EM Agriton in de schapenhouderij

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EM Agriton in de schapenhouderij"

Transcriptie

1 EM Agriton in de schapenhouderij 1. Inleiding 2. EM en de bodemvruchtbaarheid 3. Praktische toepassingen van EM in de schapenhouderij 4. Toelichting bij de producten van EM-Agriton 5. Praktische aanpak en ervaringen van Hessel Boersma, schapenhouder 6. Meer info over EM en de mogelijke toepassingen 1. Inleiding Als schapenhouder ben je op zoek naar verbeteringen van de aanpak, de bedrijfsvoering en de verzorging van je schapen. Gezonde schapen zijn tenslotte altijd de basis van het bedrijf. Of je nou slachtlammeren produceert, landschapsbeheer uitvoert of een zorgboerderij beheert, een goede gezondheid van de dieren resulteert altijd in een betere omzet, efficiëntie en arbeidsvreugde. Natuurlijk is het veel beter en prettiger om preventief te werk te gaan in plaats van te reageren op problemen die de kop op steken. Veel schapenhouders zijn daarnaast op zoek naar duurzame alternatieven en een bredere maatschappelijke inbedding van hun bedrijf. Een alternatief bijvoorbeeld voor het gebruik van formaline of zinksulfaat bij de klauwverzorging of het laag houden van het antibiotica en wormmiddelen gebruik zijn. De EM-technologie past goed in deze benadering. EM is de afkorting van Effectieve Micro-organismen. EM is een combinatie van nuttige, opbouwende micro-organismen, die vrij in de natuur voorkomen en niet gemanipuleerd zijn. EM bevat melkzuurbacteriën, gisten, actinomyceten, fotosynthetiserende bacteriën en schimmels. Ieder van deze Effectieve Microorganismen heeft specifieke taken en bevorderen bovendien elkaars werking. EM kan ingezet worden voor de bodemvruchtbaarheid en een optimalisering van de ruwvoerwinning van eigen bedrijf, als ook voor gezonde dieren en een beter stalklimaat tijdens de lammertijd. Op basis van de ervaringen op melkveebedrijven en de resultaten van onderzoek op de Landbouwuniversiteit kun je concluderen dat het EM Agriton systeem voor de veehouderij een belangrijke bijdrage kan leveren aan het oplossen van problemen waar de veehouderij in toenemende mate mee wordt geconfronteerd. (lees meer op: Hierna volgt eerst een beschrijving hoe EM kan worden aangewend om bij te dragen aan een verbeterde bodemvruchtbaarheid (2). Ook het maken en gebruiken van bokashi (compost) komt aan bod. Daarna worden er enkele praktische tips gegeven om met EM-technologie aan de slag te gaan in de schapenhouderij (3), op stal, in de wei of anderszins. Vervolgens vindt er een toelichting plaats van een aantal EM- Agriton producten (4). Tot slot treft men een weergave aan van de ervaringen van het gebruik van EM in de schapenhouderij, zoals opgetekend door Hessel Boersma (5).

2 2. EM en de bodemvruchtbaarheid Bodems verarmen aan belangrijke mineralen Door tientallen, honderden jaren lang gewassen te verbouwen en te oogsten, beginnen belangrijke minerale stoffen te ontbreken. Deze minerale stoffen worden met de oogst aan de bodem onttrokken en indien niet meer aangevuld, loopt de opbrengst terug, vermindert de plantkwaliteit en verschijnen ziekten en schadelijke insecten. De gebrekverschijnselen worden overgedragen op dier en mens. Dit gebrek aan belangrijke sporenelementen wordt nog versterkt wanneer gronden humusarm zijn. Een perfecte humusbemesting en het verzorgen van het bodemleven, een goede vruchtwisseling en bodembewerking helpen uiteraard om de verarming tegen te gaan. Maar meestal (of vaak?) wordt dat wat de bodem aan bepaalde sporenelementen ontbreekt, daarmee niet aangevuld. Het heeft heel lang geduurd voordat de oorzaken van verschillende plantenziekten werden onderkend: het ontbreken van bepaalde minerale stoffen veroorzaakt ziekten. Zo veroorzaakt het ontbreken van borium schurft bij aardappelen. Wortels gaan bij boriumgebrek scheuren. Kalk- en selenium gebrek maken vee onvruchtbaar. Zinkgebrek verzwakt de plant en maakt ze beattelijk voor virusinfecties. Zink is onmisbaar voor de eiwitvorming in planten. Kobaltgebrek is verantwoordelijk voor verschillende ziekten bij schapen en runderen. Het is moeilijk en erg kostbaar om grond te laten analyseren en daarmee vast te stellen welke sporenelementen er wel of niet in de bodem zitten. De natuur geeft in de vorm van zeeschelpenkalk, kleimineralen en oergesteentemeel alle noodzakelijke en essentiële minerale sporenelementen. Ook die welke misschien nog niet gemeten en gewogen kunnen worden d.m.v. een grondonderzoek. Het EM Agriton systeem Met het EM Agriton systeem wordt de bodemvruchtbaarheid verbeterd, wat tot gezondere gewassen en op die manier voor een betere voeding van de dieren zorgt. Met de kringloopaanpak 'bodem plant dier mest', gebruik makend van Ostrea zeeschelpenkalk, Edasil kleimineralen en Effectieve Micro-organismen (EM) is het mogelijk om door middel van een gezonde bodem en dus voeding uiteindelijk een gezonder dier te houden. Bokashi - Fermenteren van organisch materiaal Bokashi is de Japanse naam voor gefermenteerd organisch materiaal. Bokashi bestaat uit een mengsel van organische materialen, die met behulp van EM worden gefermenteerd, waarbij vele stofwisselingsproducten van micro-organismen worden gevormd zoals: enzymen, vitaminen, antioxidanten en andere bio-actieve stoffen. Een juiste en regelmatige toediening van Bokashi is van wezenlijk belang voor het voeden van de microflora in de bodem.

3 EM en het maken van vaste mest Een van de belangrijkste factoren van het teruglopen van de bodemkwaliteit is te wijten aan het verminderen van de koolstof giften aan de bodem. Koolstof als energiebron en motor van levensprocessen is onmisbaar. Zodra het gehalte aan koolstof (lees energie) uit de bodem terug loopt neemt de activiteit van het bodemwortelleven (micorrhiza) af. Door het afnemen van de micorrhiza neemt ook het herstelvermogen van de bodem af, waardoor problemen met draagkracht, waterafvoer, slempgevoeligheid en trekkracht negatief worden beïnvloed. Uiteindelijk zullen de ziekteonderdrukkende aspecten van een gezonde bodem in evenwicht negatief worden beïnvloed, waardoor de ziektegevoeligheid van de gewassen toe zal nemen en de opbrengst onder druk zal komen te staan. De technologische vooruitgang ten spijt zien wij dat de fysiologische en biologische kwaliteit van onze bodems nog steeds afneemt. Het resultaat is vaak een moeilijk bewerkbare bodem welke moeilijk in staat is, zonder ingrijpende hulpmaatregelen, een goed en gezond gewas voort te brengen. Een kwart van alle landbouwgrond op aarde is in sterke mate uitgeput. Dat is de uitkomst van een rapport van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties. Onder de risicogebieden is ook West-Europa. Toename van koolstof (C) Koolstof en stikstof zijn elementen die voor een gezond bodemleven van groot belang zijn. In een bodem met een tekort aan stikstof zal het organisch materiaal moeilijk door het bodemleven te verwerken zijn wat vervening tot gevolg zal hebben. Er volgt een ongebreidelde toename van organisch materiaal welke niet in humus kan worden omgezet. Er vindt geen of nauwelijks mineralisatie plaats. Gewassen zullen gemakkelijk gebrekverschijnselen vertonen en de opbrengst zal achteruit gaan. Is er echter een tekort aan koolstof dan vindt er eigenlijk het omgekeerde plaats. Het bodemleven wordt opgejaagd door de stikstof en deze hebben voor het maken van eiwitten koolstof nodig. Het bodemleven gaat nu versneld organisch materiaal afbreken wat een verhoogde mineralisatie tot gevolg heeft. De gewassen tieren welig en de opbrengst is goed tot dat de bodem aan energie is uitgeput, m.a.w. de koolstof (brandstof) raakt op. Het gevolg is dat de teelt verder gaat als een soort substraat teelt met gevolgen voor de grond zoals boven beschreven. Om een goed bodemleven in stand te houden moet het bodemleven gevoed worden met een voedingstof welke een verhouding tussen koolstof en stiksof bevat van ca. 20 (C/N quotiënt). Bij een verhouding van ca. 20 maal zoveel koolstof (C) als stikstof (N) is het voor het bodemleven een ideale situatie. Er vindt geen vervening plaats en ook de mineralisatie komt niet in een stroomversnelling. Dierlijke mest staat bekend als een meststof welke het organische stof gehalte in de bodem op pijl houdt. Dit is een verhaal gebaseerd op ervaringsfeiten vanuit het verleden. Men is daarbij geheel aan het feit voorbij gegaan dat de mest die wij vandaag gebruiken (drijfmest) een heel ander C/N quotiënt heeft dan de vaste mest waarvan in het verleden sprake was. Een ieder weet welke gevolgen het uitrijden van zeugenmest en vleesvarkensmest op ons bouwland heeft. Beide mestsoorten hebben een lage C/N verhouding (5 10), net als kippenmest. Een positief effect

4 gaat uit van een hoge C/N verhouding, die gevonden wordt in groenbemester en vaste mest (van bijvoorbeeld schapen en paarden). Om bodemleven en daarmee de bodem van een optimale voedingstof te voorzien hebben we dus een mestsoort nodig welke een C/N verhouding heeft van ca Een dergelijke voedingstof is voorhanden in de vorm van schapen- en paardenmest. Door deze mest ook nog te fermenteren met behulp van Effectieve Microorganismen, Ostrea zeeschelpenkalkmeel en Edasil Kleimineralen ontstaat een product met een C/N verhouding welke veel beter past in de behoeftes van de bodem en het bodemleven. Dit fermentatieproces kenmerkt zich door de lage temperaturen (met behoud van enzymen), onderdrukking van geuren en weinig vliegen. Het eindproduct is vanaf ca. 10 weken bruikbaar, het langer laten fermenteren heeft geen nadelige gevolgen op het proces. In Japan is het fermenteren m.b.v. bacteriën reeds zeer lang bekend: Bokashi. Van Bokashi is bekend dat dit de activiteit van de bodem verbeterd en bijdraagt aan een ziekte onderdrukkende gezonde bodem. Het proces van fermentatie in Bokashi is het onder anaërobe omstandigheden omzetten van lange koolstofketens naar kortere koolstofketens. Deze kortere ketens zijn meestal de uitscheidingsstoffen van de fermenters (micro-organismen). Door het anaërobe proces stijgt de temperatuur niet boven de veertig graden. Gevormde gassen worden weer als voedingsstof voor de ontwikkelende bacteriën gebruikt. Deze kortere ketens (uitscheidingsstoffen) hebben ook een wortel stimulerende en een ziekte onderdrukkende werking. Doordat er veel minder energie en stikstof verloren gaat dan bij regulier composteren (Stikstofverliezen van 20 tot 40 % zijn gangbaar) en de temperatuur lang niet zo hoog oploopt kan men met minder kilo s materiaal een veel groter effect verwachten. Bokashi kan zowel bovengronds als in de grond worden aangebracht. 3. Praktische toepassingen van EM in de schapenhouderij Gebruik van EM in de stal Ter bevordering van de fermentatie van de mest en om de vorming van ammoniak (stikstof) in de stal te onderdrukken wordt het EM Agriton systeem ook op stal toegepast. Strooi ±25-50 gram Edasil Kleimineralen per m² per dag over de strolaag in de stal. Ook Vulkamin (lees verderop) kan eventueel als goed alternatief voor Edasil kleimineralen worden gebruikt. Breng minimaal éénmaal per week een hoeveelheid van 100 ml Microferm per m² goed verdeeld over de strolaag aan in de stal. U kunt ook een oplossing maken van 1 liter Microferm met 4 liter water en deze hoeveelheid in enkele malen binnen 1 week over het strooisel verdelen met bijv. een rugspuit. (lees hierover ook het stukje van Hessel Boersma).

5 Bokashi maken van schapenmest Schapenmest bevat ongeveer tussen de 30 en 50% droge stof. Goede Bokashi heeft een droge stof gehalte van minimaal 30 en maximaal 50% droge stof. Indien in de stal al Microferm en kleimineralen worden toegediend hoeft dit op de mesthoop niet meer te gebeuren, dek dan na het uitmesten telkens de hoop af. Bokashi maken (fermentatie) is tenslotte een anaeroob proces. Benodigdheden per 5 ton verse schapenmest: Ca. 60 kg kleimineralen Ca. 60 kg zeeschelpenkalkmeel Ca. 10 ltr Microferm Werkwijze: 1) Verdeel tijdens het uitmesten een deel van de zeeschelpenkalk en kleimineralen en de Microferm over de mest 2) Verspreid vervolgens een hoeveelheid Microferm, verdund met water over de hoop en dek deze af 3) Bij later uitmesten kan de mest hier gewoon tegen aan gebracht worden Probeer zoveel als mogelijk de lucht uit de hoop weg te duwen. Dek daarna de gemaakte hoop luchtdicht af en laat deze minimaal zeven weken afgedicht. Hoe langer de hoop dicht blijft hoe beter het resultaat. Indien de bokashi/mest niet wordt gebruikt op het eigen bedrijf, maar wordt afgevoerd, zal deze behandelde mest zeer gewaardeerd worden. Vooral voor de biologische tuinder of akkerbouwer liggen hier kansen om meer opbrengst te halen uit de stalmest. Gebruik van EM in de wei Strooi eens per drie jaar 500 kg Ostrea zeeschelpenkalk per hectare over de weide. Strooi ieder jaar 200 kg Edasil kleimineralen per hectare over de weide. Sproei 5 keer per jaar 20 liter Microferm in 400 liter water per ha of geef deze hoeveelheid Microferm mee tijdens het beregenen, zodat per jaar minimaal 100 liter Microferm per hectare over de weide wordt toegediend. Gebruik van EM in voetbaden en drinkwater EM wordt op sommige bedrijven ook voor andere doeleinden toegepast. Zo wordt EM gebruikt in voetbaden (1 op 10 verdund) i.p.v. formaline en in drinkwater tegen diarree (verdunning 1 op 1000). De resultaten hiervan zijn moeilijk te interpreteren, mede omdat uniformiteit in de toepassing ontbreekt. Op verschillende bedrijven waar EM in een voetbad voor kalveren werd gebruikt nam het aantal klauwproblemen af. Tevens herstelden kalveren met diarree zeer snel na het drinken van verdunde EM (lees voor onderzoeken uitgevoerd door onder andere de Landbouwuniversiteit in Wageningen). Zonder plotseling alle andere maatregelen overboord te gooien, liggen hier kansen om met EM een bijdrage te leveren aan de gezondheid van de schapen en lammeren. Men moet vooral proberen de EM functie te begrijpen en toe te passen in de bedrijfsvoering waar mogelijk.

6 In Zuid-Limburg werden goede ervaringen opgedaan met het besprenkelen van de plek rond de drinkbakken in de wei (met een gieter) om uitbreiding van klauwproblemen onder de schapen te voorkomen. Tevens werd EM aan het drinkwater toegevoegd (voor de lammeren). Ook werd na het schoonmaken en bekappen van de klauwen met een plantenspuit EM op de klauw en in de tussenklauwspleet gespoten. Schapen herstelden met deze verzorging van hun klauwproblemen, nadat in een eerder stadium een behandeling met CTC-spray en antibiotica (LincoSpectine) niet tot het gewenste resultaat had geleid. Het voeren van Syn-Vital Ter verhoging van de natuurlijke weerstand van het dier kan men een schaap tot 50 gram Syn-Vital per dier per dag bij voeren. Syn-Vital is een gefermenteerd organisch materiaal dat rijk is aan probiotica. Gras en Maïskuil behandeling: Voor het behandelen van de kuil mengt men 2 liter EM-Silage op 100 liter water en vervolgens verdeelt men van dit mengsel 4 liter per ton in te kuilen product. Voor het gebruik van EM in de ruwvoervoorziening is er veel meer informatie beschikbaar bij provinos Zie ook: 4. Toelichting bij de producten van EM-Agriton Ostrea Zeeschelpenkalk Zeeschelpenkalk is rijk aan calcium en bevat veel sporenelementen (o.a. magnesium, koper, ijzer, mangaan, zink, kobalt). Het gebruik van zeeschelpenkalk bevordert een stabielere ph en is een langdurige werkende calciumbron die het bodemleven stimuleert. Een juiste ph is van groot belang voor het juist functioneren van de processen in de bodem. Wanneer de bodem te zuur is, heeft dit een opbrengstverlagend effect. Zeeschelpenkalk verhoogt de bodemvruchtbaarheid, verbetert de structuur van de bodem en activeert het leven daarin. Edasil Kleimineralen Een optimale structuur van de bodem is van essentieel belang voor het functioneren van de processen. Edasil Kleimineralen zorgen daarvoor en brengen ook de mineraalhuishouding op peil. Deze kleimineralen bezitten door hun specifieke plaatjesstructuur een enorm zwelvermogen en hebben de capaciteit om grote hoeveelheden water en voedingstoffen te binden. Daardoor wordt een betere uitwisseling van voedingsstoffen tussen bodem en plant bereikt en dus een gezonder gewas. De grote zwelcapaciteit van deze kleimineralen zorgt duidelijk voor een beter vochthoudend vermogen. Deze kleimineralen werken ook aan de opbouw van het kleihumuscomplex. Dat leidt tot een actiever bodemleven en op termijn minder gebruik van kunstmeststoffen. Vulkamin Vulkamin is een oergesteentemeel, het levert de bodem de waardevolle minerale stoffen en de broodnodige spoorelementen voor een goede weerstand van de planten tegen allerlei ziekten en plagen. Gebrekverschijnselen worden hierdoor opgeheven en het natuurlijke evenwicht hersteld.

7 De uit de mest afkomstige ammoniak wordt direct aan Vulkamin gebonden. Dit vermindert de penetrante ammoniaklucht, verbetert het stalklimaat en vermindert vliegenplagen. De mest wordt verrijkt met minerale stoffen en spoorelementen, wat tevens de omzetting van de mest versnelt. Effectieve Micro-organismen Het microbiële evenwicht in de bodem bevordert de groei, de opbrengst en de gezondheid van de gewassen. Door het regelmatig enten van Effectieve Microorganismen wordt de diversiteit van de bodem verhoogd. Organisch materiaal wordt omgezet in duurzame humus. De chemische, fysische en biologische eigenschappen van de bodem worden beter. Syn-Vital Syn-Vital is een probiotica op basis van met EM gefermenteerde tarwezemelen. In tegenstelling tot droge probiotica bevat Syn-Vital nog de levende micro-organismen en hun uitscheidingsstoffen, zoals antioxidanten en andere bio-actieve stoffen. Het zijn juist deze stoffen die een positieve bijdrage leveren aan de vertering en daardoor als gezondheidsbevorderend worden gezien. Melkzuurfermentatie is het proces waarbij melkzuurbacteriën (lactobacillen) de aanwezige koolhydraten omzetten in melkzuur. Van alle natuurlijke fermentatieprocessen is melkzuurfermentatie één van de oudste en gezondste. Syn-Vital is licht verteerbaar en makkelijk opneembaar. Het maken van EM-A // Microferm Effectieve Micro-organismen (EM) worden in geconcentreerde en stabiele vorm geleverd (EM-1) in plastic flessen van 250 ml, 1 en 10 liter. De microorganismen dienen voor gebruik te worden geactiveerd door toevoeging van water en rietsuikermelasse. Na activering ontstaat EM-A (Actief), ook wel Microferm genaamd. EM-A kan verder verdund worden met water voor toepassing op stal of in de wei. DOSERING voor activering: 50 ml melasse 50 ml EM1 (Effectieve Micro-organismen, inactief) 950 ml water Samen levert dit 1 liter EM-A (ongeveer 50 ml ontsnapt in de vorm van gas) BEREIDING: Vul een maatbeker van 1 liter voor de helft met handwarm water. Los hierin 50 ml melasse op (goed roeren, de melasse is dik en lost niet zomaar op) en 50 ml EM1. Vul met handwarm water aan tot een liter. Daarna goed roeren. Het is belangrijk dat u kwalitatief goed water gebruikt, met zo min mogelijk chloor of andere chemicaliën. Ook regenwater of bronwater is een goede optie. Schenk deze vloeistof in een plastic container, fles of jerrycan (liefst geen glas) en sluit deze met een waterslot (zie afbeelding), er mag geen zuurstof bijkomen. Als je geen waterslot hebt, kun je in de dop van de fles een klein gaatje maken met een dunne spijker of naald. Zo kan CO 2

8 gas wel ontsnappen en zal er maar weinig of geen lucht (met zuurstof) naar binnen kunnen. Zet de fles op een zo warm mogelijke plek, bijvoorbeeld bij de verwarmingsketel tussen de 25 en max 40 C. Na ongeveer 7 dagen is de EM-A (= EM-1 geactiveerd ) of Microferm klaar voor gebruik. De geur en smaak is zuur. De vloeistof dient een ph waarde te hebben tussen 3,3 en 3,8 te meten met een ph-indicator of lakmoespapiertje. Lager dan 3,3 is prima. Boven de 4,5 is niet goed. Indien de temperatuur lager is dan 25 C zal de fermentatie wat langer duren dan 7 dagen. Onder de 20 C duurt het wel 2 weken. Als er witte schimmel op komt te staan is dat goed. (De witte schimmel is dezelfde als die van de franse kazen, zoals Camembert of Brie). De EM-A (Microferm) kun je in een gesloten plasticfles en op een donkere plaats bewaren (niet in de koelkast). Gebruik EM-A liefst binnen 4 weken na productie. EM-A voor gebruik verdunnen, afhankelijk van de toepassing: Bijvoorbeeld 1 liter met 7 liter water voor de mest, 1 op 10 liter voor het voetenbad, en 1 op 1000 vor het besproeien van planten. Dit is dan de EM-oplossing. 5. Praktische aanpak en ervaringen van Hessel Boersma, schapenhouder Hessel Boersma is al enkele jaren aan het werk met EM binnen zijn schapenhouderij. Hij is bereid zijn ervaringen met andere schapenhouders te delen, maar zegt er duidelijk vooraf bij dat het vooral een kwestie is van uitproberen wat het beste bij je past. Op stal EM gebruik ik minimaal één maal per week, maar als de stal nat is, bijvoorbeeld door vruchtwater van veel geboorten of een hoge luchtvochtigheid, dan gebruik ik het soms wel drie maal in de week, maar dat gebeurt niet vaak. Ik pas EM toe in de stal vlak voor het opstrooien. Mijn stal is verdeeld in 6 afdelingen van 72 m² en dan heb ik genoeg aan 8 liter EM oplossing (met water verdunde EM- A). Ik gebruik 1 liter EM-A op 7 liter water, samen dus 8 liter product. Het beoogde doel was om een betere stalmest te maken om zo zonder kunstmest te kunnen boeren, maar we zagen bovendien dat we minder muggen in de stal kregen. Ook merkten we dat de "explosie" slechte poten achterwege bleef. In de wei merkten we op dat ons bodemleven in de grond verdrievoudigde. We denken dat we tot wel 75 kilo zuivere stikstof uit de atmosfeer halen met dat bodemleven. Op stal hebben we veel minder longproblemen, waarschijnlijk vooral omdat de ammoniak wordt vastgelegd en er een prettiger klimaat heerst. Door mijn achtergrond kan ik veel van deze zaken verklaren, maar er zijn ook dingen die ik niet goed kan verklaren. Daarom heb ik mensen gezocht die hier al langer mee bezig waren, zoals AGRITON en onze voer leverancier. Die namen mij bij de hand en nu jagen we elkaar op en pionieren we verder.

9 De klauwverzorging In alle eerlijkheid, ik heb nog steeds schapen met problemen met de poten, maar wel een heel stuk minder dan vroeger. Ik heb Flevolanders, een ras met gevoelige poten. Ik bekap mijn schapen twee maal per jaar. Vorig jaar heb ik het voetbad met EM vier maal toegepast, gewoon als de dieren naar een schone weide gingen en als de dieren er aan toe waren, met name de warme natte maanden (Hondsdagen weer). De verdunning van EM-A is dan 1 op 10 liter, met niet te koud water, het liefst 38 graden. We werken echter niet in een laboratorium, dat is dus niet altijd haalbaar, maar geeft wel het beste resultaat. We laten de dieren er niet door heen rennen, maar geven ze even de tijd, ca. 2 minuten. Individueel behandel ik wel dieren met een planten spuit met dezelfde verdunning, maar dan een paar dagen achter elkaar. Om de goede bacteriën aan te laten slaan is tijd nodig. EN het bad moet je na gebruik legen over het land, dan heb je het volgende jaar een mega gras groei op die plek! De Mesthoop De mesthoop behandel ik niet na, ik zorg namelijk met mijn wekelijkse behandelingen dat de potstal reeds is doordrenkt met goede bacteriën. Bij het uitmesten maak ik er een hoge hoop van. Ik dek de hoop niet af (dat moet eigenlijk wel, omdat het hier om een anaerobe proces gaat). Ik hoop wel altijd op een klein regenbuitje voor nog wat vocht. Je zult zien dat de hoop niet gaat broeien en dit is voor echt heel veel mensen een vreemde ervaring, want we zijn nu niet aan het composteren (verrotten) maar werken aan het behoud van onze mineralen. Met name koolstof en stikstof. Dit noemen we fermenteren, DUURZAME LANDBOUW. Wel zorg ik voor zo min mogelijk zuurstof in de hoop door de hoop een beetje aan te drukken. Als je de hoop ook nog luchtdicht afsluit en het zes weken laat zitten heb je een kunstmest waardig product. Andere reacties Afgelopen herfst had ik de heer Klaver van het PVE op visite en heb hem op het fenomeen EM gewezen en de Q koorts problematiek er bij gepakt. Q koorts wordt via de lucht verspreid en komt in de stal tot ontwikkeling. Bij een abortus, moet je dan wachten tot dat de bacteriën zich gaan vermeerderen? Ik dacht het niet. Als je de mest op stal hebt geënt met EM komen ze maar moeilijk tot ontwikkeling, meen ik. In ieder geval heb je ze afgezwakt. De heer Klaver zag gras groeien in zijn kopje koffie en sprak 10 minuten niet, dit was werkelijk nieuw voor hem. Dit is voorlopig een ballonnetje van mijn kant. Andere waarneembare effecten In de afgelopen herfst (2012) hadden wij geen of nauwelijks roest op het gras, en dat terwijl hier de hele omtrek geel was van de roest. Bij ons was het gras groen, zoals het hoort. Ook is bij ons in het voorjaar het gras eerder groen dan bij de buren. Dit komt volgens mij door het actieve bodem leven, en daarmee een hogere bodemtemperatuur. Er zijn ook meer mollen en molshopen, het gras is iets stuctuurrijker en we krijgen meer weidevogels in de omgeving. Zit er voor hen meer voedsel in de grond?

10 Eerlijk is eerlijk, myiasis komt net zo veel voor als vroeger en na de ervaring omtrent de muggen in de stal had ik een dalende tendens verwacht. Mijn voornemen is om al mijn land te bekalken met zeeschelpenkalk, niet alleen om de kalk, maar meer om de mineralen die je op de koop toe krijgt, zodat ik die dure lik emmers ook niet meer hoef te kopen. Ik meen dat de mineralen die via het gras opgenomen worden beter op hun plek komen dan via een lollie (likemmer). Tot zover mijn ervaringen. Veel succes. Hessel Boersma 6. Meer info over EM en de mogelijke toepassingen Websites: Boeken: EM in de Praktijk, door Franz-Peter Mau, uitgegeven door Jan van Ark Geheimen van de vruchtbare bodem, door Erhard Hennig Effectieve Micro-organismen, voor een duurzame landbouw en een gezond milieu, Teruo Higa DVD: Life in the soil, ca. 30 minuten Youtube: &feature=results_main etc. Provinos Schapenadviesgroep Versie: Maart 2013 Judith van Andel & Philippe van der Grinten Web: Mail: Telf.:

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi Effectieve Micro-organismen De praktijk van het maken van bokashi De bokashi-emmer De emmer kan luchtdicht worden afgesloten. Onderin zit een rooster, waardoor de GFT niet op de bodem kan komen. Daar wordt

Nadere informatie

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar 17-1- Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar BODEM De Bodem Van Groot naar Klein tot zeer klein 2 1 17-1- Bodemprofiel Opbouw van de bodem Onaangeroerd = C Kleinste delen = 0 en A Poriënvolume

Nadere informatie

Samenstelling en eigenschappen

Samenstelling en eigenschappen Samenstelling en eigenschappen Mest is onder te verdelen in kunstmest en natuurlijke mest. Natuurlijke mest is op zijn beurt weer onder te verdelen in mest van dierlijke herkomst en mest van plantaardige

Nadere informatie

Bokashi uitgelegd. TIEN Bokashi-feiten

Bokashi uitgelegd. TIEN Bokashi-feiten TIEN Bokashi-feiten Bokashi is een Japans woord voor goed gefermenteerd organisch materiaal dat terug wordt gegeven aan de bodem. Een kringloopconcept met als doel de microbiële diversiteit in de bodem

Nadere informatie

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1 Opdrachten Organische bemesting opdrachten 1 Inleiding Je weet dat je melk moet drinken om voldoende calcium binnen te krijgen voor de opbouw van je botten. Calcium is dus een belangrijk element voor de

Nadere informatie

Bodemmonster Bodemmonster

Bodemmonster Bodemmonster Evenwicht in de volkstuin? Evenwichtige bemesting Bodemmonster Bodemmonster Belangrijk om te weten: Fosfaat laag: voldoende bemesten Kali laag: voldoende bemesten of bijsturen Magnesium laag: bijsturen

Nadere informatie

ORGANISCHE STOF BEHEER

ORGANISCHE STOF BEHEER ORGANISCHE STOF BEHEER Weet wat je bodem eet! Anna Zwijnenburg van A tot Z landbouwadvies EVEN VOORSTELLEN Zelfstandig landbouwadviseur voor de akkerbouw/groenvoeder gewassen voor de thema s bodem, vruchtwisseling

Nadere informatie

in het huishouden in de tuin FilOsOFie OVeriGe ActiViteiten & slot

in het huishouden in de tuin FilOsOFie OVeriGe ActiViteiten & slot In het huishouden Onderhoud vloeren, wandtegels, keuken en badkamermeubels............................................ p 19 Geurvermindering, afvoerbuizen en afvoerputjes (septische put)...........................................

Nadere informatie

TUINBOX COMPLETE TUINBEMESTING- EN ONDERHOUDSPAKKET

TUINBOX COMPLETE TUINBEMESTING- EN ONDERHOUDSPAKKET TUINBOX COMPLETE TUINBEMESTING- EN ONDERHOUDSPAKKET ACHTERGROND INFORMATIE, UITLEG VAN DE PRODUCTEN, DOSERINGEN EN PRAKTISCHE TOEPASSINGEN 100% NATUURLIJK MÉÉR DAN GOEDE BACTERIËN ALLEEN! EM Natuurlijk

Nadere informatie

TUINBOX COMPLETE TUINBEMESTING- EN ONDERHOUDSPAKKET

TUINBOX COMPLETE TUINBEMESTING- EN ONDERHOUDSPAKKET TUINBOX COMPLETE TUINBEMESTING- EN ONDERHOUDSPAKKET achtergrond informatie, uitleg van de producten, doseringen en praktische toepassingen. 100% NATUURLIJK Méér dan goede bacteriën alleen! EM Natuurlijk

Nadere informatie

Levende Grond; Voedsel Gezond! Stichting Wervel. De Zonnekouter. Machelen-aan-de-Leie 29 november 2014

Levende Grond; Voedsel Gezond! Stichting Wervel. De Zonnekouter. Machelen-aan-de-Leie 29 november 2014 Levende Grond; Voedsel Gezond! Stichting Wervel De Zonnekouter Machelen-aan-de-Leie 29 november 2014 De De boer boer de de dokter dokter van van de de toekomst toekomst?? De boer de dokter van de toekomst?

Nadere informatie

Gezond verstandavond 14 juni bij Fam. Doodeman te Birdaard

Gezond verstandavond 14 juni bij Fam. Doodeman te Birdaard Gezond verstandavond 14 juni bij Fam. Doodeman te Birdaard Doelstelling na WO II: nooit meer honger enorme toename voedsel productie Bertold Brecht:,,Erst das Fressen, dann die Moral Boerderijen worden

Nadere informatie

Kan een plant direct alle voedingszouten gebruiken die in dierlijke mest zit? Licht je antwoord toe.

Kan een plant direct alle voedingszouten gebruiken die in dierlijke mest zit? Licht je antwoord toe. Opdrachten Mestsoorten Puzzel Doel Je kunt: via een tabel verschillende mestsoorten met elkaar vergelijken; vormen van drollen bekijken en vaststellen van welke diersoort ze afkomstig zijn. Benodigheden

Nadere informatie

EM Agriton natuurlijk actief

EM Agriton natuurlijk actief EM Agriton natuurlijk actief Uitgave 2013 1 ste editie Duurzame bodenvruchtbaarheid in de paardenhouderij Over het gehele land zien we een Paardenmesthoop als EM-bodemverbeteraar Op een zomeravond in Vulkamin

Nadere informatie

Meer theorie over bodem & compost

Meer theorie over bodem & compost Basiscursus Ecologische Moestuin Meer theorie over bodem & compost Inhoud van de presentatie 1. Waarom biologisch? 2. Waar een moestuin aanleggen? 3. Inleiding bodem 4. Bodem: Minerale bestanddelen 5.

Nadere informatie

Veel leesplezier! Bertus Stip, Hoveniersbedrijf Stip

Veel leesplezier! Bertus Stip, Hoveniersbedrijf Stip Het bodemboek aanleg en onderhoud van de tuin Voorwoord De grond in de tuin, wat moeten we daar nu weer mee? Misschien heeft u zichzelf deze vraag wel eens gesteld. Wij van Hoveniersbedrijf Stip stellen

Nadere informatie

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Bijeenkomst PN DA Jongenelen oktober 2013 Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Waarom een grondanalyse? Inzicht krijgen in de beschikbare voeding voor de plant; Hoofdelementen; Sporenelementen; ph van de

Nadere informatie

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH De rol van minerale en organische meststoffen in de komende 10 jaar vanuit het oogpunt van de kunstmeststrooier fabrikant 2 Norbert Rauch 20151208 Grond om

Nadere informatie

Goede bemesting geeft gezonde planten

Goede bemesting geeft gezonde planten Goede bemesting geeft gezonde planten Door: HortiNova Opbouw van presentatie: Doel van gezonde bodem & plant Hoe groeit een plant? Hoe kan een plant ziek worden? Waarom moeten we bladgroen en wortels promoten

Nadere informatie

Waar leven is, zijn ook Enzymen

Waar leven is, zijn ook Enzymen Waar leven is, zijn ook Enzymen De verschillende functies van de Enzymen zijn ontelbaar veelzijdig, net zo als bij Microorganismen, maar Enzymen zijn geen Micro organismen. Het betreft hier dus geen levende

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box

Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box Stro is een perfect materiaal als strooisel voor in de ligboxen van onze koeien. Het is zacht en droog voor het melkvee, het zorgt voor een toename

Nadere informatie

Voeding. Bevroren voedsel Pas op met wortelen en bieten. Bewaar ze vorstvrij want. Jonge paarden en krachtvoer

Voeding. Bevroren voedsel Pas op met wortelen en bieten. Bewaar ze vorstvrij want. Jonge paarden en krachtvoer Voeding 1. Schimmelvrij hooi Strooi bij het opslaan van het hooi telkens wat keukenzout tussen de balen, de paarden vinden dit lekker, het beschermt tegen schimmels en het haalt nog wat vocht uit het hooi.

Nadere informatie

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Marjoleine Hanegraaf

Nadere informatie

Federatie Particulier Grondbezit.

Federatie Particulier Grondbezit. Levende Grond; Voedsel Gezond! Federatie Particulier Grondbezit. 29 mei 2015 De boer de dokter van de toekomst? De boer de dokter van de toekomst? Wetenschappelijk onderzoek: 17 miljoen mensen produceren:

Nadere informatie

1 Gewassen en hun afwijkingen Kennismaking met de plant Afwijkingen in de teelt Afsluiting 24

1 Gewassen en hun afwijkingen Kennismaking met de plant Afwijkingen in de teelt Afsluiting 24 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Gewassen en hun afwijkingen 9 1.1 Kennismaking met de plant 10 1.2 Afwijkingen in de teelt 17 1.3 Afsluiting 24 2 Afwijkingen voorkomen en bestrijdingsmethoden 25 2.1 Niet-parasitaire

Nadere informatie

Een mooie tuin? Bemest! Top 5 vragen en antwoorden over bemesting! + 5 tips van onze specialist

Een mooie tuin? Bemest! Top 5 vragen en antwoorden over bemesting! + 5 tips van onze specialist Een mooie tuin? Bemest! Top 5 vragen en antwoorden over bemesting! + 5 tips van onze specialist Inhoudsopgave 1 Waarom is bemesten zo belangrijk? p5 Hoe vaak moet ik eigenlijk bemesten? p6 4 3 Wat is het

Nadere informatie

Vragen. Groeien en bloeien

Vragen. Groeien en bloeien Groeien en bloeien Kamerplanten staan langer in de huiskamer dan een boeket of bloemstuk. Een plant heeft bepaalde zaken nodig om goed te kunnen groeien en bloeien. Om een goed advies te kunnen geven moet

Nadere informatie

WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen. Mijn naam: Eddo de Veer

WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen. Mijn naam: Eddo de Veer WEERBAAR Telen = Veerkracht in de plant brengen Mijn naam: Eddo de Veer HOE? Begin met een goede bodem analyse Ik werk met de Bodem Balans Analyse Het gaat om de verhoudingen van de mineralen aan het complex

Nadere informatie

Programma: Studiemiddag Klein- en Steenfruit

Programma: Studiemiddag Klein- en Steenfruit Programma: Studiemiddag Klein- en Steenfruit 1) Geïntegreerde gewasbescherming 2014 2) Selectieve gewasbescherming d.m.v. foggen 3) Mogelijkheden biologische bestrijding 4) Waarschuwings- en adviessystemen

Nadere informatie

Optimale groei met medewerking van bodem, bodembiologie en bemesting. Wilma Windhorst Boomteeltcursus Vlamings BV

Optimale groei met medewerking van bodem, bodembiologie en bemesting. Wilma Windhorst Boomteeltcursus Vlamings BV Optimale groei met medewerking van bodem, bodembiologie en bemesting Wilma Windhorst Boomteeltcursus Vlamings BV 130116 Schimmelziekten algemeen Chemisch systeem: brandjes blussen Ziekte vinden middel

Nadere informatie

Arenasessie: Biologische grondontsmetting als alternatief voor stomen

Arenasessie: Biologische grondontsmetting als alternatief voor stomen Arenasessie: Biologische grondontsmetting als alternatief voor stomen Gefinancierd door Ministerie van Economische Zaken en het Productschap Tuinbouw 20-12-2012, Daniël Ludeking, Roel Hamelink, André van

Nadere informatie

OVER ONS Hortiplantcare (HPC) is een vooruitstrevende onderneming gebaseerd op de ontwikkeling van nieuwe oplossingen en prducten die gewassen hogere

OVER ONS Hortiplantcare (HPC) is een vooruitstrevende onderneming gebaseerd op de ontwikkeling van nieuwe oplossingen en prducten die gewassen hogere PLANT CARE IN ITS ESSENCE WAAROM HORTIPLANTCARE GEBRUIKEN? Sterk geconcentreerde producten, en goedkoop in gebruik Alleen de beste natuurlijke grondstoffen Een uitgebalanceerd product programma voor de

Nadere informatie

Teeltvoorbereiding Antwoorden Meststoffen. W. Franken

Teeltvoorbereiding Antwoorden Meststoffen. W. Franken Teeltvoorbereiding Antwoorden Meststoffen W. Franken eerste druk, 2001 Artikelcode: 27059.2 & 27059.1 2001 Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen

Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen. Bemesting Blauwe Bessen Behoefte gewas Verloop in seizoen Sporenelementen Invloed van ph Breedwerpig, fertigatie of controlled release meststoffen? Problemen in de praktijk Nieuw perceel: Grondanalyse voor bepaling P, K, Mg,

Nadere informatie

inbreng en heeft als gevolg minder scaling (kalkafzetting in de vorm van calciumcarbonaat).

inbreng en heeft als gevolg minder scaling (kalkafzetting in de vorm van calciumcarbonaat). Mest verwerken Dierlijke mest is vaak vloeibaar en bevat onder andere ammoniak en ammoniumzouten. Men kan uit deze drijfmest ammoniumsulfaat maken dat als meststof kan dienen. Omdat de prijs van kunstmest

Nadere informatie

Aandacht voor moeder en kind

Aandacht voor moeder en kind Aandacht voor moeder en kind Teus van den Bout Jaarvergadering Swifter Schapenstamboek goede lammeren? Beginnen bij de basis! Groot onderhoud voor het dekken Evt. seleniumbehandeling voor het dekseizoen

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

1 Voedingselementen Voedingselementen Zuurgraad Elektrische geleidbaarheid (EC) Afsluiting 14

1 Voedingselementen Voedingselementen Zuurgraad Elektrische geleidbaarheid (EC) Afsluiting 14 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Voedingselementen 9 1.1 Voedingselementen 9 1.2 Zuurgraad 12 1.3 Elektrische geleidbaarheid (EC) 13 1.4 Afsluiting 14 2 Kunstmeststoffen 15 2.1 Indeling kunstmeststoffen

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115 voorste deel Onderzoek Onderzoek-/ordernr: Datum monstername: Datum verslag: 110027/001746286 07-10-2010 22-10-2010 Monster genomen bij: A. Dierhouder 8822 XX ARUM Grondsoort: Bemonsterde laag: Monster

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Uw klantnummer: 5001382 Postbus 170 NL- 6700 AD Wageningen T +31 (0)88 876 1010 E klantenservice@blgg.agroxpertus.com I blgg.agroxpertus.nl T monstername:

Nadere informatie

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 De vruchtbaarheid en de biologische activiteit van de bodem worden behouden en verbeterd - Door de teelt van vlinderbloemigen, groenbemesters

Nadere informatie

EM : EFFECTIEVE MICRO-ORGANISMEN. Méér dan goede bacteriën alleen!

EM : EFFECTIEVE MICRO-ORGANISMEN. Méér dan goede bacteriën alleen! EM : EFFECTIEVE MICRO-ORGANISMEN Méér dan goede bacteriën alleen! EM is de afkorting voor Effectieve Micro-organismen. Met een actief mengsel van menslievende micro-organismen maak je een fris huis, een

Nadere informatie

Wie niet durft te verdwalen vind geen nieuwe wegen

Wie niet durft te verdwalen vind geen nieuwe wegen Levende Grond; Voedsel Gezond! Wie niet durft te verdwalen vind geen nieuwe wegen LOKAAL VOEDSEL IJlst 26-10-2015 Over kringlopen gesproken Bodem-Plant-Dier-Mest...kringlooplandbouw...voedselkwaliteit

Nadere informatie

Bemesting. Fosfaatgebruiksnormen. Mestwetgeving Wettelijk op maisland: 112 kg N/ha/jaar en bij hoge PW 50 kg P205/ha/jaar 1-2-2016.

Bemesting. Fosfaatgebruiksnormen. Mestwetgeving Wettelijk op maisland: 112 kg N/ha/jaar en bij hoge PW 50 kg P205/ha/jaar 1-2-2016. Even Voorstellen Pascal Kleeven Akkerbouw/vollegrondgroentebedrijf Sinds1999 in dienst bij Vitelia-Agrocultuur Bemesting Wie teelt er maïs? Vragen Wie heeft er een mestmonster? Wie heeft er actuele grondmonsters?

Nadere informatie

VERHOGING ZIEKTEWEERBAARHEID IN LAND- EN TUINBOUWGEWASSEN DOOR GEBRUIK VAN COMPOST. ir. Koen Willekens

VERHOGING ZIEKTEWEERBAARHEID IN LAND- EN TUINBOUWGEWASSEN DOOR GEBRUIK VAN COMPOST. ir. Koen Willekens VERHOGING ZIEKTEWEERBAARHEID IN LAND- EN TUINBOUWGEWASSEN DOOR GEBRUIK VAN COMPOST ir. Koen Willekens INHOUD Compost en ziekteweerbaarheid Agro-ecosysteem Compost Compostthee Proeven met compost en compostthee

Nadere informatie

TIPS & TRICKS. TIP 5: Reinigen Bewateringssysteem

TIPS & TRICKS. TIP 5: Reinigen Bewateringssysteem TIP 5: Reinigen Bewateringssysteem Ongelijke waterafgiftes door leidingvernauwingen en/of verstopte druppelaars of sproei-installatie zijn een doorn in het oog van een kweker. Ongelijke bewatering verstoort

Nadere informatie

Organische stof in de bodem

Organische stof in de bodem Organische stof in de bodem Theorie C1 Wat is organische stof in de bodem? Organische stof in de bodem bestaat uit materiaal zoals bv. oogst- en plantenresten, compost en mest, maar ook het bodemleven

Nadere informatie

Belang van goed water

Belang van goed water Belang van goed water Dr Guillaume Counotte Wat is goed water? Smakelijk Beschikbaar Niet schadelijk voor dieren Niet schadelijk voor producten (ei, vlees) 1 Waterbehoefte Normale omstandigheden: 1,6-2

Nadere informatie

Waarom mestscheiding?

Waarom mestscheiding? Opdrachtnr.: 12061301 In opdracht van: Jan Feersma-Hoekstra Uitgevoerd door: Jan Siemen Atsma Datum: 13-6-12 Fermentatieproef dikke fractie koemest Doel Onderzoeken of de dikke fractie van koemest, afkomstig

Nadere informatie

Bovendien werkt EM- Silage broei-remmend, hierdoor ligt het rendement veel hoger. Er zijn namelijk veel minder inkuil en uitkuilverliezen.

Bovendien werkt EM- Silage broei-remmend, hierdoor ligt het rendement veel hoger. Er zijn namelijk veel minder inkuil en uitkuilverliezen. EM- Silage Doeltreffend inkuilmiddel voor een betaalbare prijs EM- Silage is een inkuilmiddel dat naast melkzuur bacteriën ook gisten bevat, dit in tegenstelling tot vele andere preparaten. Het is een

Nadere informatie

Om optimaal te groeien heeft een plant verschillende voedingsstoffen nodig:

Om optimaal te groeien heeft een plant verschillende voedingsstoffen nodig: Om optimaal te groeien heeft een plant verschillende voedingsstoffen nodig: Stikstof, voor de bovengrondse plantdelen en de vorming van eiwit Fosfaat, voor de wortelontwikkeling Kali, voor de sapstroom

Nadere informatie

inagro Code van goede praktijk bodembescherming advies organische koolstofgehalte en zuurtegraad ONDERZOEK & ADVIES IN LAND- & TUINBOUW

inagro Code van goede praktijk bodembescherming advies organische koolstofgehalte en zuurtegraad ONDERZOEK & ADVIES IN LAND- & TUINBOUW inagro ONDERZOEK & ADVIES IN LAND- & TUINBOUW Code van goede praktijk bodembescherming advies gehalte en zuurtegraad 2 Toelichting resultaten MTR_versie 2011 ORGANISCHE KOOLSTOF Organische stof en in de

Nadere informatie

Het EM Agriton systeem voor een gezonde tuinbouw

Het EM Agriton systeem voor een gezonde tuinbouw Het EM Agriton systeem voor een gezonde tuinbouw Boordevol product informatie en praktische handleidingen Inhoudsopgave Deel 1: Inleiding. 4 Deel 2: Problemen in de land en tuinbouw. 4 2.1. De produkten

Nadere informatie

Handleiding EM Effectieve Micro-organismen

Handleiding EM Effectieve Micro-organismen HOMEPAGE EMRO Nederland Agriton.com Handleiding EM Effectieve Micro-organismen Bereidingswijze & Toepassingen Nuttige & effectieve Micro-organismen voor een duurzame landbouw en een gezond milieu Gezond

Nadere informatie

Bodem en bodemverzorging

Bodem en bodemverzorging Bodem en bodemverzorging Compost en composteren Basisbemesting Basiscursus dl2. TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014 Vanavond Je eigen grond Soort, structuur, zorg Compost en composteren De natuurlijke

Nadere informatie

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle Wereldoriëntatie - Natuur Algemene vaardigheden: 1.1 & 1.2 Levende en niet-levende natuur: 1.3 & 1.5 Wereldoriëntatie - Techniek 2.16* Geschatte lesduur 50 minuten Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt

Nadere informatie

Ideale grond. Bodemleven. Bodemstructuur

Ideale grond. Bodemleven. Bodemstructuur Ideale grond Bodemleven Bodemstructuur Ideale grond Bodemleven Ideale grond Bodemleven KRINGLOOP Ideale grond Bodemleven Ideale grond Bodemleven Ideale grond Bodemleven Ideale grond Bodemleven Ideale grond

Nadere informatie

Verzorging. Pireco. Delumbri. Ter voorkoming van wormenoverlast. Delumbri. Dosering en toediening. Samenstelling en werking

Verzorging. Pireco. Delumbri. Ter voorkoming van wormenoverlast. Delumbri. Dosering en toediening. Samenstelling en werking Ter voorkoming van wormenoverlast Wormen kunnen grote overlast bezorgen wanneer deze in te groten getale voorkomen in de land- en tuinbouw, tuinen en plantsoenen. Ook op sportvelden is het van belang om

Nadere informatie

Plantenmestcapsules zelf maken

Plantenmestcapsules zelf maken Plantenmestcapsules zelf maken Categorie: aquarium planten en bemesting Of je nu een liefhebber bent van een rijk beplante aquarium, of een ander type aquarium met planten. Zodra er planten in je aquarium

Nadere informatie

klaver melkveebedrijf Groene van motor De groene motor van het melkveebedrijf

klaver melkveebedrijf Groene van motor De groene motor van het melkveebedrijf De groene motor van het melkveebedrijf Door Minas neemt het gebruik van kunstmeststikstof af en komt het gebruik van klaver als groene motor achter de Gras & graslandproductie steeds meer in beeld. Deze

Nadere informatie

PRIJS: 1,5 KG 7,50 10 KG 22,50

PRIJS: 1,5 KG 7,50 10 KG 22,50 TUINMEST Deze biologische meststof wordt gebruikt bij de bemesting van sierbladgewassen, boomkwekerijgewassen, balkonplanten en orangeriegewassen. Bevat gedroogde organische zeewieren. Bio-Tuinmest is

Nadere informatie

2.2 Grasland met klaver

2.2 Grasland met klaver 2.2 Grasland met klaver Tot grasland met klaver wordt gerekend grasland met gemiddeld op jaarbasis meer dan 10 15 procent klaver. 2.2-1 2.2.1 Grasland met klaver: Kalk In deze paragraaf wordt alleen de

Nadere informatie

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden?

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Resultaten met functionele agrobiodiversiteitsmaatregelen vanuit project Boeren en Agrobiodiversiteit.. Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Jan de Wit Louis Bolk Instituut 1 Biodiversiteit?

Nadere informatie

De positieve kant van onkruid Boomkwekerij Hans Puijk - Vlamings

De positieve kant van onkruid Boomkwekerij Hans Puijk - Vlamings De positieve kant van onkruid Boomkwekerij 13-02-2016 Hans Puijk - Vlamings Inhoud Bodem, balans en elementen (herh) Bewerkingen en bodem management Wat zeggen onkruiden op het perceel Uitbreiding, nieuw

Nadere informatie

Studie-avond spuiwater. Inhoud 11/03/2015

Studie-avond spuiwater. Inhoud 11/03/2015 Studie-avond spuiwater Viooltje Lebuf Geel 11 maart 2015 Inhoud Wat is spuiwater en waarvoor wordt het gebruikt? Rekenvoorbeeld Luchtwassers: wettelijke verplichtingen Bemesting met spuiwater 2 VCM = Vlaams

Nadere informatie

meststoffen vloeibare bladmeststoffen groei door kennis

meststoffen vloeibare bladmeststoffen groei door kennis meststoffen 2013 vloeibare bladmeststoffen groei door kennis Foliplus Foliplus bladmeststoffen is een complete range van vloeibare meststoffen voor toepassing op het blad. CropSolutions heeft de beste

Nadere informatie

Experimenten KIT. werkboekje. Dokter in de wetenschap: Klas:

Experimenten KIT. werkboekje. Dokter in de wetenschap: Klas: Experimenten werkboekje KIT Dokter in de wetenschap: Klas: 1 Licht/zon Zonnebaden in het licht Zonlicht is heel belangrijk voor planten. Als een plant enkele dagen geen of onvoldoende licht krijgt, begint

Nadere informatie

Ontzorgen van de Rundveehouder. Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V.

Ontzorgen van de Rundveehouder. Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V. Ontzorgen van de Rundveehouder Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V. Aanleiding ontwikkelen van nieuwe dienst Groei van melkveebedrijven; Melkveebedrijven ervaren knelpunten op gebied van arbeid,

Nadere informatie

creeer kunst in huis en tuin

creeer kunst in huis en tuin creeer kunst in huis en tuin Maak alvast kennis met úw primair kleurenpalet em : natuurlijk actief EM is de afkorting voor Effectieve Micro-organismen. Met een actief mengsel van menslievende micro-organismen

Nadere informatie

Module Plantenvoeding

Module Plantenvoeding Module Plantenvoeding Colofon Auteur Jan van den Langenberg, Helicon, Boxtel Redactie Marga Winnubst, Kristal Tekst- en communicatiebureau Beeld ARKA media BV, Beeldverwerving en beeldcreatie Resonans

Nadere informatie

microbiële harmonie voor paard en omgeving

microbiële harmonie voor paard en omgeving microbiële harmonie voor paard en omgeving Equibiome is een gamma toepassingen voor de paardenhouderij waarbij de kringloopgedachte bodem-plant-dier-mest centraal staat. Equibiome is afgeleid van de term

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei tijdsduur voor het gehele examen 09:00 11:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING PLANTENTEELT CSE KB Het examen Landbouw en natuurlijke omgeving CSE

Nadere informatie

Hendrix UTD Agro Jaarrond bemesting. Programma: Kringloop Bodem Jaarbemesting Grasland

Hendrix UTD Agro Jaarrond bemesting. Programma: Kringloop Bodem Jaarbemesting Grasland Jaar Rondbemesting Hendrix UTD Agro Jaarrond bemesting Programma: Kringloop Bodem Jaarbemesting Grasland Kringloop Dicht drukken KHK khk - Ca khk - Mg khk - Mg Ca Ca khk Mg khk - Mg khk - Mg Ca Ca khk

Nadere informatie

Vraag & Antwoord -PHYSIOMAX en PHYSIOMAG-

Vraag & Antwoord -PHYSIOMAX en PHYSIOMAG- Vraag & Antwoord -PHYSIOMAX en - Samenstelling Wat zijn de bestanddelen in Physiomag? - Jonge zeekalk van mariene oorsprong met Biostimulant Physio aangevuld met magnesium. 34% CaO Calciumoxide totaal

Nadere informatie

Sectorinitiatief: alternatieve verwerking maaisel

Sectorinitiatief: alternatieve verwerking maaisel Sectorinitiatief: alternatieve verwerking maaisel Conform 1.D.1, 1.D.2, 3.D.1, 4.C en 5.C, 4.D en 5.D Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Den Ouden

Nadere informatie

FOSFAAT NATUURLIJK FOSFAAT NATUURLIJKE MAÏSMESTSTOF NATUURLIJK FOSFAAT

FOSFAAT NATUURLIJK FOSFAAT NATUURLIJKE MAÏSMESTSTOF NATUURLIJK FOSFAAT GROEN FOSFAAT NATUURLIJKE MAÏSMESTSTOF NATUURLIJK FOSFAAT NATUURLIJK FOSFAAT FOSFAATMESTSTOF VOOR MAIS Maïs telen zonder fosfaatkunstmest zorgt bij een laag fosfaatgehalte voor een lagere opbrengst en

Nadere informatie

De effecten van steenmeel op de grasgroei.

De effecten van steenmeel op de grasgroei. `. De effecten van steenmeel op de grasgroei. Bert Westerhuis Rijnveste 18 Wageningen Bert.westerhuis@wur.nl Tony van Dijke Dijkgraaf 4 1c-1 Tony.vandijke@wur.nl Samenvatting. In dit onderzoek word onderzocht

Nadere informatie

Inhoudsopgave. DEEL 1: INLEIDING DEEL 2: PRODUCTEN BINNEN EM Natuurlijk Actief DEEL 3: PRAKTISCH GEBRUIK

Inhoudsopgave. DEEL 1: INLEIDING DEEL 2: PRODUCTEN BINNEN EM Natuurlijk Actief DEEL 3: PRAKTISCH GEBRUIK Inhoudsopgave DEEL 1: INLEIDING DEEL 2: PRODUCTEN BINNEN EM Natuurlijk Actief 1 EM & A+ 1.1 EM 1.2 Samenstelling van EM 1.3 Waarde en dominantieprincipe van EM 1.4 Blijvende activiteit van EM 1.5 Werking

Nadere informatie

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Pilotveehouder Henk van Dijk Proeftuinadviseur Gerrit de Lange Countus Accountants Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: 8

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

Fysische eigenschappen

Fysische eigenschappen Fysische eigenschappen Fysische bodemkengetallen - structuur - - Hoe snel is de grond te berijden - Hoe snel verslempt de grond - Hoe groot is de doorwortelbaarheid - Storende laag/ploegzool - Watervasthoudend

Nadere informatie

Inkuilmanagement. dé specialist voor land- en tuinbouw

Inkuilmanagement. dé specialist voor land- en tuinbouw Inkuilen 2 e snede Inkuilmanagement Inkuilmanagement t.b.v. het voorkomen van broei en het verbeteren van de rantsoenefficiëntie. Ruwvoer is droog broei Ruwvoer heeft minder eiwit en meer suiker meer broei

Nadere informatie

Scheikundige begrippen

Scheikundige begrippen Scheikundige begrippen Door: Ruby Vreedenburgh, Jesse Bosman, Colana van Klink en Fleur Jansen Scheikunde begrippen 1 Chemische reactie Ruby Vreedenburgh Overal om ons heen vinden er chemische reacties

Nadere informatie

Met de grondmonsters die we u adviseren, wordt de chemische en biologische toestand van de grond geanalyseerd.

Met de grondmonsters die we u adviseren, wordt de chemische en biologische toestand van de grond geanalyseerd. Bodemanalyses Met de grondmonsters die we u adviseren, wordt de chemische en biologische toestand van de grond geanalyseerd. De kosten voor deze monsters bedragen 307,50 excl. BTW. Er zal dan een 1.)Bodembalansanalyse,

Nadere informatie

Maiszaden. Samen naar een optimaal rendement. www.cavdenham.nl

Maiszaden. Samen naar een optimaal rendement. www.cavdenham.nl Samen naar een optimaal rendement www.cavdenham.nl Maisteelt 2015 Ook voor het maisjaar 2015 hebben de rundveespecialisten van CAV Den Ham weer een keus gemaakt uit het grote aanbod van maisrassen in Nederland.

Nadere informatie

Bodemvruchtbaarheid in de ecologische moestuin

Bodemvruchtbaarheid in de ecologische moestuin Bodemvruchtbaarheid in de ecologische moestuin zaterdag 28 november 2015 Frank Petit-Jean Cultuur versus natuur: successie Pioniersvegetatie wat als de mens niet ingrijpt? Graslandvegetatie Ruigte Struweel

Nadere informatie

Thema van de maand September 2009

Thema van de maand September 2009 Thema van de maand September 2009 "Een goede huisvesting voor je ezel" Omdat wij zelf druk bezig zijn om het voor onze meiden allemaal in orde te maken, wil ik deze maand verder ingaan op het thema huisvesting.

Nadere informatie

Vloeibare plantenvoeding bestaat uit 3 hoofdelementen (NPK) en sporenelementen (ijzer, borium, calcium, magnesium enz enz)

Vloeibare plantenvoeding bestaat uit 3 hoofdelementen (NPK) en sporenelementen (ijzer, borium, calcium, magnesium enz enz) De voedingscomputer, Eerst iets over voeding, Vloeibare plantenvoeding bestaat uit 3 hoofdelementen (NPK) en sporenelementen (ijzer, borium, calcium, magnesium enz enz) Als sommige van deze elementen in

Nadere informatie

http://www.kuurwater.nl/gebruik.html

http://www.kuurwater.nl/gebruik.html http://www.kuurwater.nl/gebruik.html Overgewicht, vermoeidheid, veel zitten, stress, dat zijn problemen die vaak te maken hebben met het leven van vandaag. De hydroxydase kuur kan u helpen deze problemen

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4 Gezonde voeding 1 INLEIDING Thema 3 hoofdstuk Gezonde voeding blz. 149 Onderwerpen: -Persoonlijke verschillen -Voeding en levensfasen -Voedingsmiddelen en voedingsstoffen -Richtlijnen

Nadere informatie

Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg

Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg Bijzonderheden spijsvertering paard Het paard: Produceert voortdurend maagzuur Is een lange duureter Heeft een zeer kleine maag Heeft relatief weinig zetmeelsplitsende

Nadere informatie

Beredeneerde bemesting van een paardenweide

Beredeneerde bemesting van een paardenweide Beredeneerde bemesting van een paardenweide Gras is het voornaamste voedsel voor paarden. Gras verschaft de noodzakelijke voeding en het omvangrijke ruwvoer dat nodig is voor een goede spijsverteringsactiviteit

Nadere informatie

N-index: wat zeggen de cijfers?

N-index: wat zeggen de cijfers? Beste klant, N-index: wat zeggen de cijfers? U heeft een analyse ontvangen van de Bodemkundige Dienst met bepaling van de N-index en met het bijhorend N-bemestingsadvies. Hieronder vindt u een verduidelijking

Nadere informatie

Geachte relatie, Onze rundveespecialist wil graag voor u het rantsoen bereken, voor een rantsoen op maat!

Geachte relatie, Onze rundveespecialist wil graag voor u het rantsoen bereken, voor een rantsoen op maat! Geachte relatie, Wat een mooi voorjaar en zomer hebben we gehad. Veel warme en zonnige dagen. Er is veel goede vrucht geoogst. Nu is de eerste herfststorm alweer geweest en de winterperiode staat voor

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 5

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 5 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt gesloten teelten CSPE KB minitoets bij opdracht 5 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

Nadere informatie

UGro, premium kwaliteit kokos

UGro, premium kwaliteit kokos UGro, premium kwaliteit kokos UGroCoco is een gamma van hoge kwaliteit kokos substraten, veenvrij, biologisch afbreekbaar en ecovriendelijk. Het is ontworpen om u te helpen de beste resultaten te verkrijgen

Nadere informatie

1 Stoffen worden omgezet. Stofwisseling is het vormen van nieuwe stoffen en het vrijmaken van energie. Kortom alle processen in organismen.

1 Stoffen worden omgezet. Stofwisseling is het vormen van nieuwe stoffen en het vrijmaken van energie. Kortom alle processen in organismen. THEMA 1 1 Stoffen worden omgezet 2 Fotosynthese 3 Glucose als grondstof 4 Verbranding 5 Fotosynthese en verbranding 1 Stoffen worden omgezet. Stofwisseling is het vormen van nieuwe stoffen en het vrijmaken

Nadere informatie