RISICO HOROSCOOP VOORSPELLING AANTALLEN ONGEVALLEN VOOR SECTOREN EN BEROEPEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RISICO HOROSCOOP VOORSPELLING AANTALLEN ONGEVALLEN VOOR SECTOREN EN BEROEPEN"

Transcriptie

1 RISICO HOROSCOOP VOORSPELLING AANTALLEN ONGEVALLEN VOOR SECTOREN EN BEROEPEN Gebaseerd op meldingsplichtige ongevallen en blootstelling aan gevaren

2 Inhoud 1. Inleiding Toelichting op de gebruikte gegevens en het gebruik van het ORCA basisrisico Definities De gevaren en onderliggende gegevens Voorspelde en werkelijke aantallen ongevallen Risico per uur gelijk in iedere sector Verwachting voor Leeftijd en risico Sector gebaseerd op activiteiten van de werkgever Ernstige arbeidsongevallen en arbeidsongevallen met letsel en verzuim De berekeningen De blootstelling aan contact met bewegende delen van vaste machines De basisrisico s Aantal werkenden per sector en beroepsgroep Risico overzicht van sectoren en beroepen Top 10 van gevaren per sector Industrie Bouwnijverheid Handel Vervoer en Communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Onderwijs...54

3 4.8. Gezondheids- en Welzijnszorg Openbaar bestuur en Overheid Overige dienstverlening Overige bedrijven uitgesplitst Landbouw, Bosbouw en Visserij Eergie- en Waterleidingbedrijven Horeca Overige bedrijven Aandeel blootgestelden aan elk van de gevaren per sector Top 10 risico s per beroep Ambachtelijke en Industriële beroepen Transportberoepen Administratieve beroepen Commerciële beroepen Dienstverlenende beroepen Gezondheidszorg- en hulpverlenende beroepen Leerkrachten en docenten (Vak)specialisten Agrarische beroepen Leidinggevende functies Aandeel blootgestelden aan elk van de gevaren per beroepsgroep

4 1. Inleiding Deze publicatie is bedoeld voor iedereen die zich bezighoudt met arbeidsveiligheidsbeleid bij overheden, bedrijven, arbo-consulenten, brancheorganisaties, sociale partners en eigenlijk iedereen die werkt en blootstaat aan gevaren die een arbeidsongeval tot gevolg kunnen hebben. De publicatie geeft inzicht in de verschillen in risico s op een ernstig ongeval per gevaar gebaseerd op het aantal uur blootstelling, de daadwerkelijke omvang van de blootstelling aan gevaren in Nederland, de verschillen in blootstelling binnen sectoren en binnen beroepen en het verwachte aantal ernstige ongevallen per sector en beroep gegeven de blootstelling. In dit inleidende hoofdstuk wordt toegelicht welke gegevens zijn gebruikt en in het daaropvolgend hoofdstuk hoe de gegevens zijn gebruikt Toelichting op de gebruikte gegevens en het gebruik van het ORCA 1 basisrisico Het vertrekpunt bij de bepaling van een verwacht aantal ongevallen bij een bepaalde zijn de in het kader van het ORCA project berekende basisrisico s. Het basisrisico is de waarschijnlijkheid dat in Nederland een werknemer bij blootstelling van 1 uur aan een bepaald gevaar die werknemer een aan de Arbeidsinspectie (AI) meldingsplichtig arbeidsongeval overkomt met dodelijk of permanent of herstelbaar letsel tot gevolg Definities Een arbeidsongeval is een ongeval dat plaatsvindt op een arbeidsplaats bij of als gevolg van werkzaamheden met een arbeidsmiddel. Dat kan zijn in een bedrijf of instelling, op een (bouw)locatie, op het land, bij het werken aan de weg, bruggen, viaducten, op of in het water et cetera. Kortom, overal waar werknemers aan het werk kunnen zijn. (Verkeers)ongevallen die plaatsvinden tijdens het woon-werkverkeer worden door de AI niet als arbeidsongevallen aangemerkt. Letsel opgelopen als gevolg van fysiek geweld tijdens het werk wordt wel gezien als een arbeidsongeval. Er is sprake van een meldingsplichtig arbeidsongeval als het slachtoffer binnen een jaar aan de gevolgen overlijdt, blijvend letsel oploopt of binnen een etmaal voor minstens een etmaal in een ziekenhuis wordt opgenomen. Poliklinische behandeling wordt niet als ziekenhuisopname beschouwd en een nacht ter observatie wel. Onder blijvend letsel wordt onder andere amputatie, blindheid, of langdurige chronische - lichamelijke of psychische/traumatische klachten verstaan. 1 ORCA staat voor Occupational Risk Calculator, een instrument waarmee kwantitatief de kans op arbeidsongevallen van individu tot bedrijf - kan worden bepaald (2008) 1

5 Tevens geldt dat de AI alleen die arbeidsongevallen onderzoekt waarbij het slachtoffer werkte onder gezag van anderen. Dat betekent dat ongevallen van zelfstandigen (als die op dat moment niet onder gezag van derden werkten) niet meldingsplichtig zijn. Tot slot neemt de AI niet alle ongevallen voor haar rekening en/of zijn er afspraken gemaakt met andere Inspecties over wie het voortouw neemt in het onderzoek. Een ongeval in opgestegen vliegtuig wordt bijvoorbeeld niet door de AI onderzocht. Ongevallen aan boord van zeeschepen en bij het laden en lossen van zeeschepen door de bemanning zelf, zonder dat daar een stuwadoorsbedrijf bij betrokken is, worden niet door de AI onderzocht. Ongevallen bij boringen ten behoeve van de exploratie en exploitatie van delfstoffen betreffen het werkterrein van het Staatstoezicht op de Mijnen, als het wetenschappelijk onderzoek betreft dan wordt de AI er wel bij betrokken. Tot slot worden ongevallen bij spoor-, metro- en tramwegbedrijven door de AI in overleg met de Inspectie Verkeer en Waterstaat onderzocht De gevaren en onderliggende gegevens In het ORCA project zijn 64 type gevaren onderscheiden, denk aan vallen van hoogten, geraakt worden door vallende objecten, contact met elektriciteit of de gevaren die bewegende onderdelen van machines met zich meebrengen. Voor elk van de gevaren is het basisrisico bepaald voor de kans op dodelijk letsel, op permanent letsel en op herstelbaar letsel. Hierbij is gebruik gemaakt van de: 1 uitkomsten van analyse van door de Arbeidsinspectie (AI) onderzochte arbeidsongevallen; hierbij zijn de door de AI opgestelde onderzoeksverslagen uit de periode 1998 tot en met februari 2004 onderzocht en tot scenario s verwerkt. Voor elk van de gevaren is het aantal ongevallen, onderverdeeld naar de drie type letsels, in die periode vastgesteld; 2 uitkomsten van een Internetenquête onder een representatief deel van de Nederlandse beroepsbevolking op basis waarvan een schatting is gemaakt van de jaarlijkse totale blootstelling in uren voor 61 gevaren (gebaseerd op de antwoorden van die mensen waarvan een ernstig ongeval door de AI zou worden onderzocht). Nota bene: op het moment van het afnemen van de Internetenquête werden nog 61 gevaren onderscheiden. Op een later moment is het gevaar op chemische explosies opgesplitst in vier verschillende typen chemische explosies. In deze publicatie beperken we ons tot de 61 gevaren. In totaal zijn er 9142 scenario s in gevarenmodellen verwerkt, gebaseerd op 9002 ongevallen 2 met in totaal 9459 slachtoffers 3. Voor bijna alle gevaren zijn alle ongevallen uit de onderzoeksperiode van 6 jaar en 2 maanden onderzocht. Echter, voor de ongevallen veroorzaakt door contact met vallende voorwerpen (onderverdeeld in 5 gevaren) en contact met bewegende onderdelen van machines (onderverdeeld in 4 gevaren) zijn slechts twee jaren onderzocht. Hierbij speelde het grote aantal ongevallen in deze categorieën en de beschikbare tijd voor de ongevalanalyse een rol. 2 In sommige gevallen bleek bij één ongeval sprake van twee of zelfs drie gevaren, vandaar dat er meer scenario s zijn dan ongevallen. 3 In sommige gevallen waren bij één ongeval meerdere slachtoffers betrokken 2

6 Om de blootstelling aan de gevaren te bepalen is een Internetenquête gehouden onder een steekproef van het vaste Internetpanel van TNS Nipo. Het TNS NIPO Panel bestaat uit ongeveer personen waarvan representatief zijn voor de Nederlandse beroepsbevolking. Uit deze is een steekproef van deelnemers getrokken. Deze respondenten hebben een vragenlijst voorgelegd gekregen waarvan de hoofdmoot bestond uit het bepalen van de blootstelling in uren aan de 61 gevaren in een typische week van het jaar (de eerste week van november in 2006). Zie bijvoorbeeld de omschrijving van het gevaar contact met extreem koude of hete oppervlakken of open vlammen: Werkt u met of bevindt u zich wel eens in de directe nabijheid van hete of extreem koude oppervlakken of open vlammen? Voorbeelden zijn producten die erg heet of koud uit het verwerkingsproces komen of zijn, machines, uitlaten, koelvoorzieningen, ovens, koelwater- of condens afvoer, verhitte onderdelen (assen, staven, bouten) et cetera. Bij open vlammen gaat het hier niet om brand, maar om gecontroleerde vlammen, zoals van branders, fornuizen, lasapparaten. De antwoorden zijn - rekeninghoudend met de duur van de werkweek, vakantie en ziekteverzuim - gebruikt voor een schatting van de jaarlijkse blootstelling. Hierbij is ook rekening gehouden met de tijd die zelfstandigen wel en niet onder gezag werkten en met de sectoren waarin de AI geen onderzoek uitvoert. Ondanks de te verwachten representativiteit van de steekproef bleef een weging van de respondenten gewenst. Deelnemers aan het Internetpanel bleken over het algemeen gemiddeld jonger en hoger opgeleid dan de werkelijke beroepsbevolking. Daarbij werd de enquête afgenomen in 2006 en waren de ongevalsdata afkomstig uit de periode 1998 tot begin De uitkomsten zijn daarom ook nog gecorrigeerd voor de omvang en de verdeling van de beroepsbevolking in dezelfde periode als de ongevalsanlayse. Bij de weging en ophoging is gebruik gemaakt van twee bronnen: de Enquête Beroeps Bevolking (EBB) en de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). In het geval van de EBB is het gemiddelde genomen over de jaren Bij de NEA is gebruik gemaakt van het jaar Vervolgens is gewogen en opgehoogd naar: 1 Sector (EBB en NEA) 2 Beroep (NEA) 3 Dienstverband (EBB) 4 Opleidingsniveau (EBB) 5 Leeftijd (EBB) 6 Geslacht (EBB) De blootstelling in uren aan elk van de gevaren is dus representatief voor de met de ongevalanalyse overeenkomstige periode van dat deel van de Nederlandse beroepsbevolking dat bij een ernstig ongeval in aanmerking komt voor onderzoek door de AI. Een basisrisico wordt dan als volgt berekend: uit de ongevalsanalyse is gebleken dat er bij het vallen van een verplaatsbare ladder in 6 jaar en 2 maanden 18 doden zijn gevallen, 159 maal sprake was van permanent 3

7 letsel en 628 maal sprake van herstelbaar letsel. In dezelfde periode is de totale blootstelling aan het werken op en met een verplaatsbare ladder geschat op uur. Deling levert dan de basisrisico s op. De kans op een dodelijk ongeval bij een uur bloostelling is dus 18/ is 2,38E-08. In paragraaf 2.2 is een tabel opgenomen met alle basisrisico s. Met de basisrisico s kunnen gevaren op verschillende manieren op ernst worden gesorteerd. In de onderstaande figuren worden drie sorteringen weergegeven. De eerste figuur geeft gesorteerd op de waarschijnlijkheid dat een ongeval dodelijk afloopt - voor elk van de gevaren weer wat bij een ongeval de kans is op het soort letsel. Deze figuur geeft dus een maat voor de dodelijkheid van een gevaar als er een ongeval met letsel plaatsvindt. De tweede figuur geeft het aantal verwachte ernstige ongevallen naar type letsel als de Nederlandse beroepsbevolking bij elkaar aan elk van de gevaren 1 miljard uur zou blootstaan (gesorteerd naar aantal ongevallen). Deze tweede figuur geeft dus de ranglijst weer van de meest risicovolle gevaren per uur waaraan de beroepsbevolking bloot kan staan. Echter, 1 miljard uur bloostelling is na drie maanden blootstelling van de beroepsbevolking aan het gevaar struikelen of uitglijden al bereikt maar het is achtmaal de jaarlijkse blootstelling aan het gevaar vallen van een verplaatsbare ladder en maar liefst 40 maal de jaarlijkse blootstelling aan het gevaar vallen van een rolsteiger. De derde figuur houdt rekening met de jaarlijkse blootstelling aan elk van de gevaren. Per gevaar is het basisrisico per uur van elk van de consequenties vermenigvuldigd met de blootstelling in uren per jaar weergegeven. 4 Waar in de eerste twee figuren het gevaar vallen van een touwladder nog prominent in de bovenste regionen te vinden was, staat deze in de derde figuur onderaan. Samenvattend vertelt de eerste figuur ons dat als iemand valt van een touwladder het letstel zeer waarschijnlijk dodelijk is. De tweede figuur laat zien dat werken op een touwladder, op werken op een dak na, per uur de meeste kans op een ongeval geeft. De derde figuur laat zien dat door de geringe blootstelling aan het gevaar vallen van een touwladder we bijna geen ongevallen verwachten met touwladders. Sterker nog: het minst aantal slachtoffers van alle gevaren. In deze publicatie gebruiken we deze manier van presenteren, zoals in de derde figuur, het meest. Dat wil zeggen het basisrisico per consequentie per gevaar vermenigvuldigd met een blootstelling uit bijvoorbeeld een bepaalde sector of voor een beroepsgroep in uren per jaar. 4 Het resultaat daarvan is precies het gemiddeld aantal ongevallen per jaar over de onderzoeksperiode. 4

8 figuur 1 De gevaren gesorteerd naar dodelijkheid. Van ieder gevaar is de waarschijnlijkheid gegeven dat een ongeval een dodelijke afloopt kent of tot permanent of herstelbaar letsel leidt. Dus een slachtoffer van een chemische explosie heeft 10% kans op overlijden. 5

9 figuur 2 De gevaren gesorteerd naar risico per uur. Per gevaar is weergegeven hoeveel ongevallen we verwachten (onderverdeeld naar de letsels) als de beroepsbevolking aan elk gevaar 1 miljard uur zou blootstaan. Als er 1 miljard uur wordt gewerkt op stilstaande voertuigen (bij laden en lossen bijvoorbeeld) dan verwachten we net iets meer dan ernstige arbeidsongevallen. 6

10 figuur 3 De gevaren gesorteerd naar jaarlijkse blootstelling in Nederland. Per gevaar is weergegeven hoeveel ongevallen we verwachten (onderverdeeld naar letsels) gegeven de jaarlijkse blootstelling aan elk van de gevaren. De verwachting is dat de combinatie risico per uur en blootstelling per jaar van het bedienen van een machine met bewegende onderdelen per jaar tweemaal zoveel ongelukken veroorzaakt dan het eerst volgende gevaar (vallen van een verplaatsbare ladder). 7

11 Voorspelde en werkelijke aantallen ongevallen Op basis van de Internetenquête weten we voor verschillende sectoren en categorieën van beroepen de jaarlijkse blootstelling aan elk van de gevaren. Door deze blootstellingen te vermenigvuldigen met de basisrisico s kan een schatting worden gegeven van het aantal ongevallen en type letsels dat kan worden verwacht in een sector en binnen een beroepsgroep. Tevens kan worden bepaald welke gevaren het meest bijdragen aan deze verwachting en waarom; bijvoorbeeld omdat het risico per uur heel hoog is en/of omdat er sprak is van heel veel uur blootstelling. We maken deze schattingen op basis van de algemene basisrisico s. Dat is een belangrijk gegeven. Wat we niet doen is een basisrisico per sector berekenen of gebruiken; dat wil zeggen: het aantal ongevallen per gevaar per type letsel in een sector gedeeld door de blootstelling aan dat gevaar in een sector. We nemen namelijk aan dat de sector waar men blootstaat aan een gevaar geen invloed heeft op de hoogte van het basisrisico. Daarnaast vermoeden we dat als we een sector basisrisico willen berekenen - er te weinig ongevallen en vooral te weinig dodelijke ongevallen om voor elk van de gevaren een betrouwbaar basisrisico per sector uit te rekenen. Ook is de registratie door de AI van de sector waarin een slachtoffer werkzaam is niet altijd betrouwbaar gebleken en de vraag is of die van het CBS ter validatie betrouwbaar zijn. Zowel de meldende partij als de registrerende partij maakt hierbij fouten. De verschillen tussen de kolommen Niet-Natuurlijke dood en gerapporteerd dodelijk letsel in Tabel 2 spreken boekdelen; in de door de AI geregistreerde zien we bijvoorbeeld 18 doden in de industrie terwijl de CBS er 9 telt. Omdat we aannemen dat het risico voor iedereen gelijk is kan het zijn dat het voorspelde aantal ongevallen voor een sector hoger of lager ligt dan het werkelijk waargenomen aantal ongevallen. Dat is een van de redenen waarom we spreken van horoscopen. Het zijn geen werkelijke waarden maar verwachtingen op basis van kenmerken als basisrisico, beroep en sector en de relatieve verschillen daartussen. De vergelijking tussen de horoscoop en het daadwerkelijk waargenomen aantal ongevallen is uiteraard heel interessant. De horoscoop gaat uit van een gelijk risico per uur voor iedereen in elke sector en gaat ervan uit dat het verschil tussen sectoren of beroepen wordt veroorzaakt door het aantal gevaren en de blootstelling in uren aan de gevaren. Is nu het werkelijk aantal waargenomen ongevallen in een sector of beroepsgroep veel hoger of veel lager, dan kan het basisrisico in die sector of beroepsgroep dus, aangenomen dat de bloostelling correct is gemeten, hoger of lager zijn dan gemiddeld voor Nederland. De oorzaken daarvoor kunnen in de werkomstandigheden liggen. Een andere verklaring is dat er sectorspecifieke onderrapportage is en/of dat de niet gerapporteerde ongevallen een sterk afwijkend basisrisico hebben in vergelijking met de gerapporteerde ongevallen. 8

12 Tabel 1 Vergelijking van het aantal ziekenhuisopnames volgens LIS, gerapporteerd herstelbaar of permanent letsel en het verwachte permanent en herstelbaar letsel op basis van de blootstelling per sector Ziekenhuisopname is gebaseerd op LIS2002 (Consument en Veiligheid) exclusief verkeersslachtoffers en inclusief zelfstandigen. Aangenomen is dat opnames Onbekend naar rato mogen worden verdeeld over de andere categorieën. Gerapporteerd letstel is het gemiddelde per jaar in de onderzoeksperiode 1998 tot februari 2004 en is op basis van het filteren van de ongevalsinformatie met de toepassing Storyfilter verkregen. Het verwacht letstel is berekend op basis van de blootstelling aan de gevaren maal de basisrisico s. De risicoafwijking is 0% als het verwachte en gerapporteerd letsel gelijk zijn. De rapportagegraad is verwacht letsel gedeeld door ziekenhuisopnames (met de categorie Onbekend verdeeld) uitgedrukt in een percentage. Tabel 1 geeft aan dat er inderdaad verschil is tussen het verwacht letsel (de horoscoopwaarde) en het aantal opnames volgens LIS. De tabel leert ons ook dat dit verschil waarschijnlijk in zijn geheel kan worden toegeschreven aan de onderrapportage en wel omdat de verwachte horoscoopwaarden heel nauwkeurig (de correlatiecoëfficiënt is 0,99 beter kan bijna niet) overeenkomen met de daadwerkelijk gerapporteerde ongevallen terwijl de berekening van het basisrisico onafhankelijk is van de sector. Met andere woorden: als het risicomodel wordt gevoed met de blootstelling aan de gevaren per sector dan reproduceert het risicomodel bijna perfect de door de AI geregistreerde ongevallen terwijl het model geen onderscheidt naar sector kent! Dat betekent dat we mogen aannemen dat het basisrisico in elke sector voor een willekeurig gevaar gelijk is en dat de in de horoscoopvoorspellingen in deze publicatie een goed beeld geven van het aantal te verwachten ongevallen per sector. Alleen de risico s in de gezondheids- en welzijnszorg lijken overschat. Voor de onderrapportage corrigeren we niet in deze publicatie. De onderrapportage is in totaal net iets meer dan 40% maar verschilt sterk per sector. Deels kan dat worden verklaard als de aanname dat de ziekenhuisopnamen van de categorie Onbekend naar rato mogen worden verdeeld niet klopt. Deels kan dat worden verklaard door de statistiek. De ziekenhuisopnames zijn inclusief zelfstandigen en die maken ongeveer 10% uit van alle werkenden maar de vraag is of dat alle verschillen kan verklaren, eventueel voor een groot deel in de landbouw. Landbouw, Horeca, Gezondheidszorg en Openbaar Bestuur (inclusief Leger, politie en dergelijke) hebben de grootste onderrapportage. Bij het Openbaar bestuur en de gezondheidzorg is het melden van een arbeidsongeval geen routine omdat veel ongevallen als part of the job worden gezien. 9

13 Tabel 2 laat ongeveer hetzelfde beeld zien voor dodelijke ongevallen maar door de kleine getallen lijken de verschillen groter. De overeenkomst tussen het veracht dodelijk letstel en de AI registratie van gerapporteerde dodelijke ongevallen betekent een steun in de rug van de registratie van de AI en zou kunnen betekenen dat de CBS de sector op een andere manier vaststelt. Tabel 2 Vergelijking van het aantal werkgerelateerde doden volgens het CBS, gerapporteerd dodelijk letsel en het verwachte dodelijk letsel op basis van de blootstelling per sector Dodelijke ongevallen in de eerste kolom zijn gebaseerd op de Statistiek Niet-Natuurlijk Dood 2002 (CBS) exclusief verkeersslachtoffers. Aangenomen is dat dodelijke ongevallen Onbekend naar rato mogen worden verdeeld over de andere categorieën. Gerapporteerd dodelijk letstel is het gemiddelde per jaar in de onderzoeksperiode 1998 tot februari 2004 en is op basis van het filteren van de ongevalsinformatie met de toepassing Storyfilter verkregen. Het verwacht letstel is berekend op basis van de blootstelling aan de gevaren maal de basisrisico s. De risicoafwijking is 0% als het verwachte en gerapporteerd letsel gelijk zijn. De rapportagegraad is verwacht letsel gedeeld door ziekenhuisopnames (met de categorie Onbekend verdeeld) uitgedrukt in een percentage Risico per uur gelijk in iedere sector Dat het risico per uur van een gevaar onafhankelijk is van de sector waar men blootgesteld staat, is een meer dan interessant gegeven. Het betekent namelijk dat op het gekozen niveau van sectoren, geen van de sectoren intrinsiek gevaarlijker is dan een ander, dat het werken op een ladder in de bouw gevaarlijk is dan het werken op een ladder in de horeca en dat het aantal ongevallen wordt bepaald door de blootstelling aan de gevaren. Dat wil niet zeggen dat het in ieder bedrijf even veilig of even gevaarlijk is. Er zijn verschillen maar zolang er in een groep van bedrijven dezelfde verhouding is van veiliger dan gemiddeld werkende bedrijven en onveiliger dan gemiddeld werkende bedrijven (in Nederland ongeveer 70% om 30%) dan kunnen we uitgaan van hetzelfde risico per uur voor elk van de gevaren. Omdat te toetsen hebben we gekeken of overeenkomsten tussen de verwachting van het aantal ongevallen en de daadwerkelijke rapportage ook optreedt als we op het niveau van gevaren binnen een sector de vergelijking maken of deelsectoren met elkaar vergelijken. 10

14 figuur 4 Vergelijking per gevaar van het verwacht aantal ongevallen met letsel en gerapporteerd aantal ongevallen met letsel in de sector bouwnijverheid. 11

15 Op basis van figuur 4 mogen we concluderen dat de overeenkomst tussen het verwacht aantal ongevallen en gerapporteerd aantal ongevallen in de Bouwnijverheid (zie Tabel 2) niet op toeval berust. Het kon natuurlijk dat het aantal ongevallen overeen kwam maar dat bijdrage per gevaar sterk verschilde. Dat is dus niet het geval. De correlatie is wederom zeer sterk. Ook als we kijken naar deelsectoren vertoont de verwachting gebaseerd op blootstelling in de bouwnijverheid althans sterke overeenkomsten met het aantal aan de AI gerapporteerde ongevallen (zie figuur 5). Het verschil zou zelf verklaard kunnen worden door onderrapportage of onduidelijkheid in toedeling aan de categorieën bij melding. figuur 5 Vergelijking per deelsector van het verwacht aantal ongevallen met letsel en gerapporteerd aantal ongevallen met letsel in de sector bouwnijverheid. Voor de deelsectoren in de bouw geldt dus dat ook hier de risico s per uur gelijk zijn. Naarmate er meer wordt opgedeeld (tot opdeling in individuele bedrijven) zal het moment komen waarbij dat net het geval meer is (het moment om het ORCA risicomodel te gebruiken waarbij de kwaliteit van de werkomstandigheden een rol spelen). Als voorbeeld de vergelijking van de deelsectoren Industrie (zie figuur 6) waarbij de overeenkomsten al minder sterk zijn en de metaal- en elektronische industrie behoorlijk veiliger lijkt te zijn dan op basis van blootstelling mag worden verwacht. 12

16 figuur 6 Vergelijking per deelsector van het verwacht aantal ongevallen met letsel en gerapporteerd aantal ongevallen met letsel in de sector industrie Verwachting voor 2006 Met enig vertrouwen kunnen we nu stellen dat het risico per uur voor gevaren voor sectoren in Nederland ongeveer gelijk is. Wat we niet weten is of het risico per uur ook gelijk blijft in de tijd. De blootstelling veranderd. Er zijn sinds de periode waaruit de ongevalsanalyse stamt tot aan de periode waaruit de bloostellingsenquête is afgenomen meer vrouwen gaan werken. Meer laagopgeleiden gaan werken en meer mensen zelfstandig gaan werken (veel mensen in de bouw) bijvoorbeeld. Als we de weging van de respondenten in de blootstellingsenquête daarop aanpassen dan zien we de volgende voorspelling voor 2006 per sector (Tabel 3). Het aantal doden is volgens het CBS in 2006 inderdaad gedaald (70). 13

17 Tabel 3 Verwacht aantal ongevallen naar letsel per sector in 2006 gebaseerd op de blootstelling in 2006 vergeleken met de verwachting voor de onderzoeksperiode van 1998 tot en met februari Leeftijd en risico Dat het niet gevaarlijker lijkt te zijn om een uur op een ladder in de bouw of in de zakelijke dienstverlening te staan betekent niet dat voor andere kenmerken het risico ook gelijk is. Voor leeftijd lijkt er wel degelijk een verschil te zijn. Uit figuur 7 blijkt dat jongeren tot 25 jaar (en zeker tot 20 jaar) meer ongevallen krijgen dan verwacht. Dat geldt ook maar in minder mate voor ouderen. De groep 25 tot 50 jarigen hebben veel minder ongevallen dan op basis van hun blootstelling verwacht mag worden. Overigens is de correlatie tussen verwachting en rapportage nog steeds sterk. 14

18 figuur 7 Vergelijking naar leeftijdscategorie van het verwacht aantal ongevallen met letsel en gerapporteerd aantal ongevallen met letsel in de Nederland Sector gebaseerd op activiteiten van de werkgever Een ander punt van belang is dat er bij het vragen naar de blootstelling niet is gevraagd naar waar de respondent aan het gevaar is blootgesteld. Dus aan een bewaker is niet gevraagd hoelang hij blootstond aan menselijke agressie bij een sociale dienst of op een bouwplaats maar alleen naar de blootstelling an sich. De blootstelling aan de gevaren is dus puur gekoppeld aan de persoon en derhalve het beroep van de persoon en de sector waarin de persoon vindt dat hij of zij werkzaam is en niet gekoppeld aan de plek waar het werk wordt uitgevoerd. De blootstelling van een chauffeur van een transportbedrijf aan vallende objecten uit kranen als hij iets aflevert op een bouwplaats wordt dus meegeteld in de sector transport en logistiek en niet in de sector bouwnijverheid Ernstige arbeidsongevallen en arbeidsongevallen met letsel en verzuim Het aandeel ernstige arbeidsongevallen in Nederland maakt maar een klein deel uit van het (geschatte) totaal aantal arbeidsongevallen. Volgens de Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2006 (TNO en Consument en Veiligheid, 2008) hebben naar schatting arbeidsongevallen plaatsgevonden met letsel en verzuim. Deze monitor maakt onder andere gebruik van het al eerder genoemde NEA, maar dan een versie die in 2005 qua opzet is gewijzigd. In de definitie van letsel gehanteerd binnen NEA wordt trouwens ook geestelijk letsel meegnomen als dat leidt tot verzuim. Ongeveer 20% van alle ongevallen zijn ongevallen met alleen geestelijk letsel. De monitor maakt ook gebruik van het Letsel Informatie Systeem (LIS). Een steekproef bij de Spoedeisende Hulp (SEH) van ongeveer 12 ziekenhuizen nu (in 2002 waren het er nog 14) waarbij wordt bijgehouden of een bezoek aan de SEH werkgerelateerd was en heeft geleid tot 15

19 ziekenhuisopname. TNO schat in dat ongeveer 10% van het totaal aantal ziekenhuisopnames via de SEH in de LIS aanwezig is. Daarnaast schat TNO in dat 90% van de werkgerelateerde opnames via de SEH verloopt. De overige 10% is via specialist of huisarts. Echter dat zal niet binnen 24 uur zijn en daarmee komt de LIS registratie goed overeen met een van de eisen voor meldingsplichtigheid van de AI. De monitor rapporteert dat er in 2006 sprake was van ziekenhuisopnames na een arbeidsongeval (inclusief ongevallen in het verkeer die tot arbeidsongeval worden gerekend). Tot slot levert de CBS statistiek Niet-natuurlijk dood het aantal van 82 dodelijke arbeidsongevallen in 2006 waarvan 12 in het verkeer. Kijken we nu naar een typisch jaar in onze ongevalsdata (2002) dan zien we dat er door ons ongevallen zijn onderzocht met in totaal slachtoffers, daarvan zijn er opgenomen in het ziekenhuis en uiteindelijk bleken 76 slachtoffers overleden. De Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2002 kwam in dat jaar op ziekenhuisopnames waarvan 200 verkeersgerelateerd en 91 doden waarvan 18 verkeersgerelateerd (dus 73 doden). Een vergelijking leert het volgende. Het aantal ongevallen met dodelijke afloop volgens het CBS is min of meer gelijk aan het aantal dodelijke ongevallen in de ongevalsanalyse; en het verschil kan verklaard worden door het jaar van overlijden en het jaar van het ongeval of de plaats van overlijden in een ziekenhuis in Duitsland of België bijvoorbeeld. Het aantal ziekenhuisopnames in onze analyse van de AI gegevens ligt tussen de 55% en 60% van het aantal geschatte opnames, waarmee we waarschijnlijk precies de onderrapportage aan de AI in beeld hebben. Wat het ook leert is dat, als we het vergelijken met de ongevallen met letsel en verzuim geschat voor 2006, de ernstige ongevallen maar 1% uitmaken van het totaal aantal ongevallen (en 2% als er geen onderrapportage zou zijn). In de cijfers die we hier presenteren in deze publicatie, geven we alleen de voorspelling van ernstige ongevallen, we beschikken namelijk niet over de verdeling van de overige 99% van de ongevallen met letsel en verzuim over de 61 gevaren. 16

20 2. De berekeningen De jaarlijkse verwachting van het aantal ongevallen per type letsel per beroepsgroep of sector is met de volgende formule bepaald: N ( B i * Rd i= 1 i ) Waarbij i loopt van de eerste tot het laatste (N) gevaar, B i de blootstelling in uren is voor de betreffende sector of beroepsgroep aan gevaar i en Rd i het basisrisico is (in dit voorbeeld voor dodelijk letstel) voor gevaar i. Per sector en beroepsgroep is ook weergegeven hoeveel elk gevaar bijdraagt aan het verwachte aantal ongevallen (georganiseerd in top 10 per sector of beroepsgroep) De blootstelling aan contact met bewegende delen van vaste machines De blootstelling aan de gevaren bedienen, onderhouden, vrijmaken en schoonmaken van vaste machines met bewegende onderdelen zoals gebruikt in deze publicatie wijkt licht af van de blootstelling zoals die is gebruikt om de basisrisico s voor deze gevaren af te leiden. De reden hiervoor is de wijze waarop de passieve blootstelling (het in de gevarenzone verkeren zonder dat men met de machine bezig is) aan een machine met bewegende onderdelen is verdeeld over de actieve blootstellingen. Voor deze verdeling is gekozen omdat geen model is gemaakt voor passieve blootstelling. Voor de berekening van de basisrisico s is dat als volgt gedaan. De totale passieve blootstelling voor heel Nederland is naar rato verdeeld over de totale blootstelling voor heel Nederland voor elk van de vier gevaren van werken met machines. Echter, om te werken met de blootstellingen per sector en beroep is een verdeling nodig van de passieve blootstelling op respondentniveau want enkel op respondentniveau is sector en beroep beschikbaar. Omdat niet iedere respondent bloot heeft gestaan aan ieder van de vier gevaren pakt de verdeling van passieve blootstelling op respondentniveau iets anders uit. Zeker omdat er ook respondenten zijn die alleen maar passief hebben blootgestaan en die blootstelling is niet naar rato te verdelen over de vier gevaren want de bloostelling daaraan is 0 uur. Het alternatief is evenredig (elk een vierde) of niet verdelen. Voor dat laatste is in dit geval gekozen met als gevolg iets verwachte ongevallen dan geregistreerde. 17

Arbeidsongevallen en blootstelling in de metaalsector

Arbeidsongevallen en blootstelling in de metaalsector Arbeidsongevallen en blootstelling in de metaalsector P. Giesbertz J. Kuiper A. Bloemhoff K. Oldenziel Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam November 2007 Bij

Nadere informatie

Sectorprofielen Arbeidsongevallen

Sectorprofielen Arbeidsongevallen TNO-rapport Sectorprofielen Arbeidsongevallen Bijlage bij de Monitor Arbeidsongevallen 2005 Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Stichting Consument en Veiligheid Sectorprofielen

Nadere informatie

Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2005

Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2005 Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2005 Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek TNO Stichting Consument en Veiligheid Onder redactie van: Anita Venema en Karin Jettinghoff,

Nadere informatie

Ref: KVM09.8101.R01 Datum: 30 November 2009 Pagina: 2 van 10 INHOUD

Ref: KVM09.8101.R01 Datum: 30 November 2009 Pagina: 2 van 10 INHOUD ingenieurs.. aar gemaakt drachtgever. Pagina: 2 van 10 INHOUD 1 INLEIDING... 3 2 ANALYSE... 4 2.1 Ongevalscenario s Vallen van hoogte... 4 2.2 Aantal slachtoffers per scenario... 4 2.3 Slachtoffers per

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze direct bij de Inspectie SZW

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze direct bij de Inspectie SZW Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze direct bij de Inspectie SZW De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen 2 Meldingsplichtige arbeidsongevallen

Nadere informatie

vinger aan de pols van werkend Nederland

vinger aan de pols van werkend Nederland Innovaties voor Gezond en Veilig Werken IMPLEMENTATION AND EVALUATION OSH POLICIES NEA: vinger aan de pols van werkend Nederland De NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden is het grootste iodieke onderzoek

Nadere informatie

ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN 2005-2012

ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN 2005-2012 ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN 2005-2012 27 juni 2013 Rapportage voor Stichting Arboflexbranche ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN 2005-2012 Datum 27 juni 2013 Auteur(s) Opdrachtgever Wendela

Nadere informatie

Arbeidsongevallen 2011

Arbeidsongevallen 2011 Arbeidsongevallen in Nederland 211 juni 213 Anita Venema (TNO) Heleen den Besten (TNO) Marloes van der Klauw (TNO) Jan Fekke Ybema (TNO) m.m.v. VeiligheidNL Arbeidsongevallen leiden, naast persoonlijk

Nadere informatie

Ongevalscijfers. Arbeidsongevallen

Ongevalscijfers. Arbeidsongevallen Ongevalscijfers Arbeidsongevallen Arbeidsongevallen Ongevalscijfers Malou Eilering Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl januari 2016 Disclaimer Bij de samenstelling

Nadere informatie

Letsels bij kinderen 0-4 jaar

Letsels bij kinderen 0-4 jaar Letsels bij kinderen 0-4 jaar Ongevalscijfers Kerncijfers In de periode 2006-2012 leidden ongevallen (privé, verkeer en sport) bij kinderen van 0 tot en met 4 jaar tot gemiddeld naar schatting tot 94.000

Nadere informatie

Protocol voor het handelen bij ongevallen

Protocol voor het handelen bij ongevallen Protocol voor het handelen bij ongevallen Maart 2016 Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbowet, is de werkgever verplicht om ongevallen op te nemen in een ongevallenregister en ernstige

Nadere informatie

1 Omvang problematiek. Zaalvoetbalblessures. Blessurecijfers. Samenvatting

1 Omvang problematiek. Zaalvoetbalblessures. Blessurecijfers. Samenvatting Zaalvoetbalblessures Blessurecijfers Samenvatting In vijfentwintig jaar tijd is het aantal Spoedeisende Hulp (SEH) behandelingen naar aanleiding van een zaalvoetbalblessure gehalveerd. Echter zaalvoetbal

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie 1 Meldingsplichtige arbeidsongevallen Na een (ernstig) arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment

Nadere informatie

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN December 2012

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN December 2012 FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN December 2012 De arbeidsongevallen in de sector van de bouwnijverheid in 2011 Inleiding De dienst Gegevensbank van het Fonds voor arbeidsongevallen doet elk jaar een statistische

Nadere informatie

Spoedeisende Hulp behandelingen (2007-2011) 90 Ziekenhuisopnamen (2011) 140 Overledenen (2011) 2

Spoedeisende Hulp behandelingen (2007-2011) 90 Ziekenhuisopnamen (2011) 140 Overledenen (2011) 2 Verbranding door kleding Ongevalscijfers Samenvatting In de periode 27-211 zijn jaarlijks gemiddeld 9 mensen behandeld op een Spoedeisende Hulp (SEH)-afdeling van een ziekenhuis aan verwondingen die zijn

Nadere informatie

Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2008

Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2008 TNO-rapport Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2008 Anita Venema Christine Stam Maartje Bakhuys Roozeboom Susanne Nijman Jan Fekke Ybema TNO-rapport Monitor Arbeidsongevallen in Nederland 2008 Nederlandse

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Na een (ernstig) arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment

Nadere informatie

Melden ongevallen bij de ISZW

Melden ongevallen bij de ISZW L3G 06.05.B.07 - Melding registratie persoonlijke veiligheid incidenten, Bijlage 1 Melden ongevallen bij de ISZW Verplichte melding van arbeidsongevallen Een werkgever is op grond van de Arbeidsomstandighedenwet

Nadere informatie

Ongelukken op de werkvloer

Ongelukken op de werkvloer Sociaaleconomische trends 2014 Ongelukken op de werkvloer Martine Mol en Astrid Pleijers mei 2014, 01 CBS Sociaaleconomische trends, mei 2014, 01 1 In 2012 was bijna een half miljoen werknemers betrokken

Nadere informatie

Aantal ongevallen op de werkplek

Aantal ongevallen op de werkplek Enkele cijfers: preventie-inspanningen en arbeidsongevallen 1. Preventie Elke dag werken duizenden mensen aan veiligheid op de werkvloer. Er werden naar schatting 2.000 personen opgeleid tot preventieadviseur

Nadere informatie

Arbeidsongevallen met dodelijke afloop

Arbeidsongevallen met dodelijke afloop Arbeidsinspectie Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie Arbeidsongevallen met dodelijke afloop Cijfers over de jaren 1997-1998-1999-2000 SEPTEMBER 2001 dr. P.J.M. Martens INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA. dr. P. J. M. Martens

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA. dr. P. J. M. Martens Arbeidsinspectie Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA Februari 2001 drs. Ö. Erdem dr. P. J. M. Martens INHOUDSOPGAVE BLZ. SAMENVATTING 1 INLEIDING 1 2 DOEL VAN HET ONDERZOEK

Nadere informatie

Protocol voor melding (dreigen met) agressie en/of geweld (verbaal en fysiek) of seksuele intimidatie

Protocol voor melding (dreigen met) agressie en/of geweld (verbaal en fysiek) of seksuele intimidatie Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor melding (dreigen met) agressie en/of geweld (verbaal en fysiek) of seksuele intimidatie Sint Clemensschool School

Nadere informatie

Ernstige arbeidsongevallen

Ernstige arbeidsongevallen Ernstige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie Ernstige arbeidsongevallen Na een ernstig arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment wordt men zich er weer

Nadere informatie

Fietsongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting. Fietsers kwetsbaar. Vooral ouderen slachtoffer van dodelijk fietsongeval

Fietsongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting. Fietsers kwetsbaar. Vooral ouderen slachtoffer van dodelijk fietsongeval Fietsongevallen Ongevalscijfers Samenvatting In 212 zijn 2 personen aan de gevolgen van een fietsongeval overleden. De dodelijke fietsongevallen zijn slechts het topje van de ijsberg van alle fietsongevallen.

Nadere informatie

Protocol voor het handelen bij ongevallen

Protocol voor het handelen bij ongevallen Protocol voor het handelen bij ongevallen maart 2008 Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbowet, is de werkgever verplicht om ongevallen op te nemen in een ongevallenregister en ernstige

Nadere informatie

Ongeval en Beroepsziekte

Ongeval en Beroepsziekte Ongeval en Beroepsziekte Rechte rug recht en slappe knieën Erik Stigter, bedrijfsarts, forensisch arts Peter Wulp, bedrijfsarts Medisch adviseurs Inspectie SZW Preventie van gezondheidsschade door arbeid

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H.Valkenberg S. Nijman Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam juni 2011

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam maart 2012 Bij de

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

ANALYSE ONGEVALLEN IN DE GROND-, WEG-, EN WATERBOUW

ANALYSE ONGEVALLEN IN DE GROND-, WEG-, EN WATERBOUW A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl T 030 274 30 92 F 030 274 44 42 storybuilder@rivm.nl ANALYSE ONGEVALLEN IN DE GROND, WEG, EN WATERBOUW 1 Inleiding Deze

Nadere informatie

Ongevallen met een barbecue

Ongevallen met een barbecue Ongevallen met een barbecue J.A. Draisma Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam Juni 2011 Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid

Nadere informatie

Blessures 26.000 Spoedeisende Hulp behandelingen 3.800 Ziekenhuisopnamen na SEH-behandeling 910 Doden 8

Blessures 26.000 Spoedeisende Hulp behandelingen 3.800 Ziekenhuisopnamen na SEH-behandeling 910 Doden 8 Wielerblessures Ongevalscijfers Samenvatting Jaarlijks raken er naar schatting 26.000 wielrenners geblesseerd. Het risico een wielerblessure op te lopen is kleiner dan bij veel andere sporten, maar als

Nadere informatie

Procedure melden ongeval, incident/bijna ongeval of gevaarlijke situatie

Procedure melden ongeval, incident/bijna ongeval of gevaarlijke situatie Procedure melden ongeval, incident/bijna ongeval of gevaarlijke situatie Inleiding Ondanks alle preventieve maatregelen kan het toch zijn dat zich een ongeval, incident/bijna ongeval of gevaarlijke situatie

Nadere informatie

Arbeidsongevallen in de Wegvervoer

Arbeidsongevallen in de Wegvervoer Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp TNO-rapport R10-567

Nadere informatie

Bijlage bij de Monitor Arbeidsongevallen 2009

Bijlage bij de Monitor Arbeidsongevallen 2009 In de Monitor Arbeidsongevallen in Nederland, die sinds 2002 jaarlijks wordt gepubliceerd, staan nationale kerncijfers over arbeidsongevallen. De Monitor Arbeidsongevallen is onder meer bedoeld als informatiebron

Nadere informatie

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Lian Kösters In 27 gaf ruim een derde van de werkzame beroepsbevolking aan regelmatig te maken te hebben met een psychisch hoge werkdruk. Iets minder

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

ANALYSE VAN ARBEIDSONGEVALLEN DOOR MENSELIJKE AGRESSIE

ANALYSE VAN ARBEIDSONGEVALLEN DOOR MENSELIJKE AGRESSIE ANALYSE VAN ARBEIDSONGEVALLEN DOOR MENSELIJKE AGRESSIE RIVM Opdrachtgever Naam Contact : RIVM CEV/ Ministerie van Sociale Zaken : Henkjan Manuel/ Joy Oh RPS Advies B.V. Auteur : Ben Keetlaer Gecontroleerd

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam Maart 2012 Bij de samenstelling van deze publicatie is de

Nadere informatie

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Onderzoek Criminaliteit onder het Limburgse bedrijfsleven Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Inleiding Veilig ondernemen is een belangrijk thema bij de Kamer van Koophandel. Jaarlijks wordt

Nadere informatie

Leren van ongevallen. Storybuilder: een schat aan informatie. Leren van ongevallen: het proces. Producten. Vraag aan u

Leren van ongevallen. Storybuilder: een schat aan informatie. Leren van ongevallen: het proces. Producten. Vraag aan u Leren van Landelijke Arbo Congres 18 mei 2015 Vera Sol, Adri Frijters. 2 Leren van : het proces Storybuilder: een schat aan informatie Stap 0 Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5 Een database met analyse

Nadere informatie

Val in sanitaire ruimten (55 jaar en ouder)

Val in sanitaire ruimten (55 jaar en ouder) Val in sanitaire ruimten (55 jaar en ouder) Samenvatting De ernst van het probleem rond vallen bij ouderen blijkt uit het grote aantal Spoedeisende hulpbehandelingen (SEH), het hoge aandeel opname na SEH-behandeling,

Nadere informatie

Vallen (privé en sport)

Vallen (privé en sport) Vallen (privé en sport) Ongevalscijfers 0 tot en met 12 jaar Samenvatting Een val is de belangrijkste oorzaak van letsel bij kinderen. In 2013 zijn 67.000 kinderen van 0 tot en met 12 jaar op een SEH-afdeling

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG) De Molen 30, 3994 DB Houten Postbus 1010, 3990 CA Houten T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Een arbeidsongeval! Wat nu? Wilt

Nadere informatie

4 dood 0 4 8 12 16 20. Risico-analyse d.m.v de matrix. Risicomatrix. Gevolg

4 dood 0 4 8 12 16 20. Risico-analyse d.m.v de matrix. Risicomatrix. Gevolg Risico-analyse d.m.v de matrix 1. Maak een lijst met alle gevaren tijdens de werkzaamheden. (met andere woorden: maak een lijst met alles wat mis kan gaan) 2. Bepaal van per gevaar de kans dat het gevaar

Nadere informatie

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN 11/12/2007

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN 11/12/2007 FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN 11/12/2007 Statistisch verslag van de arbeidsongevallen in 2006 1 Inleiding De arbeidsongevallenaangifte vormt de basis voor de verzameling van de gegevens met betrekking tot

Nadere informatie

ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN

ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN veiligheidsberichten -0-009 009/ ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN VAN UITZENDKRACHTEN Zowel bij havenarbeid als logistieke arbeid kunnen onder bepaalde voorwaarden ook interimarbeiders tewerkgesteld

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

Vingerbeknelling door deur

Vingerbeknelling door deur Vingerbeknelling door deur Ongevalscijfers Coby Draisma Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam September 2015 Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid

Nadere informatie

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen 11 Meeste werknemers tevreden met het werk Acht op de tien werknemers (zeer) tevreden met hun werk Vrouwen vaker tevreden dan mannen Werknemers

Nadere informatie

Holland Solar heet u welkom. Veilig werken op daken. Solar Solu(ons 2015

Holland Solar heet u welkom. Veilig werken op daken. Solar Solu(ons 2015 Holland Solar heet u welkom Veilig werken op daken Solar Solu(ons 2015 Veilig werken op daken ernst van tongeren directeur/eigenaar ID energie bestuurslid Holland Solar assessor Kenteq ( SEI erkenning

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland en in Nederland Ingrid Beckers In 22 waren er in Nederland ruim anderhalf miljoen arbeidsgehandicapten. Dit komt overeen met 14,7 procent van de 15 64-jarigen. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

Lichamelijke belasting op het werk en ziekteverzuim

Lichamelijke belasting op het werk en ziekteverzuim Lichamelijke belasting op het werk en ziekteverzuim Jannes de Vries Ziekteverzuim is hoger onder werknemers met een hoge lichamelijke arbeidsbelasting en lager onder jongeren, hoogopgeleiden en mannen.

Nadere informatie

Monitor arbeidsongevallen in de bouw 2015

Monitor arbeidsongevallen in de bouw 2015 Monitor arbeidsongevallen in de bouw 2015 Cijfers over 2014 juni 2015 Arbouw is hét kennis- en service-instituut op het gebied van arbeidsomstandigheden in de bouwnijverheid. Arbouw biedt praktische informatie,

Nadere informatie

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING Arbeidsmarkt Arbeidsparticipatie Van de 15 tot 65-jarige bevolking in Flevoland behoort 71% tot de beroepsbevolking (tabel 1) tegenover

Nadere informatie

Analyse van ongevallen in de Bouwnijverheid

Analyse van ongevallen in de Bouwnijverheid Analyse van ongevallen in de Bouwnijverheid Deze analyse is uitgevoerd naar aanleiding van het verzoek om meer inzicht te krijgen in de oorzaken van de aan de Arbeidinspectie (AI) gemelde en door deze

Nadere informatie

Vormgevers in Nederland (verdieping) Uitkomsten en toelichting

Vormgevers in Nederland (verdieping) Uitkomsten en toelichting Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek in Nederland (verdieping) Uitkomsten en toelichting Daniëlle ter Haar en Frank van der Linden juni 2007 Inleiding In februari 2007 heeft

Nadere informatie

1 Behandelingen op de Spoedeisende Hulp-afdeling (SEH) 1

1 Behandelingen op de Spoedeisende Hulp-afdeling (SEH) 1 Ongevallen met vuurwerk Jaarwisseling 2015-2016 1 Behandelingen op de Spoedeisende Hulp-afdeling (SEH) 1 Op 31 december 2015 en 1 januari 2016 zijn er 482 slachtoffers van een vuurwerkongeval behandeld

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs

letsel, blessure of vergiftiging middelbaar onderwijs 75 jaar en ouder lager onderwijs hoger onderwijs In de uitwerking van het thema ongevallen wordt inzicht gegeven in het voorkomen van een letsel, vergiftiging of blessure onder de Friese bevolking van 19 jaar en ouder. Een schriftelijke gezondheidsenquête

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

Artikelen. Meer ouderen aan het werk. Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers

Artikelen. Meer ouderen aan het werk. Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers Meer ouderen aan het werk Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers Het aantal werkzame 5-plussers is sinds 1992 bijna verdubbeld. Ouderen maken ook een steeds groter deel uit van de werkzame beroepsbevolking.

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarapportage 2008 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen Mei 2009 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Handboek Personeelsmanagement

Handboek Personeelsmanagement Handboek Personeelsmanagement Hoofdstuk 8 : ARBO Onderwerp : Melding (bijna) bedrijfsongevallen, agressie en geweld en (mogelijke) beroepsziekten. Datum : 1 augustus 2006 Versie : 1.0 Autorisatie : RvB,

Nadere informatie

JONGE MOEDERS EN HUN WERK

JONGE MOEDERS EN HUN WERK AMSTERDAMS INSTITUUT VOOR ARBEIDSSTUDIES (AIAS) UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM JONGE MOEDERS EN HUN WERK Onderzoek op basis van de Loonwijzer Kea Tijdens, AIAS, Universiteit van Amsterdam Maarten van Klaveren,

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2005 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen april 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De

Nadere informatie

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze @Risk Samenvatting Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze Samenvatting @RISK Analyse van het risico op ernstige en dodelijke

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Secundaire Analyse Arbeidsongevallen: Verklaringen voor verhoogd risico op arbeidsongeval bij specifieke groepen werknemers

Secundaire Analyse Arbeidsongevallen: Verklaringen voor verhoogd risico op arbeidsongeval bij specifieke groepen werknemers TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapportage Secundaire Analyse Arbeidsongevallen: Verklaringen voor verhoogd risico op arbeidsongeval bij specifieke groepen werknemers Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130

Nadere informatie

Risicogedrag Jongeren

Risicogedrag Jongeren Risicogedrag Jongeren Ongevallen en letsels en wat we daarmee moeten Letsel Informatie Systeem (LIS) Missie VNL Voorkomen van meest ernstige en meest voorkomende letsels in Nederland. Representatieve steekproef

Nadere informatie

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties SCCM voert dit onderzoek uit om inzicht te krijgen in: - De redenen voor organisaties om OHSAS 18001 in te voeren.

Nadere informatie

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens Cijfers Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Christine Stam Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl Aanvraag 2015.130 Cijfers

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2004 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen mei 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Rapport Polisprofiel November 2015

Rapport Polisprofiel November 2015 Rapport Polisprofiel November 2015 1 2 Inhoudsopgave 1 Vragenlijst Polisprofiel... 4 1.1 Interpreteren van de resultaten... 4 1.2 Opzet... 4 2 Resultaten... 5 2.1 Profiel deelnemers... 5 2.2 Onderwerpen

Nadere informatie

Fietsongevallen en alcohol

Fietsongevallen en alcohol Fietsongevallen en alcohol Ongevalscijfers Samenvatting Jaarlijks vinden gemiddeld 2.700 behandelingen plaats op een Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling van een ziekenhuis in verband met letsel opgelopen

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2006 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen juli 2007 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Ongevallen in de woning

Ongevallen in de woning Ongevallen in de woning Kosten en baten van preventie Anke van Marle Consument en Veiligheid Inhoud presentatie - Kort voorstellen Consument en Veiligheid - Cijfers over ongevallen in huis - Wat is de

Nadere informatie

Presentatie WAI database November 2012. Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit?

Presentatie WAI database November 2012. Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit? Presentatie WAI database November 2012 Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit? Over de data De WAI vragenlijsten worden afgenomen door verschillende WAI licentienemers

Nadere informatie

Zonder afscherming is machine moordwapen. Nog geen rookverbod op horecaterras. 5 tips voor top veiligheidsschoenen. Risicogestuurd risico s te lijf

Zonder afscherming is machine moordwapen. Nog geen rookverbod op horecaterras. 5 tips voor top veiligheidsschoenen. Risicogestuurd risico s te lijf Jaargang 2015 / nieuwsbrief 29 / september en oktober 2015 Zonder afscherming is machine moordwapen Ongevallen met machines komen veel voor. Jaarlijks gebeuren er ongeveer 425 ernstige ongevallen in Nederland.

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht 7-74% betaald werk voor

Nadere informatie

Aantal onderzochte ongevallen top 3 sectoren

Aantal onderzochte ongevallen top 3 sectoren Factsheet ongevall met e heftruck, orderpicker, reachtruck, pallettruck, containerheftruck of gemotoriseerde stapelaar Deze analyse is gebaseerd op de aan de Arbeidsinspectie gemelde onderzochte ongevall

Nadere informatie

Jeugd 0 t/m 18 jaar Ongevalscijfers

Jeugd 0 t/m 18 jaar Ongevalscijfers Jeugd 0 t/m 18 Ongevalscijfers Kerncijfers In 2013 leidden ongevallen (privé, sport, arbeid en verkeer) bij de jeugd van 0 tot en met 18 naar schatting tot 200.000 behandelingen op een Spoedeisende Hulp

Nadere informatie

De risico s van vrachtwagens

De risico s van vrachtwagens De risico s van vrachtwagens Notitie Fietsberaad, Otto van Boggelen, coördinator Fietsberaad Rotterdam, oktober 2007 Samenvatting In deze notitie wordt verslag gedaan van een aantal cijfermatige analyses

Nadere informatie

Registratie discriminatieklachten 2011

Registratie discriminatieklachten 2011 Centraal Bureau voor de Statistiek- Registratie discriminatieklachten 2011 Methode en uitkomsten Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen, augustus 2012. Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 METHODE...

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

9. Werknemers en bedrijfstakken

9. Werknemers en bedrijfstakken 9. Werknemers en bedrijfstakken Niet-westerse allochtonen hebben minder vaak een baan als werknemer vergeleken met autochtonen. De positie van de tweede generatie is gunstiger dan die van de eerste generatie.

Nadere informatie

ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN

ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN veiligheidsberichten 05-0-00 00/ ACTIES BIJ (ZEER) ERNSTIGE ARBEIDSONGEVALLEN De procedure met de te nemen acties bij (zeer) ernstige arbeidsongevallen (Z)EAO werd licht aangepast t.o.v. ons vorig bericht

Nadere informatie

Cijfer i.v.m. arbeidsongevallen in de Vlaamse land- en tuinbouw

Cijfer i.v.m. arbeidsongevallen in de Vlaamse land- en tuinbouw Cijfer i.v.m. arbeidsongevallen in de Vlaamse land- en tuinbouw In 202 zijn in Vlaanderen 2 mensen om het leven gekomen tijdens hun werkzaamheden in de landen tuinbouwsector, zo blijkt uit cijfers die

Nadere informatie