Onderrapportage van sterfte met een onnatuurlijke doodsoorzaak

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderrapportage van sterfte met een onnatuurlijke doodsoorzaak"

Transcriptie

1 4 Onderrapportage van sterfte met een onnatuurlijke doodsoorzaak Dodelijke incidenten in Utrecht R.A. Lichtveld, R.B.J. Smit, Chr. van der Werken Ingestuurd Nederlands Tijdschrift voor Sociale geneeskunde

2 Samenvatting Doel Het bepalen van het aantal personen dat overlijdt in de provincie Utrecht als gevolg van een niet-natuurlijke oorzaak en de omstandigheden waaronder dit sterven optreedt. Opzet Prospectieve cohort studie Methode Het onderzoek werd uitgevoerd in de periode 1 januari 1999 tot en met 31 december 2000 en betrof het verzorgingsgebied van de Regionale Ambulance Voorziening Utrecht, dat de provincie Utrecht met circa inwoners omvat. In dit onderzoek zijn gegevens gebruikt vanuit meerdere bronnen namelijk van het Openbaar Ministerie, forensische geneeskundigen, politie, ambulancezorgverleners en het centraal bureau voor de statistiek (CBS). Resultaten 574 sterfgevallen (361 (63%) mannen en 213 vrouwen) ten gevolge van niet-natuurlijke doodsoorzaak zijn onderzocht. 366 (64%) patiënten stierven buiten het ziekenhuis. Zelfdoding was de belangrijkste oorzaak, gevolgd door verkeersongevallen en ongevallen in de privé-sfeer. Veel van de dodelijk verongelukte verkeersdeelnemers hadden zich niet aan de verkeersregels gehouden. Mannen stierven tweemaal zo vaak een niet-natuurlijk dood dan vrouwen. Er was een onderrapportage bij het CBS wat betreft het aantal personen dat overleed als gevolg van een verkeersongeval. Conclusie Het aantal sterfgevallen ten gevolge van een niet-natuurlijk overlijden kon door het gebrek aan eenduidige gegevens niet worden vastgesteld. De registratie van sterfgevallen moet enerzijds beter op elkaar worden afgestemd en anderzijds aangevuld worden met gegevens van Ambulancezorg en ziekenhuizen. Investering in verbetering van registratie en de uitvoering van onderzoek kunnen de basis vormen van preventieve activiteiten. 60

3 Inleiding In Nederland zijn meerdere instellingen betrokken bij de afhandeling van dodelijke incidenten. Door het gebrek aan samenhang in de registratie hiervan is deze mogelijk incompleet, waardoor het totale aantal sterfgevallen als gevolg van een niet-natuurlijke overlijden niet bekend is. Hiervan is sprake als het overlijden veroorzaakt is door een van buitenaf komend onheil zoals moord, doodslag, geweld, ongeval, of door zelfdoding. Dit in tegenstelling tot een natuurlijke dood waarbij iemand sterft door ouderdom of het normale beloop van een ziekte. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) overlijden jaarlijks ruim personen door een zogenaamde niet-natuurlijke doodsoorzaak. 1 Uitgaande van het totale aantal sterfgevallen van per jaar, sterft in ons land 1 op de 28 mensen een niet-natuurlijke dood. Procedure afhandeling incident In de provincie Utrecht komt een melding van een ernstig incident, via het alarmnummer 112, terecht bij de Meldkamer Ambulancezorg (MKA). Een verpleegkundige met ervaring in spoedeisende geneeskunde weegt de melding en dirigeert een ambulance en eventueel politie en/of brandweer naar de plaats van het ongeval. Wanneer een slachtoffer buiten het ziekenhuis door een incident overlijdt, schakelt de politie een forensische geneeskundige in. Overlijdt iemand later in een ziekenhuis aan de gevolgen van een niet-natuurlijke doodsoorzaak dan mag - zoals beschreven in de wet op de lijkbezorging - de behandelend arts geen overlijdenspapieren invullen, maar dient onverwijld de forensische geneeskundige te waarschuwen. Deze zal, samen met de politie, een onderzoek naar de toedracht van het overlijden instellen. Alle sterfgevallen als gevolg van een niet-natuurlijke doodsoorzaak worden gemeld bij het Openbaar Ministerie (OM) die, bij verdenking op een strafbaar feit, een gerechtelijk vervolgonderzoek gelast en bepaalt of er obductie verricht moet worden door een forensische patholoog anatoom. Dit onderzoek is uitgevoerd om meer duidelijkheid te verkrijgen over het exacte aantal personen dat overlijdt ten gevolge van een niet-natuurlijke oorzaak en de omstandigheden waaronder het overlijden plaatsvindt. 61

4 Methode Het onderzoek werd uitgevoerd in de periode 1 januari 1999 tot en met 31 december 2000 en betrof het verzorgingsgebied van de Regionale Ambulance Voorziening Utrecht (RAVU), dat de provincie Utrecht met circa inwoners omvat. - Uitgegaan is van de op dat moment bestaande bestanden van verschillende organisaties te weten: dossiers van het OM, door de lijkschouwers ingevulde doodsoorzaakformulieren en opgestelde rapportages, ongevalsrapporten van de politie, gegevens van de ambulancezorgverleners en data van het CBS. Omdat het OM de centrale plek is waar alle informatie over deze sterfgevallen van de verschillende disciplines bijeenkomt is bij de vaststelling van het aantal dodelijke ongevalsslachtoffers uitgegaan van de dossiers van het OM aangevuld met de gegevens van de ambulancezorgverleners. De politie en de verkeersdienst stellen ingeval van een verkeersongeval een rapport op voor het OM. In Nederland worden, in tegenstelling tot andere landen, geen juridisch gevoelige gegevens vastgelegd over mogelijke oorzakelijke factoren van het overlijden (eventueel alcohol gebruik, wel of niet dragen van een gordel of helm etc.). In het kader van dit onderzoek zijn deze gegevens door de politie echter wel genoteerd. Alle dossiers zijn persoonlijk door de onderzoekers beoordeeld en werden de van te voren vastgestelde parameters volgens een vast stramien verzameld: - Persoonskenmerken o.a. leeftijd, geslacht. - Tijdstip van ongeval, aard incident en ongevalsmechanisme. - Sterfte; direct c.q. preklinisch; op afdeling SEH; tijdens opname in het ziekenhuis; tijdens de follow up periode. - Doodsoorzaken en beschrijving uitwendig zichtbaar letsel door forensische geneeskundige. - Bij verkeersongevallen: omstandigheden, het type voertuig; dragen autogordel; plaats slachtoffer in een voertuig; dragen van helm; eventueel opgevoerd zijn van de brom- of snorfiets. Een oorzakelijke indeling van het niet-natuurlijk overlijden is gemaakt, te weten een bedrijfsongeval, verkeersongeval, ongeval in de privé-sfeer, overlijden t.g.v. medische handelen, moord of suïcide. Ongevallen in de privé-sfeer omvatten ongevallen in- of om de woning en in openbare gebouwen (school, winkels e.d.), in de recreatieve sfeer (park, strand e.d.), sportongevallen en ongevallen op de openbare weg voor zover dit geen verkeersongeval betrof. Statistische analyse De gegevens werden geanalyseerd met behulp van Statistical Product and Service Solutions (SPSS) versie 12. De Mann-Whitney U-test is gebruikt om de eventuele verschillen tussen de diverse groepen te toetsen. 62

5 Resultaten In de onderzoeksperiode werden 574 sterfgevallen (361 (63%) mannen en 213 vrouwen) ten gevolge van niet-natuurlijke doodsoorzaak gemeld bij het OM. In tabel 1 zijn deze weergegeven naar oorzaak en locatie van overlijden. 366 (64%) patiënten stierven buiten het ziekenhuis. Suïcide was de belangrijkste oorzaak, gevolgd door verkeersongevallen en ongevallen in de privé-sfeer. Deze laatste twee waren de belangrijkste doodsoorzaken van de groep die in het ziekenhuis overleed (tabel 1). De gemiddelde leeftijd van degenen die overleden buiten het ziekenhuis was 46,1 jaar tegen over 52,5 jaar van hen die in het ziekenhuis overleden (p=0,002). Buiten het ziekenhuis stierven de meeste slachtoffers in de leeftijdscategorie van 23 tot 55 jaar en in het ziekenhuis waren de meeste dodelijke slachtoffers ouder dan 55 jaar (tabel 2). Tabel 1. Oorzaak overlijden verdeeld in buiten en binnen ziekenhuis Oorzaak Buiten ziekenhuis In ziekenhuis Totaal (n=366) (64%) (n=208) (36%) (n=574) Suïcide Verkeer Privé-sfeer Misdrijf Bedrijf Medisch handelen Onbekend Tabel 2. Leeftijdsverdeling leeftijd in jaren Buiten ziekenhuis In ziekenhuis Totaal Leeftijd <3 4 (1.1) 14 (6.7) 18 3 tot 16 9 (2.5) 5 (2.4) tot (7.4) 19 (9.1) tot (59.6) 69 (33.2) (29.5) 101 (48.6) 209 Totaal

6 Suïcide In de onderzoeksperiode slaagden 204 personen in een suïcidepoging. De meesten waren mannen (127; 62,3%) met een gemiddelde leeftijd van 45 jaar (range 10,4-93,6) en een mediaan van 43,1 jaar. Bij vrouwen was de gemiddelde leeftijd 49 jaar (range 16,8-88,2) met een mediaan van 47,7 jaar. 94% van de personen die suïcide pleegden stierven buiten het ziekenhuis. Meer dan de helft van de personen die met succes suïcide pleegde, was niet onder behandeling van de geestelijke gezondheidszorg. Acht suïcides vonden plaats tijdens een opname in een psychiatrische instelling en 2 tijdens het verblijf in een algemeen ziekenhuis. Bij tien personen was er sprake van onderliggend somatisch lijden zoals neurologische problematiek (3 personen) en kanker (3 personen). Zowel bij de mannen (43,3%) als bij de vrouwen (29,9%) kwam verhanging op de eerste plaats van de methoden waarmee suïcide werd gepleegd, direct gevolgd door auto-intoxicatie. Vrouwen (22,1%) kozen vaker voor deze laatste methode dan mannen (15%). Treinsuïcides kwamen bij vrouwen vaker voor (18,2%) dan bij mannen (14,2%). Verdrinking was de oorzaak van 13% van de suïcides bij vrouwen en 4,7% bij mannen. Het springen van hoogte kwam bij mannen viermaal vaker voor. In de studie pleegde 1 vrouw suïcide met een vuurwapen, terwijl 8 mannen door middel van een vuurwapen de hand aan zichzelf sloegen (Figuur 1). Verkeersslachtoffers Gegevens over de 157 dodelijke verkeersslachtoffers (83 in 1999 en 74 in 2000) (Figuur 2) die gemeld waren bij het OM werden uit verschillende bronnen verkregen. De verkeerspolitie rapporteerde echter over 116 ongevallen in de regio (65 in 1999 en 51 in 2000). Het CBS meldde 133 verkeersdoden (76 in 1999 en 57 in 2000). De gemiddelde leeftijd van de 157 verkeersslachtoffers was 39,6 jaar (de oudste was bijna 94 jaar). Van de 84 automobilisten hadden de 62 mannen (73,8%) een gemiddelde leeftijd van 35,7 jaar (jongste 0,9 oudste 78,1), de 22 vrouwelijke automobilisten waren gemiddeld 42,5 jaar (oudste 89). De mannelijke motorrijders (9 personen) waren gemiddeld 31,6 jaar oud (jongste 20,7, oudste 50). 53% van de verkeersslachtoffers overleed buiten het ziekenhuis. Van alle slachtoffers onder de automobilisten droegen 21 personen (13,4%) geen veiligheidsgordel. Dit betrof 14 bestuurders, 5 passagiers voorin en 2 achterin. Bij 14 sterfgevallen (8,9%) was alcohol in het spel, 5 keer bij snelverkeer (motor of auto) en 9 keer bij langzaam verkeer (fiets of brommer). Vijftien (9,6%) dodelijk verongelukte bromfietsers/snorfietsers reden 6 keer op een opgevoerde brommer of scooter en 8 keer werd geen helm gedragen door bestuurder of passagier. 64

7 Figuur 1. Methoden van suïcide bij mannen (127) en vrouwen (77) 60 geslacht man vrouw 50 Aantal zelfdoingen Vuurwapen Verstikking Sprong Verdrinking Trein Medicatie Verhanging Anders Auto Mesverwonding De sterfte op de plaats van het ongeval trad bij alle personen in (met uitzondering van één) voordat professionele hulp ter plaatse was. De belangrijkste doodsoorzaken waren schedelhersenletsel bij 36 personen (39%), verbloeding bij 18 personen (22%) en nekfractuur bij 11 personen (13%). Van alle patiënten die levend het ziekenhuis bereikten overleden er 42 binnen 24 uur, 12 tussen de 1-5 dagen en 14 tussen 6-28 dagen. Drie patiënten overleden na 28 dagen. De belangrijkste doodsoorzaken binnen de groep die in het ziekenhuis stierf waren schedelhersenletsel (62%) en verbloeding (20%) (tabel 3). Ongevallen in de privé-sfeer In de privé-sfeer vonden 153 dodelijke ongevallen plaats (77 mannen). De gemiddelde leeftijd van de mannen (56,9 jaar) was ruim 14 jaar lager dan die van de vrouwen (71,2 jaar) (p<0,001). 117 personen (76,5%) overleden aan de gevolgen van een val, waarbij alcohol 23 maal (15%) een rol speelde. De gemiddelde leeftijd van de slachtoffers van een valpartij was bij de 62 vrouwen eveneens significant hoger dan bij mannen (76,6 jaar tegen over 62,7 jaar, p<0,001). Hierbij ontstonden vaak fracturen van heup of bekken. Binnen deze patiëntengroep kwam in 12% neurologische ziekten voor en in 5% diabetes mellitus. Twee baby s overleden door een val. 65

8 Figuur 2. Aantal dodelijke verkeersslachtoffers naar geslacht en soort vervoermiddel 70 geslacht man vrouw 60 Aantal dodelijke slachtoffers Fiets Auto Brommer Voetganger Anders Motor De andere oorzaken van ongevallen in de privé-sfeer waren verdrinking (8), verstikking (8), verbranding (3), onderkoeling (3), vergiftiging (5) en overig (9). Negen kinderen met een leeftijd jonger dan 3 jaar zijn overleden als gevolg van verdrinking. In 4 gevallen door val van hoogte en in 2 gevallen door verstikking, waarbij de hals per ongeluk werd omsnoerd. Eén kind overleed aan de gevolgen van een glassplinter die door de grote fontanel in de sinus sagitalis terecht kwam. De doodsoorzaken van de personen die ten gevolge van een ongeval in de privésfeer kwamen te overlijden waren in 36% schedelhersenletsel, gevolgd door Adult Respiratory Distress Syndroom (17%) en cardiaal lijden, verbloeding, verdrinking en verstikking (tabel 4). Misdrijven Van de 37 slachtoffers van een misdrijf waren 22 man (60%) met een gemiddelde leeftijd van 35,3 jaar, de gemiddelde leeftijd van de 15 vrouwen was iets lager (33,4 jaar). Vuurwapens, messen en verwurging waren de meest toegepaste methoden (Figuur 3). 66

9 Tabel 3. Doodsoorzaken verkeersslachtoffers buiten- en in het ziekenhuis Plaats van overlijden Totaal Doodsoorzaak Buiten het ziekenhuis In het ziekenhuis Schedelhersenletsel 32 (41 %) 46 (59 %) 78 Verbloeding 18 (55 %) 15 (45 %) 33 Nekfractuur 11 (92 %) 1 (8 %) 12 Onbekend 10 (91 %) 1 (9 %) 11 Cardiaal lijden 4 (50 %) 4 (50 %) 8 Verdrinking 4 (67 %) 2 (33 %) 6 Adult Respiratory Distress Syndroom 0 3 (100 %) 3 Verbranding 3 (100 %) 0 3 Multiple Organ Failure 0 2 (100 %) 2 Onderkoeling 1 (100 %) 0 1 Totaal 83 (52 %) 74 (48 %) 157 Tabel 4. De doodsoorzaken van de ongevallen in de privé sfeer Aantal Percentage Schedelhersenletsel 55 35,9 Adult Respiratory Distress Syndroom Onbekend 13 8,5 Cardiaal lijden 10 6,6 Verbloeding 10 6,5 Verdrinking 10 6,5 Verstikking 9 5,9 Intoxicatie 5 3,3 Multiple organ failure 4 2,6 Nekfractuur 3 2 Onderkoeling 3 2 Verbranding 3 2 Nierinsufficiëntie 2 1,3 Totaal ,0 67

10 Figuur 3. Ongevalsmechanisme bij dodelijke slachtoffers van een misdrijf Aantal dodelijke slachtoffers misdrijf Messteek Schotwond Bedrijfsongevallen Wurging Ongevalsmechanisme Drugs toegediend Door auto aangereden Verdrinking 15 mannen en 2 vrouwen overleden ten gevolge van een bedrijfsongeval; 4 van hen op de plaats van het ongeval. Schedelhersenletsel (71%) was hierbij de meest voorkomende doodsoorzaak, gevolgd door verbloeding (3 personen), traumatische asfyxie bij beknelling van de thorax (1 persoon) en multiple ribfracturen in combinatie met een haematothorax (1 persoon). Bespreking Onderzoek naar de oorzaken van niet-natuurlijk overlijden in Nederland is tot 1999 beperkt gebleven. Ook zijn geen gegevens beschikbaar over de mogelijkheden van vermijdbare sterfte. 574 niet-natuurlijke sterfgevallen zijn door ons onderzocht. Het is niet gelukt om alle noodzakelijke informatie te verzamelen, zodat harde uitspraken over factoren die de niet-natuurlijke sterfte kunnen beïnvloeden onder voorbehoud worden gemaakt. Het beperkte aantal postmortale gegevens, én het ontbreken van standaardnormen voor de registratie hiervan door forensische geneeskundigen, was 68

11 deels verantwoordelijk voor het tekort aan benodigde informatie. Nederland kent in tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk geen traditie van postmortaal onderzoek. Daar wordt bij ieder overlijden ten gevolge van een niet-natuurlijke oorzaak een gerechtelijke obductie uitgevoerd. In Nederland wordt in geval van een niet-natuurlijke doodsoorzaak meestal volstaan met een uitwendige lijkschouw door een forensische geneeskundige. Slechts bij een (sterke) verdenking op een misdrijf wordt door de officier van justitie een gerechtelijke obductie gelast. De rapportage van de afzonderlijke lijkschouwers kent een gebrek aan eenduidigheid. De inhoud en volledigheid van de verslaglegging varieerde sterk van zeer summier tot gedetailleerd. Tevens werden bij letselbeschrijvingen lang niet alle diagnosen vermeld. Postmortale gegevens (verkregen door obducties) over de exacte doodsoorzaak waren slechts in 26 gevallen (4,5%) beschikbaar en dit betrof in vijf gevallen een ongeval, éénmaal een zelfmoord onder verdachte omstandigheden en in twintig gevallen een misdrijf. Met name over de sterfgevallen buiten het ziekenhuis werden geen gedetailleerde diagnosen beschreven. De verwachting bestond dat de gegevens bij het overlijden in het ziekenhuis wel betrouwbaar zouden zijn. Deze diagnosen moeten echter kritisch worden bezien. Alan E. O Connor et al. hebben aangetoond dat klinische diagnosen lang niet altijd overeen kwamen met bevindingen bij obductie. 2 Bij patiënten die gereanimeerd werden op de afdeling Spoedeisende Hulp werd in éénderde van de gevallen een belangrijke doodsoorzaak gemist. Mannen stierven tweemaal zo vaak een niet-natuurlijk dood dan vrouwen. Dit is niet opmerkelijk en past bij de algemene opvatting dat mannen vaker betrokken zijn bij criminele activiteiten, geweld en risicovol (rij-)gedrag. De meeste personen stierven buiten het ziekenhuis. De meest voorkomende oorzaken van een onnatuurlijke dood waren suïcides, verkeersongevallen en ongevallen in de privé-sfeer, samen ongeveer 90%. Misdrijven, bedrijfsongevallen en medisch handelen droegen met 10% bij aan de niet-natuurlijke sterfte. De grootste winst in het terugdringen van de sterfte zou - tenminste theoretisch - bereikt kunnen worden in het terugdringen van de eerste groep (suïcide, verkeersongevallen en ongevallen in de privé-sfeer). Van de sterfgevallen buiten het ziekenhuis waren 258 personen (70%) jonger dan 55 jaar, wat verklaarbaar is door het grote aantal suïcides in deze leeftijdscategorie. Jaarlijks overlijden landelijk circa (vaak jonge) mensen door suïcide. De methoden van suïcide kwamen overeen met bevindingen van eerdere studies in Nederland. 3 Bij suïcides zijn mannen verreweg in de meerderheid. De jongste persoon was 10 jaar en de oudste 94 jaar. Opmerkelijk was het feit dat meer dan de helft van deze personen niet onder behandeling was bij de geestelijke gezondheidszorg. In 69

12 vergelijking met de landelijke cijfers werd in de provincie Utrecht relatief vaak voor autointoxicatie gekozen (17,6% tegen 14,5% landelijk) of voor een sprong voor een voertuig (15,7% tegen 11,4% landelijk). Voor verdrinking (7,8%) is geen verschil gevonden. In de leeftijdscategorie boven de 55 jaar was de sterfte in het ziekenhuis het hoogst (101 personen 48,6%). Dit hing samen met de hoge gemiddelde leeftijd van de patiënten die kwamen te overlijden aan de complicaties van een val in de privé-sfeer, waarbij zij meestal een heupfractuur hadden opgelopen. 25% van de dodelijk verongelukte inzittenden van een auto droeg geen veiligheidsgordel. James Mayrose et al. hebben aangetoond dat de kans op overlijden aanmerkelijk groter was voor de bestuurder, indien de passagier achter de bestuurder geen gordel droeg. 4 De kans op overlijden was ook hoger voor de andere passagiers op de achterbank indien er geen gordels werden gedragen. Bromfietsers zijn een kwetsbare groep omdat zij de verkeersregels niet altijd in acht nemen. In 40% van de gevallen was de bromfiets opgevoerd en bij ruim de helft werd geen helm gedragen. In dit onderzoek werd in 12% van de sterfgevallen ten gevolge van een verkeersongeval alcoholgebruik geconstateerd. Het aantal verkeersdoden daalde in 2000 ten opzichte van Deze tendens is in het begin van de zeventiger jaren van de vorige eeuw ingezet. Het aantal verkeersdoden in de provincie Utrecht bedroeg in 1990 nog 9.2 / Tien jaar later is dit cijfer gedaald naar 6,8/ inwoners (CBS). Deze cijfers moeten echter met voorzichtigheid worden gehanteerd en geïnterpreteerd, omdat tijdens dit onderzoek een verschil in het aantal geregistreerde verkeersslachtoffers aan het licht kwam. Zo verschilden de cijfers van het CBS sterk met die van het OM en de verkeersdienst. Het CBS registreerde 6% meer verkeersdoden dan de politie. Het lage aantal van de politie kan verklaard worden door de systematiek van de afhandeling door de politie. De dossiers van de politie worden dertig dagen na het ongeval afgesloten en het is mogelijk dat het slachtoffer daarna pas overlijdt. Dan wordt deze niet als dode geregistreerd. De cijfers van het OM wat betreft de verkeersdoden waren 10% hoger dan die van het CBS. We concluderen hieruit dat een onderrapportage door het CBS plaats heeft gevonden. Het CBS maakt gebruik van dezelfde gegevens als wij, echter zonder die van de rapportages van de lijkschouwers en de gegevens van de ambulancezorgverleners. Dit maakt het aannemelijk dat de daadwerkelijke landelijke cijfers met betrekking tot de verkeersdoden wel eens hoger zouden kunnen uitkomen dan die van het CBS. 70

13 Aanbevelingen De gegevens van het OM, de politie en het CBS betreffende niet-natuurlijke dood moeten beter op elkaar worden afgestemd. Voorgesteld wordt dat ze aangevuld worden met gegevens van de Ambulancezorg en de ziekenhuizen. Om de kennis van de factoren die bijdragen aan het overlijden van ongevalslachtoffers te vergroten, zouden registratie en onderzoek verfijnd moeten worden. Specifieke kenmerken zoals de aard van de letsels, de wijze waarop het geweld op het slachtoffer inwerkte, het wel of niet dragen van helm of gordels en gebruik van alcohol moeten, naast algemene kenmerken, expliciet vastgelegd worden. Primair zou meer aandacht moeten worden gegeven aan forensische geneeskundige aspecten tijdens de basisopleiding tot arts. Na het overlijden door een ongeval wordt in ons land - uitgezonderd bij verdenking op een misdrijf - slechts globaal uitwendig onderzoek op een lichaam uitgevoerd door een forensische geneeskundige. Hierdoor gaat relevante informatie verloren. Obductie of CT-scan van het hele lichaam en bloedonderzoek (afwijkende bloedsuiker waarden, hartenzymen, etc.) van een slachtoffer zouden standaard uitgevoerd moeten worden op zoek naar traumatische letsels en organische beschadiging (hartinfarct etc.) of intoxicaties (alcohol, drugs, medicatie etc.). 4,5 Invoering van een duidelijke systematiek in de (regionale) registratie door de forensische geneeskundigen zal zeker bijdragen aan een betere verslaglegging. Bij de scholing tot forensische geneeskundige zal tevens specifiek moeten worden stilgestaan bij letselbeschrijving van slachtoffers van ongevallen met dodelijke afloop. Een betere controle op het dragen van veiligheidsgordels door automobilisten, helmen door bromfietsers en het strenger handhaven van snelheidsbeperkingen kunnen het aantal letsels en dodelijke ongevallen verder doen dalen. Ook strengere alcoholcontroles en betere informatiecampagnes zullen hiertoe bijdragen. De aanbeveling om altijd de autogordel te dragen is, weliswaar oud maar nog steeds actueel. 7 Patiënten van auto-ongevallen, die geen gordel droegen, verbleven na een ongeval langer in het ziekenhuis en hadden ernstigere letsels. Bij de ongevallen in de privé-sfeer is meer aandacht aan het voorkomen van het vallen wenselijk en zal het gebruik van alcohol beter moeten worden gereguleerd. 8 Conclusie Het aantal personen dat overleed kon niet nauwkeurig worden vastgesteld door het gebrek aan eenduidige gegevens. Er is een discrepantie gevonden tussen de landelijke cijfers over het aantal verkeersdoden en de regionale gegevens. De registratie van sterfgevallen moet beter op elkaar worden afgestemd en aangevuld worden met gegevens van Ambulancezorg en ziekenhuizen. Investering in verbetering van registratie en uitvoeren van onderzoek kunnen de basis vormen van preventieve activiteiten. 71

14 Literatuur 1. Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen O'Connor AE, Parry JT, Richardson DB, Jain S, Herdson PB. A Comparison of the Antemortem Clinical Diagnosis and Autopsy Findings for Patients Who Die in the Emergency Department. Acad Emerg Med 2002; 9(9): Timen A, Venrooy van HMJM, Das C. Suïcides in Amsterdam en omstreken, Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen 2000; 78: Mayrose J, Jehle D, Hayes M, Tinnesz D, Piazza G, Wilding GE. Influence of the Unbelted Rear-seat Passenger on Driver Mortality: The Backseat Bullet Acad Emerg Med 2005; 12(2): Aghayev E, Yen K, Sonnenschein M, Ozdoba C, Thali M, Jackowski C et al. Virtopsy post-mortem multi-slice computed tomography (MSCT) and magnetic resonance imaging (MRI) demonstrating descending tonsillar herniation: comparison to clinical studies. Neuroradiology 2004; 46(7): Osuna E, Perez-Carceles MD, Alvarez MV, Noguera J, Luna A. Cardiac troponin I (ctn I) and the postmortem diagnosis of myocardial infarction. Int J Legal Med 1998; 111(4): Allen S, Zhu S, Sauter C, Layde P, Hargarten S. A Comprehensive Statewide Analysis of Seatbelt Non-use with Injury and Hospital Admissions: New Data, Old Problem. Acad Emerg Med 2006; 13(4): Close J, Ellis M, Hooper R, Glucksman E, Jackson S, Swift C. Prevention of falls in the elderly trial (PROFET): a randomised controlled trial. Lancet 1999; 353(9147):

15

16

Fors minder verkeersdoden in 2013

Fors minder verkeersdoden in 2013 Persbericht PB-025 24-04-2014 09.30 uur Fors minder verkeersdoden in 2013 570 verkeersdoden in 2013; 80 minder dan in 2012 Forse afname bij motorrijders Ook daling bij inzittenden personenauto, fietsers

Nadere informatie

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland SWOV-Factsheet Verkeersdoden in Nederland Deze factsheet schetst hoe het aantal verkeersdoden in Nederland zich sinds heeft ontwikkeld. Het aantal verkeersdoden in Nederland vertoont, na een stijging in

Nadere informatie

Letsels bij kinderen 0-4 jaar

Letsels bij kinderen 0-4 jaar Letsels bij kinderen 0-4 jaar Ongevalscijfers Kerncijfers In de periode 2006-2012 leidden ongevallen (privé, verkeer en sport) bij kinderen van 0 tot en met 4 jaar tot gemiddeld naar schatting tot 94.000

Nadere informatie

Dodelijke ongevallen in de privésfeer

Dodelijke ongevallen in de privésfeer Wim van den Berg Jaarlijks overlijden in Nederland ruim 5 duizend personen door een niet-natuurlijke doodsoorzaak. Bij twee op de vijf van hen gaat het om een ongeval in de privésfeer. In 23 hadden 2,4

Nadere informatie

Fietsongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting. Fietsers kwetsbaar. Vooral ouderen slachtoffer van dodelijk fietsongeval

Fietsongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting. Fietsers kwetsbaar. Vooral ouderen slachtoffer van dodelijk fietsongeval Fietsongevallen Ongevalscijfers Samenvatting In 212 zijn 2 personen aan de gevolgen van een fietsongeval overleden. De dodelijke fietsongevallen zijn slechts het topje van de ijsberg van alle fietsongevallen.

Nadere informatie

de rol van de forensisch arts

de rol van de forensisch arts de rol van de forensisch arts 16-02-2012 Arts en Strafrecht Peter Paul Bender forensisch arts KNMG Forensisch Artsen Rotterdam Rijnmond bender@farr.nl programma: - de forensisch arts - arts en strafrecht

Nadere informatie

Traumatisch hersenletsel

Traumatisch hersenletsel Traumatisch hersenletsel Ongevalscijfers Samenvatting Jaarlijks lopen naar schatting 85. mensen traumatisch hersenletsel op. Gemiddeld bezochten lijks 3. personen de SEH-afdeling van een ziekenhuis met

Nadere informatie

1 Overzicht problematiek. Verkeersongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting

1 Overzicht problematiek. Verkeersongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting Verkeersongevallen Ongevalscijfers Samenvatting In 212 leidden verkeersongevallen tot naar schatting 84. letsels. Voor bijna de helft van deze letsels (38.) was medische behandeling noodzakelijk. In 212

Nadere informatie

Jeugd 0 t/m 18 jaar Ongevalscijfers

Jeugd 0 t/m 18 jaar Ongevalscijfers Jeugd 0 t/m 18 Ongevalscijfers Kerncijfers In 2013 leidden ongevallen (privé, sport, arbeid en verkeer) bij de jeugd van 0 tot en met 18 naar schatting tot 200.000 behandelingen op een Spoedeisende Hulp

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam maart 2012 Bij de

Nadere informatie

Blessures 26.000 Spoedeisende Hulp behandelingen 3.800 Ziekenhuisopnamen na SEH-behandeling 910 Doden 8

Blessures 26.000 Spoedeisende Hulp behandelingen 3.800 Ziekenhuisopnamen na SEH-behandeling 910 Doden 8 Wielerblessures Ongevalscijfers Samenvatting Jaarlijks raken er naar schatting 26.000 wielrenners geblesseerd. Het risico een wielerblessure op te lopen is kleiner dan bij veel andere sporten, maar als

Nadere informatie

Fietsongevallen. Samenvatting

Fietsongevallen. Samenvatting Fietsongevallen Samenvatting Fietsers vormen een aanzienlijk deel van de verkeersslachtoffers in Nederland. Jaarlijks worden naar schatting 70.000 slachtoffers van een fietsongeval behandeld op een Spoedeisende

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H.Valkenberg S. Nijman Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam juni 2011

Nadere informatie

Bijkomende informatie voor de registratie van de doodsoorzaak

Bijkomende informatie voor de registratie van de doodsoorzaak Bijkomende informatie voor de registratie van de doodsoorzaak 1. Veld 31: A2_CODE_DIAG_CAUSE_DEATH Veld 31 A2_CODE_DIAG_CAUSE_DEATH behoort tot het bestand STAYHOSP in domein 3 van de administratieve gegevens.

Nadere informatie

Informatie voor. nabestaanden. bij niet natuurlijk overlijden

Informatie voor. nabestaanden. bij niet natuurlijk overlijden Informatie voor nabestaanden bij niet natuurlijk overlijden 1 Deze informatiebrochure is aan u overhandigd omdat een familielid of naaste van u plotseling en/of ten gevolge van een niet natuurlijke oorzaak

Nadere informatie

De dood op de röntgentafel*

De dood op de röntgentafel* Roel van Dijk Bijdrage aan de syllabus van de NVvR-sandwichcursus, 8-11 juni 2004 De dood op de röntgentafel* Radiologen hebben weinig met sterfgevallen op hun afdeling te maken en weten vaak niet goed

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Fact sheet. Verkeersveiligheid 1957-2007. nummer 3 augustus 2008

Fact sheet. Verkeersveiligheid 1957-2007. nummer 3 augustus 2008 Fact sheet nummer 3 augustus 28 Verkeersveiligheid 1957-27 Hoewel het aantal weggebruikers jaarlijks toeneemt, is het aantal verkeersslachtoffers in Amsterdam het afgelopen decennium sterk gedaald. De

Nadere informatie

Samenvatting. Bron: Letsel Informatie Systeem 2013, 2003-2013, VeiligheidNL; Continu LIS Vervolgonderzoek 2004-2009, VeiligheidNL

Samenvatting. Bron: Letsel Informatie Systeem 2013, 2003-2013, VeiligheidNL; Continu LIS Vervolgonderzoek 2004-2009, VeiligheidNL Samenvatting In 213 zijn naar schatting 5.2 personen behandeld op een Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling van een ziekenhuis naar aanleiding van een alcoholvergiftiging (95% betrouwbaarheidsinterval 4.4-6.1).

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze direct bij de Inspectie SZW

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze direct bij de Inspectie SZW Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze direct bij de Inspectie SZW De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen 2 Meldingsplichtige arbeidsongevallen

Nadere informatie

Strafrecht in de zorg / Preventie

Strafrecht in de zorg / Preventie Strafrecht in de zorg / Preventie 7 oktober 2013 Mr. Marcel Smit en mr. Tina Sandrk Onderwerpen Inleiding Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) Openbaar Ministerie (OM) Gegevensuitwisseling IGZ en OM

Nadere informatie

Fietsongevallen en alcohol

Fietsongevallen en alcohol Fietsongevallen en alcohol Ongevalscijfers Samenvatting Jaarlijks vinden gemiddeld 2.700 behandelingen plaats op een Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling van een ziekenhuis in verband met letsel opgelopen

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen rond zelfdoding in Nederland

Recente ontwikkelingen rond zelfdoding in Nederland Jan Hoogenboezem en Wim van den Berg In 22 maakten 1567 inwoners van Nederland een einde aan hun leven, ruim 6 procent meer dan in het voorgaande jaar. Door deze stijging lijkt een einde te zijn gekomen

Nadere informatie

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater Risicotaxatie Suïcidaliteit Dr. Bert van Hemert, psychiater Zorgservice Bureau 24 uurszorg Opleiding Sociale Psychiatrie 1/30 2/30 Aantallen Suïcide en suïcidepogingen Suïcidegedachten Suïcidepoging bevolking

Nadere informatie

Vervolgonderzoek vuurwerkongevallen 2014-2015

Vervolgonderzoek vuurwerkongevallen 2014-2015 Vervolgonderzoek vuurwerkongevallen 2014-2015 Susanne Nijman Huib Valkenberg Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam februari 2015 Vervolgonderzoek vuurwerkongevallen 2014-2015 2 Extern

Nadere informatie

Levensverwachting en sterfte

Levensverwachting en sterfte Levensverwachting en sterfte Tabel 1 Levensverwachting Utrecht bij geboorte, 4-jaarsgemiddelde 2005-2008 en 2007-2010 (Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, CBS) TOTAAL GESLACHT WIJK Man Vrouw West

Nadere informatie

cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 2011

cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 2011 cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 211 Sterfte bij vrouwen en mannen Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke oorzaak van overlijden

Nadere informatie

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam Maart 2012 Bij de samenstelling van deze publicatie is de

Nadere informatie

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 ouderen in het verkeer anno 2012 Kerncijfers 2010. Verkeersdoden per jaar: doelstelling 2010-750 (1973 3200 verkeersdoden) 2020-580 Jaar 2002 2003 2004 2005

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 564 Voorstel van wet van het lid Arib houdende wijziging van de Wet op de lijkbezorging Nr. 4 ADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENER

Nadere informatie

obductie informatie voor nabestaanden patiënteninformatie

obductie informatie voor nabestaanden patiënteninformatie patiënteninformatie obductie informatie voor nabestaanden U heeft deze folder gekregen omdat uw echtgenoot, familielid of dierbare is overleden. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie verricht

Nadere informatie

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren Verkeersveiligheidsmonitor Gemeente Slochteren INHOUDSOPGAVE Trend 3 Algemene ontwikkeling van het totale aantal slachtoffers... 3 Ontwikkeling aantal verkeersdoden (geïndexeerd) ten opzichte van het referentiegebied

Nadere informatie

Risicogedrag Jongeren

Risicogedrag Jongeren Risicogedrag Jongeren Ongevallen en letsels en wat we daarmee moeten Letsel Informatie Systeem (LIS) Missie VNL Voorkomen van meest ernstige en meest voorkomende letsels in Nederland. Representatieve steekproef

Nadere informatie

DE VERKEERSONVEILIGHEID IN NEDERLAND

DE VERKEERSONVEILIGHEID IN NEDERLAND DE VERKEERSONVELGHED N NEDERLAND R-79-19 Voorburg, april 1979 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV CONSULT aan de Directie Verkeersveiligheid t.b.v. de vergadering van de Ministers

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

STERFTECIJFERS 2012 Cijfers Zorg en Gezondheid 13 november 2014

STERFTECIJFERS 2012 Cijfers Zorg en Gezondheid 13 november 2014 Dia 1 STERFTECIJFERS 2012 Cijfers Zorg en Gezondheid 13 november 2014 Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid verwerkt zelf de sterftecertificaten van het Vlaams Gewest. Sinds 2005 (registratiejaar 2003)

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie 1 Meldingsplichtige arbeidsongevallen Na een (ernstig) arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013

PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013 PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013 Minder slachtoffers door verkeersongevallen in België in 2012 De Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie publiceert vandaag de recentste cijfers over

Nadere informatie

3D CT onderzoek Het wapen bij de fractuur

3D CT onderzoek Het wapen bij de fractuur Toegevoegde waarde radiologie voorafgaande aan autopsie 3D CT onderzoek Het wapen bij de fractuur Patholoog kan gericht kijken naar interessegebied. Onderzoek bij intact lichaam. Bernadette de Bakker Blijft

Nadere informatie

Fact sheet. Verkeersveiligheid in Amsterdam

Fact sheet. Verkeersveiligheid in Amsterdam Fact sheet nummer 7 december 23 Verkeersveiligheid in Amsterdam In 22 vielen in Amsterdam 2.213 slachtoffers in het verkeer. Dit is 14% (372 personen) minder dan het jaar daarvoor. Het aantal verkeersdoden

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Informatie voor nabestaanden

Informatie voor nabestaanden Algemeen Informatie voor nabestaanden Het overlijden van een familielid of naaste is heel verdrietig. Het moeilijke is, dat u juist in die heel emotionele tijd, kort na het overlijden, al een aantal praktische

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

1 Behandelingen op de Spoedeisende Hulp-afdeling (SEH) 1

1 Behandelingen op de Spoedeisende Hulp-afdeling (SEH) 1 Ongevallen met vuurwerk Jaarwisseling 2015-2016 1 Behandelingen op de Spoedeisende Hulp-afdeling (SEH) 1 Op 31 december 2015 en 1 januari 2016 zijn er 482 slachtoffers van een vuurwerkongeval behandeld

Nadere informatie

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs In de uitwerking van het thema ongevallen wordt inzicht gegeven in het voorkomen van een letsel, vergiftiging of blessure onder de Friese bevolking van 19 jaar en ouder. Een schriftelijke gezondheidsenquête

Nadere informatie

EDS Richtlijn. Excited Delirium Syndrome. Kees Das. GGD Amsterdam Algemene Gezondheidszorg Forensische Geneeskunde

EDS Richtlijn. Excited Delirium Syndrome. Kees Das. GGD Amsterdam Algemene Gezondheidszorg Forensische Geneeskunde Excited Delirium Syndrome EDS Richtlijn Kees Das GGD Amsterdam Algemene Gezondheidszorg Forensische Geneeskunde Onderwerpen Opzet richtlijn Problematiek Casuïstiek stiek Definities Oorzaken & Risicofactoren

Nadere informatie

Val in en om huis (55 jaar en ouder)

Val in en om huis (55 jaar en ouder) Val in en om huis (55 jaar en ouder) Samenvatting Een valongeval is de meest voorkomende oorzaak van letsel door een ongeval bij ouderen. Bijna de helft van de ouderen die op een SEH-afdeling komen na

Nadere informatie

Gezondheidsindicatoren 2005 Vlaams Gewest. Algemene sterftecijfers

Gezondheidsindicatoren 2005 Vlaams Gewest. Algemene sterftecijfers Vlaams Gewest Gepubliceerd op: http://www.zorg-en-gezondheid.be/cijfers.aspx - oktober 2007 Door: Cloots Heidi, De Kind Herwin, Kongs Anne, Smets Hilde Afdeling Informatie & Ondersteuning Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Ernstige arbeidsongevallen

Ernstige arbeidsongevallen Ernstige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie Ernstige arbeidsongevallen Na een ernstig arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment wordt men zich er weer

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Na een (ernstig) arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment

Nadere informatie

videosurveillance minder doden en gewonden

videosurveillance minder doden en gewonden videosurveillance Een groep automobilisten en motorrijders rijdt véél te hard op de Nederlandse wegen. Daar blijft het vaak niet bij. Ze maken zich vaak ook schuldig aan bumperkleven, agressief rijden,

Nadere informatie

Statistisch Product. Verkeersongevallen. Algemene informatie

Statistisch Product. Verkeersongevallen. Algemene informatie Statistisch Product Verkeersongevallen Algemene informatie FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Sinds 1 juli 1926 maakt de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie de statistiek van

Nadere informatie

CHECKLIST ONDERZOEK EN VASTLEGGING LIJKSCHOUW (uitgebreide versie)

CHECKLIST ONDERZOEK EN VASTLEGGING LIJKSCHOUW (uitgebreide versie) CHECKLIST ONDERZOEK EN VASTLEGGING LIJKSCHOUW (uitgebreide versie) N.B. Kleine waarnemingen kunnen uiteindelijk van groot belang zijn. Vermeld afwezigheid van kenmerken evenzeer als de aanwezigheid. De

Nadere informatie

MOTAC Motorcycle Accident Causation. Heike Martensen, onderzoeker BIVV Mathieu Roynard, onderzoeker BIVV

MOTAC Motorcycle Accident Causation. Heike Martensen, onderzoeker BIVV Mathieu Roynard, onderzoeker BIVV MOTAC Motorcycle Accident Causation Heike Martensen, onderzoeker BIVV Mathieu Roynard, onderzoeker BIVV Motorrijders Uitdagend om te besturen Onverzoenlijk tegenover fouten Kwetsbaarheid Doelstellingen

Nadere informatie

1 Omvang problematiek. Zaalvoetbalblessures. Blessurecijfers. Samenvatting

1 Omvang problematiek. Zaalvoetbalblessures. Blessurecijfers. Samenvatting Zaalvoetbalblessures Blessurecijfers Samenvatting In vijfentwintig jaar tijd is het aantal Spoedeisende Hulp (SEH) behandelingen naar aanleiding van een zaalvoetbalblessure gehalveerd. Echter zaalvoetbal

Nadere informatie

Ongevalscijfers. J.A. Draisma. Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam. April 2015

Ongevalscijfers. J.A. Draisma. Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam. April 2015 Ongevalscijfers J.A. Draisma Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam April 2015 Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht genomen. VeiligheidNL

Nadere informatie

Vallen (privé en sport)

Vallen (privé en sport) Vallen (privé en sport) Ongevalscijfers 0 tot en met 12 jaar Samenvatting Een val is de belangrijkste oorzaak van letsel bij kinderen. In 2013 zijn 67.000 kinderen van 0 tot en met 12 jaar op een SEH-afdeling

Nadere informatie

Obductie. Informatie voor nabestaanden

Obductie. Informatie voor nabestaanden Obductie Informatie voor nabestaanden 2 U heeft deze folder gekregen omdat uw echtgenoot, familielid of dierbare is overleden. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie (ook wel autopsie, lijkschouwing

Nadere informatie

Bijlage 1: Checklist/Stroomdiagram

Bijlage 1: Checklist/Stroomdiagram Inleiding Op 1 januari 2010 zal de gewijzigde Wet op de Lijkbezorging, op een enkel artikel na, in werking treden. Vanaf dat moment dient een ieder zich dan ook aan deze wet te houden. De in de nieuwe

Nadere informatie

Obductie. gemini-ziekenhuis.nl

Obductie. gemini-ziekenhuis.nl Obductie gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Obductie 3 Wat is obductie? 3 Waarom is obductie soms wenselijk of nodig? 3 De gang van zaken rond obductie 3 Hoe wordt een obductie uitgevoerd? 4 Uitslag van

Nadere informatie

Obductie Informatie voor nabestaanden

Obductie Informatie voor nabestaanden 00 Obductie Informatie voor nabestaanden 1 Inleiding U heeft deze folder gekregen omdat uw echtgenoot, familielid of dierbare is overleden. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie gedaan mag worden.

Nadere informatie

Voorlichtingsfolder autopsie (obductie), gericht aan de nabestaanden

Voorlichtingsfolder autopsie (obductie), gericht aan de nabestaanden Voorlichtingsfolder autopsie (obductie), gericht aan de nabestaanden U heeft deze folder gekregen omdat uw echtgenoot, familielid of dierbare is overleden. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie

Nadere informatie

Kanker door uitzending naar de Balkan?

Kanker door uitzending naar de Balkan? Kanker door uitzending naar de Kanker door uitzending naar de Balkan? Onderzoek naar kanker en sterfte tussen 1993 en 2008 onder militairen die zijn uitgezonden naar de Balkan Meer leukemie onder Balkan-militairen?

Nadere informatie

CBS: Steeds minder mensen overlijden aan een acuut hartinfarct

CBS: Steeds minder mensen overlijden aan een acuut hartinfarct CBS: Steeds minder mensen overlijden aan een acuut hartinfarct Het aantal mensen dat overlijdt aan een acuut hartinfarct is in 2014 met 7 procent gedaald tot 5,3 duizend. Dit zijn er bijna 400 minder dan

Nadere informatie

Spoedeisende Hulp behandelingen (2007-2011) 90 Ziekenhuisopnamen (2011) 140 Overledenen (2011) 2

Spoedeisende Hulp behandelingen (2007-2011) 90 Ziekenhuisopnamen (2011) 140 Overledenen (2011) 2 Verbranding door kleding Ongevalscijfers Samenvatting In de periode 27-211 zijn jaarlijks gemiddeld 9 mensen behandeld op een Spoedeisende Hulp (SEH)-afdeling van een ziekenhuis aan verwondingen die zijn

Nadere informatie

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze @Risk Samenvatting Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze Samenvatting @RISK Analyse van het risico op ernstige en dodelijke

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting.

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting. Feiten en cijfers Uitgave van de Nederlandse Hartstichting November 211 Beroerte Definitie Beroerte (in het Engels Stroke ), ook wel aangeduid met cerebrovasculaire aandoeningen/accidenten/ziekte (CVA),

Nadere informatie

Ongevallen met een barbecue

Ongevallen met een barbecue Ongevallen met een barbecue J.A. Draisma Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam Juni 2011 Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid

Nadere informatie

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Ongevallen inzittendenverzekering

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Ongevallen inzittendenverzekering Rialto.Tóch verzekerd Polisvoorwaarden Ongevallen inzittendenverzekering Dit zijn de polisvoorwaarden van de Ongevallen inzittendenverzekering. U vindt hier wanneer inzittenden van een motorrijtuig of

Nadere informatie

NOTA WET EN GEDRAGSREGELS ROND PERINATALE STERFTE. Versie 2.0

NOTA WET EN GEDRAGSREGELS ROND PERINATALE STERFTE. Versie 2.0 NOTA WET EN GEDRAGSREGELS ROND PERINATALE STERFTE Versie 2.0 Datum Goedkeuring 31-05-2013 Methodiek Consensus based Discipline Verantwoording Monodisciplinair NVOG Inhoudsopgave Inleiding...1 Aangifte

Nadere informatie

Blessures tijdens paardensport

Blessures tijdens paardensport Blessures tijdens paardensport Blessurecijfers Samenvatting Paardrijden is een sport met een kleine kans op een blessure. Het aantal blessures per 1. uur paardrijden is laag. Daar staat tegenover dat veel

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Nabestaandenzorg

PATIËNTEN INFORMATIE. Nabestaandenzorg PATIËNTEN INFORMATIE Nabestaandenzorg 2 PATIËNTENINFORMATIE Er is een dierbare van u in ons ziekenhuis overleden. Wij wensen u veel sterkte bij het verwerken van dit verlies. Voor u als nabestaande volgt

Nadere informatie

Obductie. Laboratorium voor pathologie. Wat is een obductie? Waarom obductie?

Obductie. Laboratorium voor pathologie. Wat is een obductie? Waarom obductie? Obductie Laboratorium voor pathologie U krijgt deze informatie, omdat iemand die u lief heeft overleden is. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie verricht mag worden. Deze vraag roept vaak andere

Nadere informatie

Obductie Radboud universitair medisch centrum

Obductie Radboud universitair medisch centrum Obductie Kort na het overlijden van een familielid of verwante kan het gebeuren dat de arts vraagt of u instemt met het verrichten van obductie. Obductie, ook wel sectie of postmortaal-onderzoek genoemd,

Nadere informatie

MORTUARIUM. Informatie voor nabestaanden

MORTUARIUM. Informatie voor nabestaanden MORTUARIUM Informatie voor nabestaanden Informatie voor nabestaanden Het overlijden van een familielid of een naaste is een aangrijpende gebeurtenis, waarmee wij u onze deelneming betuigen. Het overlijden

Nadere informatie

Zorg na overlijden. Informatie voor nabestaanden over de verzorging van de overledene in CWZ

Zorg na overlijden. Informatie voor nabestaanden over de verzorging van de overledene in CWZ Zorg na overlijden Informatie voor nabestaanden over de verzorging van de overledene in CWZ Omdat een naaste uit uw familie- of kennissenkring is overleden en het u moeilijk zal vallen nu uw aandacht te

Nadere informatie

Obductie. Informatie over obductie voor nabestaanden. Obductie

Obductie. Informatie over obductie voor nabestaanden. Obductie Obductie Informatie over obductie voor nabestaanden Obductie Inleiding 3 Wat is een obductie of autopsie? 3 Waarom obductie? 4 Wat gebeurt er bij een obductie? 4 Het bewaren van weefsel en organen 5 Hoe

Nadere informatie

Achtergrond onderzoek & respons

Achtergrond onderzoek & respons Resultaten Brabantpanel-onderzoek Nulmeting Verkeersveiligheid oktober 2012 Achtergrond onderzoek & respons De provincie Noord-Brabant wil op weg naar nul verkeersslachtoffers. De provincie redeneert dat

Nadere informatie

Zorg rondom overlijden

Zorg rondom overlijden Algemene informatie Zorg rondom overlijden Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Overlijden in een ziekenhuis Het verzorgen

Nadere informatie

Jaaroverzicht Verkeersongevallen Lichamelijk Letsel 1e semester 2014 PZ GRENS (KALMTHOUT)

Jaaroverzicht Verkeersongevallen Lichamelijk Letsel 1e semester 2014 PZ GRENS (KALMTHOUT) Jaaroverzicht Verkeersongevallen Lichamelijk Letsel e semester 4 Jaaroverzicht Verkeersongevallen e semester 4 Verkeersongevallen en slachtoffers per gemeente - e semester Essen # Ongevallen met doden

Nadere informatie

ACTIEPLAN 2011 -- 2020

ACTIEPLAN 2011 -- 2020 Verkeersveiligheid GEWE STELIJK ACTIEPLAN 2011 -- 2020 SGVV BHG Strategische en operationele goedgekeurd door de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op 3 maart 2011 1Verminderen van de verkeerssnelheid

Nadere informatie

Vingerbeknelling door deur

Vingerbeknelling door deur Vingerbeknelling door deur Ongevalscijfers Coby Draisma Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam September 2015 Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid

Nadere informatie

Ongevallen in de woning

Ongevallen in de woning Ongevallen in de woning Kosten en baten van preventie Anke van Marle Consument en Veiligheid Inhoud presentatie - Kort voorstellen Consument en Veiligheid - Cijfers over ongevallen in huis - Wat is de

Nadere informatie

Spoedeisende psychiatrie & beoordeling van suïcidaal gedrag R.F.P. DE WINTER, M. DASSEN M.H. DE GROOT A.M. VAN HEMERT

Spoedeisende psychiatrie & beoordeling van suïcidaal gedrag R.F.P. DE WINTER, M. DASSEN M.H. DE GROOT A.M. VAN HEMERT Spoedeisende psychiatrie & beoordeling van suïcidaal gedrag R.F.P. DE WINTER, M. DASSEN M.H. DE GROOT A.M. VAN HEMERT WWW.SUICIDALITEIT.NL Inhoud Algemeen: suïcidaal gedrag in Nederland Informatie over

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M.

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M. Regionale VTV 2011 Levensverwachting en sterftecijfers Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Levensverwachting en sterftecijfers Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Val in sanitaire ruimten (55 jaar en ouder)

Val in sanitaire ruimten (55 jaar en ouder) Val in sanitaire ruimten (55 jaar en ouder) Samenvatting De ernst van het probleem rond vallen bij ouderen blijkt uit het grote aantal Spoedeisende hulpbehandelingen (SEH), het hoge aandeel opname na SEH-behandeling,

Nadere informatie

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill.

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. secondant #2 april 2009 7 Geweldsdelicten tussen - Daling van geweld komt niet uit de verf Crimi-trends

Nadere informatie

Forensische verpleegkunde; als je verder kijkt!

Forensische verpleegkunde; als je verder kijkt! Forensische verpleegkunde; als je verder kijkt! Forensische verpleegkunde; als je verder kijkt! Waarom een opleiding Forensische Verpleegkunde? Forensisch-medisch onderzoek is nodig voor waarheidsvinding.

Nadere informatie

Jaaroverzicht Verkeersongevallen Lichamelijk Letsel 2014 PZ GRENS (KALMTHOUT)

Jaaroverzicht Verkeersongevallen Lichamelijk Letsel 2014 PZ GRENS (KALMTHOUT) Jaaroverzicht Verkeersongevallen Lichamelijk Letsel 4 Jaaroverzicht Verkeersongevallen 4 Verkeersongevallen en slachtoffers per gemeente Essen # Ongevallen met doden # Ongevallen met lichamelijk letsel

Nadere informatie

Letselongevallen van voetgangers en fietsers

Letselongevallen van voetgangers en fietsers (Bijdragenr. 49) Letselongevallen van voetgangers en fietsers Drs. R. Methorst (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart) Drs. P. Schepers (Rijkswaterstaat Dient Verkeer en Scheepvaart) Door gebruikmaking

Nadere informatie

Overlijden van een dierbare

Overlijden van een dierbare Overlijden van een dierbare Informatie voor de nabestaanden Een dierbare van u is overleden. Omdat het u nu moeilijk zal vallen uw aandacht te richten op formaliteiten, ontvangt u deze brochure. Hierin

Nadere informatie

Samenvatting. Keuze voor à terme sterfte. Hoe werkt perinatale audit in de praktijk?

Samenvatting. Keuze voor à terme sterfte. Hoe werkt perinatale audit in de praktijk? Samenvatting In 2003 blijkt uit de eerste Peristatstudie dat de perinatale sterfte in 1998 2000 in Nederland het hoogst is binnen de toenmalige Europese Unie. In 2004 is de sterfte in Nederland gedaald

Nadere informatie

Is de fietser kwetsbaar?

Is de fietser kwetsbaar? Is de fietser kwetsbaar? Jorrit Harbers Traumachirurg UMCG 19 februari 2014, pag. 2 ACHTERGROND FIETSONGELUKKEN Chirurgen zien een stijging van het aantal letsels door fietsongelukken. De overheid moet

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands * 137 Samenvatting Het doel van deze dissertatie was het beschrijven van lange termijn resultaten van ernstige tot zeer ernstige ongevalslachtoffers. Ernstig werd gedefinieerd als een letselernst van 16

Nadere informatie

Vuurwerkongevallen 2013-2014

Vuurwerkongevallen 2013-2014 Vuurwerkongevallen 2013-2014 Susanne Nijman Huib Valkenberg Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam januari 2014 Vuurwerkongevallen 2013-2014 2 Intern rapport: IR 598 Projectnummer:

Nadere informatie

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG) De Molen 30, 3994 DB Houten Postbus 1010, 3990 CA Houten T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Een arbeidsongeval! Wat nu? Wilt

Nadere informatie