BELEIDSINFORMATIE LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Een studie naar behoeften, bronnen en opties voor de toekomst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BELEIDSINFORMATIE LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Een studie naar behoeften, bronnen en opties voor de toekomst"

Transcriptie

1 BELEIDSINFORMATIE LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Een studie naar behoeften, bronnen en opties voor de toekomst 29 december 2008 Projectnr. P drs. T.J. Veerman drs. D.A.G. Arts Bureau AStri Stationsweg AV Leiden Tel.: Fax: Website:

2

3 VOORWOORD Beleidsinformatie over langdurig ziekteverzuim beperkt De laatste jaren is het ziekteverzuim in Nederland fors gedaald. Deze gunstige ontwikkeling is onder meer te danken aan het stapsgewijze privatiseren van de Ziektewet. In de huidige situatie is de werkgever verantwoordelijk voor loondoorbetaling gedurende de eerste twee ziektejaren. Een gevolg van deze ontwikkeling is wel dat kwantitatief inzicht in het verzuim gedurende die twee ziektejaren vrijwel ontbreekt. Weliswaar heeft het CBS in samenwerking met Boaborea (voordien BOA) sinds 2002 de Nationale Verzuimstatistiek (NVS) onderhouden, maar daaruit zijn geen recentere cijfers verschenen dan de voorlopige cijfers over 2005; het is onzeker of en zo ja wanneer er NVS-cijfers over de jaren na 2005 beschikbaar zullen komen. Enig inzicht in het langdurig verzuim kon tot voor kort nog ontleend worden aan de verplichte 13e-weeks melding door werkgevers aan UWV, maar sinds 1 november 2008 is deze meldingsplicht vervallen; deze is vervangen door een verplichte 42e-weeks melding. Daarmee loopt het inzicht in het langdurig verzuim verder terug. Behoefte aan betere informatie De Werkgroep "Verbetering Poortwachter" heeft de behoefte uitgesproken aan goede beleidsinformatie over het langdurig verzuim in de eerste twee ziektejaren 1. Daarom heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), in het kader van zijn systeemverantwoordelijkheid, opdracht gegeven aan bureau AStri om in kaart te brengen welke behoeften aan informatie leven bij diverse stakeholders in bijlage 1 genoemd en uit welke bronnen die informatie kan worden geput. AStri heeft daartoe interviews gehouden met de stakeholders, en alle relevante cijferbronnen beschreven en afgezet tegen de informatiebehoeften. Daaruit blijkt dat momenteel niet één afzonderlijke bron, noch een koppeling van bestaande bronnen, kan voorzien in alle of de meest urgente behoeften; er zijn echter wel enkele ontwikkelingen gaande die op termijn kunnen leiden tot betere beleidsinformatie. In dit rapport worden diverse opties daartoe beschreven. Dankwoord Graag zeggen we dank aan de stakeholders met wie wij uitvoerige en informatieve interviews mochten houden, en aan de beheerders van de databronnen die 1 Er is in dit onderzoek geen strikte ondergrens aangehouden voor wat beschouwd moet worden als "langdurig."

4 behulpzaam waren bij het beschrijven en doorgronden van die bronnen. Ook danken we Gerda Jehoel-Gijsbers en Erik Smits, die als externe adviseurs met ons hebben meegedacht bij de totstandkoming van dit rapport. Het onderzoek is vanuit het ministerie van SZW op stimulerende wijze begeleid door Piet Venema, Annemie Bongers (beiden: directie Arbeidsomstandigheden) en Gerjo van Genderen (directie Sociale Verzekeringen). Ook hen komt grote dank toe voor het actief meedenken en voor de praktische steun die zij in de loop van het project hebben geboden. Uiteraard blijft de verantwoordelijkheid voor de tekst van dit rapport liggen bij de auteurs. Wij hopen dat het rapport een bijdrage zal leveren tot de zeer gewenste verbetering van de beleidsinformatie rond ziekteverzuim. Leiden, december 2008 Theo Veerman Dionne Arts

5 SAMENVATTING De doelstelling van het onderzoek waarover hier wordt gerapporteerd luidt: Het verwerven van inzicht in de mogelijkheden om kwantitatief zicht te krijgen op het langdurig ziekteverzuim binnen de eerste twee ziektejaren. Daartoe is enerzijds een reeks interviews met maatschappelijke stakeholders gehouden ("vraagzijde") rond hun informatiebehoeften, en zijn anderzijds bestaande databronnen ("aanbodzijde") gescreend en geanalyseerd op hun mogelijkheden om in die behoeften te voorzien. Informatiebehoefte aanwezig maar bescheiden Stakeholders hebben over het algemeen wel behoefte aan meer verzuiminformatie, maar voor de meesten van hen hoeft dat geen uitvoerige en uiterst gedetailleerde informatie te zijn. Wel vindt men dat enkele kerncijfers over verzuim, en enkele basale uitsplitsingen, beschikbaar behoren te zijn c.q. te blijven. De hoogste prioriteit wordt gegeven aan de drie kerncijfers over verzuim: verzuimpercentage, verzuimduur en meldingsfrequentie, en aan uitsplitsingen daarvan naar leeftijd, geslacht, sector en bedrijfsomvang. Naast deze inhoudelijke informatiebehoeften stellen stakeholders ook praktische eisen aan verzuiminformatie wat betreft actualiteit, frequentie/periodiciteit, representativiteit/betrouwbaarheid, uniformiteit, continuïteit en beperking van administratieve lastendruk. Deze eisen zijn zwaarwegend voor de meeste stakeholders. CBS en SZW hebben een hoofdrol De meesten zien het CBS als de instantie die in ieder geval de kerncijfers rond verzuim behoort te verzorgen (niet noodzakelijkerwijs via eigen dataverzameling, CBS zou ook cijfers uit andere bron kunnen overnemen/autoriseren); CBS is immers de gezaghebbende en onafhankelijke instantie en heeft in principe de mogelijkheid om bedrijven te verplichten tot opgave van verzuimgegevens. SZW wordt door de meeste stakeholders gezien als de instantie die in beleidsmatige zin het voortouw dient te hebben. Nationale Verzuimstatistiek en Kwartaalonderzoek De Nationale Verzuimstatistiek (NVS) kan in theorie voorzien in vrijwel alle gewenste informatie, maar stuit in de praktijk op technische knelpunten bij de aanlevering van benodigde basisgegevens uit externe databestanden zoals die van de arbodiensten (verzuimgevallen) en de belastingdienst (polisadministratie).

6 De NVS kan daardoor niet, althans niet binnen de gewenste termijn, voorzien in de belangrijkste informatiebehoeften. Het in 2008 gestarte Kwartaalonderzoek Ziekteverzuim van het CBS vult een deel van de behoeften in, maar blijft beperkt tot één rudimentaire verzuimmaat (nl. het verzuimpercentage, niet nader gespecificeerd echter wel uit te splitsen naar de cruciale bedrijfskenmerken sector en grootte). Andere informatiebronnen: fragmentarisch Er bestaat (buiten de NVS en het Kwartaalonderzoek) een breed scala aan andere informatiebronnen die ieder licht werpen op beperkte onderdelen van de informatievragen, en waarvan wellicht gebruik gemaakt kan worden voor een toekomstige informatie-infrastructuur. Het betreft: - de Nationale enquête Arbeidsomstandigheden NEA; - de Enquête Beroepsbevolking EBB; - de Werkgeversmonitor Arbeidsomstandigheden WEA; - het Arbeidsvraagpanel van de OSA; - de registraties van arbodiensten. Daarnaast is er een tiental bronnen aangetroffen van gegevens rond beperkte deelaspecten van het verzuim, die echter gefragmenteerd zijn en (in de huidige vorm) niet leiden tot het gewenste totaaloverzicht rond ziekteverzuim. Van alle aangetroffen bronnen zijn uitvoerige beschrijvingen opgesteld die als Bijlage 2 in dit rapport zijn opgenomen. Wij hebben geen nieuwe mogelijkheden gevonden tot koppelingen van bestaande databronnen waarmee alle gewenste beleidsinformatie alsnog tot stand kan komen. Wel zijn bij bepaalde bronnen (zoals de NEA) ontwikkelingen in de gewenste richting gaande: enkele methodologische studies op de NEA- en NVS-data lijken onderbouwing te leveren voor de bruikbaarheid van de NEA als belangrijke bron van verzuimkengetallen. Op meer algemeen, overkoepelend niveau is het denkbaar om de informatie uit verschillende bronnen (de puzzelstukjes) periodiek bijeen te brengen in de vorm van een trendstudie of een website. Opties voor nieuwe informatiestructuur Aangezien er in de huidige situatie niet één bron of koppeling van bronnen bestaat die leidt tot de gewenste beleidsinformatie is aanvullende dataverzameling in één of andere vorm onontbeerlijk. Daarbij kan gekozen worden uit een aantal opties eventueel in combinatie die in hoofdstuk 5 worden geschetst. De belangrijkste twee hoofdlijnen (die eventueel parallel kunnen worden uitgevoerd) zijn:

7 a. Bedrijfsniveau: het Kwartaalonderzoek onder bedrijven zou de basis kunnen vormen van landelijke verzuimcijfers en uitsplitsingen daarvan naar o.a. sector, mits daarin meer gedetailleerde kengetallen van het verzuim worden opgenomen naast het ene verzuimpercentage dat nu wordt uitgevraagd. Eventueel kunnen op bedrijfsniveau aanvullend gebruikt worden de WEA of "aftappen" van verzuimcijfers op bedrijfs- of individueel niveau. Tenslotte is het denkbaar om, uit efficiencyoverwegingen, gebruik te maken van sectorale verzuimgegevens voor die sectoren waar een verzuimregistratie bestaat. Om de realiteitswaarde van het gebruik van sectorale bronnen te toetsen zou wel vooronderzoek gewenst zijn naar de dekkingsgraad, beschikbaarheid en vergelijkbaarheid van de sectorale cijfers; het materiaal daartoe is al grotendeels aanwezig. b. Persoonsniveau: Uitgaan van verzuiminformatie uit bestaande werknemersenquêtes: NEA en/of zo mogelijk, wegens de benodigde grote steekproefaantallen, het toevoegen van de NEA-verzuimvraagstellingen aan de EBB. Deze bronnen bieden tenminste zicht op de relatie van het verzuim met persoons- en functiekenmerken, en kunnen wellicht ook voorzien in de gewenste (landelijke en sectorale) kengetallen van verzuim. Informatie op het niveau van verzuimgevallen Om zicht te krijgen op het beloop van (langdurig) verzuim kan gebruik worden gemaakt van data rond verzuimgevallen, die methodologisch minder grote problemen meebrengen dan meting van verzuimpercentages of meldingsfrequenties. Verschillende informatiebehoeften van stakeholders hebben betrekking op dit gevalsverloop. Het is gewenst om gebruik te (blijven) maken van de datastroom rond verzuimgevallen (ziek- en betermeldingen) die nu in het kader van de NVS loopt van arbodiensten naar CBS. Zeker als in de toekomst diagnosegegevens daaraan worden toegevoegd kan dit waardevolle informatie opleveren voor iedereen die bij verzuimbegeleiding is betrokken. Daarnaast kan (periodiek herhaald) cohortonderzoek onder langdurig zieken inzicht opleveren over het verloop van (lange) verzuimgevallen en pogingen tot vroegtijdige re-integratie. Extra aandacht voor zeer kleine bedrijven en zzp ers Afzonderlijke aandacht is gewenst voor de (zeer) kleine bedrijven in de orde van 5 of minder werknemers die doorgaans niet in algemene statistieken zichtbaar worden maar voor wie de problematiek van het ziekteverzuim zeer specifiek en vaak urgent is. Wellicht is het denkbaar om verzuiminformatie over deze bedrijven te ontlenen aan verzuimverzekeraars (aannemende dat de kleinste bedrijven doorgaans verzekerd zullen zijn); daarover zou dan eerst verkennend nader onderzoek gepleegd moeten worden.

8 Wellicht kan hierbij ook het verzuim van zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) worden betrokken. Hoewel dat bij de meeste stakeholders niet als een urgente behoefte wordt gevoeld gaat het hier toch om een wezenlijk deel van de beroepsbevolking (afhankelijk van de definitie van zzp'er tussen de en personen). Voor inschatting van de realiteitswaarde van diverse opties is nader voorbereidend onderzoek op enkele specifieke punten gewenst: a. De validiteit van zelfgerapporteerd verzuim als methode om verzuimcijfers te meten (TNO heeft inmiddels een eerste studie op dit terrein verricht). b. Mogelijkheden om verzuimcijfers van het kleine kleinbedrijf (eventueel ook zzp'ers) afzonderlijk zichtbaar te maken, tenminste door na te gaan in hoeverre verzuimverzekeraars de benodigde verzuiminformatie zouden kunnen leveren. c. Beschikbaarheid en bruikbaarheid (tevens vergelijkbaarheid) van sectorale bronnen van verzuimcijfers. Afstemming tussen bronnen en uitdragen van de "PUV-standaard" Vrijwel alle opties behelzen een combinatie van verschillende bronnen, die echter niet vanzelf op elkaar aansluiten door uiteenlopende definities en rekenregels rond het verzuim. Ter vergroting van de uniformiteit is voorlichting gewenst, bijvoorbeeld over de Standaard voor verzuimregistratie (de zogenaamde PUV-standaard 2 ). Van een grotere uniformiteit van cijfers profiteren juist ook bedrijven en sectoren doordat hun mogelijkheden tot benchmarking ermee verbeteren; een aantal sectoren (en bedrijven) heeft aan vormen van benchmarking sterke behoefte. 2 Projectgroep Uniformering Verzuimgrootheden.

9 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING 5 1 INLEIDING Aanleiding Informatievoorziening rondom ziekteverzuim: de historie Leeswijzer 15 2 DOELSTELLING EN AANPAK Inleiding Analyse vraagzijde Beschrijving en analyse aanbodzijde Confrontatie: matrix van vraag en aanbod 19 3 BEHOEFTEN, BRONNEN EN HIATEN Inleiding Gebruikte informatie en bronnen Hiaten? Doelen van beleidsinformatie Instanties die een rol kunnen spelen 25 4 CONFRONTATIE VAN VRAAG EN AANBOD Inleiding Inventarisatie en classificatie van behoeften Bronbeschrijvingen Matrix van vraag en aanbod 34 5 OPTIES VOOR EEN NIEUWE INFORMATIESTRUCTUUR Inleiding Hoofdlijn van de informatiebehoeften Huidige bronnen en opties voor de toekomst Conclusie: oplossingsrichtingen 64 6 CONCLUSIES Inleiding Behoeften en bronnen Opties voor nieuwe informatiestructuur Conclusie 74 BIJLAGE 1 GEÏNTERVIEWDE INSTANTIES & PERSONEN (VRAAGZIJDE) 77 BIJLAGE 2 BRONBESCHRIJVINGEN 79 BIJLAGE 3 LIJST MET AFKORTINGEN 135

10

11 11 1 INLEIDING 1.1 Aanleiding De laatste jaren is het ziekteverzuim in Nederland fors gedaald, en de instroom in de arbeidsongeschiktheidsregelingen (WAO/WIA) eveneens sterk afgenomen. Deze gunstige ontwikkeling is mede te danken aan het stapsgewijs privatiseren van de Ziektewet (via wetten TZ/Arbo, Wulbz en VLZ). In de huidige situatie is de werkgever verantwoordelijk voor loondoorbetaling gedurende de eerste twee ziektejaren van een werknemer. Een gevolg van deze privatisering is wel dat (kwantitatief) inzicht in het verzuim gedurende de eerste twee ziektejaren vrijwel ontbreekt. Weliswaar heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (in samenwerking met BOA c.q. Boaborea) sinds 2002 de Nationale Verzuimstatistiek (NVS) onderhouden, maar de kwaliteit en dekkingsgraad daarvan zijn aan discussie onderhevig. Ook zijn vooralsnog geen meer recente NVS-cijfers verschenen dan de voorlopige cijfers over 2005, en het is onzeker of en zo ja wanneer cijfers over latere jaren beschikbaar komen. Enig inzicht in het langdurig verzuim kon tot nu toe worden ontleend aan de verplichte 13e-weeks melding, door werkgevers aan het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), waarover UWV in zijn kwartaalverslagen publiceert. Deze melding is echter met ingang van 1 november 2008 komen te vervallen en vervangen door de 42e-weeks melding (hiermee is ook de plicht tot herstelmelding vervallen). Daarmee is het inzicht in het langdurig verzuim verder terug gelopen. De werkgroep "verbetering poortwachter" heeft uitgesproken dat er behoefte bestaat aan goede beleidsinformatie over de eerste twee ziektejaren. Daarom heeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), in het kader van zijn systeemverantwoordelijkheid, besloten een onderzoek naar de mogelijkheden daartoe te laten verrichten. 1.2 Informatievoorziening rondom ziekteverzuim: de historie De statistische informatievoorziening rond ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid in Nederland heeft een lange historie; evenals de pogingen om die informatie te verbeteren en meer beleidsrelevant te krijgen. Hieronder volgt een kort over-

12 12 zicht van die historie. Het is voor het onderhavige onderzoek van belang om rekening te houden (en ons voordeel te doen) met ervaringen uit het verleden. Vroeger: de rijkdom aan data Tot het begin van de jaren 1990 was Nederland rijk gezegend met cijfers over verzuim. Op landelijk niveau bestond al sinds decennia de NIPG-TNO-verzuimstatistiek; vanuit de Ziektewetuitvoering beschikten de toenmalige bedrijfsverenigingen en via hen de Sociale Verzekeringsraad over vele gedetailleerde informatie (sectoraal en geaggregeerd tot nationaal, in de vorm van de jaarpublicaties "Stand Ziekengeldverzekering"); het Gemeenschappelijk Administratiekantoor (GAK) beschikte over het Ziekteverzuim-Registratiesysteem ZRS; en gedetailleerde verzuiminformatie werd verzameld door de toenmalige Stichting CCOZ 3 die speciaal was opgericht voor verbetering van de informatievoorziening (deze stichting is via-via terecht gekomen in wat nu TNO Arbeid is). Daarnaast bestonden op sectoraal niveau diverse brancheregistratiesystemen, zoals de verzuimregistratie van onderwijspersoneel. Vanuit de huidige situatie bezien was destijds sprake van een grote datarijkdom (zo niet "overkill"). Dat is wel begrijpelijk vanuit het grote verzuimprobleem dat Nederland toen had, met een verzuim dat volgens de NIPG-statistiek was opgelopen tot wel 10% begin jaren '80. Niettemin werd die informatievoorziening toen als onvoldoende ervaren om het beleid (zowel nationaal, als beleid van de sociale partners) effectief te kunnen inrichten en evalueren. Werkgroep Verbetering Statistische Informatie In 1989 constateerde de toenmalige "Tripartiete Werkgroep Volumebeleid Arbeidsongeschiktheidsregelingen" in een interim-rapportage: De bestaande informatiebronnen laten, uit een oogpunt van preventie, slechts beperkte analyses toe. Om deze reden is de Tripartiete Werkgroep van oordeel dat de informatiebronnen met betrekking tot ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid ( ) verbetering behoeven. ( ) aanbevolen wordt een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van elk van de partijen (sociale partners en overheid) en met ondersteuning vanuit de uitvoeringsorganen sociale zekerheid, te belasten met de uitwerking van concrete voorstellen tot verbetering van de statistische informatie. Daarbij dient te worden bezien, op welke wijze de bestaande en in ontwikkeling zijnde registratiesystemen kunnen worden aangepast dan wel 3 Coördinatie en Communicatie van gegevens met betrekking tot Onderzoek inzake Ziekteverzuim.

13 13 uitgebreid. De ontwikkeling van een nieuw registratiesysteem wordt voorshands onnodig en ongewenst geacht. De bedoelde Werkgroep Verbetering Statistische Informatie kwam in november 1990 tot stand. Via deze commissie werd een project uitgezet waarbij een inventarisatie en confrontatie van vraag naar en aanbod van statistische verzuiminformatie werd uitgevoerd. Opdrachtgever was het toenmalige Directoraat- Generaal van de Arbeid. Het rapport Statistische informatie over arbeidsongeschiktheid (Veerman e.a., ) bevatte aldus een vraag/aanbodanalyse die wat betreft aanpak duidelijke overeenkomsten vertoonde met het onderhavige project dat nu in opdacht van de directie Arbo is uitgevoerd. Ook toen was de aanpak, kort weergegeven: breng de informatiebehoefte van stakeholders systematisch in beeld; ga na wat reeds beschikbaar is aan kwantitatieve informatie; en confronteer die twee met elkaar, zodat de witte vlekken zichtbaar worden. Een verschil met destijds is wel dat het aantal stakeholders nu groter lijkt dan toen (zo was er destijds nog geen sprake van private verzekeraars, arbodiensten of UWV en werd minder dan nu aandacht besteed aan de positie van het overheidspersoneel). Uniformering: de PUV-standaard Mede doordat toenmalige bronnen van verzuimcijfers nogal eens sterk uiteenliepen in gehanteerde methoden en definities (en daardoor in uitkomsten) werd in 1996 de Projectgroep Uniformering Verzuimgrootheden (PUV) ingesteld. Deze ontwikkelde een reeks rekenregels en definities, gepubliceerd als de "Standaard voor de berekening van het ziekteverzuim" ook wel bekend als de "PUV-standaard". Die standaard werd onder meer door het CBS overgenomen als de NVS- Standaard voor verzuimregistratie (en in 2005 bijgesteld vanwege de komst van de Wet VLZ). Wegvallen van databronnen over verzuim In de afgelopen jaren zijn de traditionele cijferbronnen over ziekteverzuim vrijwel alle weggevallen of omgezet. Steekproefregistraties als de NIPG- en CCOZ-verzuimsystemen werden opgeheven. Data uit de Ziektewetsystemen vielen weg door de stapsgewijze verlenging van de eigenrisico periodes in de Ziektewet (ZW), van 2-6 weken (TZ/Arbo), via 52 weken (Wulbz) tot 104 weken (Wet VLZ). 4 Veerman, T.J., P. Smulders & R. Gründemann (1992). Statistische informatie over arbeidsongeschiktheid: een analyse van vraag en aanbod. Den Haag: Ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid.

14 14 Over de jaren werd via het ZARA/SZW-Werkgeverspanel (een grote steekproef van werkgevers) een registratie van verzuimpercentages en meldingsfrequenties gehouden, maar dit panel werd in 2000 beëindigd. Het CBS startte in 1999 met de Kwartaalstatistiek Ziekteverzuim, maar beëindigde deze toen in 2002 de Nationale Verzuimstatistiek (NVS) werd opgezet door CBS in samenwerking met de arbodiensten (de toenmalige BOA, inmiddels opgegaan in Boaborea). Deze NVS een ambitieuze operatie waarin diverse statistische bronnen werden gekoppeld heeft in de aanloop met veel technische problemen te kampen gehad; de daaruit berekende cijfers reiken vooralsnog niet verder dan 2005 (en hebben nog steeds de status van "voorlopig cijfer") en het is onzeker of daaruit nog verzuimcijfers voor de jaren na 2005 te verwachten zijn, mede omdat de volledigheid en continuïteit van de onderliggende bronnen (zoals de aanlevering van verzuimgevallen door de arbodiensten) onzeker is. 13e-weeks meldingen Bij invoering van de Wet Verbetering Poortwachter (WVP) werd vanaf 1999 de melding aan UWV van 13e-weeks verzuimgevallen (en de eventuele herstelmeldingen) verplicht gesteld. Deze 13e-weeks meldingen waren in feite de enige bron waaruit over een langere reeks van jaren cijfermatig inzicht kon worden verkregen over het verloop van het langdurig ziekteverzuim in Nederland. Inmiddels is deze verplichte 13e-weeks melding sinds 1 november 2008 vervangen door een 42e-weeks ziekmelding; daarbij verviel ook de plicht tot herstelmelding (de herstelmeldingen behorende bij de 13e-weeks ziekmeldingen waren overigens ook al sterk incompleet). Met het wegvallen van de 13e-weeks melding is afgezien van de nieuwe 42eweeks melding het cijfermatig zicht op wat zich afspeelt in de eerste twee ziektejaren, zo goed als verdwenen althans op landelijk niveau. De leemte in de verzuiminformatie is in een aantal afzonderlijke branches wel opgevuld met eigen, deels nieuwe informatiesystemen. Zo is in een aantal sectoren waar arboconvenanten hebben bestaan, een of andere wijze van monitoring van het verzuim ingevoerd. Behoeften van stakeholders Het feit dat een aantal branches een eigen verzuimmonitoring heeft opgezet duidt er al op dat het wegvallen van beleidsinformatie over langdurig verzuim door sommigen als een gemis wordt gevoeld. De bedoeling van het voorliggende project is om meer systematisch in kaart te brengen welke stakeholders belang hebben bij welke informatie over het verzuim, en gelijktijdig te analyseren welke mogelijke bronnen daarin kunnen voorzien. Deze twee inventarisaties zullen uiteindelijk leiden tot een confrontatie van "vraag en aanbod". In hoofdstuk 2 werken we de methodiek nader uit.

15 Leeswijzer Opbouw rapport In hoofdstuk 2 van deze rapportage geven we een nadere uitwerking van de doelstelling en onderzoeksvraag alsmede van onderzoeksactiviteiten die zijn ondernomen om deze te kunnen beantwoorden. In hoofdstuk 3 worden de resultaten weergegeven van de interviews met stakeholders (vraagzijde), hierbij worden de behoeften aan informatie globaal beschreven. Deze behoeften worden in hoofdstuk 4 nader gespecificeerd. Tevens worden deze specifieke behoeften, met daaraan toegekende urgentie afgezet tegen de momenteel beschikbare bronnen, resulterend in een matrix. Vervolgens worden in Hoofdstuk 5 verschillende opties voor de toekomstige informatievoorziening met hun voor- en nadelen besproken. Tot slot worden in Hoofdstuk 6 de conclusies gepresenteerd.

16 16

17 17 2 DOELSTELLING EN AANPAK 2.1 Inleiding In de Werkgroep Verbetering Poortwachter is uitgesproken dat er behoefte bestaat aan beleidsinformatie over de eerste twee ziektejaren. Bestaande initiatieven zoals de Nationale Verzuimstatistiek voldoen nog niet volledig aan deze behoefte, en zullen dat naar onze mening ook in de komende jaren niet doen. Hoewel het ziekteverzuim tegenwoordig, na de stapsgewijze privatisering van de eerste twee ziektejaren, primair een verantwoordelijkheid is van sociale partners, wilde SZW vanuit haar systeemverantwoordelijkheid een onderzoek laten doen naar de behoefte aan beleidsinformatie over langdurig ziekteverzuim en naar de mogelijkheden om in de benodigde informatie te voorzien, en daarmee de sociale partners in staat te stellen om de eigen verantwoordelijkheid in te vullen. Daarbij is vooralsnog gezocht naar mogelijkheden die zonder nieuwe omvangrijke dataverzameling te realiseren zijn (bestaande bronnen, c.q. koppelingsmogelijkheden tussen verschillende bestaande bronnen). In dit hoofdstuk worden doelstelling en onderzoeksvragen beschreven alsmede het plan van aanpak om deze vragen te beantwoorden. Doel en onderzoeksvragen De doelstelling van dit onderzoek luidt als volgt: Het verwerven van inzicht in de mogelijkheden om kwantitatief zicht te krijgen op het (langdurig) verzuim binnen de eerste twee ziektejaren. De vraagstelling van het onderzoek betreft kort gezegd een behoefteonderzoek en vraag/aanbodvergelijking (en analyse van mogelijkheden om vraag en aanbod van beleidsinformatie te matchen). De nadruk ligt op het langdurig verzuim, inclusief het verzuim in het tweede ziektejaar. De vraagstellingen luiden: a. Vraagzijde: Welke informatie wordt door verschillende belangenpartijen (stakeholders) op nationaal niveau gezien als cruciale informatie over de eerste twee ziektejaren? b. Aanbodzijde: Welke informatie over de eerste twee ziektejaren is momenteel beschikbaar vanuit verschillende bronnen? c. Discrepantie: Waar liggen de discrepanties tussen gewenste informatie (vraagzijde) en beschikbare informatie (aanbodzijde)? d. Matching: Welke mogelijkheden zijn er om uit bestaande bronnen of via koppeling van bestaande bronnen en informatiestromen te voorzien in de noodzakelijk geachte beleidsinformatie? Welke informatie is beschikbaar te maken en onder welke condities?

18 18 e. Kennisinfrastructuur: Hoe is met een minimum aan nieuwe inzet een blijvende basis te ontwikkelen voor inzicht in (langdurig) ziekteverzuim over de eerste twee ziektejaren? f. Advies rondom een eventuele tweede fase voor het project (bestandskoppeling). Onderzoeksactiviteiten Om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden is een vraag-aanbod-analyse uitgevoerd, waarbij systematisch is toegewerkt naar een matrix met enerzijds gespecificeerde en geprioriteerde vragen en anderzijds bronnen als ingang. Hiertoe zijn de volgende onderzoeksactiviteiten ondernomen: - Interviews met de belangrijkste stakeholders over hun cruciale behoeften. - Inventarisatie en beschrijving (naar inhoud en kwaliteit) van mogelijke bronnen op basis van interviews en bestaande rapportages. - Constructie van een matrix waarin vragen en bronnen worden geconfronteerd, aan de hand hiervan is na gegaan in hoeverre (combinaties van) bestaande bronnen kunnen voorzien in de informatiebehoefte van stakeholders. Hieronder worden deze drie onderdelen van de aanpak nader beschreven. 2.2 Analyse vraagzijde Interviews met stakeholders In samenspraak met SZW is een lijst opgesteld van de stakeholders van wie de informatiebehoefte in kaart zijn gebracht. Uitgangspunt daarvoor was de lijst van partijen/geledingen die vertegenwoordigd zijn in de Stuurgroep WVP; deze is samengesteld uit partijen die beleidsmatig belang hebben bij het procesverloop gedurende de twee ziektejaren. Deze lijst is in overleg met SZW aangevuld met enkele andere belanghebbenden 5. Omdat de interviews vrij uitvoerig waren is het merendeel van de interviews persoonlijk, face to face gehouden met behulp van een vooraf opgestelde checklist. In enkele gevallen, daar waar het uit praktisch oogpunt efficiënter was, zijn interviews telefonisch gehouden. Uiteindelijk hebben er in totaal aan de vraagzijde 20 interviews plaatsgevonden (zie bijlage 1 voor een lijst met geïnterviewde stakeholders). 5 Naast deze maatschappelijke stakeholders hebben ook wetenschappelijke instituten en onderzoeksinstanties belang bij verzuiminformatie. In dit onderzoek beperken wij ons echter tot de behoeften bij maatschappelijke organisaties die een beleidsmatig belang hebben bij informatie over ziekteverzuim.

19 19 Aangezien het mogelijk zou zijn dat aan de vraagzijde uiteenlopende en soms tegenstrijdige wensen zouden bestaan die niet alle gehonoreerd konden worden is tijdens de interviews benadrukt dat het gaat om cruciale (dus noodzakelijk geachte) informatie. Tevens is er naast een inventarisatie van wensen (hetgeen zou kunnen resulteren in een omvangrijke verlanglijst) ook naar een prioritering van die wensen gevraagd. 2.3 Beschrijving en analyse aanbodzijde Lijst van bronnen Als eerste stap is een lijst opgesteld van mogelijke bronnen waaruit verzuiminformatie betrokken kan worden, dit op basis van bestaande kennis aangevuld met literatuuronderzoek en websearches. Tevens is bij de informanten aan de vraagzijde nagegaan of zij konden wijzen op relevante bronnen. De bronnen zijn globaal in te delen naar administratieve bestanden of registraties en daarnaast steekproefonderzoeken, op zowel bedrijfs- als werknemersniveau. De bronnen zijn systematisch beschreven aan de hand van een checklist die aansloot op de checklist voor de interviews aan de vraagzijde. De bronnen zijn niet alleen beschreven op inhoud maar er is tevens aandacht besteed aan kenmerken als kwaliteit, actualiteit en representativiteit. De bronbeschrijvingen zijn gebaseerd op telefonische interviews met contactpersonen van de betreffende bronnen en/of bestaande (openbare) documentatie. Daarnaast zijn er, waar het ging om complexe bronnen en om bronnen die koppelingsmogelijkheden met andere bronnen (leken te) hebben, enkele uitvoerige face-to-face-interviews gehouden. De bronbeschrijvingen zijn in bijlage 2 van dit rapport opgenomen. 2.4 Confrontatie: matrix van vraag en aanbod Prioritering en bundeling behoeften Het concrete product waarnaar wij in het project systematisch hebben toegewerkt, is een matrix van vraag en aanbod. Een belangrijke tussenstap hierbij is de prioritering en systematisering van de informatiebehoeften geweest die uit de interviews aan de vraagzijde naar voren kwamen. Dit was noodzakelijk ter voorkoming van een lange maar weinig gestructureerde lijst van meer en minder dringende, en minder of meer samenhangende behoeften. Deze prioritering en bundeling van de behoeften aan de vraagzijde is voorafgaand aan het opstellen van de uiteindelijke matrix besproken met de opdrachtgever.

20 20 Matrix Na deze systematisering is de matrix samengesteld, waarbij de (geprioriteerde) informatiebehoeften in de rijen en beschikbare bronnen in de kolommen zijn opgenomen. Van alle bronnen is een beschrijving toegevoegd (bijlage 2 van dit rapport).

Monitor Arbeid en Gezondheid update eerste halfjaar 2013 Cijfers & trends over Inzetbaarheid van werknemers

Monitor Arbeid en Gezondheid update eerste halfjaar 2013 Cijfers & trends over Inzetbaarheid van werknemers Monitor Arbeid en Gezondheid update eerste halfjaar 2013 Cijfers & trends over Inzetbaarheid van werknemers Oktober 2013 1 Inhoud Inleiding... 3 Belangrijkste resultaten/bevindingen... 5 Verzuimpercentage...

Nadere informatie

Periodieke Brancherapportage 2013-2014

Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Peildatum: 1 juli 2014 Brancheorganisatie: Datum: oktober 2014 Sectormanager: Telefoonnummer: Zonder toestemming van de sectormanager mogen de in deze rapportage

Nadere informatie

vinger aan de pols van werkend Nederland

vinger aan de pols van werkend Nederland Innovaties voor Gezond en Veilig Werken IMPLEMENTATION AND EVALUATION OSH POLICIES NEA: vinger aan de pols van werkend Nederland De NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden is het grootste iodieke onderzoek

Nadere informatie

Verzuimanalyse MBO-sector

Verzuimanalyse MBO-sector Verzuimanalyse MBO-sector 3 e kwartaal 2011 t/m 2 e kwartaal 2012 MBO Raad Woerden, November 2012 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het genereren van de verzuimgegevens... 4 3. Van registratie naar

Nadere informatie

Periodieke Brancherapportage 2013-2014

Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Peildatum: 1 juli 2014 Brancheorganisatie: Datum: september 2014 Sectormanager: Telefoonnummer: Zonder toestemming van de sectormanager mogen de in deze rapportage

Nadere informatie

Periodieke Brancherapportage 2014

Periodieke Brancherapportage 2014 Periodieke Brancherapportage 2014 Peildatum: 1 januari 2015 Brancheorganisatie: Datum: Februari 2015 Sectormanager: Jaap Tinga Telefoonnummer: Zonder toestemming van de sectormanager mogen de in deze rapportage

Nadere informatie

Het belang van begeleiding

Het belang van begeleiding Het belang van begeleiding Langdurig zieke werknemers 9 en 18 maanden na ziekmelding vergeleken Lone von Meyenfeldt Philip de Jong Carlien Schrijvershof Dit onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

Notitie. Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 1. AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca

Notitie. Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 1. AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca Notitie AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca VAN : Secretariaat Veneca DATUM : 22 september 2014 ONDERWERP : Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 NUMMER : 20344209 Algemeen Vanaf het

Nadere informatie

Ziekteverzuim naar leeftijd en geslacht, 2002 2005

Ziekteverzuim naar leeftijd en geslacht, 2002 2005 0i07 07 Ziekteverzuim naar leeftijd en geslacht, 2002 2005 Frank van der Linden en Anouk de Rijk Centrum voor Beleidsstatistiek (maatwerk) Voorburg/Heerlen, 2008 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlage: De standaard rekenregels voor verzuimmaten...11

Inhoudsopgave. Bijlage: De standaard rekenregels voor verzuimmaten...11 Verzuimanalyse MBO-sector 3 e kwartaal 2013 t/m 2 e kwartaal 2013 MBO Raad Woerden, oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het genereren van de verzuimgegevens... 4 3. Van registratie naar informatie...

Nadere informatie

Jaarrapportage 2010. Branche informatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening

Jaarrapportage 2010. Branche informatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Jaarrapportage 2010 Branche informatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Inhoud Inleiding... 3 Samenvatting... 3 Kerncijfers 2008, 2009, 2010... 4 Participatie... 5 Verzuimontwikkeling...

Nadere informatie

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Inleiding In het arboconvenant Sociale Werkvoorziening is bepaald dat jaarlijks een vergelijkend onderzoek naar de hoogte van het ziekteverzuim

Nadere informatie

Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen

Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen HR&O november 2014 Opgesteld door: Asja Gruijters, adviseur HR&O 1 1. Inleiding Om te komen tot een integraal PSA-beleid is het belangrijk richtlijnen op

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet Kosten of kansen? Francisca Dubbeldam & Dennis Holtkamp Specialisten Zorg & Inkomen 29 & 31 oktober 2013 linkedin.com/company/schouten-zekerheid twitter.com/schoutenzeker Daadkracht

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Ziekteverzuimregistratie

Ziekteverzuimregistratie Datum 22 juli 2002 Ons kenmerk EA2002/81344 zie verzendlijst Onderdeel directie Politie Inlichtingen M.Hendriks/F.v.Gessel T (070) 426 6809 F (070) 426 6809 Uw kenmerk Onderwerp Ziekteverzuimregistratie

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2007

Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2007 Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2007 24-06-2008, Bussum Etienne Lemmens, Orbis Inleiding Vergelijking Respons Regionale spreiding In de CAO voor de sector SW is opgenomen dat de verzuimbenchmark,

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet 1. Inleiding Per 1 januari 2013 is de Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters (BeZaVa) in werking getreden. Deze wet heeft tot doel het aantal vangnetters

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 11 maart 2003, Directie Sociale Verzekeringen, nr SV/A&L/2003/17748, houdende regels omtrent

Nadere informatie

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI Beter Af Verzuim Risico Verzekering Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI 2 SamenWerken aan Gezond Ondernemen Voor u als werkgever in de sector cultuur is het van groot belang uw organisatie

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet. Door: Peter van Hattem

Modernisering Ziektewet. Door: Peter van Hattem 0 Modernisering Ziektewet Door: Peter van Hattem Risicomanagement Employee Benefits (Bedrijfs)verzekeringen 2 Over Aon 90 landen 29.000 medewerkers Aon Risk Solutions 120 landen 26.500 medewerkers 50 landen

Nadere informatie

Monitoring Ziekteverzuimgegevens

Monitoring Ziekteverzuimgegevens TNO-rapport 3580000/r9900360 ISBN nummer 90-6365-177-5 Monitoring Ziekteverzuimgegevens TNO Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp Telefoon 023 554 93 93 Fax 023 554 93 94 Datum 19 juli

Nadere informatie

Analyse Ziekteverzuim

Analyse Ziekteverzuim Analyse Ziekteverzuim Jaaroverzicht 2013 In het Agrarisch en Groen Bedrijf pagina 1 SAZAS HELPT U VERDER! SAZAS HELPT U VERDER! pagina 2 1. INLEIDING Voor u ligt de analyse ziekteverzuim over het kalenderjaar

Nadere informatie

Procesbeschrijving Ziekteverzuim

Procesbeschrijving Ziekteverzuim Procesbeschrijving Ziekteverzuim Algemene gegevens Belangrijke kaders Wet Verbetering Poortwachter Wet bescherming persoonsgegevens Archiefwet Wet op de Ondernemingsraden Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen

Nadere informatie

Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007

Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007 Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007 Inhoudsopgave Inleiding... 3 De Wet Verbetering Poortwachter (WVP).. 4 Contact met de arbodienst 4 Opstellen Plan van Aanpak 5 Uitvoeren

Nadere informatie

Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet

Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet Verschillende vormen van wetgeving hebben er de afgelopen jaren voor gezorgd dat u als werkgever een grote rol speelt in het terugdringen van het aantal

Nadere informatie

Eigenrisicodragers roepen WGA'ers op voor keuringen

Eigenrisicodragers roepen WGA'ers op voor keuringen Regelingen en voorzieningen CODE 1.3.4.93 Eigenrisicodragers roepen WGA'ers op voor keuringen bronnen Antwoord staatssecretaris SZW d.d. 27.4.2011 op Kamervragen, Vergaderjaar 2010-2011, 2354 Een aantal

Nadere informatie

auteurs met medewerking van

auteurs met medewerking van WELK MONITORINGSYSTEEM VOOR HET ZIEKTEVERZUIM PAST HET BESTE IN DE BRANCHE? Handleiding ter ondersteuning van het keuzeproces 24 maart 2003 auteurs ir. Carla G.L. van Deursen drs. Cathelijne L. van der

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 586 HERDRUK 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Stappenplan en checklist inkoop deskundige bijstand in de meubelindustrie

Stappenplan en checklist inkoop deskundige bijstand in de meubelindustrie Stappenplan en checklist inkoop deskundige bijstand in de meubelindustrie Deze checklist geeft een handreiking voor het aangaan of het beoordelen van een overeenkomst deskundige bijstand aan de hand van

Nadere informatie

FINANCIËLE GEVOLGEN EN RISICO S SOCIALE WETGEVING

FINANCIËLE GEVOLGEN EN RISICO S SOCIALE WETGEVING FINANCIËLE GEVOLGEN EN RISICO S SOCIALE WETGEVING Carlton President Hotel, Utrecht 14 januari 2016 Gerd Putter RAIGM C Carduelis Advisering, organisatie & opleiding 2 1 Programma Werkelijke kosten van

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

Voorwoord: status model RI&E SW

Voorwoord: status model RI&E SW Voorwoord: status model RI&E SW De Model RI&E voor de SW-branche kan gebruikt worden als basis voor een RI&E in uw SW-organisatie. De model RI&E is nadrukkelijk geen goedgekeurde branche RI&E en de inhoud

Nadere informatie

Offerte. Inleiding. Projectopdracht

Offerte. Inleiding. Projectopdracht Offerte aan van Directeur MEVA drs. C.E. M., Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Centrum voor Beleidsstatistiek, Centraal Bureau voor de Statistiek onderwerp Offerte Inkomenspositie Chronisch

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

dé verzuimspecialist VERZUIMRAPPORT

dé verzuimspecialist VERZUIMRAPPORT dé verzuimspecialist VERZUIMRAPPORT INLEIDING Voor u ligt de analyse ziekteverzuim over het kalenderjaar 2014. In deze analyse vindt u de kengetallen ziekteverzuim van de agrarische en groene sectoren.

Nadere informatie

Werkwijzer Handelen van de bedrijfsarts op verzoek van eigenrisicodragers WGA

Werkwijzer Handelen van de bedrijfsarts op verzoek van eigenrisicodragers WGA Werkwijzer Handelen van de bedrijfsarts op verzoek van eigenrisicodragers WGA Opgesteld door: Commissie Wet- en Regelgeving van de Nederlandse vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde April 2014

Nadere informatie

Nieuwe Ziektewet & WIA. Wat gaan de veranderingen in Ziektewet en WIA voor mij betekenen? In de glor(w)ia

Nieuwe Ziektewet & WIA. Wat gaan de veranderingen in Ziektewet en WIA voor mij betekenen? In de glor(w)ia Nieuwe Ziektewet & WIA Wat gaan de veranderingen in Ziektewet en WIA voor mij betekenen? In de glor(w)ia Nieuwe Ziektewet & WIA? Focus op schadelast! In een tijd waarin iedereen de mond vol heeft van de

Nadere informatie

Jaarrapportage 2011. Branche informatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening

Jaarrapportage 2011. Branche informatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Jaarrapportage 2011 Branche informatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Inhoud Inleiding... 3 Samenvatting... 3 Kerncijfers 2009, 2010, 2011... 4 Participatie... 5 Verzuimontwikkeling...

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet De Wet BeZaVa staat voor Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters ofwel Modernisering Ziektewet en is ingevoerd per 1 januari 2013. Het doel van deze wet

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Alle verzuimgrootheden worden berekend exclusief zwangerschap, tenzij anders vermeld.

Inhoudsopgave. Alle verzuimgrootheden worden berekend exclusief zwangerschap, tenzij anders vermeld. Inhoudsopgave 1. Tijdreeks verzuimcijfers 2. Verzuim naar geslacht 3. Verzuim naar grootteklasse 4. Verzuim en meldingsfrequentie naar leeftijd 5. Combinatie verzuimpercentage en meldingsfrequentie 6.

Nadere informatie

SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL!

SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL! SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL! Aanleiding Het Vervangingsfonds voert regelmatig grootschalige projecten of programma s uit om een extra impuls te geven aan de aanpak van het ziekteverzuim in

Nadere informatie

Actualiteiten Ziektewet. Verzekeren Sociale Zekerheid

Actualiteiten Ziektewet. Verzekeren Sociale Zekerheid Actualiteiten Ziektewet Verzekeren Sociale Zekerheid Sociale zekerheid in Nederland verandert Historisch perspectief: 1913-1930: eerste Ziektewet regelgeving Ongeschikt voor eigen werk Maximaal 1 jaar

Nadere informatie

VERZUIMMANAGEMENT EN DE ROL VAN ASSURANTIEADVISEUR. Woensdag 3 juni 2015

VERZUIMMANAGEMENT EN DE ROL VAN ASSURANTIEADVISEUR. Woensdag 3 juni 2015 VERZUIMMANAGEMENT EN DE ROL VAN ASSURANTIEADVISEUR Woensdag 3 juni 2015 Ed Slobbe 2002 Verzuim Beheer BV: 1 e in Nederland onafhankelijke verzuimbegeleiding; 2006 Arbo Rijnland BV 2015 Maatwerk Arbeidsadvies

Nadere informatie

Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 514 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 7 april 2014 Bijgaand treft u het rapport

Nadere informatie

Veranderingen Sociale Zekerheid inkomen 2017

Veranderingen Sociale Zekerheid inkomen 2017 Veranderingen Sociale Zekerheid inkomen 2017 ADVIES & DIENSTVERLENING Modernisering Ziektewet (BeZaVa) WGA vast - flex Wat betekent dit voor u? Betere producten, betere diensten. Slimmer werken. Aansluiten

Nadere informatie

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties SCCM voert dit onderzoek uit om inzicht te krijgen in: - De redenen voor organisaties om OHSAS 18001 in te voeren.

Nadere informatie

Re-integratie inspanningen van publiek (UWV) en privaat verzekerde werkgevers sinds de WIA

Re-integratie inspanningen van publiek (UWV) en privaat verzekerde werkgevers sinds de WIA Re-integratie inspanningen van publiek (UWV) en privaat verzekerde werkgevers sinds de WIA B. Cuelenaere, AStri beleidsonderzoek en advies (b.cuelenaere@astri.nl) T.J. Veerman, AStri beleidsonderzoek en

Nadere informatie

Gezondheids-RisicoManagement

Gezondheids-RisicoManagement Gezondheids-RisicoManagement - Onafhankelijk advieskantoor - Advisering - Afdekken risico s - Second opinion Informatie over EBEX: eenvoud en gemak bij beheersen van verzuim-, ziektewet- en WIA-risico

Nadere informatie

Brancherapportage J C:\Brancherapportages

Brancherapportage J C:\Brancherapportages 23-03-2016 2015 December VOB Brancherapportage J C:\Brancherapportages Vereniging Openbare Bibliotheken ArboNed Kenniscentrum Rapportagedatum: 23-03-2016 Peildatum: 31-12-2015 Sectormanager: Jaap Tinga

Nadere informatie

Wat Vraagt de Klant Samenvatting en conclusies

Wat Vraagt de Klant Samenvatting en conclusies Wat Vraagt de Klant Samenvatting en conclusies Het onderzoek in het kort In opdracht van de Stuurgroep Arbeidsadviseur heeft TNO onderzoek verricht naar de informatie- en adviesbehoefte van (potentiële)

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2005 658 Besluit van 12 december 2005 tot wijziging van het Besluit SUWI betreffende het gegevensverkeer met verzekeraars en overheidswerkgevers Wij

Nadere informatie

Het kiezen van het juiste re-integratie bureau

Het kiezen van het juiste re-integratie bureau Het kiezen van het juiste re-integratie bureau Presentatie: Het kiezen van het juiste re-integratie bureau Re-integratie tweede spoor biedt werkgevers en werknemers de mogelijkheid om naar passende arbeid

Nadere informatie

Eindrapport haalbaarheidsonderzoek naar arbeidsgerelateerd verzuim in de Nationale VerzuimStatistiek

Eindrapport haalbaarheidsonderzoek naar arbeidsgerelateerd verzuim in de Nationale VerzuimStatistiek Eindrapport haalbaarheidsonderzoek naar arbeidsgerelateerd verzuim in de Nationale VerzuimStatistiek Annelies Boerdam, Caroline Bloemendal, Kathleen Geertjes Met medewerking van: Judy Moester, Gwen Krul,

Nadere informatie

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap J. Mevissen, L. Heuts en H. van Leenen SAMENVATTING Achtergrond van het onderzoek Het verschijnsel zelfstandige zonder personeel (zzp er) spreekt tot de verbeelding.

Nadere informatie

Hét Nedasco Inkomenseminar Brengt de inkomensmarkt naar grote hoogte!

Hét Nedasco Inkomenseminar Brengt de inkomensmarkt naar grote hoogte! Hét Nedasco Inkomenseminar Brengt de inkomensmarkt naar grote hoogte! Opbouw Pakket Offertetool inkomen Schadebehandeling Ontwikkeling Concept Keuzevrijheid: modulaire opbouw Snelheid: direct premie berekenen

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, J.F. Hoogervorst,

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, J.F. Hoogervorst, CONCEPT 18-12-2001 Regeling van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van... (datum en nummer) houdende regels omtrent de procesgang gedurende het eerste ziektejaar (Regeling procesgang

Nadere informatie

Loondoorbetaling bij ziekte

Loondoorbetaling bij ziekte Loondoorbetaling bij ziekte In Nederland bepaalt artikel 629 van boek 7 van het Burgerlijk Wetboek dat een werknemer gedurende 104 weken recht heeft op 70% van het loon, maar de eerste 52 weken ten minste

Nadere informatie

Rapportage. Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2011. Gezond & Veilig werken. Prae Advies & Onderzoek, 17 september 2012, Utrecht

Rapportage. Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2011. Gezond & Veilig werken. Prae Advies & Onderzoek, 17 september 2012, Utrecht Rapportage Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2011 Prae Advies & Onderzoek, 17 september 2012, Utrecht Gezond & Veilig werken Gezond & Veilig werken Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector,

Nadere informatie

Voorbeeld-reïntegratieprotocol

Voorbeeld-reïntegratieprotocol Dit TNO rapport is gemaakt in opdracht van Sectorfondsen Zorg en Welzijn 1 Voorbeeld-reïntegratieprotocol Beknopte reïntegratieprotocol (m.n. voor kleinere instellingen) TNO rapport 17944/35419.bru/wyn

Nadere informatie

VerzuimMonitor Sector Zorg Jaar 2005

VerzuimMonitor Sector Zorg Jaar 2005 VerzuimMonitor Sector Zorg Verzuimpercentage Sector Zorg Meldingsfrequentie Sector Zorg Gemiddelde duur Sector Zorg Aantal werknemers Sector Zorg De indeling voor de vijf regio s in de zorgsector NN :

Nadere informatie

D e n H a a g 12 juni 2012

D e n H a a g 12 juni 2012 Aan de voorzitter en de leden van de Vaste Commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG B r i e f n u m m e r 12/10.937/12-017/MF/Gau

Nadere informatie

Verzuimbeleid MBO Amersfoort Colofon

Verzuimbeleid MBO Amersfoort Colofon Verzuimbeleid MBO Amersfoort Colofon Uitgave : MBO Amersfoort Instemming OR : 12 december 2012 Vastgesteld College van Bestuur : 8 januari 2013 Kenmerk CvB vastgesteld : 20130142/CvB Afkomstig van : afdeling

Nadere informatie

VERZU IMPROT OCOL Ziekmeldingen Formulier Registratie ziekmeldinggesprek. Contact tijdens ziekte

VERZU IMPROT OCOL Ziekmeldingen  Formulier Registratie ziekmeldinggesprek. Contact tijdens ziekte VERZUIMPROTOCOL Ziekmeldingen De medewerker moet zich voor 9.00 uur telefonisch ziekmelden bij zijn / haar direct leidinggevende. Indien de direct leidinggevende niet aanwezig is, moet de ziekmelding doorgegeven

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

2. Eerste dag Medewerker en leidinggevende

2. Eerste dag Medewerker en leidinggevende Eerste dag: Verantwoordelijkheid 1 Ziekmelding Medewerker De meldt zich vóór 9.00 uur ziek bij zijn leidinggevende. Als leidinggevende niet aanwezig is meldt zich bij diens vervanger. Medewerker houdt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 673 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding Naar aanleiding van vragen over de hoge arbeidsongeschiktheidspercentages

Nadere informatie

ONDERZOEK LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Onder werkgevers klein MKB (2 tot 20 werknemers)

ONDERZOEK LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Onder werkgevers klein MKB (2 tot 20 werknemers) ONDERZOEK LANGDURIG ZIEKTEVERZUIM Onder werkgevers klein MKB (2 tot 20 werknemers) September 2014 GfK 2014 Kennis langdurig ziekteverzuim september 2014 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 22 187 Ziekteverzuim en arbeidsongeschikheid Nr. 91 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Toelichting. PS = gemiddeld aantal werknemers BF = beëindigingsfrequentie

Toelichting. PS = gemiddeld aantal werknemers BF = beëindigingsfrequentie Toelichting In dit KwartaalRapport zijn de volgende tabellen opgenomen: Tabel Eerste ziektejaar Pagina 1 Tijdreeks verzuimcijfers 2 2 Verzuim naar geslacht 3 3 Verzuim naar leeftijdklasse 4 4 Verzuim naar

Nadere informatie

Werkgevers en arbeidsongeschiktheid

Werkgevers en arbeidsongeschiktheid Werkgevers en arbeidsongeschiktheid In opdracht van Delta Lloyd Juli 2014 GfK 2014 GfK 2014 Delta Lloyd Arbeidsongeschiktheid en Werkgevers Juli 2014 1 Leeswijzer In dit onderzoek zijn personen uit het

Nadere informatie

Stappenplan en checklist arbodienstverlening

Stappenplan en checklist arbodienstverlening Deze checklist helpt bij het afsluiten of beoordelen van een contract met een arbodienst aan de hand van een viertal stappen. Stap 1: Stap 2: Stap 3: Stap 4: Wat verwacht u als opdrachtgever van de arbodienst

Nadere informatie

Verzuimprotocol NHTV. Verzuimprotocol NHTV - versie 20140922 Pagina 1

Verzuimprotocol NHTV. Verzuimprotocol NHTV - versie 20140922 Pagina 1 Verzuimprotocol NHTV In dit ziekteverzuimprotocol staat de procedure beschreven voor de aanpak en werkwijze rond ziekteverzuimbegeleiding en re-integratie binnen NHTV. Het geeft inzicht in de verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Procesgang eerste ziektejaar

Procesgang eerste ziektejaar vra2002szw.002 Procesgang eerste ziektejaar VRAGEN De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft overde conceptregeling «Procesgang eerste ziektejaar» (SOZA-01-1078) de navolgende vragen

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Alle verzuimgrootheden worden berekend exclusief zwangerschap, tenzij anders vermeld.

Inhoudsopgave. Alle verzuimgrootheden worden berekend exclusief zwangerschap, tenzij anders vermeld. Inhoudsopgave 1. Verzuim naar geslacht 2. Tijdreeks verzuimcijfers 3. Verzuim naar grootteklasse 4. Verzuim en meldingsfrequentie naar leeftijd 5. Combinatie verzuimpercentage en meldingsfrequentie 6.

Nadere informatie

: Loyalis Schade N.V., gevestigd te Heerlen, verder te noemen Verzekeraar

: Loyalis Schade N.V., gevestigd te Heerlen, verder te noemen Verzekeraar Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-208 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, en mr. B.F. Keulen en drs. L.B. Lauwaars R.A., leden en mr. A. Westerveld, secretaris) Klacht ontvangen

Nadere informatie

Verzuimonderzoek PO en VO 2013

Verzuimonderzoek PO en VO 2013 EINDTRAPPORTAGE Verzuimonderzoek PO en VO 2013 DUO Informatieproducten Ako Madomi 11 november 2014 Inhoudsopgave SAMENVATTING... 2 1 INLEIDING... 5 1.1 OPZET ONDERZOEK... 5 1.2 LEESWIJZER... 7 2 VERZUIMKENGETALLEN

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet Alles rondom de BeZaVa nog eens op een rijtje

Modernisering Ziektewet Alles rondom de BeZaVa nog eens op een rijtje Document : D130 React va Versie : 1.0 Quarles van Uffordstraat 66 Datum : 09-08-2014 2202 NJ Noordwijk Status : Goedgekeurd www.reactiva.nl Eigenaar : Directeur Modernisering Ziektewet Alles rondom de

Nadere informatie

Maatwerk in verzuimbegeleiding

Maatwerk in verzuimbegeleiding Maatwerk in verzuimbegeleiding Verzuimpakket Compleet, Basis en Eigen Regie SAZAS dé verzuimspecialist Maatwerk in verzuimmanagement Als één van uw werknemers ziek wordt is dat vervelend. U bent verantwoordelijk

Nadere informatie

WELKOM IN DE KUNSTKEUKEN

WELKOM IN DE KUNSTKEUKEN WELKOM IN DE KUNSTKEUKEN Marc van Herpt Wouter Dielissen Raymond Poublon (mr.) Donderdag 11 december 2014 Programma vanavond 19:00 Kent u de wet BeZaVa? Wouter Dielissen en Marc van Herpt 19:45 Pauze 20:15

Nadere informatie

REGELING PROCESGANG EERSTE EN TWEEDE ZIEKTEJAAR

REGELING PROCESGANG EERSTE EN TWEEDE ZIEKTEJAAR REGELING PROCESGANG EERSTE EN TWEEDE ZIEKTEJAAR Art. 1. Begripsbepalingen In deze regeling wordt verstaan onder: a. arbodienst: een dienst als bedoeld in de Arbeidsomstandighedenwet; b. bedrijfsarts: de

Nadere informatie

Keuzegids arbodienstverlening

Keuzegids arbodienstverlening Keuzegids arbodienstverlening Keuzegids arbodienstverlening Turien & Co. Assuradeuren biedt werkgevers zoveel mogelijk keuzevrijheid in de verzuimbegeleiding. Juist door deze ruime keuzevrijheid is het

Nadere informatie

Verder klaagt verzoekster over de wijze waarop het UWV te Venlo haar klacht heeft behandeld.

Verder klaagt verzoekster over de wijze waarop het UWV te Venlo haar klacht heeft behandeld. Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een met naam genoemde verzekeringsarts van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen te Heerlen (UWV) bij het vaststellen van de belastbaarheid

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Vragenlijst Arbodiensten in de Metalektro

Vragenlijst Arbodiensten in de Metalektro Vragenlijst Arbodiensten in de Metalektro Deze vragenlijst gaat over de ervaringen die u als ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT) heeft met de externe arbodienst van uw bedrijf.

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

Het werk van de verzekeringsarts

Het werk van de verzekeringsarts Het werk van de verzekeringsarts Wat doen een verzekeringsarts en een bedrijfsarts? Taken verzekeringsarts bij UWV (= uitvoeringsinstituut werknemers verzekeringen) WAO/WIA Rob Mohanlal Landelijk adviseur

Nadere informatie

Richtlijnen voor rapportering door de certificerend actuaris van een verzekeringsinstelling

Richtlijnen voor rapportering door de certificerend actuaris van een verzekeringsinstelling Richtlijnen voor rapportering door de certificerend actuaris van een verzekeringsinstelling Hoofdindeling: Beroepsreglementering Categorie: Overige standaarden Opgesteld door: AG werkgroep Actuariële Governance

Nadere informatie

UPDATE MODERNISERING ZIEKTEWET

UPDATE MODERNISERING ZIEKTEWET UPDATE MODERNISERING ZIEKTEWET Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Door de Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters wordt de werkgever nu ook tot maximaal 12 jaar

Nadere informatie

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Peter Brouwer Zoetermeer, april 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie