Annemarie Penn-te Strake en Paul van de Beek over mediation. Kopschoppers, koppenmakers en togadragers. Nachtje rijden-onder-invloed bij CVOM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Annemarie Penn-te Strake en Paul van de Beek over mediation. Kopschoppers, koppenmakers en togadragers. Nachtje rijden-onder-invloed bij CVOM"

Transcriptie

1 RELATIEMAGAZINE VAN HET OPENBAAR MINISTERIE nr 10 JAARGANG 19 november 2013 Annemarie Penn-te Strake en Paul van de Beek over mediation Kopschoppers, koppenmakers en togadragers Nachtje rijden-onder-invloed bij CVOM

2 2 Gezamenlijke actiedag De 24-uurs actiedag van het Haagse politiebureau Berensteinlaan leverde 40 verdachten en 65 processen-verbaal op. Het OM handelde de zaken direct op locatie af. Meerdere partners werkten aan de actiedag mee, zoals Reclassering Nederland, Bureau Halt, Slachtofferhulp Nederland, Belastingdienst, vervoerder HTM en de gemeente Den Haag. De Belastingdienst inde voor euro aan niet-betaalde belastingen. Bovendien werden zestien auto s in beslag genomen en afgevoerd. De politie vond in een achterbak 150 pakjes illegale sigaretten. Daarop onderzocht ze samen met de Douane een snackbar waarin ze een ploertendoder en een stroomstootwapen aantroffen. Andere aanhoudingen werden verricht voor het in bezit hebben van een (nep)wapen, drugs en voor openstaande boetes. Ruim euro werd alsnog geïnd. Circa honderd HTM-reizigers kregen een proces-verbaal, omdat ze geen geldig vervoersbewijs konden overleggen. Een fiets die werd aangetroffen bij een minderjarige bleek te zijn gestolen. De rechtmatige eigenaar werd direct geïnformeerd door Slachtofferhulp Nederland. Ook was Reclassering Nederland zichtbaar aanwezig in de wijk met de mobiele schoonmaakploeg van taakgestraften. Foto: Cees de Kleyn Opportuun 10 - november In Beeld 3

3 Inhoud Mediation maakt het slachtoffer sterk en vermindert recidive, aldus PG Annemarie Penn-te Strake en plaatsvervangend hoofdofficier Paul van de Beek. Ze bepleiten de inzet van het nieuwe instrument. De officier krijgt steeds meer mogelijkheden om conflicten op te lossen. Hoe het strafrecht mediation tanden geeft Media en publiek zitten steeds dichter op strafzaken. Uitspraken en beslissingen worden luider dan ooit becommentarieerd. Hoe wenselijk is die ontwikkeling en hoe dient het OM zich op te stellen? Tijdens de thema-avond Het volk en zijn rechtspraak werd er volop over gediscussieerd. Over kopschoppers, koppenmakers en togadragers De zaak van de brute moord op Kathleen Cremers voelde voor AG Caroline Krol als een achtbaan. Na de vrijspraak, volgde in cassatie uiteindelijk toch achttien jaar cel voor echtgenoot Erik E. Caroline Krol vertelt over de afwikkeling van een mensonterende daad En verder... De zaak: > 11 Kortom > 18 Reportage: Alchoholzaken afhandelen > 22 Jurisprudentie: Kom maar binnen > 26 Column ZSM: "Mascara" > 27 Expertise: De enkelband > 28 Gespot: Golfer Petra Gruppelaar > OPPORTUUN RELATIEMAGAZINE VAN HET OPENBAAR MINISTERIE JAARGANG 19 NUMMER 10 november 2013 Opportuun wordt gratis verstrekt aan de medewerkers van het OM en andere geïnteresseerden. Het magazine verschijnt twaalf keer per jaar. De redactie is verantwoordelijk voor de inhoud. Aan de in Opportuun verstrekte informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Overname van artikelen met bronvermelding is toegestaan. Abonnementenadministratie Wijzigingen? Stuur de adresdrager met de aangebrachte wijzigingen naar het retouradres, of de wijzigingen naar Redactieadres Openbaar Ministerie, Parket-Generaal, afdeling Communicatie, Prins Clauslaan 16, Postbus 20305, 2500 EH Den Haag. Eindredacteur Pieter Vermaas, of Plaatsvervangend eindredacteur Thea van der Geest, of Foto omslag Robin Utrecht Bladformule en vormgeving Kris Kras Design Druk Tuijtel Oplage 7525 Foto: Arjen Jan Stada Maurice van Heemst is coördinerend ZSM-officier in Rotterdam. Over het reilen en zeilen op de ZSM schrijft hij tevens columns voor huis-aan-huisblad De Havenloods, die ook te lezen zijn op Mediation; verder na een strafbaar feit Als officier zie ik het vaker dan mij lief is: zaken waarin wel een straf wordt opgelegd, maar alle partijen tegelijkertijd beseffen dat daarmee geen oplossing is bereikt voor het onderliggende probleem. Bij het verlaten van de zittingszaal bestaat nog steeds een conflict, waar het slachtoffer en soms ook de verdachte onder blijft lijden. Met name als beiden nog met elkaar verder moeten. Deze constatering plaveit de weg om meer oplossingen buiten het strafrecht te zoeken. Met de pilot mediation, die binnenkort van start gaat (zie het interview met Annemarie Penn en Paul van de Beek op pp. 6-10), krijgt de officier van justitie een extra instrument in handen. Vooruitlopend op die pilot heb ik onlangs in een ZSM-zaak de proef op de som genomen. Een lang sluimerend conflict op de werkvloer was uitgemond in een gewelddadige confrontatie tussen twee collega s. Beiden waren door de politie afgevoerd en door hun werkgever geschorst in afwachting van de beslissing van het OM. Op het bureau wilden ze allebei aangifte doen en hun schade vergoed zien. Ik realiseerde me dat deze vechtpartij, naast letsel en beschadigde kleding, verstrekkende gevolgen voor hen zou kunnen hebben. Nu hadden ze nog geen strafblad, maar straks zouden ze zonder verklaring van goed gedrag hun baan kunnen vergeten. Ik vroeg me af of deze mannen van middelbare leeftijd dát met hun aangiftes hadden beoogd. Het strafrecht zou hun problemen niet oplossen, maar wellicht zou een mediator daar wel in slagen. Omdat beide partijen vooraf met mediation moeten instemmen, sprak ik hen via de televerbinding. Bij beiden zag ik verontwaardiging en verdriet. Toch werd de geboden kans aangepakt. Een week later vernam ik dat beide heren elkaar meermalen de hand hadden geschud en afzagen van wederzijdse schadeclaims. Het management had besloten hen niet te ontslaan, maar zelf aan een vervolgsessie van de mediation deel te nemen om het recidivegevaar te verkleinen. Met deze uitkomst kon ik beide zaken voorwaardelijk seponeren, proeftijd één jaar. Opportuun 10 - november Inhoudsopgave 5

4 Mediation maakt het slachtoffer sterk en vermindert recidive. Dus bepleiten PG Annemarie Penn-te Strake en plaatsvervangend hoofd officier Paul van de Beek de inzet van het nieuwe instrument. De officier krijgt steeds meer mogelijkheden om conflicten op te lossen. WAT JE WILT, IS CONFLICTEN PG Annemarie Penn en plv hoofdofficier Paul van de Beek over mediation OPLOSSEN Annemarie Penn-te Strake: Mediation maakt een slachtoffer dat daarvoor open staat, sterk. Dat wil ik als slachtoffer-pg Zij ziet dat mediation het slachtoffer in zijn kracht zet, en dat strafrecht dat middel tanden geeft. Hij merkt dat het middel recidive vermindert en eraan bijdraagt dat strafrecht alleen wordt ingezet waar het echt effect heeft. In de werkkamer van procureurgeneraal Annemarie Penn-te Strake tonen Penn en plaatsvervangend hoofdofficier van Rotterdam, Paul van de Beek, zich warme voorstanders van mediation. Ja, mediaton is terug van weg geweest, zeggen ze. Maar nu sterker dan ooit. Nú ligt er een visie achter. Nu lijken ketenpartners volop mee te gaan doen. En nu is de repressieve wind geluwd die agenten jarenlang opjaagde tot zero tolerance bonnenschrijvers. Het slachtoffer in zijn kracht, en strafrecht als het echt effect heeft, kunnen jullie dat toelichten? Annemarie Penn: Wat heeft een slachtoffer aan een verdachte die schuld bekent en boete doet zonder het slachtoffer in de ogen te hebben gekeken? Hoe effectief is dat in termen van gedragsverandering? Mediation maakt een slachtoffer dat daarvoor open staat, sterk. Dat wil ik als slachtoffer-pg. Pák je rol. Ga rechtop staan. Zeg wat het met je gedaan heeft. Eis je geld. En in sommige, kleine zaakjes: vergeef en vergeet daarna ook maar, dat is voor jezelf ook het beste. Het geneest, herstelt en levert gewoon geluk op. Het slachtoffer kan weer zonder angst door de stad fietsen al ligt dat bij slachtoffers van heel erge zaken natuurlijk niet zo simpel. Paul van de Beek: We hebben strafrecht misschien teveel als hospitalisering van het slachtoffer gebruikt: Gaat u maar liggen, ik ga wel voor u zorgen. Nee! Het is een ondersteuning van de eigen positie van het slachtoffer. En wat betreft strafrecht inzetten waar het echt effect heeft : bedenk dat het OM, het strafrecht, slechts een deel is. Er is ook politie, bestuur en rechtbank. Wij vinden dat allereerst de politie meer bemiddelend kan optreden. Ten tweede kan het openbaar bestuur veel meer bemiddelen. Bij hangjongeren, overlast, burenruzies. Daarvoor hebben we bij de voorzitter van de VNG aandacht gevraagd. In Spijkenisse, waar de burgemeester zelf actief een aantal problemen in haar stad wil oplossen, loopt nu een pilot. Dat stimuleren wij. Ten derde kan ook de rechtbank voorstellen zaken via mediation op te lossen. En als laatste is er de mediation bij ons zelf. Er zijn zaken waarvan wij denken dat die met schadebemiddeling heel goed kunnen eindigen. Daar hebben we dan niet de behoefte ook nog een vergeldende straf te eisen. En waar we dan tóch nog een straf vorderen is het des te effectiever. Bemiddelen bestond toch al langer? Penn: Je had vroeger al wel de schadebemiddeling, dat ging dus louter daarover. En met name Maastricht deed al aan het herstellen van de relatie. Het gebeurde dus al, maar heel gefragmenteerd en niet vanuit een fundamentele visie over: wat willen we nou met slachtoffers? Wat vinden we dat daders verschuldigd zijn? Wat is het belang van het herstel van die relatie? Nu hebben we een visie, waarin strafrecht en mediation elkaar versterken. Een compliment aan staatssecretaris Teeven. In deze tijd van bezuinigen heeft hij zich er sterk voor gemaakt en zijn portemonnee getrokken voor mediation-pilots. En dan wil ik ook onze eigen PaGbeleidsmedewerker Erik Lanting noemen. Hij geeft zo n beetje zijn léven ervoor om mediation voor elkaar te krijgen. 6 Naam artikel - Opportuun 10 - november 2013 Opportuun 10 - november Dubbelinterview 7

5 Paul van de Beek: Wij zijn blij met dit instrument. In de ontwikkeling naar het slachtoffer centraal past het mooi Gelukkig, want Nederland liep echt achter. In Argentinië, bijvoorbeeld, zijn er provincies waarin de officier niet eens verder mag vervolgen als hij niet eerst mediation heeft geprobeerd. Pas als dat niet is gelukt, mag hij verder. Van de Beek: Wij zijn blij zijn met dit instrument. In de ontwikkeling naar het slachtoffer centraal past het mooi en krijgt mediation zijn plek weer terug. Als je met oude politiemensen praat, zeggen ze: Ja maar, dit deden we vroeger ook. Dat klopt, wijkagenten deden dat. Maar begin 2000 kwam het accent op de repressieve benadering: agenten moesten bonnen schrijven. De aandacht voor bemiddelen verdween. Vreest de mediatende agent niet voor softie te worden uitgemaakt door zijn stoere zerotolerance-collega s? Penn: Dat denk ik niet. Onze politie is nog steeds erg goed in het inschatten van situaties, in het weten wat er speelt in relaties. Ze kunnen als geen ander geweld voorkomen. Het buitenland bewondert onze de-escalerende politietactieken. Daar zegt men: wil je weten hoe je moet omgaan met voetbalrellen, haal dan de Nederlanders erbij! Dus die kracht had en heeft de Nederlandse politie al. En dat wordt alleen maar versterkt met het extra instrument van mediation. Minder boetes, minder zaken - voor wie het presteren van het OM vooral kwantitatief wil meten, is mediation misschien wel slecht? Penn: Maar in welke schakel van de keten je ook zit, het moet ons allemaal gaan om de effectiviteit van wat we doen. Tja, die bonnenquota: gelukkig is de politiek daarvan afgestapt. Als mediation effectief blijkt te zijn, moeten we dat vooral verder brengen en doorontwikkelen. Kunnen jullie een voorbeeld geven van wanneer een officier moet willen mediaten? Penn: Wacht eens, wij gaan als OM niet zélf mediaten, dat doet een onafhankelijke mediator. Maar de officier komt er aan te pas als hij een beslissing moet nemen over de afdoening van een strafzaak, vaak binnen ZSM. Iedere officier kent de situatie dat hij in een zaak volgens de richtlijnen voor strafvordering, zeg, 700 euro boete moet eisen, maar dat hij denkt: dat is in dit geval niet wenselijk. Want hij weet: dit gaat om mensen die vlak bij elkaar wonen. En op het moment dat die boete betaald zou zijn, is het conflict daarmee bijna al weer aan de gang. Want de een loopt te stralen vanwege die boete voor de ander, en de ander ziet dat. Wat je wil is dat het conflict wordt opgelost. Dat gedrag verandert. Vooral als mensen met elkaar verder moeten is het van belang dat schade wordt gecompenseerd en de relatie wordt hersteld. En dat laatste moeten professionele mediators doen. Van de Beek: Afgelopen vrijdag deed ik een meervoudigekamerzitting. De zaak: een zoon had gedurende een aantal jaren duizenden euro s verduisterd van zijn bejaarde moeder. Wel had hij twintig jaar lang voor haar gezorgd. Maar op een gegeven moment zag zijn zus allerlei rekeningen langs komen, en nam ze de financiën over. Ze merkte wat er was gebeurd en was witheet omdat haar moeder belazerd was. We hebben de zoon gedagvaard en op zitting voorgesteld om toch een mediation te proberen. Toen ik de zus eerder telefonisch voorstelde om te gaan mediaten was het nog No way. Ik heb haar gevraagd er toch over na te denken: hoe wilde ze dat het nu verder ging in de familie. Ja maar, zei ze, dan ontspringt hij de dans. Ik zei: Het feit dat u tot een oplossing van het probleem komt, betekent niet dat ik geen straf eis. Alleen houd ik daarbij wel ernstig rekening met de mediation. Ze ging naar de zitting, als civiele partij. En toen de rechtbank op mijn voorstel haar vroeg: Bent u bereid mee te werken?, antwoordde ze: Ja, ik wil deze kans mij niet laten ontnemen. Nou, er was net een pilot gestart, dus die mediation komt er. Da s mooi toch? Ik heb kunnen meehelpen bij het oplossen van een probleem, in plaats van alleen maar een door mij persoonlijk gevoeld wraakgevoel in een strafeis neer te leggen. Zijn er ook strafzaken die zich nooit voor mediation zullen lenen? Penn: Dat denk ik wel. Zo kan ik me niet goed voorstellen dat een vrouw die door een onbekende wordt verkracht, behoefte aan bemiddeling heeft. Het zou nogal pijnlijk worden als daarna een officier van justitie haar gaat voorhouden: Zeg, zullen we eens een rondje mediation beginnen? Van de Beek: Maar in andere zaken, Wat is mediation? Het College van PG s heeft vastgesteld dat mediation drie onderdelen kent. Ten eerste is mediation herstelrecht, daarin staat het herstel van de relatie tussen slachtoffer en verdachte centraal. Een tweede vorm is de schadebemiddeling waarin dader komt tot vergoeding van de schade die hij het slachtoffer heeft berokkend. De derde en lichtste vorm van mediation is het maken van excuses. waarbij het slachtoffer verder moet met de dader, kan het voor een officier zinvol zijn om te kijken of je een slachtoffer wat kunt weghalen uit de vergeldingsgedachte. Of je restorative justice kunt inzetten. Zitten er risico s aan mediation? Penn: Die zitten er zeker aan. Het is niet meteen gegarandeerd succes. Denk aan partijen die een ongelijke relatie hebben. Bijvoorbeeld een huiselijk geweldszaak, waarin het spijt me, heren het toch meestal de man is die het geweld gebruikt. Het lijkt me heel lastig om die ongelijkheid eruit te krijgen met een beetje mediation. Dan loop je het risico dat die vrouw, omdat ze onderdrukt wordt, heel goed meewerkt met die mediation, en het tot een overeenkomst leidt. Maar dan zijn ze nog niet eens thuis, of het is al weer begonnen. Stel dat je dan als officier hebt gezegd: O, de mediation is geslaagd, dus doe maar een voorwaardelijk sepot, op voorwaarde dat het niet nog een keer gebeurt. En stel dat die vrouw drie maanden later wordt doodgeslagen. Dan sla je je wel voor je kop: hád je maar ingegrepen. Dus het moet wel heel goed gaan en het moet blijvend effect hebben. Het moet ook gaan om een bekennende verdachte. We gaan het niet doen als een verdachte ontkent; dat zou onzinnig zijn. Je moet ook professionals als mediators hebben. Van de Beek: we moeten het instrument niet inzetten bij calculerende verdachten. Mediation inzetten, da s voor de aanklager wel uit zijn klassieke rol stappen. Van de Beek: Toen ik eind tachtiger jaren officier werd, stond conflicten oplossen ook behoorlijk voorop. Voor sommigen is het misschien wennen. Maar je kunt het zien als extra mogelijkheid, waarbij een goede beslissing soms vergt dat je even de tijd neemt. Ook als daardoor een enkele zaak wat langer duurt, hebben we dat er graag voor over. In het jeugdstrafrecht ís men er al mee bezig trouwens. Dat is er op gericht om jeugdigen in een herstelsituatie te brengen met degene die hij benadeeld heeft. Penn: Het is niet zo zeer moeilijk voor officieren. Het vraagt om alertheid, om een lampje dat gaat branden: is mediation hier het geschikte instrument? Het OM kent de ZSM-academy. Daarin komen cursussen waar dit ingebracht wordt. Want je moet dit ook gewoon trainen. Moet mediation helemaal slagen, of is het al mooi als partijen elkaar halverwege tegemoet zijn gekomen? Penn: Dat lijkt mij wel het uitgangspunt: het lukt wel of het lukt niet. Het heeft wel of niet effect. Zoals de partijen ook zélf bepalen of ze hun handtekening onder een overeenkomst willen zetten. Kijk, we moet het niet gaan romantiseren: die twee hoeven niet van elkaar te gaan houden. Maar als mediation tot een overeenkomst leidt, als er schade is vergoed, als er sorry is gezegd en er handen zijn geschud - ook al gaat daarna ieder zijns weegs dan vind ik het goed. Dat kan een acceptabel resultaat voor de officier zijn. En wat acceptabel is, daar moet de officier van te voren goed over nadenken. Van de Beek: Een officier kan direct aangeven tegen mediation te zijn. Als de verdediging mediation voorstelt, kan hij zeggen: Ik wil geen mediation, want ik heb er te weinig vertrouwen in. En te veel zorgen over recidivisme. Ik houd vast 8 Dubbelinterview - Opportuun 10 - november

6 Pilots gestart In oktober zijn zes arrondissementen een proefproject met mediation in de het strafrecht gestart. Dat zijn de arrondissementen Noord- Holland, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Oost-Brabant en Zeeland- West-Brabant. Daarbinnen kan onderscheid worden gemaakt. In Noord-Holland, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Oost-Brabant richten de pilots zich op de inzet binnen de ZSM-werkwijze. In Zeeland- West-Brabant en (ook weer) Amsterdam richten de pilots zich op de jeugd. Het OM organiseert de pilots samen met de Raad voor de Rechtspraak, Slachtofferhulp Nederland en Slachtoffer in Beeld. De pilots zijn mede een gevolg van de resultaten van een project in Maastricht. Daar vonden tussen 2000 en bemiddelingen plaats, waarvan er 1024 (69,5 procent) tot een overeenkomst leidden. Met name bij diefstal, bedreiging, vernieling en mishandeling bleek bemiddeling succesvol. Eveneens vorige maand startte in gemeente Spijkenisse een pilot in de politiefase. Daar is de filosofie dat waar mogelijk het conflict aan burgers kan worden teruggegeven, (in plaats van van hen afgenomen door het reguliere strafrecht). In Spijkenisse bemiddelen politiemensen, agogisch medewerkers van de gemeente en bureau Halt. aan mijn strafeis. Als de rechter later toch met een veel lagere straf komt, kun je vanuit je recidive-verantwoordelijkheid in appel gaan. Maar het is geen of-of: kies je als officier voor mediation dan verspeel je je eigen bevoegdheden in een zaak? Penn: Je moet voorkomen dat een situatie alsnog uit de hand loopt, nadat je een zaak seponeerde omdat de partijen elkaar in de mediation vonden. Soms wil je weten of het herstel na de mediation beklijft. Daarom kun je ook je beslissing aanhouden en zeggen: Ik neem de beslissing niet nu, maar over bijvoorbeeld driekwart jaar. We moeten er niet angstig over gaan doen: de officier houdt gewoon het laatste woord. Hij bepaalt hoe een strafbeschikking eruit ziet. Hij bepaalt of hij naar de rechter gaat en hoeveel straf hij daar vordert. Het kan nooit zo zijn dat hij niet meer kan doen wat hij vindt dat hij moet doen. Dat moet hij ook aan de voorkant duidelijk maken. Maar hij moet wel kunnen zeggen: Ik vind dat dit geval zich voor mediation leent, en als dat lukt dan pakt mijn strafeis straks zus en zo uit. De mediators, vertrouwen we die? Van de Beek: Het zijn professionele mediators die in de pilots gaan meedoen. Ze zijn afkomstig van Slachtoffer in Beeld en het Nederlands Mediation Instituut. En ze zijn aangewezen door ons en de minister. Dat deel geven we echt uit handen. En met het resultaat zijn wij weer aan zet. De opleiding tot mediator is zwaar, en duurt twee of drie jaar. Het zijn vaak advocaten. En psychologen. Waar is de belangrijkste kwaliteit van een mediator? Van de Beek: Ze hebben geleerd neutraal gesprekken te leiden. Ze houden het evenwicht tussen de deelnemers in de gaten. Om die balans te bewaren, zullen ze zich ook af en toe tegen iemand moeten keren. Verder luisteren ze heel goed. En ze hebben psychologisch inzicht in de verborgen zorgen die bij mensen leven. Ze kijken of ze die naar boven kunnen halen, of ze die bespreekbaar kunnen krijgen, en proberen dan tot een oplossing te komen. Controleert de officier de mediator, bijvoorbeeld door de partijen later te vragen hoe hun mediator het deed? Van de Beek: Nee, we werken met gekwalificeerde mediators, daar moet je op vertrouwen. Maar het is geenszins zaken-uit-handen-geven. Het mooie is juist: de trend is precies andersom. De officier van justitie heeft steeds meer mogelijkheden en kan steeds meer zelf kiezen. Het is niet meer kiezen uit slechts een geldboete of dagvaarding. Dat zijn vaak maar botte instrumenten. Het OM is juist bezig het conflictoplossend vermogen van het strafrecht veel meer te gebruiken en vaak juist oplossingen buiten het strafrecht te zoeken: het bestuur, de bemiddelende politie. En dan kan het OM zelf wat kijk je kritisch? Eh, omdat ik bang ben dat het vreselijke woord betekenisvolle interventie nu snel gaat vallen Van de Beek: Dat zal je van mij niet horen, want ik vind dat maar pretentieus. Omdat je dan zegt: ik intervenieer en ik weet nu al dat dat betekenisvol zal zijn. Maar los van het woord, je benadering moet zijn: hoe halen we het conflict er uit? Zodat we het strafrecht niet hoeven aan te wenden. En in dat antwoord krijgen officieren steeds meer ruimte voor eigen initiatief. Het College wil minder stringent richtlijnen gaan schrijven. Zo kan de professional ook meer rekening houden met de positie van slachtoffers. Mediation past daar mooi bij. Dat kan ook in ZSM en Veiligheidshuizen. Daar komt het allemaal bij elkaar: met partners als slachtofferhulp en reclassering direct bij je. Wat dat betreft wordt het vak steeds aantrekkelijker. Tekst: Pieter Vermaas Foto s: Robin Utrecht Manke oplichter Ontkennen tot het gaatje Ik ben hier slachtoffer. Meneer El M. leunt zelfverzekerd achterover in zijn stoel, de armen over elkaar geslagen. Ik ben niet schuldig, en ik ga dat keihard bewijzen. Hoofdschuddend, ongelovig glimlachend soms, heeft hij aangehoord hoe de officier van justitie de tenlastelegging uitsprak. Die telt zeven feiten: allemaal oplichting, afpersing of pogingen daartoe, allemaal gepleegd in Zwolle, en allemaal min of meer op dezelfde manier. De slachtoffers, vrouwen, reden achteruit vanaf een parkeerplaats. Allemaal kregen ze te maken met een man die hen in gebrekkig Nederlands duidelijk maakte dat ze niet goed hadden uitgekeken: ze hadden hem geraakt, of zijn fiets, of zijn mobiele telefoon kapot gereden. Hij had ze een kapot mobieltje laten zien, of een wondje aan zijn been, en had ze op intimiderende toon te verstaan gegeven dat er moest worden betaald. Geen grote bedragen - tientjes, vijftig euro. De slachtoffers, overrompeld, betaalden bijna allemaal. Soms cash, soms waren ze met de dader naar een pinautomaat gereden. Die mensen zijn toch niet allemaal gek, naar die automaat te gaan?, roept de verdachte uit. Allemaal niet klopt mijnheer! Sorry dat ik word kwaad, maar ik ben slachtoffer. Niet alleen boos, maar ook nog hart bloeden van binnen. Het lijkt er wel een beetje op dat het elke keer op dezelfde manier is gegaan, zegt de politierechter. De verdachte onderbreekt hem, heftig gebarend: Ik probeer te helpen officier van justitie om dader te vinden! Nu moet je luisteren, fluistert de advocaat zijn cliënt nadrukkelijk in het oor hij weet dat het er niet beter op wordt zo. De rechter loopt een voor een de feiten op de tenlastelegging door. We zitten wel met zeven aangiftes van mensen die allemaal aangeven dat u ze hebt opgelicht of hebt geprobeerd ze op te lichten, merkt hij op. Met één van de slachtoffers hebt u zelfs een verzekeringsformulier ingevuld waar uw naam op staat. En alle signalementen lijken op elkaar. Leugens!, zegt meneer El M. verontwaardigd. Wat mij betreft heb ik alles besproken, zegt de rechter kortaf. Eerder die ochtend zijn alle zaken enorm uitgelopen, hij heeft geen zin in theater. De verdachte stelt zich op het standpunt dat hij nergens wat mee te maken heeft, vat de officier van justitie samen. Maar uit het dossier rijst toch een ander beeld op. Ze somt nog maar eens op: zeven aangiftes, onafhankelijk van elkaar gedaan, steeds dezelfde modus operandi, en steeds een zelfde signalement. Ze eist acht maanden gevangenis, met aftrek van voorarrest. Nou nou, vindt de advocaat, dat gaat wel erg snel. Het ene slachtoffer heeft het over een Turkse man, de ander over een Marokkaan, de leeftijd wordt geschat van 30 tot 50 plus, de een heeft het over redelijk Nederlands, de ander over gebrekkig Nederlands. Om nou te zeggen, dat is allemaal mijn cliënt, dat is mij te kort door de bocht. Hij wil vrijspraak, en anders een celstraf gelijk aan de duur van het voorarrest, eventueel met een voorwaardelijk deel en een werkstraf. Uw advocaat laat wijselijk steeds één detail uit het signalement weg, zegt de rechter tegen de verdachte, en dat is dat de dader mank loopt. En toen u de zaal binnenkwam, heb ik gezien dat u ook moeilijk loopt. Ik denk dat u het wel was. Ik acht alle feiten primair bewezen. U hebt een geraffineerde, verwerpelijke methode gebruikt om deze vrouwen te overvallen, en ik veroordeel u daarvoor tot zeven maanden met aftrek van voorarrest. U mag daartegen in hoger beroep gaan. Absoluut!, zegt mijnheer El M. stellig, en hinkt achter de parketpolitie aan de zaal uit. Tekst: Lars Kuipers. Illustratie: Guusje Kayk 10 Dubbelinterview - Opportuun 10 - november 2013 Opportuun 10 - november De Zaak 11

7 Over kopschop pers, OM, advocatuur en rechtspraak organiseerden Het volk en zijn rechtspraak koppenmakers en togadragers Media, publiek en politiek tonen zich steeds geïnteresseerder in strafzaken. Ook togadragers nemen vaker deel aan het debat buiten de rechtszaal. Een goede ontwikkeling? De rechtszaal is de enige plek waar schuld en onschuld worden vastgesteld, klonk het onlangs tijdens de thema-avond Het volk en zijn rechtspraak. Er zijn hier meer meesters dan mensen, grapte gastheer en schouwburgdirecteur Melle Daamen in zijn openingswoord. In zijn Amsterdamse Stadsschouwburg werd op 19 september de themaavond Het volk en zijn rechtspraak gehouden, in opdracht van het OM, de Nederlandse Orde van Advocaten en de Raad voor de Rechtspraak. En inderdaad, de 450 aanwezigen hadden voor het overgrote deel een meesterstitel en onder hen waren veel togadragers: rechters, officieren van justitie en advocaten. Met zijn opmerking raakte Daamen een punt dat tijdens de avond regelmatig terug zou komen. Namelijk dat togadragers in de rechtszaal een rol aannemen die ook een belangrijke symbolische waarde heeft. Hoe verhouden die rol en symboliek zich tot de toenemende roep om transparantie? Wat is het effect op het publieke vertrouwen als de mens onder de toga nadrukkelijker naar voren treedt? Maatschappelijke onrust Over die wisselwerking tussen rechtspraak en mediaaandacht werd aan de hand van drie zaken gedebatteerd. Robert M., de Eindhovense kopschoppers en de Hells Angels. In de eerste zaak vonden de Amsterdamse hoofdofficier Theo Hofstee en NRCjournalist Folkert Jensma dat het tonen van foto s van de verdachte op de eerste persconferentie te billijken was. Er was sprake van grote maatschappelijke onrust en ook waren nog niet alle slachtoffers in beeld. Advocate Lucy Oldenburg vond het onacceptabel dat het OM voortdurend persberichten uitbracht, terwijl de advocaten niet bij hun cliënt konden die immers in beperkingen zat. Ook in zaak van de Eindhovense kopschoppers stelde rechter Wouter van de Berg dat het gebruik van beelden, gezien het opsporingsbelang, geoorloofd was. Persofficier Ernst Pols vulde hierop aan dat de dynamiek van de sociale media niet te voorspellen is. Beelden als die uit Eindhoven tonen we geregeld in opsporingsprogramma s. Soms leiden die tot een hype, meestal niet, aldus Pols. Naar zijn mening kon je het OM er niet voor verantwoordelijk houden als dat gebeurde. Winnen of verliezen Presentator Maartje van Weegen wierp rond de Hells Angels de vraag op of het OM nu gewonnen had of verloren in deze zaak. Het verbod van de motorclub was immers gestrand, maar het publieke imago van de Hells Angels had een flinke deuk opgelopen. Eigenlijk kan je überhaupt niet spreken over winnen of verliezen, meende hoogleraar strafrecht Theo de Roos. Het hoort bij de taak van het OM om voor sommige zaken te gaan. It s all in the game, dat je die soms niet haalt. Volgens advocaat Peter Plasman had de Hells Angels-zaak de samenleving duidelijk gemaakt dat het OM fouten kan maken. En dat het de rechter is die uiteindelijk bepaalt wat kan en wat niet kan, die de grenzen bewaakt. De Amsterdamse deken Ger Kemper borduurde in een tweegesprek met OM-collegevoorzitter Herman Bolhaar voort op dit thema: De rechtszaal is de enige plek waar schuld en onschuld kan worden vastgesteld, niet in de krant, niet in de media. In zijn reactie pleitte Bolhaar voor nabijheid in communicatie. Controversiële vonnissen of requisitoiren moet je goed uitleggen, ook via de media. Dat kan prima in combinatie met gepaste distantie. Het laatste woord was aan Kemper die bekende de pest te hebben aan het woord transparantie. Als advocaat of rechter ben je geen mens maar heb je een rol in een rollenspel. Soms voel ik mij ongemakkelijk bij het verdedigen van een cliënt. Dan helpt die toga mij, want die maakt duidelijk dat ik een functie heb te vervullen. Foto: Julie Hrudova 12 Actueel - Opportuun 10 - november

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

U moet terechtstaan. Inhoud

U moet terechtstaan. Inhoud U moet terechtstaan Inhoud Deze brochure 3 Dagvaarding 3 Bezwaarschrift 3 Rechtsbijstand 4 Slachtoffer 4 Inzage in uw dossier 4 Getuigen en deskundigen 5 Uitstel 5 Aanwezigheid op de terechtzitting 6 Verstek

Nadere informatie

Debat: Rollenspel Mishandeling

Debat: Rollenspel Mishandeling Debat: Rollenspel Mishandeling Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp mishandeling door ex-vriend. Omdat het onderwerp van

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel mishandeling

Instructie: Rollenspel mishandeling Instructie: Rollenspel mishandeling Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp mishandeling door ex-vriend. De leerlingen worden

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan 613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2 U moet terechtstaan 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 2 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 1 Inhoud Deze brochure

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten

Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten Je bent op het politiebureau omdat: 1. je wordt verdacht van het plegen van een strafbaar feit en je moest mee naar het

Nadere informatie

Gespreksleider: Paulien Defoer, Paulien Defoer Mediation

Gespreksleider: Paulien Defoer, Paulien Defoer Mediation 1.7 Mediation in strafrecht, ervaringen in de pilots: aan tafel! Jent Bijlsma Trickster Toaufik Elfalah Politie Utrecht Klaartje Freeke Freeke & Monster Judith Uitermark Rechtbank Noord-Holland Gespreksleider:

Nadere informatie

SAMENVATTING Achtergrond Onderzoeksopzet

SAMENVATTING Achtergrond Onderzoeksopzet SAMENVATTING Achtergrond De laatste jaren is er een toenemende aandacht van de overheid voor de aanpak van kindermishandeling en partnergeweld. Het kabinet heeft in 2007 het actieplan Kinderen Veilig Thuis

Nadere informatie

Incident? Actie! Sessie 2: 5 november 2015. Strafrecht in de praktijk

Incident? Actie! Sessie 2: 5 november 2015. Strafrecht in de praktijk Incident? Actie! Sessie 2: 5 november 2015 Strafrecht in de praktijk Incident? Actie! Drie bijeenkomsten 1 okt: Lessen Avontuur 2014-2015 5 nov: Strafrecht 8 dec: Geleerde lessen & borging Begeleiding

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

Instructie rollenspel Belediging op internet

Instructie rollenspel Belediging op internet Instructie rollenspel Belediging op internet Korte omschrijving programmaonderdeel De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp belediging op internet. De

Nadere informatie

U wordt verdacht. Inhoud

U wordt verdacht. Inhoud Inhoud Deze brochure 3 Aanhouding en verhoor 3 Inverzekeringstelling 3 Uw advocaat 4 De reclassering 5 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5 Beperkingen en rechten 5 Voorgeleiding bij de officier

Nadere informatie

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Rollenspel Befje op Befje af Hoger Lager Dilemma s Hoe lossen we dit op? Opgepakt, wat dan? Rechtenteller Landenspel

Nadere informatie

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Toespraak van de Nationaal rapporteur mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen mr. Corinne Dettmeijer-Vermeulen Ter gelegenheid van de aanbieding van het rapport

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Instructie rollenspel Belediging op internet

Instructie rollenspel Belediging op internet Instructie rollenspel Belediging op internet Korte omschrijving programmaonderdeel De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp belediging op internet. De

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

ARRESTANTENVERZORGING. Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek

ARRESTANTENVERZORGING. Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek ARRESTANTENVERZORGING Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek januari 2013 Doel van het strafproces / strafvordering = het nemen van strafvorderlijke beslissingen Bestaat uit =

Nadere informatie

Algemeen directeur Directeur sociale zaken

Algemeen directeur Directeur sociale zaken VOORWOORD Wanneer je aan je collega s zou vragen waarom zij naar het werk gaan, dan geven zij vast verschillende antwoorden. De één wil bijvoorbeeld veel geld verdienen, terwijl de ander het juist belangrijk

Nadere informatie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie SPREEKBEURT POLITIE Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie Wat doet een politieagent? WELKOM DE POLITIEPRAKTIJK helpen bij een ongeluk pak de winkeldief! bekeuren en aanhouden

Nadere informatie

Criminaliteit en rechtshandhaving 2013. Ontwikkelingen en samenhangen Samenvatting

Criminaliteit en rechtshandhaving 2013. Ontwikkelingen en samenhangen Samenvatting Criminaliteit en rechtshandhaving Ontwikkelingen en samenhangen Samenvatting In de jaarlijkse publicatie Criminaliteit en rechtshandhaving bundelen het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de.

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de. vonnis RECHTBANK NOORD-HOLLAND Afdeling Publiekrecht, Sectie Straf Locatie Schiphol Meervoudige strafkamer Parketnummer: Uitspraakdatum: 8 april 2013 Tegenspraak Strafvonnis Dit vonnis is gewezen naar

Nadere informatie

Herstelgerichte politie

Herstelgerichte politie Herstelgerichte politie Peter van Os, programmamanager Ontwikkeling gebiedsgebonden politie Ontwikkelingen politieregio s Kerntakendiscussie Wijkagent doet te veel aan dienstverlening Doelloos vriendschappelijke

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102 Rapport Rapport in het onderzoek naar klachten en signalen over het Meldpunt Internetoplichting, ondergebracht bij het regionale politiekorps Kennemerland. Datum: 13 juni 2012 Rapportnummer: 2012/102 2

Nadere informatie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie uitgave juni 2015 Minderjarigen kunnen volgens de Belgische wet geen misdrijven plegen. Wanneer je als jongere iets ernstigs mispeutert, iets wat illegaal is, pleeg je een als misdrijf omschreven feit

Nadere informatie

Aanhouding en inverzekeringstelling

Aanhouding en inverzekeringstelling Aanhouding en inverzekeringstelling 1 U bent aangehouden en meegenomen naar het politiebureau. Wat zijn uw rechten? U wordt verdacht van een strafbaar feit. De Rechercheur Opsporing van de Inspectie SZW

Nadere informatie

'DE EXFILTRANT IS INTERESSANT'

'DE EXFILTRANT IS INTERESSANT' 'DE EXFILTRANT IS INTERESSANT' PG Gerrit van der Burg over georganiseerde criminaliteit ZAAK-ANNEKE VAN DER STAP AG Els Kole blikt terug VAN GANZENVEER NAAR APP Strafrechtketen digitaliseert OPPORTUUN

Nadere informatie

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant Zoekresultaat - inzien document ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ec Instantie Datum uitspraak 07-10-2015 Datum publicatie 07-10-2015 Rechtbank Oost-Brabant

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Aantal misdrijven blijft dalen

Aantal misdrijven blijft dalen Aantal misdrijven blijft dalen Vorig jaar zijn er minder strafbare feiten gepleegd. Daarmee zet de daling, die al zeven jaar te zien is, door. Het aantal geregistreerde aangiftes van een misdrijf (processen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken.

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken. Dames en heren, De kliniek waar ik nu 6 jaar verblijf, heeft helaas voor een impasse gezorgd door een behandelcoördinator van de long stay afdeling, Ed Schutguns, een risico taxatie in het kader van de

Nadere informatie

De politierechter. Alledaagse criminaliteit

De politierechter. Alledaagse criminaliteit De politierechter JOCHEM DAVIDSE & ALOYS OOSTERWIJK De politierechter Alledaagse criminaliteit Inhoud Een verborgen geschiedenis van Nederland 7 1. Een gretige bekentenis / rechtbank Breda 11 2. De docent

Nadere informatie

Inhoudsopgave. N.B. Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen.

Inhoudsopgave. N.B. Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen. U wordt verdacht Inhoudsopgave Deze brochure 2 Aanhouding en verhoor 2 Inverzekeringstelling 2 Uw advocaat 3 De reclassering 3 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 4 Beperkingen en rechten

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapportnummer: 2014 /122 20 14/122 d e Natio nale o mb ud sman 1/5 Feiten

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel U bent veroordeeld U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel opgelegd. In deze brochure leest u welke verschillende soorten straffen en maatregelen er bestaan,

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen FACTSHEET Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen In deze factsheet worden trends en ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in de provincie Groningen behandeld.

Nadere informatie

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging TBS voor Dummies Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging Auteur: Miriam van der Mark, advocaat-generaal en lid van de Kerngroep Forum TBS Algemeen De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES Als u getuige of slachtoffer bent geweest van een strafbaar feit kan u worden gevraagd een getuigenverklaring af te leggen. De rechter die over de zaak beslist, kan deze

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie Twee eeuwen Openbaar Ministerie Met dank aan Napoleon Slechts drie jaar heerste Napoleon Bonaparte over Nederland. Toch heeft deze korte periode belangrijke sporen nagelaten in ons dagelijkse leven. Zo

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE STRAFRECHT. Uitspraken 10 februari 2015 Paul Verloop

JURISPRUDENTIE STRAFRECHT. Uitspraken 10 februari 2015 Paul Verloop JURISPRUDENTIE STRAFRECHT Uitspraken 10 februari 2015 Paul Verloop HR uitspraken 10 februari 2015 Beslissingen voorlopige hechtenis (Cassatie in het belang der wet) HR:2015:247 HR:2015:255 HR:2015:256

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl maatschappijleer 2 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl maatschappijleer 2 2011 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Criminaliteit en rechtsstaat tekst 1 Werkstraf voor officier van justitie wegens corruptie De rechtbank in Den Bosch heeft een officier

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013

Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013 Alleen het gesproken woord geldt Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013 Dames en heren, Goed om met u in zo n groot gezelschap bijeen te

Nadere informatie

5 Vervolging. M. Brouwers en A.Th.J. Eggen

5 Vervolging. M. Brouwers en A.Th.J. Eggen 5 Vervolging M. Brouwers en A.Th.J. Eggen In 2012 werden 218.000 misdrijfzaken bij het Openbaar Ministerie (OM) ingeschreven. Dit is een daling van 18% ten opzichte van 2005. In 2010 was het aantal ingeschreven

Nadere informatie

Doen! Het opstellen van de aangifte

Doen! Het opstellen van de aangifte Aangifte? Doen! Aangifte? Er is bij u ingebroken, uw fiets is gestolen of er is geweld tegen u gebruikt. Het zijn maar een paar voorbeelden van strafbare feiten. Redenen om aangifte te doen. Waarom aangifte

Nadere informatie

Puzzel: De rechtszaal

Puzzel: De rechtszaal Puzzel: De rechtszaal Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen vullen in wie waar zit of staat in de rechtszaal. Leerdoel: De leerlingen kennen de opstelling van een rechtszaal en ze weten welke actoren

Nadere informatie

3.2.1 Aard en karakter van de gedragsaanwijzing

3.2.1 Aard en karakter van de gedragsaanwijzing 3.2 De bevoegdheid van de officier van justitie tot het geven van een gedragsaanwijzing 3.2.1 Aard en karakter van de gedragsaanwijzing Zoals in het voorgaande aan de orde kwam, kunnen bepaalde tot ernstige

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer

Eindexamen maatschappijleer Opgave 3 Criminaliteit in Nederland tekst 1 2 30 3 40 4 In Nederland worden per jaar zo n vijf en een half miljoen misdrijven gepleegd. Ruim anderhalf miljoen daarvan komt ter kennis van de politie. Uiteindelijk

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen.

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen. Op 24 juni 1998 is de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) gewijzigd. Deze wijziging komt voort uit de wens van de Tweede Kamer om te komen tot een strengere aanpak van gevaarlijk rijgedrag in het verkeer.

Nadere informatie

Voegen in het strafproces

Voegen in het strafproces Voegen in het strafproces Voegen in het strafproces april 2011 U bent slachtoffer geworden van een misdrijf of overtreding en u heeft daarbij schade geleden. Eén van de mogelijkheden om uw schade vergoed

Nadere informatie

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014 Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014 Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal januari 2015 In 2014 registreerde de politie voor Amersfoort 9.134 misdrijven. Ten opzichte van een jaar eerder

Nadere informatie

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig Misdrijf Verkeersongeluk Calamiteit Juridisch Emotioneel Praktisch Veelzijdig deskundig biedt juridische, praktische en emotionele hulp aan slachtoffers van een misdrijf, calamiteit of verkeersongeluk.

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

opleiding BOA Wet op de rechterlijke organisatie

opleiding BOA Wet op de rechterlijke organisatie Deze reader geeft een overzicht van de die zijn genoemd, versie juni 2005. Hoofdstuk 2. Rechtspraak Afdeling 1. Algemene bepalingen Artikel 2 De tot de rechterlijke macht behorende gerechten zijn: a. de

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Evaluatie Wet controle op rechtspersonen. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld

Evaluatie Wet controle op rechtspersonen. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld 33750-VI Nr. Evaluatie Wet controle op rechtspersonen Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen ter beantwoording voorgelegd

Nadere informatie

Resolute Mediation - onderzoek 2015

Resolute Mediation - onderzoek 2015 Resolute Mediation - onderzoek 2015 10 Februari 2015 Nieuw dashboard voor Resolute Mediation 2 Nieuw dashboard voor Resolute Mediation 3 Nieuw dashboard voor Resolute Mediation 4 Nieuw dashboard voor Resolute

Nadere informatie

Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont

Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont ontwikkeling 2015 tov 2014, gemeente ontwikkeling 2015 tov 2014, regio MNL januari t/m juni juli t/m december Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont Januari 2016 - In 2015 is het aantal woninginbraken

Nadere informatie

ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland

ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland Openbaar Ministerie ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland Postadres Postbus 9032, 6800 EP Arnhem J.A.E. Dijkstra Bietenakker 43 8091 MC Wezep Bezoekadres Eusebiusbinnensingel 28 6811 BX Arnhem Tel. 088-6991900

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland

Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland Reclasseringsmedewerkers aan het woord over 2014 Jaarverslag in het kort Reclassering Nederland 2 3 Inhoud

Nadere informatie

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school.

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school. Protocol gedrag Een goede school heeft geen pestprojecten nodig, of anders gezegd: doet dagelijks een pestproject, mits zij zich er steeds van bewust blijft welke processen in de groepsvorming een belangrijke

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012. Rapportnummer: 2012/117

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012. Rapportnummer: 2012/117 Rapport Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012 Rapportnummer: 2012/117 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat politieambtenaren van het regionale

Nadere informatie

Lokale veelvoorkomende criminaliteit/zsm

Lokale veelvoorkomende criminaliteit/zsm Jaarbericht 2013 49 Lokale veelvoorkomende criminaliteit/zsm Inmiddels komen vier van de vijf zaken via de ZSM-locatie binnen OM 7 keer 14 uur actief in ZSM Eerste ZSM-beslissing in bijna 80 procent van

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief'

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief' 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE

ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE FACTSHEET 1: OMVANG, AARD & GEVOLGEN VAN GEWELDSINCIDENTEN De Vrije Universiteit Amsterdam doet onderzoek naar geweld in de psychiatrie. Aan hulpverleners werkzaam

Nadere informatie

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden.

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden. Toespraak minister A. van der Steur, Tuin van Bezinning, 10 juni 2015, Warnsveld. Majesteit, Dames en heren, Vrijheid kan niet bestaan zonder veiligheid. En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze

Nadere informatie

De rechten van grootouders

De rechten van grootouders Mr E.L.M. Louwen advocaat familierecht/mediator Bierman advocaten, Tiel De rechten van grootouders Wet Al jaren vragen grootouders aan de rechter om een omgangsregeling met hun kleinkinderen. Al jaren

Nadere informatie

XX advocaten. Geachte mevrouw J,

XX advocaten. Geachte mevrouw J, XX advocaten Geachte mevrouw J, Dank u voor uw brief van 27 juni 2012. Daarin schrijft u dat u namens een viertal cliënten, de heer A, de heer Y, de heer Z en de heer V, een klacht heeft over het publiceren

Nadere informatie

Een onderzoek naar het uitbetalen van een schadevergoeding door het Openbaar Ministerie te Den Haag.

Een onderzoek naar het uitbetalen van een schadevergoeding door het Openbaar Ministerie te Den Haag. Rapport Een onderzoek naar het uitbetalen van een schadevergoeding door het Openbaar Ministerie te Den Haag. Oordeel Op basis van het onderzoek vindt de klacht over het Arrondissementsparket Den Haag,

Nadere informatie

Inleiding 3 HET OPENBAAR MINISTERIE

Inleiding 3 HET OPENBAAR MINISTERIE Het OM in beeld Inleiding Het Openbaar Ministerie (OM) vormt samen met de Rechtspraak de rechterlijke macht. Het OM bepaalt wie voor de strafrechter moet verschijnen, en voor welk strafbaar feit. Het

Nadere informatie

63 Jaar: 2006 Nummer: Besluit: B & W 31 oktober 2006 Gemeenteblad MANDAATBESLUIT GEBIEDSONTZEGGING 2006

63 Jaar: 2006 Nummer: Besluit: B & W 31 oktober 2006 Gemeenteblad MANDAATBESLUIT GEBIEDSONTZEGGING 2006 63 Jaar: 2006 Nummer: Besluit: B & W 31 oktober 2006 Gemeenteblad MANDAATBESLUIT GEBIEDSONTZEGGING 2006 De ambtenaar van de Regiopolitie Brabant Zuidoost, aangewezen als Hulp Officier van Justitie, de

Nadere informatie

Slachtoffers en Justitie

Slachtoffers en Justitie Slachtoffers en Justitie Dit informatieblad informeert u over uw rechten in een strafproces als slachtoffer of nabestaande. Het beschrijft ook hoe een strafproces werkt en welke hulp beschikbaar is. In

Nadere informatie

Rapport. Datum: 15 juni 2004 Rapportnummer: 2004/222

Rapport. Datum: 15 juni 2004 Rapportnummer: 2004/222 Rapport Datum: 15 juni 2004 Rapportnummer: 2004/222 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de officier van justitie te Maastricht geen uitvoering heeft gegeven aan de door het gerechtshof te 's-hertogenbosch

Nadere informatie

Slachtoffer. Schade? van geweld? Wat het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor u kan doen

Slachtoffer. Schade? van geweld? Wat het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor u kan doen Slachtoffer van geweld? Schade? Wat het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor u kan doen Slachtoffer van geweld? Als u slachtoffer bent geworden van een geweldsmisdrijf, dan is dat een ingrijpende ervaring.

Nadere informatie

De concrete voorstellen in dit pamflet dragen in de optiek van de VVD bij aan het verwezenlijken van deze doelstellingen.

De concrete voorstellen in dit pamflet dragen in de optiek van de VVD bij aan het verwezenlijken van deze doelstellingen. Slachtoffer zijn van een misdrijf is ingrijpend. Het draagt bij aan de verwerking van dit leed als slachtoffers het gevoel hebben dat zij de aandacht krijgen die zij verdienen. Dat zij zo goed mogelijk

Nadere informatie

In dit informatieblad. 1 U staat er niet alleen voor

In dit informatieblad. 1 U staat er niet alleen voor Slachtoffers en Justitie In dit informatieblad krijgt u informatie over wat uw rechten als slachtoffer of nabestaande in een strafproces zijn, hoe een strafproces werkt en welke hulp beschikbaar is. Nabestaanden

Nadere informatie

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van Besluit van houdende aanwijzing van zittingsplaatsen van rechtbanken en gerechtshoven (Besluit zittingsplaatsen gerechten) Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2012, nr., Gelet

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie