vergeleken met een actie van vliegtuigfabrikant Boeing. Er was bij het type Dreamliner een klein probleem geconstateerd met accu s. Men hield alle vliegtuigen aan de grond totdat het probleem was opgelost en daarna mochten ze weer vliegen. Nou, dat had hier in Groningen ook moeten gebeuren. De staat heeft dat niet gedaan en geeft zo blijk van minachting voor het lot van de Groninger bevolking. Voeg daarbij het feit dat Kamp aanvankelijk ontkend heeft dat de huizenprijzen in het gaswinningsgebied gedaald zijn. Huizen zijn in feite nu onverkoopbaar en als ze van de hand gaan is dat tegen een veel lagere prijs dan de aanvankelijke marktwaarde. Intussen ging aluminiumsmelter Aldel in Delfzijl failliet, een bedrijf met 400 werknemers, terwijl daarmee tevens een aantal bedrijven dat afhankelijk is van de Aldel - in totaal praten we hier ook over 400 arbeidsplaatsen - getroffen werd. De FNV riep terecht: Eerst ons gas, toen ons huis, nu ons werk. Dus dat feit heeft de actiebereid in hoge mate verstrekt, waar dan nog eens de door de bevolking weggehoonde toelichting van Leendert proeft dat de politiek inmiddels bijna volledig besmet is. Goed, de PvhN en de SP misschien wat minder, maar verder worden alle partijen met argwaan bekeken, zelfs de PvdA die van oudsher in Groningen een grote aanhang heeft. 12 Locomotie wetenschappelijk Locomotie bureau 53

Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen

Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen Ministerie van Economische Zaken Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen Uitleg over het besluit gaswinning Groningen Geachte bewoner, Vrijdag 17 en zaterdag 18 januari 2014 heb ik in Groningen

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot

Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot Welke invloed hebben de aardbevingen in Noord-Oost Groningen op het woongenot? Hoe schat men de kans in dat de eigen woonplaats getroffen kan worden? Onderzoek

Nadere informatie

MdV UITGESPROKEN TEKST GELDT

MdV UITGESPROKEN TEKST GELDT MdV De begroting is wederom een knap staaltje werk waar door heel veel medewerkers in dit huis veel energie en vakmanschap in is gestoken. Dat verdient waardering, zowel richting college als richting al

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN

DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN Alkmaar, 10 december 2015 Geacht bestuur en fractie, De lokale partijen hebben in onze democratische rechtstaat een zeer belangrijke functie.

Nadere informatie

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld faculteit gedrags- en maatschappijwetenschappen sociale psychologie Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Onderzoeksresultaten fase 1 Elisabeth Hoekstra Goda Perlaviciute Linda Steg onderzoekgaswinning@rug.nl

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota 2015

Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota 2015 p e r s b e r i c h t e-mail: website: statengriffie@provinciegroningen.nl www.provinciegroningen.nl PS-besluitenlijst, nr. 123, 25 juni 2015 Besluiten Provinciale Staten 24 juni 2015 Algemene Beschouwingen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage. Datum 25 januari 2013 Betreft Gaswinning Groningen-veld

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage. Datum 25 januari 2013 Betreft Gaswinning Groningen-veld > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

- de politieke ledenraad van mening is dat nieuwe bezuinigingen voor de PvdA onacceptabel zijn.

- de politieke ledenraad van mening is dat nieuwe bezuinigingen voor de PvdA onacceptabel zijn. JS-moties Nieuwe bezuinigingen? Nee bedankt! - in de campagne voor de provinciale statenverkiezingen benadrukt is dat de PvdA, in tegenstelling tot D66 en CDA, geen nieuwe bezuinigingen wil om een herziening

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Leeuwarden 15 oktober 2013 Aan: Ministerie van BZK, Postbus 20011, 2500 AE Den Haag Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Zienswijze Noordvleugelprovincie

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld 1 Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Onderzoeksresultaten fase 2 Elisabeth Hoekstra Goda Perlaviciute Linda Steg onderzoekgaswinning@rug.nl

Nadere informatie

Voorwoord 3. Publiciteit en activiteiten 4. Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5. Kennisontwikkeling 6. Interne organisatie 7

Voorwoord 3. Publiciteit en activiteiten 4. Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5. Kennisontwikkeling 6. Interne organisatie 7 Jaarverslag 2013 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Publiciteit en activiteiten 4 Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5 Kennisontwikkeling 6 Interne organisatie 7 Financiën 8 2 Voorwoord Samen

Nadere informatie

BESTUURLIJKE VERNIEUWING?

BESTUURLIJKE VERNIEUWING? BESTUURLIJKE VERNIEUWING? De rol van de provincie en de Eerste Kamer 11 maart 2015 Nederlanders willen leden Eerste Kamer direct kunnen kiezen 1 I&O Research vroeg in haar laatste peiling 2 naar een aantal

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

Mensen verlammen na schade op schade

Mensen verlammen na schade op schade Leendert Klaassen, onafhankelijk raadsman, gaswinning: Mensen verlammen na schade op schade De afhandeling van de schade aan door aardbevingen getroffen huizen in Groningen kan sneller, onafhankelijker

Nadere informatie

Algemene beschouwingen CDA Weert

Algemene beschouwingen CDA Weert Algemene beschouwingen CDA Weert begroting 2016 www.cdaweert.nl Algemene Beschouwingen CDA Weert op de begroting 2016 van de gemeente Weert Dames en heren, hierbij de beschouwingen van het CDA op de voorliggende

Nadere informatie

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar.

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. Naar Groningen 2.0 Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. In het laatste jaar van deze statenperiode

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het wetenschappelijk instituut van 50PLUS heeft ons de opdracht gegeven

Nadere informatie

NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT

NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT Ondanks euroscepsis: NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT Persbericht I&O Research 14 maart 2016 VVD en PVV grootste partijen Op dit moment zou de VVD 27 zetels halen, op de voet gevolgd door de PVV (25 zetels).

Nadere informatie

Grotere afdelingen zijn slecht voor het ledental

Grotere afdelingen zijn slecht voor het ledental Grotere afdelingen zijn slecht voor het ledental Als gemeenten samen gaan en dat gebeurt aan de lopende band fuseren uiteindelijk bijna altijd ook de lokale PvdA-afdelingen uit die gemeenten. Daar is vaak

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Beste partijgenoten,

Jaarverslag 2013. Beste partijgenoten, Jaarverslag 2013 Beste partijgenoten, Zo kort na het verstrijken van een jaar is het moeilijk om aan te geven wat de gebeurtenissen en ontwikkelingen in dat jaar voor de langere termijn betekenen. Dat

Nadere informatie

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Otto Scholten & Nel Ruigrok Stichting Het Persinstituut De Nederlandse Nieuwsmonitor Amsterdam, april 06 1 Inleiding Puntsgewijs

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur Verkiezingen Voor vijftigplussers staat er de komende jaren veel op het spel. De betaalbaarheid van de zorg staat ter discussie en het niveau van pensioenen en AOW dreigt te worden aangetast. Daarnaast

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Allochtonen in de politiek

Allochtonen in de politiek Allochtonen in de politiek In dit dossier kunt u informatie vinden over de participatie van allochtonen in de Nederlandse politiek. Wie heeft recht om te stemmen? Hoeveel allochtonen zijn volksvertegenwoordiger?

Nadere informatie

Provinciale partijen komen in de senaat met twee zetels. Vier. Nee, tien

Provinciale partijen komen in de senaat met twee zetels. Vier. Nee, tien Provinciale partijen komen in de senaat met twee zetels. Vier. Nee, tien Nog nooit deden zo veel nieuwe provinciale partijen mee aan de verkiezingen. Ze liggen zo goed bij de kiezers dat ook de Eerste

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Tradities en gebruiken in de Groningse cultuur

Tradities en gebruiken in de Groningse cultuur Tradities en gebruiken in de Groningse cultuur Groningen kent verschillende tradities en gebruiken. Denk hierbij aan de Groningse streektaal, de vlag en het Groningse volkslied. Maar het gaat ook om het

Nadere informatie

Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota

Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota Besluiten Provinciale Staten 18 juni 2008 Algemene Beschouwingen bij de Voorjaarsnota De negen fracties in Provinciale Staten hebben gisteren hun Algemene Politieke Beschouwing gehouden. De Voorjaarsnota

Nadere informatie

Notitie functioneringsgesprekken

Notitie functioneringsgesprekken Notitie functioneringsgesprekken In de handreiking voor functioneringsgesprekken met burgemeesters, enkele jaren terug opgesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, wordt

Nadere informatie

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Kempen broedplaats voor grensoverschrijdende samenwerking Meer dan 250 ondernemers, bestuurders en intermediairs uit Nederland en België waren aanwezig

Nadere informatie

Checklist: de vijf waarden en de Gemeenteraadsverkiezingen 2014

Checklist: de vijf waarden en de Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Checklist: de vijf waarden en de Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Op 19 maart 2014 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. De politieke partijen zijn daarmee al druk in de weer ondermeer door het opstellen

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college,

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college, Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W Datum: 16 juni 2015 Betreft: duurzaamheidslening Geacht college, Op 30 oktober 2014 is tijdens de programmabegroting 2015 een motie van het

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2012 - I

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2012 - I Opgave 1 Kunst in de knel? Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 4 en tabel 1 uit het bronnenboekje. Inleiding Na de formatie volgend op de parlementsverkiezingen van kondigde de regering flinke

Nadere informatie

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot)

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot) Verordening cliëntenparticipatie ISD de Kempen 2015 Artikel 1 Begripsbepalingen 1. Alle begrippen die in deze verordening worden gebruikt en die niet nader worden omschreven hebben dezelfde betekenis als

Nadere informatie

De ambities van D66 vragen om meer geld! Niet morgen maar nu!

De ambities van D66 vragen om meer geld! Niet morgen maar nu! De ambities van D66 vragen om meer geld! Niet morgen maar nu! Met de groei naar ruim 25.000 leden in de afgelopen jaren is een basis gelegd voor een bloeiende en financieel gezonde vereniging. Met 12 Tweede

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines?

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines? Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Groningen PVV Groningen wil niet dat er Ik sta hier niet achter windturbines in bewoond gebied komen! PVV Heel belangrijk PVV Groningen

Nadere informatie

Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen.

Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen. PERSBERICHT Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen. Afgelopen zaterdag trotseerden leden van de politieke

Nadere informatie

Stichting tot Verbetering van het Lot de Blinden. Beleidsplan 2016-2020

Stichting tot Verbetering van het Lot de Blinden. Beleidsplan 2016-2020 Stichting tot Verbetering van het Lot de Blinden Beleidsplan 2016-2020 1 Voorwoord Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting tot Verbetering van het Lot der Blinden, ook wel t Lot genaamd. Dit plan

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Peiling over Europa en EDIC

Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Datum: september 2013 Colofon Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Ad Manders tel.: (024) 329 98 89 emailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Spreektekst minister Ter Horst bij ontvangst Rob-advies Democratie vereist partijdigheid. Politieke partijen en formaties in beweging.

Spreektekst minister Ter Horst bij ontvangst Rob-advies Democratie vereist partijdigheid. Politieke partijen en formaties in beweging. 1 Spreektekst minister Ter Horst bij ontvangst Rob-advies Democratie vereist partijdigheid. Politieke partijen en formaties in beweging. 28 april 2009 Hartelijk dank voor het advies. Een bijzonder advies

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Rabobank Clubkas Campagne 2016

Veel gestelde vragen Rabobank Clubkas Campagne 2016 Veel gestelde vragen Rabobank Clubkas Campagne 2016 De veel gestelde vragen zijn ingedeeld in drie categorieën: - Algemeen - Voorwaarden - Lidmaatschap Categorie Algemeen 1. Waarom organiseert Rabobank

Nadere informatie

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard!

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! > www.vrom.nl Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender Waddenfonds 8 september tot en met 17 oktober 2008 Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender

Nadere informatie

Geachte leden van de raad,

Geachte leden van de raad, Aan De gemeenteraad Van Ronald Ho-Sam-Sooi Datum 23 juni 2015 Onderwerp Moties inzake schaliegas tijdens het afgelopen VNG jaarcongres Zaaknummer 359410 Geachte leden van de raad, In een brief van 12 mei

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat.

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat. Toespraak bij het Nieuwjaarsontbijt van de Building Society, door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op 10 januari 2012 te Delden. Dames en heren, Allereerst wil ik u een gezegend,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 VII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2016 Nr. 11

Nadere informatie

BIJLAGE 4 INSTELLINGSBESLUIT NATIONAAL COÖRDINATOR GRONINGEN

BIJLAGE 4 INSTELLINGSBESLUIT NATIONAAL COÖRDINATOR GRONINGEN BIJLAGE 4 INSTELLINGSBESLUIT NATIONAAL COÖRDINATOR GRONINGEN Besluit van de Minister van Economische Zaken van 1 mei 2015, nr. WJZ/15057631, tot instelling van de Nationaal Coördinator Groningen en de

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

De bieb in De buurt 2

De bieb in De buurt 2 De bieb in de buurt 2 Inleiding De bibliotheek is een plek waar kennis, informatie, mooie verhalen en inspiratie voor het oprapen liggen. De bibliotheek dient als trefpunt in de buurt. Het is een plek

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2015

Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2015 Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2015 Inhoud Inleiding... 2 1. Organisatieopbouw... 3 2. Politieke vormings- en scholingsactiviteiten... 3 3. Informatievoorziening... 3 4. Ledenwerving: supporters...

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. Status: besluitvormend. Agendapunt: * Instelling Jongerenraad. Datum: 22 juni 2015. Decosnummer: 361

Initiatiefvoorstel. Status: besluitvormend. Agendapunt: * Instelling Jongerenraad. Datum: 22 juni 2015. Decosnummer: 361 Initiatiefvoorstel Status: besluitvormend Agendapunt: * Onderwerp: Instelling Jongerenraad Datum: 22 juni 2015 Portefeuillehouder: drs. H.C.P. Noten Decosnummer: 361 Informant: Jan Rooijakkers j.rooijakkers@dalfsen.nl

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Aftellen. Toekomst. naar de. 10 opwindende voorstellen om door te gaan

Aftellen. Toekomst. naar de. 10 opwindende voorstellen om door te gaan Aftellen naar de Toekomst 10 opwindende voorstellen om door te gaan Tekst: Eelco Koolhaas en Kees Le Blansch Vormgeving: Machiel Pleijsier en Dennis Wijmer Video: Jasper Masthoff Muziek: Bart Kiers Leve

Nadere informatie

S T A T U U T. aangenomen op het 6de EUCDW-congres 15 maart 1993 KÖNIGSWINTER - D. aangepast op het 7de EUCDW-congres 6 september 1997 ROME - I

S T A T U U T. aangenomen op het 6de EUCDW-congres 15 maart 1993 KÖNIGSWINTER - D. aangepast op het 7de EUCDW-congres 6 september 1997 ROME - I S T A T U U T aangenomen op het 6de EUCDW-congres 15 maart 1993 KÖNIGSWINTER - D aangepast op het 7de EUCDW-congres 6 september 1997 ROME - I aangepast op het 8 ste EUCDW-congres 26 november 2001 in BRUSSEL

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Van: Aan: Onderwerp: Brief gemeente Utrechtse Heuvelrug met zienswijze Noordvleugelprovincie Datum: dinsdag, 1 oktober 2013 14:05:40 Bijlagen: Verzonden brief UH met Zienswijze Noordvleugelprovincie.pdf

Nadere informatie

2015D08919 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2015D08919 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2015D08919 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG De vaste commissie voor Financiën heeft op 11 maart 2015 een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over zijn brief

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage Het examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten

Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten Booischotseweg 1 2235 Hulshout Tel: 015 22 40 17 www.hulshout.be hulshout@bibliotheek.be Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten Artikel 1. Doelstelling en definitie Onder de hierna bepaalde

Nadere informatie

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Een voorstel voor Provinciale Staten van Gelderland en de Raden van de Gelderse gemeenten 7 juli 2015 Ramon Barends http://www.psp92.nl/gelderland/ Deze

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007 Rapport Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen Datum: 22 januari 2013 Rapportnummer: 2013/007 2 De klacht en de achtergronden De Nationale ombudsman ontving in het voorjaar van 2012

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie