WHO IS AFRAID OF A SINGLE RULEBOOK?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WHO IS AFRAID OF A SINGLE RULEBOOK?"

Transcriptie

1 C.M. Grundmann van de Krol en J.B.S. Hijink 1 WHO IS AFRAID OF A SINGLE RULEBOOK? Proloog Op 1 januari 2011 vond in de Europese Unie ( EU ) een institutionele verandering plaats die door de Europese Commissie in november 2007 nog als politiek onhaalbaar werd aangemerkt. Aan drie nieuwe Europese toezichthoudende autoriteiten op de financiële markten werd de opdracht gegeven mee te werken aan de totstandkoming van één enkel EU-wetboek ( single rulebook ) dat de uniforme toepassing van de toepasselijke voorschriften voor financiële marktdeelnemers in de EU moet garanderen. Zij zijn daardoor verantwoordelijk voor onder meer het scheppen van één set van geharmoniseerde regels. Na een eerste jaar van functioneren lijkt de vaart erin te zitten. In het kader van het vierde lustrum van de Vereniging voor Effectenrecht, leek het ons aardig een bijdrage te leveren die als uitgangspunt heeft een terugblik vanuit 2015, het eerste lustrum van de werkzaamheden van ESMA de Europese Autoriteit voor effecten en markten waarbij wij al mijmerend trachten te bedenken welke voor- en nadelen kleven aan de daadwerkelijke totstandkoming van een single rulebook. 1. Een lustrum ESMA We schrijven eind 2015, een lustrum sinds de drie ESA s werden ingesteld. 2 Het single rulebook heeft bijna zijn beslag gekregen en de ervaringen met de opbouw van het single rulebook kunnen geëvalueerd worden. Voor de effectensector heeft ESMA veel tijd en energie gestoken om een groot deel van de regels neergelegd in de Prospectusrichtlijn, de Transparantierichtlijn, de Richtlijn Marktmisbruik, de 1 Christel Grundmann is hoogleraar Effectenrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen, Steven Hijink is hoogleraar Jaarrekeningenrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en advocaat te Amsterdam. 2 De oprichting van de Europese toezichthoudende autoriteiten, naast ESMA betreft het de Europese Bankenautoriteit (EBA) en de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EIOPA), vond plaats door de volgende verordeningen: Verordening (EU) nr. 1093/2010 van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankenautoriteit), PbEU L331; Verordening (EU) nr. 1094/2010 van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen), PbEU L 331 en verordening (EU) nr. 1095/2010 van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten), PbEU L 331 (hierna: ESMAverordening ). Relevant is daarnaast Verordening (EU) nr. 1092/2010 van 24 november 2010 betreffende macroprudentieel van de Europese Unie op het financiële stelsel en tot oprichting van een Europees Comité voor systeemrisico s ( ESRB ) (PbEU L 331). 3

2 C.M. Grundmann-van de Krol en J.B.S. Hijink MiFID, de UCITS IV en de AIFMD, te uniformeren. Dit is gebeurd door gebruikmaking van de bevoegdheid die aan ESMA in de hiervoor genoemde richtlijnen is gegeven om technische reguleringsnormen (ten behoeve van een consistente harmonisatie van het Unierecht) en technische uitvoeringsnormen (ten behoeve van een eenvormige toepassing van het Unierecht) op te stellen die vervolgens goedgekeurd zijn door de Europese Commissie. Veel van de verschillen in nationale omzetting van het Unierecht die voortkwamen uit uitzonderingen, afwijkingen, toevoegingen of dubbelzinnigheden zijn opgespoord en opgeheven door vaststelling en toepassing van één geharmoniseerd kernpakket van normen nadat advies was ingewonnen van de verplicht ingestelde stakeholdersgroep. Hoe dit proces is verlopen en het oordeel over het opereren van ESMA luidt, bespreken wij hieronder. Eerst zetten wij echter een stap terug: hoe was ook alweer de situatie eind 2010? 2. Het in sneltreinvaart tot stand gebrachte rechtskader voor ESMA De snelheid waarmee het rechtskader voor de nieuwe Europese toezichtstructuur tot stand is gekomen en waardoor de instelling van ESMA waarop wij onze pijlen richten op 1 januari 2011 een feit was, is opmerkelijk en ongewoon. Toen in het najaar van 2008 de kredietcrisis ook hevige negatieve sporen begon te trekken in Europa en veel in het werk gesteld moest worden om een totale ineenstorting van de financiële markten te voorkomen, werd een Europees economisch herstelplan vastgesteld. 3 In de Mededeling Op weg naar Europees herstel werd al een tip van de sluier opgelicht van een ambitieus hervormingsprogramma. 4 Een onderdeel van het hervormingsprogramma betrof de versterking van het toezicht op de financiële sector in de EU. In een tijdsbestek van slechts één maand verschenen enkele belangwekkende rapporten waarin gepleit werd te komen tot een andere toezichtstructuur: het interim-rapport van The High Level Committee on a New Financial Architecture, onder leiding van Lamfalussy, (23 februari 2009), het rapport van The High Level Group on Financial Supervision in the EU, onder leiding van De Larosière ( De Larosière-rapport, 25 februari 2009) en het rapport van de Financial Services Authority Turner Review. A regulatory response to the global banking crisis (18 maart 2009). 5 3 Een Europees economisch herstelplan, COM (2008) 800 def. Zie ook de adviezen van EESC (Europees Economisch en Sociaal Comité) van 15 januari 2009, PbEU C 182 en 24 maart 2009, PbEU C Mededeling aan de Europese Voorjaarsraad Op weg naar Europees herstel van 4 maart 2009, COM (2009) 114 def. 5 Zie ook C.M. Grundmann-van de Krol, Koersen door de Wet op het financieel toezicht, vierde druk 2012, p. 41 voor enige verwijzingen naar literatuur over deze rapporten. 4

3 Who is afraid of a single rulebook? De analyse van de oorzaken van de financiële crisis en de 31 aanbevelingen in het De Larosière-rapport werden door de Europese Commissie onderschreven. 6 Nadat in mei 2009 de Europese Commissie haar ideeën voor een nieuw Europees kader ( schets van de basisarchitectuur ) voor het waarborgen van financiële stabiliteit presenteerde, 7 verschenen in september 2009 vier voorstellen voor verordeningen ter implementatie van de aanbevelingen uit het De Larosière-rapport. Precies een jaar later op 22 september 2010 gaf het Europees Parlement met een ruime meerderheid zijn goedkeuring aan het pakket hervormingen dat vanaf 1 januari 2011 operationeel werd. Veel tijd voor een inhoudelijke discussie over het rechtskader voor de nieuwe toezichtstructuur is er niet geweest, waarschijnlijk indachtig het motto never waste a good crisis. Reflectie en een inhoudelijk discussie kwam vooral, althans in de literatuur, nadat de instelling van ESMA een fait accompli was en ESMA al druk doende was haar taken uit te voeren. De sneltreinvaart waarmee de hervormingen tot stand kwamen, heeft geleid tot enkele ingebouwde zwakheden, open einden en compromissen. Deze hebben, zoals later zal blijken, de werkzaamheden van ESMA in haar eerste lustrum parten gespeeld. 3. De open einden in de ESMA-verordening De open einden in de ESMA-verordening doen zich in ieder geval op drie terreinen voor: het toepassingsbereik en de afbakening van het werkterrein van ESMA; de mogelijkheden in de ESMA-verordening om in noodsituaties handhavend op te treden en de regelgevende bevoegdheden die aan ESMA zijn toegekend. 8 Hoewel het laatstgenoemde open einde de grootste invloed heeft op het single rulebook, stippen wij ook en eerst kort de twee andere aan. Het toepassingsbereik en de afbakening van het werkterrein van ESMA De afbakening van het werkterrein van ESMA is primair te vinden in art. 1 leden 2 en 3 van de ESMA-Verordening. Lid 2 bevat een opsomming van die delen van het Unierecht (inclusief uitvoeringsrichtlijnen en -verordeningen) die tot ESMA s werkterrein gerekend worden, zoals de Richtlijn marktmisbruik, de MiFID, de Prospectusrichtlijn, de Transparantierichtlijn, de UCITS en de AIFMD. Gelet op de 6 Mededeling van de Europese Commissie aan de Europese Voorjaarsraad Op weg naar Europees herstel, 4 maart 2009, COM (2009) 114 def., p Mededeling inzake Europees financieel toezicht, 27 mei 2009, COM (2009) 252 def. 8 Een vierde open einde betreft de Europese rechtsbasis waarop de ESMA-verordening onder andere is gebaseerd, te weten art. 114 Verdrag betreffende werking van de EU (VwEU). Zie bijvoorbeeld de kanttekeningen die worden geplaatst door J.C. van Haerstolte en H. van Meerten, NtEr, maart 2010, nr. 2, p en H. van Meerten en A.T. Ottow, The proposals for the European Supervisory Authorities (ESAs): the right (legal) way forward?, FR 2010, p Wij laten dit verder onbesproken. 5

4 C.M. Grundmann-van de Krol en J.B.S. Hijink korte tijd die beschikbaar was en het politiek gevoelige (vraag)punt ten aanzien van welke onderwerpen en in welke mate aan ESMA bevoegdheden gedelegeerd moesten of konden worden, ging het vooralsnog om een eerste reeks van werkgebieden. Anders dan in het voorstel voor de ESMA-verordening van september 2009, ontbreekt in de versie zoals die door het Europees Parlement is goedgekeurd in deze opsomming de verwijzing naar de Overnamerichtlijn. Tegen opname van de Overnamerichtlijn was door het Engelse Takeover Panel bezwaar gemaakt. 9 In plaats daarvan werd ingevolge een aangenomen amendement van het Europees Parlement een afzonderlijk lid opgenomen het uiteindelijke lid 3 van art 2 ESMAverordening waarin is bepaald dat ESMA ook optreedt met betrekking tot activiteiten van marktdeelnemers die niet rechtstreeks door het in art. 1 lid 2 bedoelde werkterrein worden bestreken. Het betreft activiteiten onder meer op het vlak van ondernemingsbestuur, auditing en financiële verslaglegging, voor zover haar optreden noodzakelijk is om de effectieve en consistente toepassing van de in lid 2 genoemde wetgevingshandelingen te waarborgen. Ook bepaalt het artikel dat ESMA ook gepaste maatregelen neemt op het vlak van overnamebiedingen, clearing en afwikkeling. Een toelichting op het bepaalde in lid 3, dat in de loop van de procedure kennelijk de nodige discussie heeft opgeleverd, ontbreekt. Het gevolg daarvan is dat onduidelijk is wat precies onder optreden door ESMA moet worden begrepen en waaruit de te nemen gepaste maatregelen (kunnen) bestaan. 10 Inzet van handhavingsbevoegdheden door ESMA in noodsituaties Een tweede voorbeeld van een open einde in de ESMA-verordening betreft de bevoegdheid van ESMA om, indien zich een noodsituatie voordoet, jegens een of meer nationale toezichthouders een besluit te nemen op grond waarvan de toezichthouder de nodige maatregelen neemt om de noodsituatie aan te pakken. 11 Nog afgezien van de vraag wat onder een noodsituatie moet worden verstaan, is opmerkelijk dat de Raad 12 niet op eigen initiatief mag vaststellen dat sprake is van een noodsituatie. Die bevoegdheid of mogelijkheid is er voor de Raad eerst na een daartoe strekkend verzoek van ESMA, de Europese Commissie of het ESRB en in 9 Takeover Panel Report (juli 2010), p. 11: The Panel has argued that the inclusion of the takeover regulation within a regime of harmonised European securities regulation would be inappropriate, not least because takeover regulation must reflect company law, which still varies considerably between member States. 10 Zie hierover T.M.C. Arons, Future of Financial Supervision, Towards a European System of Financial Supervisors, TvJ 2010, p. 72. Hierover eveneens C.M. Grundmann-van de Krol, Koersen door de Wet op het financieel toezicht, vierde druk 2012, p Zie tevens de kritiek van J.B.S. Hijink, Naar een Europees Jaarrekeningenrecht, Ondernemingsrecht 2012, p Art. 18 ESMA-Verordening. 12 De Raad, zie art. 16 lid 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, bestaat uit een vertegenwoordiger van iedere lidstaat op ministerieel niveau, die gemachtigd is om de regering van de lidstaat die hij vertegenwoordigt, te binden en om het stemrecht uit te oefenen. Op het terrein van de financiële markten betreft het doorgaans de ministers van Financiën van de lidstaten. 6

5 Who is afraid of a single rulebook? overleg met de Europese Commissie en het ESRB. De formulering is zodanig dat het door ESMA te nemen besluit niet meer en niet minder lijkt in te houden dan dat de nationale toezichthouders maatregelen nemen voor een strikte toepassing of handhaving van het in art. 1 lid 2 omschreven Unierecht. Geeft een nationale toezichthouder geen uitvoering aan het ESMA-besluit, dan kan ESMA zich tot een individuele financiëlemarktdeelnemer richten maar dan moet het gaan om op de betrokken marktdeelnemer rechtstreeks van toepassing zijnd Unierecht: dat wil zeggen voorschriften die zijn opgenomen in een verordening, waaronder ook vastgestelde technische regulerings- en uitvoeringsnormen. De aan ESMA toegekende regelgevende bevoegdheden Een open einde in de ESMA-verordening dat met name relevant is voor de totstandkoming van het single rulebook betreft de reikwijdte en vormgeving van de bevoegdheden tot het opstellen van technische reguleringsnormen 13 en technische uitvoeringsnormen 14 Daarbij gaat het bij technische reguleringsnormen om voorschriften ten behoeve van een consistente harmonisatie van het Unierecht en bij technische uitvoeringsnormen om een eenvormige toepassing van het Unierecht. Een eerste onduidelijkheid in deze bepalingen, zo komt naar voren in de zogenoemde Omnibus I-richtlijn, 15 is het niet erg scherpe inhoudelijk onderscheid bij de (keuze voor) toekenning van ofwel de ene, ofwel de andere bevoegdheid. Zo is aan ESMA, als gevolg van de Omnibus I-richtlijn, in art. 8 lid 5 van de Prospectusrichtlijn de bevoegdheid toegekend om technische uitvoeringsnormen op te stellen om te zorgen voor eenvormige voorwaarden voor de toepassing van de uitvoeringsmaatregelen die de Europese Commissie heeft vastgesteld op basis waarvan een lidstaat van herkomst kan toestaan dat bepaalde informatie niet in het prospectus dient te worden opgenomen. Voor de vraag in welke situaties een supplement als bedoeld in art. 16 van de Prospectusrichtlijn moet worden opgesteld omdat, kort gezegd, sprake is van een belangrijke nieuwe factor, materiële fout of een onnauwkeurigheid dient ESMA echter technische reguleringsnormen op te stellen. 16 Dit onderscheid is vanuit de Europees institutionele achtergrond verklaarbaar 17, maar het inhoudelijke onderscheid 13 Op grond van art. 10 e.v. ESMA-verordening. 14 Op grond van art. 15 ESMA-verordening. 15 Richtlijn 2010/78/EU van het Europees Parlement en de Raad (PbEU L 331). Deze richtlijn bevat wijzigingen van, onder andere, de Prospectusrichtlijn, de Richtlijn Marktmisbruik, de MiFID, de Transparantierichtlijn de UCITS IV en de AIFMD met het oog op toekenning van deze bevoegdheden aan ESMA. 16 Vgl. het door Omnibus I-Richtlijn aangepaste art. 16 lid 3 Prospectusrichtlijn. 17 Het onderscheid is gelegen in de rechtsbasis waarop reguleringsnormen, respectievelijk uitvoeringsnormen (dienen te) worden vastgesteld. De basis voor het opstellen van reguleringsnormen is art. 290 VwEU. Dit wordt gezien als een vorm van delegatie. De basis voor het opstellen van uitvoeringsnormen is art. 291 VwEU. Deze normen worden gezien als uitvoeringshandelingen die de uitvoering van hogere bepalingen regelen. Zie over dit onderscheid ook J.C. van Haerstolte, The proof of the pudding : het nieuwe EU-toezichtstelsel voor de financiële sector, NtER 2011, p

6 C.M. Grundmann-van de Krol en J.B.S. Hijink tussen technische reguleringsnormen en technische uitvoeringsnormen wordt daarmee diffuus. Voor zowel de bevoegdheid tot het ontwikkelen van ontwerpen van technische reguleringsnormen als het ontwikkelen van technische uitvoeringsnormen, bevat de ESMA-verordening een inkadering van de ESMA-bevoegdheid. Die inkadering bestaat er in beide gevallen uit dat de normen van technische aard [zijn], ( ) geen strategische beslissingen of beleidskeuzen in[houden], en ( ) inhoudelijk beperkt [zijn] door de wetgevingshandelingen waarop zij gebaseerd zijn, 18 respectievelijk inhoudelijk de voorwaarden voor de toepassing van die handelingen [bepalen]. 19 De technische normen mogen derhalve geen politieke componenten bevatte. De achtergrond voor deze inkadering is gelegen in de zogenoemde Meroni-doctrine. 20 Uit deze doctrine volgt dat de Europese Commissie geen discretionaire bevoegdheden kan delegeren aan privaatrechtelijke instanties. Door te bepalen dat de door ESMA op te stellen normen van technische aard moeten zijn (en door de Europese Commissie moeten worden goedgekeurd) voldoet de ESMA-verordening naar de letter aan deze doctrine. Naar onze mening is in de literatuur terecht opgemerkt dat there are few rules in the financial market sphere without policy implications. 21 Of naar de geest de door ESMA op te stellen technische normen wel (slechts) zo technisch blijken te zijn, kan derhalve worden betwijfeld. De mogelijkheid dat ESMA door het opstellen van technische reguleringsnormen de uitzonderingen op de prospectusplicht van art. 4 Prospectusrichtlijn nader kan bepalen 22 vormt daarvan ons inziens een illustratie. 4. Het werk aan het single rulebook in de praktijk: geen makkelijke start ESMA wilde in 2011 voortvarend van start, hetgeen resulteerde in een stroom van consultaties over uiteenlopende onderwerpen op het terrein van de financiële markten. Een makkelijke start had ESMA echter niet. Een eerste oorzaak daarvoor lag in de institutionele structuur waaronder het internationale politieke krachtenveld waarbinnen ESMA moest opereren. Niet ten onrechte is daarover eens opgemerkt dat 18 Art. 10, lid 1, 2 e alinea, ESMA-verordening. 19 Art. 15, lid 1, 2 e volzin ESMA-verordening. 20 Gebaseerd op de uitspraak van het HvJ EG van 13 juni 1958, zaak C5/56 inzake Meroni & Co., Industrie Metallurgiche, SpA v High Authority of the European Coal and Steel Community (ECR (1958) Aldus N. Moloney, EU financial market regulation after the global financial crisis: More Europe or more risks?, Common Market Law Review 2010, p Zie ook D. Fischer-Appelt, The European Securities and Markets Authority: the beginning of a powerful European securities authority?, Law and Financial Markets Review, January 2011, p. 25 die opmerkt: In practice, drawing the line between purely technical standards and those involving policy choices will not be as clear-cut, and some standards that may appear technical in nature may in practice have more far-reaching consequences. 22 Als gevolg van het door de Omnibus I richtlijn aangepaste art. 4 lid 3 Prospectusrichtlijn. 8

7 Who is afraid of a single rulebook? de ESMA-verordening op twee gedachten hinkt door met de ene hand verstrekkende bevoegdheden aan ESMA te verlenen, maar deze met de andere hand te clausuleren. 23 Een complicerende factor voor ESMA bleek het wegebbende enthousiasme van politici voor verder(gaand)e Europese economische integratie te zijn. Zo werden op macro-economisch terrein weliswaar eind 2011 en begin 2012 nog verstrekkende afspraken gemaakt over begrotingsdiscipline in het, op het Groei- en Stabiliteitspact gebaseerde, voorgestelde Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en governance in de EMU 24 binnen de EU. Maar al in de loop van 2012 nam het enthousiasme van politici af en werd de uitvoering van die afspraken met voeten getreden. Dat hield nauw verband met de gewijzigde politieke verhoudingen in veel Europese lidstaten gedurende Ook in Nederland werd door het kabinet een creatieve invulling gegeven aan de gemaakte afspraken. Een behoorlijke mate van scepsis jegens de EU en Europese regelgeving was de katalysator voor deze ontwikkelingen. Op het terrein van de financiële markten was het al niet anders. Met name wanneer nationale (financiële) instellingen in het vizier kwamen van Europa, was er een sterke nationale reflex. In Nederland werd ING Groep door de Nederlandse regering en DNB openlijk en in rechte gesteund in de bezwaarprocedure tegen de door de Europese Commissie opgelegde remedies in verband met de door de staat verleende steun aan ING Groep. 25 Andere Europese lidstaten deden op hun beurt hetzelfde. De Franse overheid steunde en drong zelfs aan op de bijzondere wijze van waarderen van Griekse staatsobligaties door Franse financiële instellingen in het najaar van Ook bij de onderhandelingen over de omzetting van Basel III in het CRD IV-pakket 27 en de vraag of invoering van eurobonds wenselijk was, bleken de nationale belangen in uiteenlopende lidstaten een zwaarwegende factor. Deze ontwikkelingen leidden ertoe dat ESMA behoedzaam diende te 23 Aldus R.H. Maatman en M.H.J.M. ter Braak, Financiële crisis en noodsituatie, Ondernemingsrecht 2012, p Zie ook de kritiek van Moloney, die over de institutionele vormgeving waarbinnen ESMA functioneert opmerkt dat the institutional design model is flawed, N. Moloney The European Securities and Markets Authority and Institutional Design for the EU Financial Market. A Tale of Two Competences; Part (1) Rule Making, European Business Organization Law Review, 2011, vol. 12, p Zie over deze, op de Europese Raad van 30 januari 2012, overeengekomen voornemens Kamerstukken II, , nr Gerecht van de EU 2 maart 2012, JOR 2012/147 m.nt. Custers. 26 Zie hierover De Volkskrant van 14 september 2001, Afwaardering? De Griekse papieren van de Franse banken, dát is het probleem. Deze wijze van waarderen leidde tot een opmerkelijke briefwisseling tussen de IASB en ESMA, waarover ook J.B.S. Hijink, Naar een Europees Jaarrekeningenrecht, Ondernemingsrecht 2012, p Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de toegang tot de werkzaamheden van kredietinstellingen en het bedrijfseconomisch toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullende toezicht op kredietinstellingen, verzekeringsondernemingen en beleggingsondernemingen in een financieel conglomeraat (COM 2011 (432 def van 20 juli 2011) en het Voorstel voor een Verordening van het Europees parlement en de Raad betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen (COM ). 9

8 C.M. Grundmann-van de Krol en J.B.S. Hijink manoeuvreren bij het opstellen van de technische regulerings- en uitvoeringsnormen. Want hoewel die voorschriften blijkens de ESMA-verordening niet van politieke aard (kunnen) zijn, bleek dat zoals wij hierboven al opmerkten in de praktijk niet eenvoudig te zijn. 28 Een ander belangrijk struikelblok bij de totstandkoming van het single rulebook bleek de niet altijd even coöperatieve houding van nationale toezichthouders ten opzichte van ESMA. De jaren in CESR hadden reeds laten zien dat tussen de nationale toezichthouders grote verschillen bestonden in (toezichts- en handhavings) cultuur. 29 Met het opgaan van CESR in ESMA waren deze verschillen uiteraard niet op slag verdwenen. Bij het uitvaardigen van technische regulerings- of uitvoeringsnormen was het voor ESMA niet altijd eenvoudig om deze cultuurverschillen te overbruggen en tegelijkertijd steekhoudende voorschriften voor te stellen. Daarnaast deed zich de ontwikkeling voor dat tussen nationale toezichthouders en ESMA een vorm van regulatory competition ontstond. Van een dergelijke vorm van competitie was althans leek in de jaren daaraan voorgaand sprake tussen nationale toezichthouders onderling, 30 maar dit fenomeen speelde nu ook ten opzichte ESMA. Het concrete gevolg was dat nationale toezichthouders niet a priori de opvattingen en prioriteiten van ESMA deelden, en hun eigen agenda erop na bleven houden. Het behoeft geen betoog dat dit de verdere ontwikkeling van het single rulebook bemoeilijkte. De niet altijd even coöperatieve houding van nationale toezichthouders ten opzichte van ESMA was overigens (deels) verklaarbaar omdat ESMA opvallend veel belang hechtte en nog steeds hecht aan bemoeienis met en invloed op voorschriften omtrent financiële verslaggeving en accountancy. Voorbeelden daarvan zijn het grote aantal comment letters dat ESMA zond aan de IASB 31 en het grote aantal (andere) activiteiten van ESMA s Corporate Reporting Standing 28 De machtsstrijd tussen het EU-niveau en het nationale niveau zette zich in het functioneren van de ESA s en derhalve ook binnen ESMA voort. Vergelijk N. Kost de Sevres en L. Sasso, The new European Financial markets Legal framework: a real improvement? An analysis of financial law and governance in European capital markets from a micro- and macro-economic perspective, Capital Markets Law Journal, Vol.7, No.1, p Een pregnant voorbeeld daarvan was zichtbaar bij de common positions van CESR-leden bij de uitleg van de prospectusverordening, in de vorm van Frequently Asked Questions (FAQ s). Hoewel het uitgangspunt daarbij was dat consensus zou bestaan tussen de nationale toezichthouders, bleek in de praktijk nogal eens sprake van dissenting opinions. Hierover kritisch: J.B.S. Hijink, Publicatieverplichtingen voor beursvennootschappen, diss. UvA 2010, p In uiteenlopende onderzoeken werd althans gewezen op een race to the bottom, zie hierover bijvoorbeeld H. van Meerten en A.T. Ottow, The proposals for the European Supervisory Authorities (ESAs): the right (legal) way forward?, FR 2010, p. 7, met verdere verwijzingen. 31 Zie 10

9 Who is afraid of a single rulebook? Committee. 32 Voor de meeste nationale sectorale toezichthouders waren dat onderwerpen die niet tot hun aandachtsgebied behoorden en ook voor ESMA zelf behoorde dit niet tot het kernterrein, zoals immers volgt uit art. 1, lid 3 ESMAverordening hetgeen verklaart waarom zij andere prioriteiten aan de dag legden dan ESMA deed. Het gebrek aan menskracht bij ESMA, zeker in de eerste jaren, vereiste nauwe samenwerking met nationale toezichthouders en leidde ertoe dat ESMA zich in de beginjaren vaak en vaker dan haar lief was diende te voegen naar de nukken en grillen van nationale toezichthouders. Het functioneren van de stakeholdersgroep ging ten slotte evenmin over rozen. Zoals in het verleden marktpartijen en belanghebbenden overkwam bij consultaties die door CESR werden uitgevoerd, werden nu de leden van de stakeholdersgroep overspoeld door documenten van ESMA. 33 Het gevolg was dat zij nauwelijks in de gelegenheid waren om over de voorgestelde voorschriften een gefundeerde mening te vormen en deze met ESMA te delen. In reactie op kritiek over dit proces door de stakeholdersgroep, verweerde ESMA zich door erop te wijzen dat zij vaak niet anders kon omdat de Europese Commissie nu eenmaal kwam met een stortvloed aan aanpassingen van Europese regelingen aanpassingen van de bestaande Prospectusrichtlijn, Transparantierichtlijn, Richtlijn Marktmisbruik en MiFID en daarnaast ook nog eens een aantal nieuwe onderwerpen op de wetgevingsagenda plaatste. 5. Wel erkenning van het belang van eenduidige technische voorschriften Hoewel de start van ESMA dus niet vlekkeloos verliep, nam gedurende haar eerste lustrum de invloed van ESMA en daarmee ook de omvang van het single rulebook toe. De grootste steun voor de activiteiten van ESMA bleek uiteindelijk te komen uit onverwachte hoek: namelijk van marktpartijen. Door hen werd keer op keer het belang van eenduidige voorschriften op het terrein van de financiële markten binnen de EU benadrukt. Hoewel de internationalisering van de financiële markten terug leek te lopen de aloude reflex om in crisistijd te gaan navelstaren en zich terug te trekken achter de dijken leek ook nu weer opgeld te doen, getuige ook de uitkomst van de verkiezingen in Nederland eind 2012 en de binnenlands gerichte oplossingen 32 Deze commissie van ESMA heeft, naar eigen zeggen, onder andere de volgende taak: Pro-actively monitors and influences regulatory developments in the area of accounting and auditing, including an active monitoring of the EU endorsement process of international standards and the work of relevant EU accounting and/or auditing Committees, zie 33 Zie voor kritiek op deze information load, o.a. C.M. Grundmann-van de Krol, Koersen door de Wet op het financieel toezicht, vierde druk 2012, p. 39; C.M. Grundmann-van de Krol, Koersen in de mist: op weg naar transparante wetgeving?, p. 82 en C.M. Grundmann-van de Krol, Hulppersonen van de wetgever: hulp of overname?, Ondernemingsrecht 2008, p

10 C.M. Grundmann-van de Krol en J.B.S. Hijink die werden voorgesteld in de Parlementaire Enquête Financieel Stelsel 34 was in het vorige decennium de internationale verwevenheid van financiële markten en marktpartijen dusdanig groot geworden dat nationale oplossingen niet meer werkbaar bleken. De invloed van ESMA werd bovendien versterkt doordat marktpartijen weliswaar betoogden voorstanders van principles based regelgeving te zijn, maar als puntje bij paaltje kwam toch (rechts)zekerheid bleken te prevaleren in de vorm van door ESMA uitgevaardigde guidance. 35 ESMA speelde op deze wens van marktpartijen in door in eerste instantie richtsnoeren en aanbevelingen uit te vaardigen op basis van art. 16, lid 1, ESMAverordening. 36 ESMA wist daarbij het draagvlak voor de richtsnoeren te vergroten door ervoor zorg te dragen dat het merendeel van deze voorschriften voor marktpartijen acceptabel was. Van de zijde van (organisaties van) beleggers en consumenten was meer kritiek op de inhoud van de richtsnoeren. Maar omdat bij het uitvaardigen van de richtsnoeren en aanbevelingen raadpleging van de stakeholdersgroep niet verplicht was, wist ESMA deze kritiek te omzeilen. Meer dan eens werden richtsnoeren die goed bevielen enige tijd later omgezet in technische normen, daarmee de omvang van het single rulebook sterk vergrotend. Beleggers en consumenten hadden ook dan overigens vaak nog het nakijken, vanwege het al eerder door ons genoemde niet effectief (kunnen) functioneren van de stakeholdersgroup. 6. Maar lastige inpassing in het stelsel van de Wft Al tijdens het implementatieproces in 2012 en 2013 van de AIFMD in de Wft en de vele uitvoeringsregels die door de Europese Commissie na advies van ESMA waren vastgesteld, bleken de op het functioneel toezichtmodel gebaseerde opzet en structuur van de Wft enorm te knellen. De AIFMD in combinatie met de diverse UCITS-richtlijnen die tezamen van toepassing zijn op, kort gezegd, nagenoeg alle categorieën beleggingsinstellingen, bood nauwelijks nog ruimte voor Nederlandse regels uit eigen koker. 34 Verloren krediet II De balans opgemaakt, Kamerstukken II 2011/12, , nrs. 60 tot en met 62. Zie hierover R.K. Pijpers, Het rapport Verloren krediet II de balans opgemaakt: kon het anders, kan het anders?, FR 2012, p Zie over deze ontwikkeling reeds C.M. Grundmann-van de Krol, Koersen in de mist: op weg naar transparante wetgeving?, p. 24 e.v. 36 ESMA werd daarbij overigens geholpen door de formulering van art. 16, lid 1, ESMA-verordening, nu op basis daarvan kan worden betoogd dat dit een taak van ESMA is ( Met het oog op het invoeren van consistente, efficiënte en effectieve toezichtpraktijken binnen het ESFS en het verzekeren van de gemeenschappelijke, uniforme en consistente toepassing van het Unierecht richt (cursivering auteurs) de Autoriteit richtsnoeren en aanbevelingen tot bevoegde autoriteiten of financiëlemarktdeelnemers ). Zie hierover ook C.M. Grundmann-van de Krol, Koersen door de Wet op het financieel toezicht, vierde druk 2012, p

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1210 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 100 Wijziging van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II en de Implementatiewet richtlijn financiële conglomeraten I ter implementatie

Nadere informatie

Memorie van antwoord. 1. Inleiding

Memorie van antwoord. 1. Inleiding 34100 Wijziging van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II en de Implementatiewet richtlijn financiële conglomeraten I ter implementatie van de richtlijn 2014/51/EU van het Europees Parlement en

Nadere informatie

Prof. Eddy Wymeersch. Financieel Forum O.Vl.

Prof. Eddy Wymeersch. Financieel Forum O.Vl. Prof. Eddy Wymeersch De crisis heeft verschillende landen tot institutionele hervormingen aangezet VK: Splitsing van de FSA: prudentieel naar Bank of England Duitsland: nog onbeslist, na initiële aankondiging

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/77705

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA)

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) JC 2014 43 27 May 2014 Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) 1 Inhoudsopgave Richtsnoeren voor de behandeling van klachten

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 34 100 Wijziging van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II en de Implementatiewet richtlijn financiële conglomeraten I ter implementatie

Nadere informatie

De Minister van Financiën, Besluit: De Tijdelijke regeling invoering Wft wordt als volgt gewijzigd:

De Minister van Financiën, Besluit: De Tijdelijke regeling invoering Wft wordt als volgt gewijzigd: Directie Financiële Markten Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 15 augustus 2007 FM 2007-01901 M Onderwerp Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling invoering Wft De Minister van Financiën, Gelet

Nadere informatie

Wet financieel toezicht

Wet financieel toezicht Wet financieel toezicht Bijlage 3 Lijst van verkorte citeertitels Verwerkte publicaties Staatsblad Kamerstuk Naam nrs. 2006, nr. 475 29.708 Wet op het finaniceel toezicht 2006, nr. 605 30.658 Invoerings-

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 7.3.2014 C(2014) 1392 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 7.3.2014 houdende aanvulling van Richtlijn 2003/71/EG van het Europees Parlement en de

Nadere informatie

de Koning > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Directie Financiele Markten

de Koning > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Directie Financiele Markten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag de Koning Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl Uw brief (kenmerk) Datum 24 september 2015 Betreft Nader rapport

Nadere informatie

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 3 juli 2015 Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II Geachte heer, mevrouw, Namens de Vereniging van Vermogensbeheerders & Adviseurs (hierna: VV&A ) willen wij graag van de gelegenheid

Nadere informatie

DE KREDIETCRISIS. onder redactie van

DE KREDIETCRISIS. onder redactie van DE KREDIETCRISIS onder redactie van Prof. mr. N.E.D. Faber Prof. mr. drs. CM. Grundmann-van de Krol Prof. mr. drs. F.E.J. Beekhoven van den Boezem Mr. N.S.G.J. Vermunt Serie Onderneming en Recht deel 54

Nadere informatie

11263/08 ADD 1 mak/gar/hd 1 DG I - 2 B

11263/08 ADD 1 mak/gar/hd 1 DG I - 2 B RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 13 oktober 2008 (21.10) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2007/0163 (COD) 11263/08 ADD 1 EDUC 173 MED 39 SOC 385 PECOS 16 CODEC 895 O TWERP-MOTIVERI G VA DE RAAD Betreft:

Nadere informatie

NOTA VAN WIJZIGING. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:

NOTA VAN WIJZIGING. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: 32 622 Wijziging van de Wet op het financieel toezicht en het Burgerlijk Wetboek ter implementatie van richtlijn nr. 2009/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 13 juli 2009

Nadere informatie

No.W06.15.0231/III 's-gravenhage, 21 augustus 2015

No.W06.15.0231/III 's-gravenhage, 21 augustus 2015 ... No.W06.15.0231/III 's-gravenhage, 21 augustus 2015 Bij Kabinetsmissive van 9 juli 2015, no.2015001243, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, mede namens de Minister van

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

Artikel 1. Onderwerp en werkingssfeer

Artikel 1. Onderwerp en werkingssfeer L 107/76 25.4.2015 BESLUIT (EU) 2015/656 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 4 februari 2015 betreffende de voorwaarden krachtens welke kredietinstellingen overeenkomstig artikel 26, lid 2, van Verordening

Nadere informatie

geraadpleegd door de Raad overeenkomstig artikel 39, lid 1 van het EU-Verdrag (C5-0757/2000),

geraadpleegd door de Raad overeenkomstig artikel 39, lid 1 van het EU-Verdrag (C5-0757/2000), P5_TA(2002)0430 Europees netwerk voor justitiële opleiding * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het initiatief van de Franse Republiek met het oog op de aanneming van het besluit van de

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

De Rechtbank te 's-gravenhage (nr. AWB 10/5062) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard.

De Rechtbank te 's-gravenhage (nr. AWB 10/5062) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard. 11 Oktober 2013 nr. 12/04012 Arrest gewezen op het beroep in cassatie van [X] te [Z] (hierna: belanghebbende) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te 's-gravenhage van 10 juli 2012, nr. BK-11/00544,

Nadere informatie

Compliance met het Europese Single Rule Book

Compliance met het Europese Single Rule Book Compliance met het Europese Single Rule Book prof. dr. E.P.M. Joosen* Trefwoorden: European Single Rule Book, samenloop Europese en nationale regelgeving, toezicht op naleving Europese en nationale regelgeving

Nadere informatie

Het nieuwe toezicht op de financiële sector. Brussel, 28 september 2011. Freddy Van den Spiegel Professor VUB Economisch Adviseur BNP Paribas Fortis

Het nieuwe toezicht op de financiële sector. Brussel, 28 september 2011. Freddy Van den Spiegel Professor VUB Economisch Adviseur BNP Paribas Fortis Het nieuwe toezicht op de financiële sector Brussel, 28 september 2011. Freddy Van den Spiegel Professor VUB Economisch Adviseur BNP Paribas Fortis 1 1 Het nieuwe toezicht op de financiële sector. Het

Nadere informatie

Juridisch kader: mededelingenbrieven financiële verslaggeving

Juridisch kader: mededelingenbrieven financiële verslaggeving Juridisch kader: mededelingenbrieven financiële verslaggeving Hieronder vindt u een overzicht van enige relevante wetsartikelen (januari 2016). Voor de meest actuele informatie zie www.wetten.overheid.nl

Nadere informatie

De Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft wordt als volgt gewijzigd:

De Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft wordt als volgt gewijzigd: CONSULTATIEVERSIE Besluit van ( datum), houdende wijziging van de Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft van 15 november 2006 in verband met regels met betrekking tot de bescherming

Nadere informatie

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 9.8.2012 COM(2012) 449 final 2012/0217 (COD)C7-0215/12 Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de toekenning van tariefcontingenten voor

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht?

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 6 juli 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

szw0000578 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 20 juni 2001 1. Inleiding

szw0000578 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 20 juni 2001 1. Inleiding szw0000578 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 20 juni 2001 1. Inleiding Met de brief 24 april jl. (kenmerk 46-01-SZW) gaf u aan te willen vernemen

Nadere informatie

Richtsnoeren. Richtsnoeren met betrekking tot centrale begrippen van de AIFMD 13.08.2013 ESMA/2013/611

Richtsnoeren. Richtsnoeren met betrekking tot centrale begrippen van de AIFMD 13.08.2013 ESMA/2013/611 Richtsnoeren Richtsnoeren met betrekking tot centrale begrippen van de AIFMD 13.08.2013 ESMA/2013/611 Datum: 13.08.2013 ESMA/2013/611 Inhoud I. Toepassingsgebied 3 II. Definities 3 III. Doel 4 IV. Naleving

Nadere informatie

1.2 Belanghebbende heeft een verweerschrift ingediend dat de Commissie van Beroep op 11 november 2013 heeft ontvangen.

1.2 Belanghebbende heeft een verweerschrift ingediend dat de Commissie van Beroep op 11 november 2013 heeft ontvangen. Uitspraak Commissie van Beroep 2014-007 d.d. 31 januari 2014 (mr. W.J.J. Los, voorzitter, mr. A. Bus, mr. J.B. Fleers, drs. P.H.M. Kuijs AAG, prof. mr. F.R. Salomons, leden, en mr. M.J. Drijftholt, secretaris)

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 21.8.2013

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 21.8.2013 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.8.2013 C(2013) 5405 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 21.8.2013 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Directie Financiële Markten. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. 5 juli 2007 FM 2007-01654 M

Directie Financiële Markten. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. 5 juli 2007 FM 2007-01654 M Directie Financiële Markten De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 5 juli 2007 FM 2007-01654 M Onderwerp Wetgevingsoverleg

Nadere informatie

Wat was de aanleiding voor de AFM om onderzoek te doen naar vermogensscheiding?

Wat was de aanleiding voor de AFM om onderzoek te doen naar vermogensscheiding? & wijzigingen Nrgfo Wft op het vlak van vermogensscheiding Wat was de aanleiding voor de FM om onderzoek te doen naar vermogensscheiding? Nationale ontwikkelingen in combinatie met nieuwe regelgeving als

Nadere informatie

6325/03 md 1 DG C II

6325/03 md 1 DG C II RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 februari 2003 (13.02) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2001/0078 6325/03 ENER 43 CODEC 156 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Sylvain BISARRE, directeur, namens

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE EF 76 ECOFIN 269 CRIMORG 137 CODEC 744 NOTA van: nr. Comv.: Betreft: het

Nadere informatie

Factsheet: De Bankenunie

Factsheet: De Bankenunie Factsheet: De Bankenunie Vandaag, 12 september, heeft de Europese Commissie haar voorstel met de titel Verordening overdracht taken en bevoegdheden naar ECB met betrekking tot prudentieel toezicht op banken

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2009 277 Besluit van 11 juni 2009, houdende wijziging van het Besluit bijzondere prudentiële maatregelen, beleggerscompensatie en depositogarantie

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) 6094/1/09 REV 1 LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 21

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) 6094/1/09 REV 1 LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 21 Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) PUBLIC 6094//09 REV LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 2 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het Comité burgerlijk recht (overeenkomsten)

Nadere informatie

?? NL RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 mei 2004 (14.05) (OR. en) 9414/04 POLGEN 21

?? NL RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 mei 2004 (14.05) (OR. en) 9414/04 POLGEN 21 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 mei 2004 (14.05) (OR. en) 9414/04 POLGEN 21 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het Comité van permanente vertegenwoordigers / de Raad Verslag over de stand

Nadere informatie

26 mei 2015. secretaris - mr. C. Heck-Vink - Postbus 16020-2500 BA Den Haag - tel. 070-3307139 - fax. 070-3624568 - c.heck@knb.nl

26 mei 2015. secretaris - mr. C. Heck-Vink - Postbus 16020-2500 BA Den Haag - tel. 070-3307139 - fax. 070-3624568 - c.heck@knb.nl Advies inzake het consultatievoorstel voor Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties, het Burgerlijk Wetboek, en enige andere wetten ter implementatie van richtlijn nr. 2014/56/EU van het Europees

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie MiFID voor kredietinstellingen Een introductie NVB MiFID conferentie 24 november 2006 Els Deerenberg Agenda Doel MiFID Regels voor kredietinstellingen - organisatie - cliëntenclassificatie - gedragsregels

Nadere informatie

Londen, 4 november 2004

Londen, 4 november 2004 Ref: lon-pa/031104/001 Londen, 4 november 2004 Mijnheer, Ik heb de eer te verwijzen naar de tekst van de voorgestelde Modelovereenkomst tussen de Regering van Anguilla en de Regering van het Koninkrijk

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. van [...]

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. van [...] EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.6.2010 COM(2010)280 definitief 2010/0168 (E) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD van [...] betreffende de verplichte toepassing van Reglement nr. 100 van de Economische

Nadere informatie

Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport

Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport Jean-François CATS Inhoud van de uiteenzetting Nieuwe opdrachten van het auditcomité ingevoerd door de Audit Directieve en het Audit Reglement

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie

GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE. van 30.1.2015

GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE. van 30.1.2015 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 30.1.2015 C(2015) 383 final GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE van 30.1.2015 tot wijziging, met het oog op aanpassing aan de technische vooruitgang, van bijlage

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit de Inspectie voor de Gezondheidszorg

Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit de Inspectie voor de Gezondheidszorg Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit de Inspectie voor de Gezondheidszorg Afspraken tussen de Staatssecretaris van Economische Zaken en de Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport over de wijze

Nadere informatie

Voorontwerp van wet tot verdere versterking van de stabiliteit van de Belgische banksector

Voorontwerp van wet tot verdere versterking van de stabiliteit van de Belgische banksector Voorontwerp van wet tot verdere versterking van de stabiliteit van de Belgische banksector Wat aan dit ontwerp voorafging Wereldwijde financiële crisis bracht zwakheden aan het licht In de bankensector

Nadere informatie

(Door de Commissie ingediend op 18 oktober 1996) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

(Door de Commissie ingediend op 18 oktober 1996) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD over bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten /* COM/96/0496 DEF - CNS 96/0248 */ Publicatieblad

Nadere informatie

CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART RV (14) 11 RV/G (14) 26 JWG (14) 22 14 februari 2014 Or. en fr/de/nl/en. Uniforme technische standaarden

CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART RV (14) 11 RV/G (14) 26 JWG (14) 22 14 februari 2014 Or. en fr/de/nl/en. Uniforme technische standaarden CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART RV (14) 11 RV/G (14) 26 JWG (14) 22 14 februari 2014 Or. en fr/de/nl/en COMITÉ REGLEMENT VAN ONDERZOEK WERKGROEP REGLEMENT VAN ONDERZOEK GEMEENSCHAPPELIJKE WERKGROEP

Nadere informatie

21 augustus 2015. secretaris - mr. C. Heck-Vink - Postbus 16020-2500 BA Den Haag - tel. 070-3307139 - c.heck@knb.nl

21 augustus 2015. secretaris - mr. C. Heck-Vink - Postbus 16020-2500 BA Den Haag - tel. 070-3307139 - c.heck@knb.nl Advies inzake Wijziging van de Wet op het financieel toezicht en enige andere wetten ter implementatie van richtlijn nr. 2014/59/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14.3.2003 COM(2003) 114 definitief 2003/0050 (CNS) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de statistische gegevens die moeten worden gebruikt

Nadere informatie

Implementatie van EU-regelgeving

Implementatie van EU-regelgeving Implementatie van EU-regelgeving mw. mr. drs. Sophie Bots wetgevingsjurist met speciale aandacht voor het recht van de Europese Unie directie Advisering, Raad van State Lezing Academie voor Wetgeving,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 8 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/237

Rapport. Datum: 8 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/237 Rapport Datum: 8 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/237 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat Cadans Uitvoeringsinstelling BV te Rijswijk op 22 december 2000 nog steeds niet had beslist op zijn aanvraag

Nadere informatie

Modernisering van het prudentiële toezicht

Modernisering van het prudentiële toezicht Modernisering van het prudentiële toezicht Jan Sijbrand Directeur DNB Solvency II Symposium Amsterdam RAI 10 december 2012 Veranderingen in het toezicht De bankenunie Toezicht op verzekeraars Conclusie

Nadere informatie

PROTOCOL 3. Instelling en werkwijze van het Europees Comité voor de opstelling van standaarden voor de binnenvaart CESNI. Besluit

PROTOCOL 3. Instelling en werkwijze van het Europees Comité voor de opstelling van standaarden voor de binnenvaart CESNI. Besluit PROTOCOL 3 Instelling en werkwijze van het Europees Comité voor de opstelling van standaarden voor de binnenvaart CESNI Besluit De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR), gezien het belang dat zij

Nadere informatie

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I P7_TA(200)0052 Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 0 maart 200 over het voorstel voor een richtlijn van het

Nadere informatie

Hazelhoff Centre for Financial Law, Universiteit Leiden Datum 29 februari 2016 Betreft Reactie inzake het consultatievoorstel wijziging Nrgfo Wft

Hazelhoff Centre for Financial Law, Universiteit Leiden Datum 29 februari 2016 Betreft Reactie inzake het consultatievoorstel wijziging Nrgfo Wft Hazelhoff Centre Faculty for Financial of Law Law Leiden Institute of Universiteit Public Law Leiden Department of Company Law Stichting Autoriteit Financiële Markten Per e-mail: nrgfo@afm.nl Van Hazelhoff

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Themadag Europa. Europa hoe werkt het? 30/11/2011. Sibylle Reichert Pensioenfederatie Tomas Wijffels Pensioenfederatie

Themadag Europa. Europa hoe werkt het? 30/11/2011. Sibylle Reichert Pensioenfederatie Tomas Wijffels Pensioenfederatie Themadag Europa Europa hoe werkt het? 30/11/2011 Sibylle Reichert Pensioenfederatie Tomas Wijffels Pensioenfederatie 2 Inhoud Europese Instellingen Europees Parlement Europese Raad Raad van de Europese

Nadere informatie

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004,

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004, Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 mei 2009 (26.05) (OR. en) PUBLIC 8723/4/09 REV 4 LIMITE CRIMORG 63 MIGR 43 E FOPOL 86 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het COREPER/de Raad Ontwerp-conclusies

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK

EUROPESE CENTRALE BANK 19.6.2012 Publicatieblad van de Europese Unie C 175/11 III (Voorbereidende handelingen) EUROPESE CENTRALE BANK ADVIES VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 25 april 2012 inzake een voorstel voor een verordening

Nadere informatie

ZIFO Institute for Financial law en Corporate Law Amsterdam Toelichting bij de beantwoording van genoemde vragen uit de questionnaire.

ZIFO Institute for Financial law en Corporate Law Amsterdam Toelichting bij de beantwoording van genoemde vragen uit de questionnaire. Toelichting In dit document is een toelichting opgenomen bij de beantwoording op enkele - hieronder aangeduide - vragen uit de questionnaire. Vraag IV.5 Biedt de recente jurisprudentie van het EHvJ (bijv.

Nadere informatie

13395/2/01 REV 2 ADD 1 gys/hb/dm 1 DG I

13395/2/01 REV 2 ADD 1 gys/hb/dm 1 DG I RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 december 2001 (08.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2000/0227 (COD) 13395/2/01 REV 2 ADD 1 ENV 528 CODEC 1098 Betreft: Gemeenschappelijk standpunt van de Raad

Nadere informatie

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 DEEL 1 Oneerlijke handelspraktijken en handhaving van

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

15414/14 van/mak/sv 1 DG D 2A

15414/14 van/mak/sv 1 DG D 2A Raad van de Europese Unie Brussel, 20 november 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2012/0360 (COD) 15414/14 JUSTCIV 285 EJUSTICE 109 CODEC 2225 NOTA van: aan: het voorzitterschap het Comité van

Nadere informatie

Autoriteit Financiële Markten

Autoriteit Financiële Markten AFM consulteert Concept Beleidsregel aangaande de methodiek voor het berekenen van het aantal aandelen waarop financiële instrumenten betrekking hebben en de meldingsplicht bij indices en mandjes Ter consultatie

Nadere informatie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Peter Lelie Europese Commissie - DG EMPL 7-Oct-09 Directoraat-Generaal for Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Gelijke Kansen Eenheid Sociale

Nadere informatie

Financieele Dagblad Henri Sijthoff Prijs 2014

Financieele Dagblad Henri Sijthoff Prijs 2014 27 November 2014 ESMA/2014/1434 Financieele Dagblad Henri Sijthoff Prijs 2014 The Grand Hotel Amsterdam Steven Maijoor Chair European Securities and Markets Authority Dames en heren, Graag wil ik het Financieele

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESCHIKKING VAN DE

Nadere informatie

Onder redactie van M.Jurgens R. Stijnen. Compliance in het financieel toezichtrecht

Onder redactie van M.Jurgens R. Stijnen. Compliance in het financieel toezichtrecht Onder redactie van M.Jurgens R. Stijnen Compliance in het financieel toezichtrecht INHOUDSOPGAVE Woord vooraf De bijdrage van de compliancefunctie aan verandering 1. Inleiding/11 2. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Loyens & Loeff N.V., M. van Schuppen en J.M. van Poelgeest. memorandum regulatoire aspecten financiering apotheken

Loyens & Loeff N.V., M. van Schuppen en J.M. van Poelgeest. memorandum regulatoire aspecten financiering apotheken Memorandum POSTADRES Postbus 71170 1008 BD AMSTERDAM KANTOORADRES Forum Fred. Roeskestraat 100 1076 ED AMSTERDAM TELEFOON +31 (0)20 578 5161 FAX +31 (0)20 578 5824 INTERNET www.loyensloeff.com AAN Surventis

Nadere informatie

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake woningkredietovereenkomsten

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake woningkredietovereenkomsten Fiche 7: Richtlijn woningkredietovereenkomsten 1. Algemene gegevens Titel voorstel Datum Commissiedocument 31 maart 2011 Nr. Commissiedocument COM(2011) 142 Prelex Opinie IAB: Voorstel voor een richtlijn

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 4.3.2013 COM(2013) 109 final 2013/0065 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de ondertekening, namens de Europese Unie, van het Verdrag van de WIPO inzake

Nadere informatie

De consequenties van de Omnibus II Richtlijn en het Wijzigingsbesluit financiële markten 2011

De consequenties van de Omnibus II Richtlijn en het Wijzigingsbesluit financiële markten 2011 De consequenties van de Omnibus II Richtlijn en het Wijzigingsbesluit financiële markten 2011 Door: Peter Franken en Dennis de Vries De Omnibus II Richtlijn geeft ruimte voor overgangsbepalingen met uitstel

Nadere informatie

14956/15 ADD 1 mou/gra/mt 1 DG D 2A

14956/15 ADD 1 mou/gra/mt 1 DG D 2A Raad van de Europese Unie Brussel, 26 februari 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0119 (COD) 14956/15 ADD 1 JUSTCIV 286 FREMP 291 CODEC 1654 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Standpunt

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 259 4 januari 2012 Regeling vaststelling bedragen 2012 ex artikelen 2 en 3 Besluit bekostiging financieel toezicht 23

Nadere informatie

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003 EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL REGIONAAL BELEID Concipiëring, impact, coördinatie en evaluatie Seminar Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden?

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik 10 augustus 2015

Internetconsultatie Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik 10 augustus 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik 10 augustus 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C 177 E van 27/06/2000

bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C 177 E van 27/06/2000 bron : http://www.emis.vito.be Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen dd. 27-06-2000 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C 177 E van 27/06/2000 Gewijzigd voorstel voor een beschikking

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 950 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale verzamelwet 2014) Nr. 4 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 12 juni 2014 Het

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 9 juli 2004 (14.07) (OR. en) 11091/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/001 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 9 juli 2004 (14.07) (OR. en) 11091/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/001 (COD) LIMITE Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 9 juli 2004 (4.07) (OR. en) PUBLIC 09/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/00 (COD) LIMITE JUSTCIV 99 COMPET 3 SOC 337 CODEC 874 OTA van: het voorzitterschap

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL LANDBOUW EN PLATTELANDSONTWIKKELING. INTERPRETATIENOTA Nr. 2015-01

EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL LANDBOUW EN PLATTELANDSONTWIKKELING. INTERPRETATIENOTA Nr. 2015-01 EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL LANDBOUW EN PLATTELANDSONTWIKKELING Directoraat I. Landbouwwetgeving en procedures I.1. Landbouwwetgeving; vereenvoudiging Datum van verspreiding 8.7.2015 INTERPRETATIENOTA

Nadere informatie

De in de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding vergeten voogden en het voogdijplan

De in de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding vergeten voogden en het voogdijplan Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series De in de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding vergeten voogden en het voogdijplan A.J.M. Nuytinck Published in WPNR, 2008,

Nadere informatie

GEZAMENLIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN

GEZAMENLIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN GEZAMEIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN "1. De vandaag vastgestelde verordening betreffende de uitvoering van de mededingingsregels

Nadere informatie

het college van burgemeester en wethouders van Leeuwarden.

het college van burgemeester en wethouders van Leeuwarden. LJN: AU3784, Raad van State, 200501342/1 Print uitspraak Datum uitspraak: 05-10-2005 Datum publicatie: 05-10-2005 Rechtsgebied: Bestuursrecht overig Soort procedure: Hoger beroep Inhoudsindicatie: Bij

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie