voor de sfeer en veiligheid in de school

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "voor de sfeer en veiligheid in de school"

Transcriptie

1 15 P E E R M E D I AT I O N voor de sfeer en veiligheid in de school Door Annette de Koning-Meeús C Conflicten zijn van alle leeftijden en alle culturen: ook op scholen vinden we er vele voorbeelden van. Deze conflicten kunnen ontstaan doordat de ene persoon of groep iets anders wil dan de andere, en men allebei niets toe wil geven. Er is sprake van 'tegengestelde' belangen. Vaak komt men daar zelf wel uit. Maar soms lukt het mensen niet om tot een oplossing van een conflict te komen. Dan krijgt men steeds minder respect voor wat de ander wil en gaan emoties een rol spelen. Een oplossing lijkt dan ver te zoeken. En toch ligt die oplossing vaak dichtbij. Als partijen die een conflict hebben een beetje afstand nemen van hun standpunt en proberen de zaak een beetje meer vanuit het 'perspectief' van de ander te zien, dan kan het best zijn dat ze allebei dezelfde In de praktijk gebeurt dit echter zelden. De reden daarvoor is dat mensen die geëmotioneerd zijn, helemaal niet gemotiveerd zijn om zich in anderen in te leven. Ze zijn gewoon boos op de ander of verdrietig. Een wanneer iemand geëmotioneerd is, ziet hij of zij maar Betekent dit dat er geen conflicten meer mogen zijn? Deze vraag kan met een volmondig nee worden beantwoord. Conflicten kunnen worden beschouwd als weliswaar pijnlijke, maar vooral kansrijke momenten in de levensloop van ieder mens. Conflicten horen erbij en hebben een natuurlijke functie in de persoonlijke groei en ontwikkeling. Wat is nu een conflict? een klein deel van de informatie die beschikbaar is. Dit maakt dat ze dan soms dingen doen waar ze later misschien spijt van zouden kunnen krijgen, terwijl ze dat op dat moment ook eigenlijk wel weten. De taak van een mediator is dan om mensen te bewegen om weer met elkaar in Van een conflict is sprake wanneer tussen tenminste twee partijen de opvattingen, belangen, doelen en/of rollen onverenigbaar zijn of lijken. Het wordt echt een conflict wanneer een van de partijen zich dat bewust wordt en het gedrag omzet in actie dat gevolgen heeft voor de ander. 'redelijke' oplossing zien. gesprek te komen. Wat de mediator kan doen, is partijen helpen hun emoties even te 'parkeren'. Maar vooral ook partijen zoveel vertrouwen in een oplossing te laten krijgen, dat ze hun emoties ook werkelijk een beetje kwijtraken.

2 16 ten). Het zal duidelijk zijn dat dit niet gunstig is voor het leerklimaat in de klas en het gevoel van veiligheid dat leerlingen ervaren. Dit leidt in het gunstigste geval tot: onrust; concentratieverlies bij kinderen; verslechterende leerprestaties. In het ongunstige geval leidt dit tot: spijbelen; ziekteverzuim; geweld; discriminatie; criminaliteit of erger. Conflicten tussen verschillende geledingen in de school In toenemende mate brengen ouders hun ongenoegen over het functioneren van de school (directie, leraar, bestuur) of over de manier van omgaan tussen leerlingen onderling Ook in het onderwijs komen conflicten voor In het onderwijs draait het om de leerlingen. In het onderwijs komt een aantal soorten conflicten voor. Een paar voorbeelden: Ideeën over goed onderwijs en opvoedingsidealen zijn nauw verweven met wat mensen willen dat er op 'hun' school gebeurt. Stroken de wensen van ouders met de doelen van de school? Streven collega's hetzelfde na? Schept de schoolleiding de juiste randvoorwaarden voor het realiseren van de doelen van de docenten/leraren, ouders en leerlingen? Hebben leerlingen dezelfde ideeën over het te behalen resultaat aangaande hun gezamenlijke werkstukken? Met andere woorden: in het onderwijs zien we conflicten ontstaan die te maken kunnen hebben met taakconflicten. Dit zijn de conflicten die gaan over de wijze waarop teamgenoten het werk uitvoeren, de beschikbare middelen verdelen en inzetten, doelen stellen etc. Verschillen van mening, irritaties en onderlinge strijd hierover scharen we onder dezelfde noemer. Toch blijken taakconflicten, en met name meningsverschillen over taakinhoudelijke zaken, positief door te werken op de prestaties die individuele personen en groepen leveren, zolang sociaal-emotionele kwesties erbuiten blijven. Leraren zijn vaak met hart en ziel met hun vak verbonden en kunnen zich daarin ook heel kwetsbaar voelen. Kritiek op hun manier van doen, bijvoorbeeld van teamgenoten, ouders, leerlingen, de directie, kan aan hun eigenwaarde raken en daarmee heftige emoties oproepen. Hier gaat het dus om sociaal-emotionele conflicten; deze conflicten gaan over de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Verschillen van mening, irritaties en onderlinge strijd gaan dan over normen en waarden, omgangsvormen en botsende persoonlijkheden. Sociaal-emotionele conflicten raken iemands identiteit, kortom iemands zelfbeeld. En zoals we in de inleiding zagen, kunnen mensen die emotioneel zijn, niet helder en gestructureerd nadenken, ze worden wantrouwend en dat maakt dat zij niet in staat zijn de mogelijke positieve gevolgen van taakinhoudelijke conflicten en meningsverschillen te zien. De genoemde taakgebonden conflicten en de sociaalemotionele conflicten doen zich ook in het onderwijs voor in o.a. de volgende situaties: Conflicten tussen leerlingen Kleuters kunnen elkaar al in de haren vliegen om een pop of een autootje. Op basisscholen kunnen leerlingen bijzonder gebukt gaan onder ruzies met een klasgenoot (of erger nog: met een groep klasgeno-

3 17 naar voren bij klachtencommissies of via juridische procedures als in een kort geding. Zo zijn er in het jaar 2005 door ouders ruim schadeclaims tegen een school ingediend; de helft ervan is gehonoreerd. Dit betreft een stijging met 10% ten opzichte van het jaar daarvoor; het gaat daarbij om onder andere: tegenvallende leerprestaties, ongelukjes tijdens schooltijden en misbruik van leerlingen door leraren. Alhoewel dit gezien moet worden in het licht van een breder maatschappelijk verschijnsel, namelijk dat mensen geen genoegen meer nemen met een dienstverlening die als onvoldoende wordt ervaren, waarbij men (steeds sneller en vaker) de toevlucht neemt tot de juridische weg om een geschil te beslechten, geeft de minister van OCW aan dat een vorm van bemiddeling of mediation en een goede en onafhankelijke klachtenregeling een en ander moet kunnen voorkomen. Met andere woorden: in ieder geval moet voorkomen worden dat ouders en scholen via de rechter hun conflicten uitvechten. Mediation kan daarbij een waardevol instrument zijn om al in een vroegtijdig stadium van een conflictsituatie tot een oplossing te komen. Binnen scholen zijn het vaak vertrouwenspersonen, die als eerste geconfronteerd worden met klachten en conflicten. Een wellicht voor de hand liggende optie zou kunnen zijn om in ieder geval in- en externe vertrouwenspersonen toe te rusten met mediationvaardigheden, met als resultaat dat conflicten in een eerder stadium gesignaleerd worden en voorkomen wordt dat conflicten escaleren, waardoor de gang naar een klachtencommissie of de rechter niet plaatsvindt. In het jaar 2005 zijn er door ouders ruim schadeclaims tegen een school ingediend. Annette de Koning-Meeús: sociaal-emotionele conflicten raken iemands identiteit en zelfbeeld.

4 18 Conflicten tussen leerlingen en docenten Een docent heeft per definitie een machtspositie ten opzichte van een leerling. Bij spieken kan hij een onvoldoende geven. Bij vervelend gedrag in de klas, kan hij een leerling eruit sturen of laten schorsen. Voor het niet maken van het huiswerk kan hij strafwerk geven. Leerlingen als groep, al dan niet aangevoerd door een leider, hebben ook macht. Zij kunnen het docenten behoorlijk lastig maken. Met andere woorden: Conflicten kunnen heel gemakkelijk ontstaan. Oplossen is een kunst. Al deze conflictsituaties hebben gemeen dat het gedrag dat partijen ten toon spreiden gelijk is. Bij conflicten zien we actie en reactie; de ene persoon doet of zegt iets en de andere persoon reageert. Wat we daarbij zien is dat wederkerigheid en complementariteit optreden. In conflictsituaties hebben mensen een fundamentele neiging tot weder - kerigheid; ze hebben sterk de neiging de conflicthanteringstrategie van hun tegenpartij te spiegelen. Dit is een belangrijke constatering omdat het betekent dat de eerste actie van een conflictpartij in belang - rijke mate het verloop van een con - flictinteractie bepaalt. Begint iemand vijandig, dan is de kans groot dat vijandigheid over en weer de rest van het conflictproces bepaalt. Deze wederkerigheid voert meestal de boventoon. Echter: een tweede gedragsneiging is eveneens van belang, namelijk om complementair op andermans stra - tegie te reageren. Men doet precies het tegenovergestelde van wat de ander zojuist deed. In sommige con - flictsituaties strekt deze strategie tot eigen voordeel. Met name wanneer de ene partij aanzienlijk machtiger is dan de andere zien we dit ontstaan. Hieraan valt dus te denken wanneer zich conflictsituaties voordoen tussen bijvoorbeeld een leraar en een leer - ling, maar ook bij een conflict tussen één leerling enerzijds en een groep leerlingen anderzijds. Een voor beeld: een leraar eist dat een leerling zijn werk af heeft aan het einde van de les; de leerling geeft toe, om 'van het gezeur' af te zijn en straf te voorko - men. Het addertje onder het gras is echter dat de meest machtige ver - volgens steeds hogere eisen zal gaan stellen. Op de lange duur is deze strategie dan ook niet erg winstge - vend. Vandaar dat de weder kerigheid veruit de boventoon voert. Waarom escaleren conflicten? De bron/oorzaak van een conflict, datgene wat ondergronds vaak al langere tijd als irritatie of gevoel van verschil sluimert, mondt uit in een conflict doordat er zich een 'aanlei - ding', een concrete gebeurtenis voor - doet, die als katalysator werkt. We kunnen vaak moeilijk omgaan met verschillen in ideeën en denk beel - den, zeker als we daarbij het gevoel krijgen dat we worden 'afge keurd' door de ander, die zich dan op zijn/ haar beurt ook weer afgekeurd/niet erkend voelt. PEERM Wanneer escaleren conflicten? Conflicten escaleren sneller wanneer er machtsverschillen tussen partijen bestaan en wanneer emoties in het spel zijn. Hoe kunnen we dat voor - komen? 1. Door de machtsbalans tussen par - tijen te herstellen; dit is gemak ke - lijker gezegd dan gedaan. Soms betekent dit dat de mediator minder moet meeleunen met de meermach tige maar de minder-machtige wat moet steunen. Is dit niet moge - lijk of wenselijk dan moet men de meer-machtige in het conflict stimu - leren zijn hersens goed en grondig te gebruiken en te proberen zo goed mogelijk een afgewogen oordeel te vellen. Voorbeeld: ouders hebben een probleem met de leraar hoe die tegenvallende resultaten van hun kind te berde brengt en de 'toe komst voorspelt'; de leraar moet zich bewust zijn van twee zaken: zijn kennisvoorsprong en hoe ouders emotioneel (kunnen) reageren op zo'n boodschap. 2. De achterban van partijen moet hen aanzetten tot procesverant woor ding; dat wil zeggen dat zij verantwoording moeten afleggen, niet zozeer over de uitkomsten die behaald zijn, maar over de manier waarop die behaald zijn. Voorbeeld: groepen leerlingen die tegenover elkaar staan en die zich bewust moeten worden van de gevolgen van hun eigen handelen (gedrag!) en leren daarvoor zelf verantwoordelijkheid te dragen. 3. Belangrijkste is dat conflicten zich afspelen in een coöperatief kli maat, waar men elkaars standpunt wil waarderen en respecteren en waar er basaal vertrouwen is dat ieder zich achter een gezamenlijk belang schaart in plaats van achter het eigen belang. Ook dit is niet eenvou - dig. Een coöperatief klimaat wordt bevorderd wanneer men de nadruk legt op lange termijn- consequenties van gedrag en met name op het feit dat men ook in de toekomst met elkaar door één deur moet kunnen. Appelleren op medeverantwoorde - lijkheid en saamhorigheid. 4. Wanneer partijen de tijd krijgen hun conflict te beslechten, waar door snelle beslissingen waar men uit - eindelijk niet achterstaat verme den kunnen worden, heeft dit een positief effect op de uiteindelijke overeen - komst. Dit betekent bijvoor beeld dat in gevallen van Peermediation leerlingen letterlijk tijd en ruimte moeten krijgen om mediation te starten, zodat de druk van de ketel af gaat. Alhoewel mediation op meerdere niveaus en bij diverse soorten con - flictsituaties in het onderwijs inzet - baar is, wil ik me nu vooral richten op de conflicten van leerlingen onderling en de bijdrage die Peermediation daaraan kan leveren. Bronnen van conflicten tussen leerlingen op school Veel docenten hebben het gevoel dat ze steeds vaker worden geconfron - teerd met conflicten tussen leerlingen onderling en tussen leerlingen en docenten. Inherent aan samenleven en samenwerken is het ontstaan van wrijvingen, meningsverschillen en ruzies. Zo lijken de huidige verande - ringen in het onderwijs een opeen - stapeling van spanningverwekkende situaties met zich mee te brengen. Oorzaken van het ontstaan van con - flic ten tussen leerlingen zijn van velerlei aard: de wijze waarop pubers en volwassenen tegenwoordig met elkaar omgaan, maar ook andere maatschappelijke ontwikkelingen spelen een rol. Zo zien we een ver -

5 19 harding en een steeds groter wordende kloof ontstaan tussen allochtone en autochtone leerlingen of tussen allochtone leerlingen van verschillende achtergrond. Maar ook tussen groepen autochtone leerlingen komen conflicten voor. Het is onmogelijk groepen zo samen te stellen dat zich geen conflicten zullen voordoen. Selectie van groepsleden op basis van bijvoorbeeld religieuze of etnische kenmerken is ethisch niet verantwoord. Een meer voor de hand liggende strategie lijkt om te accepteren dat binnen elke groep van tijd tot tijd sociaal-emotionele conflicten de kop opsteken en dat er dan iets aan gedaan moet worden om te voorkomen dat de groepsprestaties er te veel onder gaan leiden. Verder ervaren leerlingen een voortdurend toenemende druk waaronder zij moeten presteren. Slechte of tegenvallende resultaten hangen als een zwaard van Damocles boven hun hoofd. Ook in sociaal opzicht moeten zij scoren ; de populaire jongen of het populaire meisje zijn, niet buiten de groep vallen. Als ze, in cognitief dan wel sociaal opzicht, geen goede 'resultaten' boeken, lopen zij de kans dat ze niet de studie kunnen volgen die ze graag zouden willen doen. Dit kan spanningen opleveren met als gevolg faalangst of gevoelens van schaamte, woede of agressie. Jonge, opgroeiende mensen hebben nog onvoldoende geleerd hoe ze met dergelijke emoties om kunnen gaan. Soms leiden ruzies tot breuken in vriendschappen en relaties die in deze leeftijdsfase zo belangrijk zijn. In dit soort gemoedstoestanden ontstaan gemakkelijk conflicten die energie vreten, terwijl ze die energie juist nodig hebben om hun hoofd bij de studie te houden. In dergelijke situaties kunnen vooral leeftijdgenoten ('peers') helpen die vicieuze cirkel te doorbreken. Omdat zij in dezelfde situatie zitten herkennen zij de gevoelens waar hun medeleerlingen mee te maken hebben. De schoolgrootte lijkt overigens geen grote rol te spelen; conflicten steken de kop op in een zeer grote scholengemeenschap waar niemand meer echt overzicht heeft. Maar ook op een kleine school, waar men elkaar dicht op de huid zit, kunnen conflicten ontstaan. Waarom mediation en Peermediation in het onderwijs zo belangrijk is. Het ministerie van onderwijs adviseert scholen omgangs- en schoolregels te formuleren die de veiligheid van leerlingen en docenten waarborgt. Scholen moeten gaan werken aan een veiligheidsplan. Conflicten kunnen daardoor echter niet worden voorkomen. Scholen kunnen echter wel zorgen dat ze conflicten beheersbaar houden en oplossen. Het is belangrijk dat conflicten in een zo vroeg mogelijk stadium worden herkend zodat verdere escalatie ervan niet plaatsvindt. Waar mogelijk moeten conflicten worden 'opgeruimd'. Peermediation kan bijdragen aan een tijdige signalering en aanpak van conflictsituaties. In het kader van onder andere het veiligheidsplan gaat minister Donner deze zomer een besluit nemen over het voeren van deze herstelgesprekken. Ook dit kan heel goed geplaatst worden binnen het traject van Peermediation. EDIATION Peermediation is een manier om conflicten op te lossen tussen leerlingen met behulp van een medeleerling, de peermediator. Uitgangspunt hierbij is dat de ruziënde partijen zélf actief werken aan het vinden van een oplossing voor hun probleem. De peermediator treedt op als onafhankelijke derde. Peermediation draait om wederkerigheid en respect. De peermediator heeft een luisterend oor voor beide partijen, blijft neutraal en garandeert vertrouwelijkheid. De leerlingen moeten zich voor bemiddeling hebben uitgesproken en tijdens de mediation een gedragscode in acht nemen: de ander laten uitspreken zonder hem daarbij in de rede te vallen, niet schelden of dreigen. De nadruk bij de bemiddeling ligt op het gemeenschappelijk belang van een oplossing en niet op de (strijdende) standpunten. De oplossing dient er een te zijn die door beide partijen geaccepteerd en echt aanvaard kan Bovendien, zo leert de ervaring, draagt Peermediation er niet alleen toe bij dat de veiligheid op school toeneemt, maar draagt het ook bij aan de zelfredzaamheid van leerlingen om hun problemen op een positieve manier op te lossen; ze leren dat een conflict een kans kan zijn om een ander te leren begrijpen. Daarnaast draagt het bij aan de sociale cohesie van een groep. Wanneer situaties uit de hand lopen en (preventieve) Peermediation geen oplossing kan bieden omdat leerlingen toch in de fout gaan, dan kan via herstelbemiddeling en het pad van confrontatie opnieuw worden gewerkt aan 'anders omgaan met de gevolgen van conflicten'. Hoe gaat Peermediation in zijn werk?

6 20 20 worden. De peermediators bege - leiden, zij dragen dus zelf geen op - los singen aan. Sóms geven ze wel ideeën, maar de keuze en aanvaar - ding ligt uiteindelijk bij de partijen zelf. Hierdoor zijn deze medeverant - woordelijk gemaakt en is de bereid - heid zich aan de gemaakte afspraken te houden, vergroot. betrokkenen moeten goed op de hoogte worden gesteld van de 'ins en outs' van mediation. Als de (centrale) directie besluit Peermedia tion als methodiek te introduceren, moeten zij het een plaats geven binnen de schoolorganisatie, bij de omgangsen schoolregels. De infra structuur moet ruimte bieden aan deze nieuwe methodiek: er moet een coördinator aangewezen worden, een lokaal worden ingericht, peermedia tors moeten worden geselecteerd en er moet een rooster komen waarop is aangegeven wanneer welke mediator beschikbaar is. Het proces kent daardoor alleen win - naars, beide betrokken partijen gaan er op vooruit. Andere voordelen van mediation zijn: mediation kan snel, informeel en efficiënt plaatsvinden, vrijwel meteen in de situatie waar het conflict is ontstaan, namelijk de school. De peermediators zijn voorhanden en kunnen snel en adequaat reageren; dit informele karakter draagt bij tot creatieve oplossingen, leer - lingen raken eraan gewend mee te denken aan mogelijke oplossingen voor hun conflicten; mediation zorgt ervoor dat de relatie tussen partijen niet beschadigd wordt. In het onderwijs is het de gewoonte dat een mediation door twee media - tors/leerlingen gedaan wordt. Media tion, waaronder Peermediation, vindt sinds een aantal jaren in Neder - land dan ook een steeds bredere toe - passing. Het is wél belangrijk dat er voldoende draagvlak bestaat binnen de school voor de invoering van een traject van Peermediation. Een van de hulpmiddelen daarbij is dat binnen een schoolorganisatie docenten, onderwijsondersteunend personeel, ouders en leerlingen geïn formeerd worden over het waarom en hoe. Alle Peermediators mogen noch door medeleerlingen noch door ouders of docenten worden aangesproken op wat er tijdens een Peermediation is gebeurd. Dat is de verantwoordelijk - heid van de directie. Ook voor leer - lingen moet duidelijk zijn welke con - flicten wel en welke niet met behulp van mediation worden aangepakt. Zo behoren proble men in de thuissitu - atie van leerlingen, en problemen - die we in het Voortgezet Onderwijs vaak zien - zoals bijvoorbeeld gebruik van drugs, wapens of openlijke geweld delicten, tot het terrein van de schoolleiding en zijn dat geen zaken waarbij Peer) mediation ingezet kan worden. PEERM Voor sommige vertrouwensleer - Ad Steijn: lingen geldt dat ze hun grenzen moeten weten vast te stellen en bij thuisproblematiek niet zomaar aan - bieden om te helpen. Elk gesprek wordt dan ook nabesproken met de coördinator en regelmatig komen de bemiddelaars bij elkaar om zo van elkaar te kunnen leren (intervisie). Zij leren op deze manier ook naar zichzelf te kijken en groeien als persoon in het kunnen oplossen van allerlei sociale problemen. * *Uit een interview van Annette de Koning- Meeús en José Raves van Edux Onderwijs - adviseurs met mevrouw Ad Steijn en leerlingen van het Vader Rijn College in Utrecht op 16 november Voorwaarde voor succes Voorwaarde voor het slagen van Peermediation is dat de leerlingen het vertrouwen krijgen van de school en de medeleerlingen om te kunnen en mogen fungeren als mediator. Ad Steijn: In de brugklassen vallen vaak al leerlingen op die geschikt zouden kunnen zijn. Vaak zijn dit leerlingen die opvallen omdat ze graag willen helpen en die een betrouwbare in - druk maken, maar ook kunnen het de 'donderstenen' zijn die weten hoe het voelt om te pesten en gepest te worden. Vaak zijn het ook leerlingen die al behoorlijk wat hebben meege - maakt en die weten hoe fijn het is vertrouwelijk te kunnen praten en te ervaren hoe het is als iemand echt naar je luistert. De werving van ver - trouwensleerlingen kan gebeuren door de mentor omdat deze aandacht hieraan besteedt en leerlingen per - soonlijk polst, door de coördinator, maar ook door de vertrouwensleer - lingen zelf. Ook uit andere ervaringen blijkt dat Peermediators na een leertraject ook moeilijkere conflicten aankunnen en snel en adequaat kunnen optreden naar ruziënde leerlingen. Zij zijn nog niet zo vastgeroest in allerlei voor - oordelen en sluiten veel dichter aan bij de belevingswereld van hun leef - tijdgenoten. Opvallend is dat juist de beste bemiddelaars zelf heel goed weten wat ruzie maken inhoudt en welke gevoelens hiermee gepaard gaan. Zij luisteren mede daarom zo goed naar elkaar, omdat zij elkaars taal verstaan, meer dan van de 'professionele' volwassenen. Het resultaat van Peermediation Kenneth Cloke onderscheidt 5 grada - ties van oplossingen: 1. het vechten stopt; ruziegedrag en uitingen die het conflict aanwak - keren stopt. Er ontstaat een situa - tie waarin partijen met elkaar afspraken maken over hoe met elkaar om te gaan; 2. het actuele conflict wordt opge lost; partijen bereiken overeen stem - ming over het oplossen van de conflictsituatie; 3. onderliggende motieven die geleid hebben tot het conflict worden besproken en uitgewerkt; 4. vergeven, loslaten: partijen erken - nen de, onbedoelde/onbe wuste, effecten van het eigen gedrag op de ander. Men kan in het verleden opgedane kwetsingen loslaten; 5. verzoening: dit is mogelijk wan - neer de relatie van partijen echt hersteld is. Meestal kost dit wel enige tijd. Verder is in Amerika onderzoek ver - richt naar de effecten van 'Conflict Resolution Education pograms', waartoe Peermediation behoort.

7 21 Tricia S. Jones heeft hierover gepu - bliceerd en zij komt tot de conclusie dat Peermediation programma's bijdragen aan: constructief, sociaal gedrag; blijvend effect ook over langere tijd; afname van 'eigen' conflictgedrag; grotere bereidheid anderen in con - flictsituaties te helpen; afname van agressiviteit; toename in uitzetten eigen per - spectief; toename in conflictcompetentie. Tricia S. Jones concludeert dat, al - hoewel er nog veel gedaan moet worden, research duidelijk heeft aan - getoond dat de effecten van Conflict Resolution Education programs, waaronder Peermediation, indruk - wekkend zijn. Daar waar Peerme - diation wordt ingezet blijkt dat de sociale en emotionele com petentie van mediators toeneemt, dat het klimaat in de klas en de school als geheel verbetert. Er zijn aanwj zingen dat Peermediation ook bijdraagt aan de preventie van pest gedrag, maar daarvoor is verder research nodig. Verder is overduidelijk dat, daar waar Peermediation is ingebed in het hele schoolklimaat, de resultaten het meest indrukwekkend zijn. Tot slot geeft zij aan: Het aanleren van vaar - draagt bij aan hun empowerment. Zo leren ze dat conflictbeheersing een vaardigheid is die geleerd kan worden en dat ze een eigen verantwoordelijk - heid hebben om conflicten op te los - sen. Het geeft zelfvertrouwen om te weten in staat te zijn om onderling conflicten op te lossen. Dat is ook in situaties buiten de school relevant. Zo geven oud-leerlingen aan bij hun sollicitaties baat te hebben bij de sociale competenties en vaardig he - den die ze geleerd hebben rondom conflictbemiddeling. Annette de Koning-Meeús is psycho - loog, NMI mediator en onderwijs - adviseur Voortgezet Onderwijs bij Edux Onderwijsadviseurs. EDIATION digheden op het gebied van conflict - hantering en sociaal- emotio nele competenties is cruciaal in de op - voeding en ontwikkeling van onze kinderen, zowel thuis als op school. Ervaringen met Peermediation in Nederland Peermediation wordt, in navolging van Engeland en Amerika, in Neder - land steeds breder ingezet en toege - past. Steeds meer publicaties daar - omtrent beschrijven ervaringen die aansluiten bij de onderzoeks - bevindingen van o.a. Jones. Zo is Peermediation inmiddels met succes ingevoerd in Groningen op een aantal scholen, waaronder het Werkman College, het Rohling College, afdeling Mondriaan, en het Noorderpoort College. Tevens is een (Peer)Media - tiontraject succesvol geïmplemen - teerd op het Aloysius College in Den Haag en is vorig jaar gestart met het project De rol van de Leerling men - tor op het VCL in Den Haag. Elke school zoekt binnen het concept naar de meest passende uitwerkin - gen en past daarbij soms ook de ter - minologie aan. Alle scholen delen de ervaring dat waar met Peer media tion wordt gewerkt het klimaat ver draag - zamer en opener wordt. Tot slot Conflicten zullen altijd blijven, maar conflicten kunnen ook de lucht zuive - ren, als men er voor openstaat en ze weet te hanteren. Conflicten kunnen leerzaam zijn en bijdragen aan een goede sociale en emotionele ontwik - keling van leerlingen en het pro - bleemoplossend vermogen van de school. Door de inzet van Peermedia - tion worden leerlingen bewuster, het appelleert aan hun autonomie en het Geraadpleegde Literatuur: A.F.M. Brenninkmeijer (eindredactie), H.J. Bonenkamp, J. van Bruggen en P. Walters Handboek Mediation, Den Haag, Sdu uitgevers. Carsten de Dreu. Bang voor conflict? De psychologie van conflicten in organisaties, Assen, Van Gorcum B.V., Carla van Eldik-Thieme en Stijn Hogenhuis. Reader training leerlingbemiddeling ten behoeve van de cursus Peermediation van het NIP, S. Homminga, H. Prein, en T. Westerduin. Mediation Algemeen, cursusmap ten behoeve van de opleiding tot mediator, NIP Diensten centrum B.V., Barbara Povvo. Kinderen en hun rol als bemiddelaar, Hilversum, Kwintessens Uitgevers, S. Homminga, Deirdre Homminga en Hugo Prein Mediation in praktijk: beroepsvaardigheden en interventietechnieken, Amsterdam: Boom, José van Loo en Marjolein Thiebout. Mediation in het Onderwijs, Alphen aan den Rijn, Kluwer, G.R.A. Apol, W.A. Belksma, L.J. Reijerkerk en J.C. van der Hoek (redactie). Praktijkgids Mediation, Alphen aan den Rijn: Kluwer, Michiel Hulsbergen. Mediation in het voortgezet onderwijs, werkboek voor scholieren, Utrecht: Normans Trainingen, Mooij, T. Pesten in het onderwijs, Nijmegen, Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen, Leerlinggeweld in het voortgezet onderwijs: sociale binding van scholieren, Nijmegen, Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen, Schadeclaims in het onderwijs (13 april 2006). Ministerie Onderwijs Cultuur en Wetenschap, In: regelgeving, Voorlichting, Jurisprudentie (13 april), SDU Uitgevers Tricia S. Jones. Conflict Resolution Education: The Field, the Findings and the Future, Conflict Resolution Quarterly, vol. no. 1-2 (2004), Wiley Periodicals, Inc., and the Association foor Conflict resolution Schoolveiligheidsplan. Het Schoolveiligheidsplan, Algemene Onderwijsbond AOB, 2004.

7 SAMENVATTING EN SLOTBESCHOUWING

7 SAMENVATTING EN SLOTBESCHOUWING 7 SAMENVATTING EN SLOTBESCHOUWING In het onderstaande vatten we de belangrijkste resultaten samen door antwoord te geven op de onderzoeksvragen. In de slotbeschouwing gaan we kort in op de belangrijkste

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje.

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. 1-1. HET PROBLEEM Pesten en plagen worden vaak door elkaar gehaald! Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. Als je gepest bent, heb je ervaren dat pesten

Nadere informatie

Mogelijke functiebenaming. Vrijwilliger buurtbemiddeling, buurtbemiddelaar. Context/werkzaamheden

Mogelijke functiebenaming. Vrijwilliger buurtbemiddeling, buurtbemiddelaar. Context/werkzaamheden 1 KWALIFICATIEDOSSIER VRIJWILLIGER BUURTBEMIDDELING Beroepsbeschrijving Mogelijke functiebenaming Contet/werkzaamheden Rol en verantwoordelijkheden Vrijwilliger buurtbemiddeling, buurtbemiddelaar De vrijwilliger

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen 1 Voorwoord Beste ouders Beste leerlingen Dit is het antipestplan van WICO campus Sint-Jozef. Het draaiboek pesten is geschreven voor de leerlingen, ouders en medewerkers van de school. Het geeft het beleid

Nadere informatie

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Pestbeleid op school

Pestbeleid op school Pestbeleid op school Pesten wordt niet aangepakt en opgelost door projecten. Het vereist attitudeverandering. Een zaligmakende oplossing voor pestproblemen bestaat helaas niet. Bob van der Meer Natuurlijk

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

Gedrag- en pestprotocol Pater Eymardschool Stevensbeek

Gedrag- en pestprotocol Pater Eymardschool Stevensbeek Gedrag- en pestprotocol Pater Eymardschool Stevensbeek 1 Inhoudsopgave: Doelstelling van het gedrag- en pestprotocol. Pesten op school Signalen van pesterijen Hoe gaan wij op de Pater Eymardschool met

Nadere informatie

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren GEDRAGSPROTOCOL (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren Mei 2014 Gedragsprotocol de Boomgaard I. Doel van dit gedragsprotocol: Alle kinderen van De Boomgaard moeten zich veilig voelen, zodat

Nadere informatie

jongerenbuurtbemiddelaar. gesprek eerste partij x* x gesprek tweede x* x partij bemiddelingsgesprek x* x beide partijen verslaglegging t.b.v.

jongerenbuurtbemiddelaar. gesprek eerste partij x* x gesprek tweede x* x partij bemiddelingsgesprek x* x beide partijen verslaglegging t.b.v. BIJLAGE 1 Profiel vrijwilliger jongerenbuurtbemiddeling Beroepsbeschrijving Mogelijke functiebenamingen Contet/ werkzaamheden Rol en verantwoordelijkheden Vrijwilliger jongerenbuurtbemiddeling, jongerenbuurtbemiddelaar.

Nadere informatie

Overzicht. Conflictoplossingsdelta van de letselschade. Afwegingen bij resultaatgerichte keuze voor een vorm van conflictoplossing

Overzicht. Conflictoplossingsdelta van de letselschade. Afwegingen bij resultaatgerichte keuze voor een vorm van conflictoplossing 12e PIV-Jaarconferentie: Van strijdbijl naar vredespijp CONFLICTOPLOSSING BIJ LETSELSCHADE Dineke de Groot Overzicht Conflictoplossingsdelta van de letselschade Afwegingen bij resultaatgerichte keuze voor

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Het pestprotocol vormt de verklaring van de vertegenwoordiging van de school en de ouders waarin is vastgelegd dat we pestgedrag op school

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Anti-pestbeleid OBS De Schakel Dit ANTI-PESTBELEID heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken

Nadere informatie

Volleybalvereniging Woudenberg. Functie- en taakomschrijving vertrouwenspersoon. Beleid vertrouwenspersoon Volleybalvereniging Woudenberg

Volleybalvereniging Woudenberg. Functie- en taakomschrijving vertrouwenspersoon. Beleid vertrouwenspersoon Volleybalvereniging Woudenberg Volleybalvereniging Woudenberg Functie- en taakomschrijving vertrouwenspersoon 1 1 Inleiding Binnen de Volleybalvereniging Woudenberg vinden we dat we met respect met elkaar moeten omgaan. Stelregel is:

Nadere informatie

Bemiddeling een krachtige methodiek voor het hanteren van conflicten

Bemiddeling een krachtige methodiek voor het hanteren van conflicten Bemiddeling een krachtige methodiek voor het hanteren van conflicten Wat is bemiddeling? Bemiddeling is een krachtige professionele interventie waarbij een autonome en onafhankelijke 'derde' conflictpartijen

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie & Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie E HO DIT T RK AL E W ITA? G I D IER H CA mens & maatschappij specifieke visie van leerlijn naar methodiek van methodiek naar leerlijn

Nadere informatie

Kanjerbeleid. Doelstelling Voor de kinderen hebben we als doel dat ze zoveel mogelijk als volgt over zichzelf denken:

Kanjerbeleid. Doelstelling Voor de kinderen hebben we als doel dat ze zoveel mogelijk als volgt over zichzelf denken: Kanjerbeleid Inleiding Op de obs Stegeman werken we sinds januari 2012 met de kanjertraining. Voor u ligt het beleidsstuk Kanjertraining. We hopen dat het zicht geeft op wat we doen op school en waar we

Nadere informatie

Verantwoording 1.1 Keuze van de titel

Verantwoording 1.1 Keuze van de titel 1 13 Verantwoording 1.1 Keuze van de titel Voor je ligt het handboek Training sociale vaardigheden. Dit boek is geschreven voor iedereen die te maken heeft met kinderen tussen de tien en vijftien jaar

Nadere informatie

Pestprotocol OBS IJsselhof

Pestprotocol OBS IJsselhof Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken. Daar zijn wel enkele

Nadere informatie

Pestprotocol Prakticon

Pestprotocol Prakticon Pestprotocol Prakticon Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken.

Nadere informatie

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?!

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?! Schoolkind Oorspronkelijke tekst Hilde Breet Wilma Poot Illustraties Harmen van Straaten Uitgave: januari 1998 Herziene uitgave: maart 2010 Het is toegestaan deze folder in ongewijzigde vorm te multipliceren

Nadere informatie

Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken

Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken Sociale vaardigheden Menselijke eigenschappen die er voor zorgen om goed met je medemens te kunnen omgaan. Deze vaardigheden

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest. PESTPROTOCOL De Vogels

OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest. PESTPROTOCOL De Vogels OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest PESTPROTOCOL De Vogels We willen graag dat alle kinderen op De Vogels zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool De Vlieger

Pestprotocol basisschool De Vlieger Pestprotocol basisschool De Vlieger Inleiding Helaas moeten wij constateren dat pesten voorkomt in het directe contact met elkaar maar ook onder andere via MSN. PCBS de Vlieger vindt pesten onaanvaardbaar

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprotocol Floris Radewijnszschool. Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Antipest protocol. Om veiligheid voor elke leerling binnen school mogelijk te maken, zijn regels of onderlinge afspraken noodzakelijk.

Antipest protocol. Om veiligheid voor elke leerling binnen school mogelijk te maken, zijn regels of onderlinge afspraken noodzakelijk. Antipest protocol Inleiding Op onze school vinden we het belangrijk dat leerlingen op zorgvuldige manier met andere leerlingen omgaan, op zorgvuldige manier met materialen omgaan en dat zij zich binnen

Nadere informatie

Goed-gedrag protocol als ANTI-PEST-PROTOCOL (Oktober 2013)

Goed-gedrag protocol als ANTI-PEST-PROTOCOL (Oktober 2013) Goed-gedrag protocol als ANTI-PEST-PROTOCOL (Oktober 2013) 1. Inleiding Pesten komt overal voor en is alleen goed op te lossen als het besproken wordt met alle betrokkenen. We willen daar als team niet

Nadere informatie

GEDRAGSPROTOCOL PCB MEESTER LALLEMAN

GEDRAGSPROTOCOL PCB MEESTER LALLEMAN GEDRAGSPROTOCOL PCB MEESTER LALLEMAN Hoe zien wij het graag ALGEMENE AFSPRAKEN 1.1 De school is een veilige school... We willen een school zijn waar kinderen, ouders/verzorgers en leerkrachten zich op

Nadere informatie

2012 Mediation Trainingsinstituut MTi pagina 3 van 7

2012 Mediation Trainingsinstituut MTi pagina 3 van 7 Naar aanleiding van uw vraag om informatie over onze mogelijkheid om voor ca. 20 medewerkers binnen de gemeente Zandvoort een training mediationvaardigheden te verzorgen, treft u hierbij een offerte aan

Nadere informatie

P E S T P R O T O C O L

P E S T P R O T O C O L P E S T P R O T O C O L 1. VOORAF Het doel van dit Pestprotocol: Alle leerlingen horen zich in hun schoolperiode veilig te voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door afspraken te maken kunnen

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Pestprotocol obs De Meerwaarde

Pestprotocol obs De Meerwaarde 1 Pestprotocol obs De Meerwaarde Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen mogen zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

Pestprotocol De Tandem

Pestprotocol De Tandem Pestprotocol De Tandem Inleiding Op De Tandem wordt gewerkt met de methode Leefstijl. Een methode voor de sociaalemotionele ontwikkeling van de leerlingen. In de methode ontwikkelen leerlingen opbouwend

Nadere informatie

Werkvorm Checklist risicofactoren

Werkvorm Checklist risicofactoren Werkvorm Checklist risicofactoren Met behulp van de Checklist risicofactoren kan in kaart wn gebracht hoe het staat met de fysieke omgeving, toezicht en gelegenheden, omgangscultuur en bespreekbaarheid

Nadere informatie

Kinderen met weinig zelfvertrouwen gebruiken vaak de woorden nooit en altijd.

Kinderen met weinig zelfvertrouwen gebruiken vaak de woorden nooit en altijd. ZELFVERTROUWEN Zelfvertrouwen is het vertrouwen dat je in jezelf hebt. Zelfvertrouwen hoort bij ieder mens en het betekent dat je een reëel zelfbeeld hebt, waarin ruimte is voor sterke kanten, maar ook

Nadere informatie

FOCUS OP SCHOOLVEILIGHEID

FOCUS OP SCHOOLVEILIGHEID FOCUS OP SCHOOLVEILIGHEID Rapport Halt-thermometer 2012-2013 RSG Magister Alvinus Sneek Inleiding Een veilige omgeving is een noodzakelijke voorwaarde voor leren en ontwikkelen. Toch is niet altijd alles

Nadere informatie

Het veilige pedagogische klimaat van de school

Het veilige pedagogische klimaat van de school Het veilige pedagogische klimaat van de school Op de Montessorischool vinden we een sociaal veilig klimaat heel belangrijk. De kern van veiligheid is respect, het respectvol omgaan met elkaar. Dit betekent

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders.

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders. Versie nov. 2012 Pestprotocol. Inclusief regels en afspraken binnen de school. Wat is pesten? Pesten betekent iemand op een gemene manier lastig vallen: bewust iemand kwetsen of kleineren. Het gebeurt

Nadere informatie

RUZIES HELPEN OPLOSSEN MET DE HANDEN OP DE RUG

RUZIES HELPEN OPLOSSEN MET DE HANDEN OP DE RUG RUZIES HELPEN OPLOSSEN MET DE HANDEN OP DE RUG LEERLINGBEMIDDELING ALS MOTOR VOOR EEN VEILIG LEEFKLIMAAT Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl IN DE MENTORLES Maak leerlingen bewust hoe zij zelf met

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Achtergrond informatie:

Achtergrond informatie: Pestprotocol Inleiding Voor u ligt het pestprotocol van de Koningin Wilhelminaschool. Met behulp van dit protocol willen wij het pestgedrag binnen de school voorkomen en indien nodig aanpakken. In onze

Nadere informatie

Congres SKG De klachtenfunctionaris 2.0 Onafhankelijkheid zin of onzin? 26 mei 2016 Marijke Levelink

Congres SKG De klachtenfunctionaris 2.0 Onafhankelijkheid zin of onzin? 26 mei 2016 Marijke Levelink Congres SKG De klachtenfunctionaris 2.0 Onafhankelijkheid zin of onzin? 26 mei 2016 Marijke Levelink Vraag Wie van u heeft in de organisatie waar u werkzaam bent een klachtenfunctionaris? Vraag Bij wie

Nadere informatie

Gedragscode Basisschool de Otterkolken

Gedragscode Basisschool de Otterkolken Gedragscode Basisschool de Otterkolken Inhoudsopgave Blz. Gedragscode basisschool de Otterkolken 2 Hoe ondersteunen wij onze vier kernwaarden 3 Protocol tegen pesten 4 Bijlage 1 Stappenplan schorsing en

Nadere informatie

Functie en taakomschrijving Vertrouwenspersoon

Functie en taakomschrijving Vertrouwenspersoon Functie en taakomschrijving Vertrouwenspersoon TV Beekhuizen Sabine Gobardhan 06-41 37 47 14 vertrouwenspersoon@tvbeekhuizen.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Doel van aanstelling van een vertrouwenscontactpersoon

Nadere informatie

Bij onderstaande fasen van pesten wordt steeds aangegeven om welke ernst het gaat, en welke actie zal ondernomen door medewerkers van de school.

Bij onderstaande fasen van pesten wordt steeds aangegeven om welke ernst het gaat, en welke actie zal ondernomen door medewerkers van de school. VCL- Pestprotocol Het VCL wil een veilige plek zijn voor alle leerlingen. De school stimuleert de leerlingen zich positief ten opzichte van elkaar te gedragen. Voor ongewenst gedrag zoals pesten is een

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort.

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort. Pestprotocol Pestprotocol o.b.s. De Schuthoek Ieder kind heeft liefde en begrip nodig voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn persoonlijkheid. Beginsel 6 van de Universele Verklaring van

Nadere informatie

Functie en taakomschrijving vertrouwenspersoon

Functie en taakomschrijving vertrouwenspersoon Functie en taakomschrijving vertrouwenspersoon VEILIG SPORTKLIMAAT Budovereniging Asahi Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Doel van aanstelling van een vertrouwenscontactpersoon 2 3 Taken en bevoegdheden van

Nadere informatie

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid.

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Een onderwijsprotocol tegen pesten houdt in dat door samenwerking het probleem van het pestgedrag bij kinderen wordt aangepakt. Hiermee willen

Nadere informatie

Handboek gedragscodes voor leerkrachten, directie en ouders van Openbaar Onderwijs Alblasserdam

Handboek gedragscodes voor leerkrachten, directie en ouders van Openbaar Onderwijs Alblasserdam 1 Handboek gedragscodes voor leerkrachten, directie en ouders van Openbaar Onderwijs Alblasserdam Doel We vinden het belangrijk om een gedragscode voor leerkrachten, ouders en directie op te stellen, waarin

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Pestprotocol Bavinckschool

Pestprotocol Bavinckschool Pestprotocol Bavinckschool Alle kinderen mogen zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

Gedragscode Bernardusschool Den Haag

Gedragscode Bernardusschool Den Haag Gedragscode Bernardusschool Den Haag Ruychrocklaan 340 2597 EE Den Haag Wat is een gedragscode? Een belangrijk onderdeel van veiligheidsbeleid is het opstellen van regels voor het sociale verkeer op school.

Nadere informatie

PESTPROTOCOL WELLANTCOLLEGE ALPHEN 14-5-2013

PESTPROTOCOL WELLANTCOLLEGE ALPHEN 14-5-2013 PESTPROTOCOL WELLANTCOLLEGE ALPHEN 14-5-2013 Inleiding Wellant Alphen wil een school zijn waar pesten niet wordt getolereerd. Tijdens dagopening, mentorlessen en gedurende lesdag willen we kleinschaligheid,

Nadere informatie

Uitslagen. School. Oudervragenlijst 2011. Archipelschool "de Sprong"

Uitslagen. School. Oudervragenlijst 2011. Archipelschool de Sprong Uitslagen Oudervragenlijst 2011 School Archipelschool "de Sprong" Inhoudsopgave Rapportage vragenlijst... 1 Inleiding... 3 De vragenlijst... 3 Gegevens... 5 Schoolgegevens... 5 Periode van afname... 5

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

M G H M E D I A T I O N. Specialisten die Mediation op maat leveren. Mediation Groep Holland. Lakenblekerstraat 49;1431 GE Aalsmeer

M G H M E D I A T I O N. Specialisten die Mediation op maat leveren. Mediation Groep Holland. Lakenblekerstraat 49;1431 GE Aalsmeer M G H M E D I A T I O N Specialisten die Mediation op maat leveren Mediation Groep Holland Lakenblekerstraat 49;1431 GE Aalsmeer tel 0297-347166 (Schoenmaker Advies) tel 023-5385789 ( vegtadvies@planet.nl)

Nadere informatie

INFORMATIE OVER HET ANTI-PESTBELEID GGCA Onze school heeft in 1999 het Nationaal Onderwijsprotocol tegen pesten ondertekent.

INFORMATIE OVER HET ANTI-PESTBELEID GGCA Onze school heeft in 1999 het Nationaal Onderwijsprotocol tegen pesten ondertekent. INFORMATIE OVER HET ANTI-PESTBELEID GGCA Onze school heeft in 1999 het Nationaal Onderwijsprotocol tegen pesten ondertekent. 1. DOEL: ANTI - PESTBELEID 1. Pestgedrag voorkomen en terugdringen door het

Nadere informatie

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Gegevens meting leraren Respons : 45 leraren, 21 mannen & 24 vrouwen Scholen : Blariacum College (Venlo) Summa College (Eindhoven) Vakcollege Tilburg

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Kwaliteitsvragenlijst

Kwaliteitsvragenlijst Samenvatting Kwaliteitsvragenlijst Ouders September 2011 Vragenlijst ingevuld door 79 ouders in september 2011 De ouders geven Octant een 7,2 als algemeen rapportcijfer We scoren het best op: Leer- en

Nadere informatie

Wij gaan er vanuit dat betrokkenen van onze school klachten en verschillen van inzicht altijd eerst

Wij gaan er vanuit dat betrokkenen van onze school klachten en verschillen van inzicht altijd eerst Klachtenregeling Veruit de meeste klachten over de dagelijkse gang van zaken in de school zullen in eerste instantie in goed overleg tussen leerlingen, ouders, leerkrachten (en/of overig personeel) en

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Conflictoplossing. Er is meer mogelijk dan u denkt.

Conflictoplossing. Er is meer mogelijk dan u denkt. Conflictoplossing. Er is meer mogelijk dan u denkt. Conflictoplossing in het onderwijs Mr Antoinette Cluitmans, mr Ellen van Domburg, mr Thérèse Penders en mr Bas Vorstermans Conflicten op scholen Elke

Nadere informatie

De stand van mediation

De stand van mediation De stand van mediation Onderzoek bij gemeenten naar de stand van zaken rond mediation 30 november 2007 1 Inleiding Steeds meer gemeenten ontdekken mediation als manier om conflictsituaties op te lossen.

Nadere informatie

Klachtenbegeleiding. Beleidsadvies. Interne opleidingen. Wibbens Vertrouwenswerk luistert en werkt

Klachtenbegeleiding. Beleidsadvies. Interne opleidingen. Wibbens Vertrouwenswerk luistert en werkt Wibbens Vertrouwenswerk luistert en werkt Klachtenbegeleiding Beleidsadvies Interne opleidingen Wibbens Vertrouwenswerk Werkgebieden Wettelijke plichten Zo bent u verplicht om de klager goed te begeleiden.

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD Pestprotocol obs de Bongerd Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem

Nadere informatie

Waar mensen werken ontstaan misverstanden, worden fouten gemaakt en kan er iets misgaan in de communicatie. Dat geldt ook voor het onderwijs.

Waar mensen werken ontstaan misverstanden, worden fouten gemaakt en kan er iets misgaan in de communicatie. Dat geldt ook voor het onderwijs. Klachtenregeling Waar mensen werken ontstaan misverstanden, worden fouten gemaakt en kan er iets misgaan in de communicatie. Dat geldt ook voor het onderwijs. In beginsel kan iemand met een klacht zich

Nadere informatie

Kwaliteitsteams Veiligheid voor het primair onderwijs

Kwaliteitsteams Veiligheid voor het primair onderwijs Kwaliteitsteams Veiligheid voor het primair onderwijs Op veel manieren draagt de overheid direct of indirect bij aan de kwaliteit van het onderwijs. Zo realiseert de overheid niet alleen voorwaarden voor

Nadere informatie

KIES VOOR PEER MEDIATION

KIES VOOR PEER MEDIATION Ruzies! Conflicten! Pesterijen? KIES VOOR PEER MEDIATION LAAT EEN CONFLICT HET SCHOOLKLIMAAT NIET VERPESTEN Wat staat er in dit boekje? Wat betekent peer mediation? 3 Wanneer komen leerlingbemiddelaars

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

bs Den Krommen Hoek Pestprotocol Protocol gewenst gedrag.

bs Den Krommen Hoek Pestprotocol Protocol gewenst gedrag. bs Den Krommen Hoek Pestprotocol Protocol gewenst gedrag. Ontwikkeling. Met dit protocol geven wij aan, hoe wij aankijken tegen pestgedrag en hoe wij er op een positieve manier om gaan. Vanaf augustus

Nadere informatie

Specialisatieopleiding psycholoog - family mediation NIP

Specialisatieopleiding psycholoog - family mediation NIP Specialisatieopleiding psycholoog - family mediation NIP mensenkennis De kracht van de psycholoog-mediator zit erin dat mensen zich op hun eigen toekomst kunnen richten en dat kinderen de ruimte krijgen

Nadere informatie

SAMEN LEVEN, SAMEN LEREN; VOORKOMEN VAN PESTGEDRAG

SAMEN LEVEN, SAMEN LEREN; VOORKOMEN VAN PESTGEDRAG SAMEN LEVEN, SAMEN LEREN; VOORKOMEN VAN PESTGEDRAG Inhoud: 1. Inleiding 2. Vrijeschoolpedagogiek en sociaal-emotionele vorming 3. Het sociale klimaat in samenhang met pestgedrag 4. Voorwaarden scheppen

Nadere informatie

Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid. Beleid en protocollen

Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid. Beleid en protocollen Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid Beleid en protocollen OBS De Viermaster Papendrecht 2014-2015 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? - Normaal begaafde kinderen van 4 tot 13 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Zuid, die in hun gedrag signalen afgeven die mogelijk duiden op een problematische

Nadere informatie

Gedragsprotocol Prins Clausschool Nijmegen

Gedragsprotocol Prins Clausschool Nijmegen Gedragsprotocol Prins Clausschool Nijmegen 1. INLEIDING Wij, team en ouders, willen dat onze school een omgeving biedt, waar leerlingen, personeel en ouders/verzorgers zich vrij kunnen bewegen en zich

Nadere informatie

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol Pagina 1 Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Nadere informatie

Slecht. gehecht. Gedrag op school

Slecht. gehecht. Gedrag op school Hechting Zelfbeeld Team Over kinderen met hechtingsproblemen Max is geadopteerd. Als dreumes van twintig maanden kwam hij naar Nederland. Nu is hij een opvallende leerling in groep 4, de groep van juf

Nadere informatie

Gemiddelde. Oneens. Gemiddelde. Oneens

Gemiddelde. Oneens. Gemiddelde. Oneens Aantal respondenten: 231 Ouder(s) 2011 Onderwijs en leren Leerstof en toetsen 3,6 1% 4% 27% 58% 10% B1. Het is mij duidelijk wat de school onderwijskundig wil bereiken. 3,6 1% 4% 27% 65% 3 % (?) B2. Mijn

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging

Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging Pestprotocol Eerste Leidse Schoolvereniging Inhoud 1. Inleiding a. Uitgangspunt b. Wat is pesten? 2. Schoolregels en afspraken 3. Pestgedrag op school a. Pestgedrag voorkomen b. Pestgedrag snel signaleren

Nadere informatie

Omgangsprotocol. We werken aan een positief klimaat, adequate sociale omgang en duidelijke regels.

Omgangsprotocol. We werken aan een positief klimaat, adequate sociale omgang en duidelijke regels. Omgangsprotocol We werken aan een positief klimaat, adequate sociale omgang en duidelijke regels. Vanaf school 2008-2009 werken we met de uitgangspunten van het project de Vreedzame School. Dit project

Nadere informatie

Protocol bij pesten Wat is pesten?

Protocol bij pesten Wat is pesten? Protocol bij pesten In 2012 schreven Manon van Nijnatten en Sylvana Lammerse een profielwerkstuk over pesten op het Mencia de Mendoza Lyceum. In hun slotparagraaf stellen deze leerlingen dat op Mencia

Nadere informatie