Jongeren met kansen. Een casestudy naar de ervaringen met het Campus Diep-programma. Geertjan Emmens Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jongeren met kansen. Een casestudy naar de ervaringen met het Campus Diep-programma. Geertjan Emmens Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe"

Transcriptie

1 Jongeren met kansen Een casestudy naar de ervaringen met het Campus Diep-programma Geertjan Emmens Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe

2 1

3 Vooraf Wmo werkplaats Groningen/Drenthe De Wmo werkplaats Groningen/Drenthe is één van de Wmo werkplaatsen die met financiering van het Ministerie van VWS zijn ingesteld bij zes hogescholen, verspreid over het land. De noordelijke werkplaats is aangehaakt bij het Lectoraat Rehabilitatie van de Hanzehogeschool. Het Lectoraat Rehabilitatie, STAMM CMO, een aantal gemeenten en instellingen werken in de werkplaats samen. De werkplaats is gericht op het uitvoeren van onderzoek, praktijkontwikkeling en opleiding op het terrein van zorg en welzijn en meer specifiek op het terrein van zorg in en door de gemeenschap. De ontwikkeling van praktijkkennis prescriptieve kennis voor het handelen staat centraal in de Wmo werkplaats. De werkplaats ontwikkelt en monitort vijf innovatieve Wmo praktijken, samen met de gemeenten en instellingen die in de werkplaats deelnemen. Lokaal wordt intensief samengewerkt met diverse andere instellingen. Op het snijvlak van AWBZ en Wmo De rode draad in de activiteiten: stimuleren en ondersteunen van mensen met psychische en/of psychosociale problematiek bij hun maatschappelijke participatie. Daarbij ligt de focus op het realiseren van werkwijzen die voortvloeien uit de Wmo doelstelling: eerst de eigen verantwoordelijkheid en kracht van mensen aanboren en versterken, benutten en activeren van het eigen sociale netwerk, betrekken van ervaringsdeskundigheid van de doelgroep, inzetten van collectieve arrangementen en als nodig individuele zorg en hulpverlening. Deze benadering sluit goed aan bij de rehabilitatiebenadering. De Wmo werkplaats beweegt zich met de activiteiten voor bovengenoemde doelgroep op het snijvlak van AWBZ en Wmo. 2

4 3

5 Samenvatting Campus Diep is een keten van samenhangende en samenwerkende woon-leer-werkvoorzieningen voor jongvolwassenen van met complexe problematiek in de leeftijd van achttien tot zevenentwintig jaar. De doelstelling van Campus diep is om deze jongvolwassenen te ondersteunen bij het verkrijgen van stabiele huisvesting, een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt en/of werk. Het Campus Diep-programma valt onder prestatieveld 7 van de Wmo en daarbinnen onder het onderdeel Maatschappelijke Opvang. Maatschappelijke Opvang omvat activiteiten bestaande uit het tijdelijk bieden van onderdak, begeleiding, informatie en advies aan personen die, door een of meerdere problemen, al dan niet gedwongen de thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Het onderzoek richt zich op de werkzame bestanddelen van het programma en heeft als doel: Een gesystematiseerd oordeel geven over het proces en de resultaten van het Campus Diepprogramma en advies uitbrengen aan belanghebbenden over een wenselijke samenstelling en uitvoering van het programma. Onderdeel van het onderzoek vormen multiple casestudy s van Campus Diep deelnemers. Deelnemers, professionele begeleiders en belangrijke anderen worden anderhalf jaar gevolgd met semigestructureerde interviews tijdens drie metingen. Deze rapportage betreft de eerste meting met twee vraagstellingen: Welke ervaringen hebben deelnemers, hun belangrijke anderen en professionele begeleiders met het eerste deel van de deelname van en begeleiding bij het Campus Diep programma en hoe vertaalt zich dat naar een advies voor inhoud en uitvoering van het programma? Welke mening en ervaringen hebben deelnemers, hun belangrijke anderen en professionele begeleiders ten aanzien van toegepaste en wenselijke competenties bij de begeleiding van Campus Diep deelnemers? We spraken dertig personen over hun ervaringen met het programma en vroegen om reflectie op bepaalde thema s. Dit geeft een aantal conclusies over methodologie, de cases, specifieke thema s en competenties: De gekozen methodologie bleek goed bruikbaar. Dit gold voor de keuze voor semigestructureerde interviews en het laten invullen van een ecogram. Inzage in werkplannen kan een belangrijke aanvulling zijn om proces en resultaat te analyseren. Tachtig procent van de gevraagde Campus Diep deelnemers was bereid tot een interview. Enkelen aarzelden om professionele begeleiders en belangrijke anderen te laten interviewen en dit leverde niet alle beoogde informatie op. Ook gingen enkele interviews niet door omdat zie werden afgezegd (o.a. vanwege ziekte). Enkele cases waren incompleet omdat niet alle met de deelnemer afgestemde interviews (met anderen) plaatsvonden. Ecogrammen blijken informatief over personen, die steun geven en de vorm ervan. Er was geen inzicht in werkplannen, maar met een analyse ervan bij een volgende meting kan de voortgang van deelnemers beter gevolgd worden. 4

6 De eerste meting geeft inzicht in de individuele cases, maar nog geen uitgebreid inzicht in de aard van de begeleiding hierbij en wat goed werkt. Er ontstond op case-niveau een beeld van diverse aspecten en daarmee een basis voor het te volgen spoor van de deelnemers. Sommige thema s zijn meer algemeen beantwoord waardoor specifieke informatie ontbreekt. De ecogrammen gaven per casus informatie over (de aard van) de steun en zijn bruikbaar bij de tweede meting. Professionele begeleiders noemen slechts in beperkte mate specifieke methodieken die zij hanteerden in de begeleiding. De omschrijvingen vinden meer plaats in de vorm van procesbeschrijvingen, zoals het aantal (drie-) gesprekken en de wijze waar op aan de opbouw van de werkrelatie is (wordt) gewerkt. Diverse lege cellen in de overzichten van de cases zijn gedeeltelijk een gevolg van het feit dat casegerichte vragen soms ruimte gaven voor algemene antwoorden. Wat betreft ervaringen kunnen, met enige voorzichtigheid, tendensen worden geformuleerd: Deelnemers hebben een helder beeld van te bereiken doelen of doelgebieden, maar bij het kiezen van een opleiding is er geregeld sprake van twijfel rondom de gemaakte of te maken keuze. Vrienden en vriendinnen worden vaak genoemd als bronnen van steun: zij worden meer dan andere groepen genoemd en geven diverse vormen van steun. De professionele begeleiders maken weinig gebruik van deze vorm van informele ondersteuning. Professionele begeleiders en belangrijke anderen steunen de deelnemer en weten weinig van elkaars rol. Soms is er sprake van een wens tot afstemming, maar geen partij neemt duidelijk het initiatief. Deelnemers zelf laten niet merken dat zij behoefte hebben aan deze afstemming. Verder onderzoek naar de regie in de samenwerking vraagt om een duidelijke definitie. Het thema werd geïnterpreteerd als de regie van de deelnemer bij het sturen van zijn proces, maar ook als de proceseigenaar, die verantwoordelijk is voor de coördinatie in het traject. Het onderzoek geeft een eerste indicatie voor de gewenste en aanwezige competenties. Het onderzoek wordt na afloop van de projectfase van de Wmo-werkplaats verder uitgevoerd. 5

7 Inhoudsopgave Vooraf 2 Samenvatting 4 Inhoudsopgave 6 Inleiding 8 1. Onderzoeksmethodologie 10 2 Campus Diep 12 3 Resultaten Discussie Conclusies en aanbevelingen 43 Geraadpleegde bronnen 47 Bijlage 1. Drie cases 49 6

8 7

9 Inleiding Campus Diep is een woon-leer-werkvoorziening voor jongeren tussen de achttien en zevenentwintig jaar met vaak complexe problemen, waarbij medewerkers van een woningcorporatie, instellingen voor maatschappelijke opvang, ROC s een re-integratiebedrijf, instellingen voor jeugdhulpverlening en jeugdzorg samenwerken. De doelgroep kan dakloos zijn of dat dreigen te worden. Deelnemers krijgen onderdak en begeleiding van medewerkers van genoemde voorzieningen bij diverse leefgebieden. Voorbeelden hiervan zijn financiën op orde krijgen, werk vinden en behouden, een startkwalificatie halen en een eigen woning krijgen. Deze rapportage beschrijft een eerste meting bij acht Campus Diep deelnemers, hun belangrijke anderen en professionele begeleiders als onderdeel van multiple casestudy s. Een case betreft een deelnemer met zijn professionele begeleiders en belangrijke anderen. Door meerdere deelnemers gedurende anderhalf jaar met drie metingen te volgen, ontstaat inzicht in wat het programma oplevert en wat goed werkt. Bij deze metingen wordt gebruik gemaakt van semigestructureerde interviews en documentanalyse van werkplannen en ecogrammen. In het najaar van 2012 vindt de laatste meting plaats en volgt een afsluitende rapportage. De twee onderzoeksvragen, ook bij deze eerste meting zijn: Welke ervaringen hebben deelnemers, hun belangrijke anderen en professionele begeleiders met het eerste deel van de deelname van en begeleiding bij het Campus Diep programma en hoe vertaalt zich dat naar een advies voor inhoud en uitvoering van het programma? Welke mening en ervaringen hebben deelnemers, hun belangrijke anderen en professionele begeleiders over toegepaste en wenselijke competenties bij de begeleiding van Campus Diep deelnemers? Hoofdstuk 1 bevat een beschrijving van de onderzoeksmethodologie. In hoofdstuk 2 is het programma Campus Diep beschreven. Hoofdstuk 3 bevat de resultaten. Hoofdstuk 4 bestaat uit een discussie en hoofdstuk 5 uit conclusies en aanbevelingen. 8

10 9

11 1. Onderzoeksmethodologie Inleiding Campus Diep deelnemers worden gedurende anderhalf jaar gevolgd, waarbij drie metingen gedaan worden: t-1 enkele weken na de start binnen het programma, t-2 een half jaar later en t-3 een jaar na t-2. Met semigestructureerde interviews en een ecogram heeft de eerste meting plaatsgevonden. Tien jongeren die vanaf augustus 2010 waren gestart in het programma en op het moment van het interview vier tot zes weken hier aan deelnamen, zijn benaderd om te participeren in het onderzoek. Een groot deel van deze jongeren toonde zich bereid om mee te doen. Voor hun tijdsinvestering aan het interview ontvingen zij een cadeaubon van 10 euro. Van de tien jongeren zagen twee af van deelname: één vanwege privéomstandigheden en één gaf diverse redenen en vooral tijdgebrek aan om niet mee te doen. De interviews vonden plaats op de woonlocatie. Er zijn ook interviews gehouden de professionele begeleiders en belangrijke anderen van de jongeren. Zes deelnemers vulden een ecogram in en lieten hiermee zien hoe zij steun beleefden. Methodologie Bij drie deelnemers zijn geen belangrijke anderen geïnterviewd: twee gaven geen toestemming en bij één deelnemer is het interview afgezegd wegens ziekte. Drie gesprekken vonden telefonisch plaats. In totaal zijn 30 respondenten geïnterviewd. Schema 1 geeft een overzicht. De tussen haakjes geplaatste weken na de start geven aan dat er sprake was van een voortraject binnen Campus Diep. In twee situaties hadden de deelnemers daarvoor in het Hoendiephuis gewoond. Dit bleek pas tijdens het interview. De interviews vonden plaats van eind september 2010 tot eind januari Op een gesprek na was er toestemming om de interviews op te nemen met een voicerecorder. 10

12 Deelnemers V/M Leeftijd Weken na start Woonlocatie professionele begeleiders belangrijke anderen Astrid V 19 5 KmK 2 (AWB; ROC) 2 Brenda V 21 5 (38) Biba Bon 2 (AWB; JHV) 2 Chris M 24 8 Hoendiephuis 1 (SPW) - Donovan M Hoendiephuis - - Esther V 18 9 Hoendiephuis 3 (SPW; JHV; 2 ROC) Frits M 22 9 (57) Biba Bon 2 (AWB; JHV) 1 Gea V Biba Bon 1 (AWB) - Hans M Hoendiephuis 2 (SPW; JHV) 2 Totaal Schema 1: overzicht interviews; AWB = ambulante woonbegeleider (Kamers met kansen of Biba Bon; ROC = medewerker regionaal opleidingscentrum; JHV = jeugdhulpverlener MJD; SPW = sociaal pedagogisch werker (woonbegeleider Hoendiephuis). 11

13 2. Campus Diep Inleiding Sommige jongeren in de provincie Groningen ervaren complexe problematiek. Het rapport wonenwerken-leren voor jarigen in de provincie Groningen (Provincie Groningen, 2007) beschrijft de Groningse situatie van jongeren die begeleiding nodig hebben bij zelfstandig wonen, leren en werken: jongeren met diverse en complexe problematiek, die om verschillende redenen niet meer thuis (kunnen) wonen, maar ook niet in staat zijn zelfstandig in een stabiele woonsituatie te voorzien. Een grove schatting gaat uit van 300 tot 450 jongeren voor stad en provincie per jaar. Het rapport beschrijft een onderzoek naar de stand van zaken en nieuwe mogelijkheden voor begeleid zelfstandig wonen voor jongeren in de leeftijd van jaar in de provincie Groningen. Dit onderzoek vond plaats omdat deze jongeren na verblijf in een 24-uurs voorziening van jeugdzorg tussen wal en schip lijken te vallen. Provinciale Staten wilden inzicht in de problematiek en een antwoord op de vraag of partijen samen een stabiele woonomgeving voor jarigen willen realiseren. Deze woonomgeving diende structuur te bieden voor het behalen van een startkwalificatie of voor het volgen van een leer- werktraject. Als antwoord op bovenstaande problematiek zijn verschillende partners in de regio het Campus Diep-programma gestart. Begin 2010 ondertekenden acht Groningse organisatie de samenwerkingsovereenkomst Campus Diep. Dit wonen-leren-werken programma diende aan te sluiten bij Europees beleid om vroegtijdig schoolverlaten te verminderen, landelijke beleid om uitval van overbelaste jongeren te voorkomen en lokaal Gronings beleid om een provinciedekkend wonen-leren-werken aanbod en op gemeentelijk niveau betere ontwikkelingskansen en een doorlopende leerlijn voor jongeren te realiseren. (Samenwerkingsovereenkomst Campus Diep Groningen, 2010). Dit hoofdstuk beschrijft het programma in de vorm zoals het in 2009 startte op basis van beschikbare documenten. Het Handboek Campus Diep (Schippers, 2009) is hierbij de belangrijkste bron. Visie en uitgangspunten Jongvolwassenen die iets van hun leven willen maken, maar die het in hun eentje niet redden is in het Handboek Campus Diep de benaming van de beoogde Campus Diep doelgroep (Schippers, 2009). Deze jongeren hebben behoefte aan begeleiding bij leren, wonen en werken. Het betreft (dreigend) dak- of thuisloze jongvolwassenen tussen de 18 en 27 jaar zonder een stabiele en veilige woonsituatie (Handboek Campus Diep, 2009). Campus Diep richt zich op dreigende uitval van jongeren uit de stad en provincie Groningen in de leeftijd van 18 tot 27 jaar. Deze jongeren hebben problemen op het gebied van wonen, werken en leren door vaak complexe problematiek. In de visie van Campus Diep staat het persoonlijk 12

14 ontwikkelingsproces van deelnemers centraal. Zij willen een positieve wending geven aan hun leven en gebruiken daarbij ondersteuning. (Schippers, 2009). Aan deze begeleiding is een aantal uitgangspunten verbonden. Een deel ervan is ontleend aan het werkdocument voor Biba Bon: Eigen verantwoordelijkheid Startpunt van de inhoud en de vorm van de woonbegeleiding is respect voor de deelnemer en de situatie waarin de deelnemer zich bevindt. Er wordt uitgegaan van de eigen verantwoordelijkheid van de deelnemer voor de inrichting van het leven: woonbegeleiding reikt kansen en mogelijkheden aan. Het is aan de deelnemer om te bepalen of deze er al dan niet gebruik van maakt. De woonbegeleider wil geen verantwoordelijkheden. Professionele betrokkenheid bij de deelnemer en de emotionele afstand tot de deelnemer is basis van de beroepshouding. Realistische doelen: De mogelijkheden en kwaliteiten van de deelnemer staan centraal, gericht op de toekomst en vanuit de hier en nu situatie. Hierbij geldt dat realistische doelen worden gesteld in opklimmende mate. Elk bereikt resultaat is een succes dat gevierd wordt; elk niet bereikt resultaat is een leermoment om een realistischer doel te halen. Individu versus groep: Woonbegeleiding kent individuele en groepsgewijze componenten. De concrete aanpak is gebaseerd op het uitgangspunt: gezamenlijk wat kan, individueel wat moet. Achterliggend idee hierbij is, dat leren-van-elkaar effectief is en de normen/waarden onder deelnemers collectief maakt. Respect voor eigen cultuur: Bij een allochtone cliënt is er respect voor de eigen cultuur en het recht op behoud van culturele identiteit. Echter, door de keuze om in Nederland te komen wonen, accepteert de cliënt de Nederlandse verhoudingen en dient deze op positieve wijze in te passen in de eigen levenswijze. Organisaties en start van het programma De start van Campus Diep vond plaats met de ondertekening van een contract door acht instellingen: een woningcorporatie, instellingen voor maatschappelijke opvang, ROC s, een re-integratiebedrijf en instellingen voor jeugdhulpverlening en jeugdzorg. Ook de provincie en gemeente Groningen ondersteunden het initiatief. Verspreid over de stad kwamen diverse woonlocaties voor deelnemers beschikbaar. 13

15 Doel Het doel van Campus Diep is vooral dat deelnemers zelfstandig wonen realiseren in combinatie met behalen van een startkwalificatie of vast werk vinden. Doelgroep Een instabiele woonsituatie is het voornaamste aspect waardoor jongeren uit de doelgroep dreigt uit te vallen. Deze groep lukt het niet om een diploma te halen, vast werk te vinden en een eigen kamer of huis te hebben en houden. Hun leeftijd varieert van 18 tot 27 jaar en de problematiek is, zoals: o o o o o o o o afwezige ouders, gebroken gezinnen of een gezinssituatie met chronische armoede en werkloosheid; beperkte sociale vaardigheden, gedragsproblemen; schulden; (beginnende) verslaving; criminaliteit in de directe omgeving, korte lontjes, foute vrienden ; ontbreken van een stabiele thuissituatie; voortijdig school verlaten; een grote afstand van de arbeidsmarkt. Programma De ondersteuning van medewerkers zet in op de volgende aspecten: o o o o o o o o Rust, veiligheid, structuur en een eigen plek hebben Begeleiding krijgen Psychisch welbevinden bereiken Financiën op orde krijgen Een startkwalificatie halen Vast werk verkrijgen Een eigen woning verkrijgen Een sociaal netwerk bezitten o o Er is een duidelijke overeenkomst tussen deze aspecten en geformuleerde leefgebieden bij de begeleiding. Afhankelijk van de situatie van de deelnemer en het karakter van de begeleiding worden keuzes gemaakt. Zo zullen woonbegeleiders alle leefgebieden kennen, docenten zich vooral op studie en opleidingsactiviteiten richten en begeleiden re-integratieconsulenten de deelnemer op weg naar werk. Het betreft de volgende leefgebieden: Huisvesting: de huidige en gewenste woonsituatie van de deelnemer. Praktisch functioneren: huishoudelijke en technische vaardigheden. 14

16 o o o o o o o Financiën: financiële situatie van de deelnemer (zoals inkomsten, uitgaven, schulden) en bestedingspatroon. Lichamelijk functioneren: de fysieke gesteldheid van de deelnemer en persoonlijke verzorging. Psychisch functioneren: het welbevinden van de deelnemer, inclusief een eventueel psychiatrisch ziektebeeld en verslavingsgedrag. Sociaal functioneren: de relatie tussen deelnemer en de omgeving (waaronder familie, vrienden, hulpverleners) inclusief het maatschappelijk gedrag (contact met politie). Dagbesteding: daginvulling van de deelnemer (studie, werk, hobby s, sport, activiteiten). Inburgering in de Nederlandse samenleving: conversatie voeren in het Nederlands, Nederlandse omgangsvormen en contacten met Nederlanders. Zingeving: datgene wat de deelnemer motiveert om te leven (bijvoorbeeld een levens- of geloofsovertuiging). Het begeleidingsaanbod kan ook per organisatie worden samengevat: Woningcorporatie Nijestee biedt woningen aan en kan deze toewijzen. De instelling voor maatschappelijke opvang (Stichting Huis) biedt woonbegeleiding. De instellingen voor jeugdhulpverlening en jeugdzorg (MJD Groningen en Elker) bieden (praktische) niet geïndiceerde hulp en ondersteuning op meerdere leefgebieden, hulp bij verwerking van persoonlijke problematiek en ook specifieke geïndiceerde jeugdhulp. De ROC s Alfa-college en Noorderpoort geven loopbaanbegeleiding en hebben leertrajecten. Re-integratiebedrijven Werkpro) participeren met een aanbod van werkbegeleiding (, werk-leertrajecten en praktijkkwalificaties. Uitkeringsinstanties tenslotte kunnen individuele uitkeringen en re-integratiebudgetten realiseren (Gemeente Groningen). Onderdak op verschillende locaties is een belangrijk onderdeel van het aanbod. De woonvormen staan niet los van elkaar. Deelnemers kunnen passend bij hun wensen en mogelijkheden een verschillend traject kunnen doorlopen, wat kan leiden naar een woning op eigen naam. Een overzicht van de locaties: Het Hoendiephuis is een grote villa van woningcorporatie Nijestee waar een groep jongvolwassenen kan wonen, waarbij 24 uur per dag woonbegeleiding aanwezig is. Naast een sociaal pedagogisch werker als mentor geeft een jeugdhulpverlener van het MJD steun. Ook ROC s en Werkpro helpen de jongeren bij hun wensen bij opleiding en werk en dagbesteding. Biba Bon beschikt over woonhuizen in de stad voor drie of vier jongvolwassenen. Begeleiding is vier uur per dag mogelijk en richt zich op het groepsproces en in het individuele traject op alle 15

17 leefgebieden van de jongeren. De Sociale Dienst heeft een belangrijke functie in de toeleiding naar het Biba Bontraject en tevens naar activering en re-integratie. Kamers met Kansen biedt een woonstudio en vier uur woonbegeleiding per week voor een traject om een opleiding te volgen en een startkwalificatie te behalen. Loopbaanadviseurs van de ROC s verzorgen de toeleiding naar Campus Diep. Ambulante woonbegeleiding en Proefwonen staat voor een fase in het traject waarin een deelnemer maximaal twee uur per week ambulante woonbegeleiding krijgt in een proefwoning van Stichting Huis. Bij een succesvol verloop kan de woning na een jaar op naam van de jongere komen. Het Campus Dieptraject van een deelnemer kent een begeleidingscyclus, die in het Handboek (Schippers, 2009) in een tiental fasen is uitgewerkt. Deze structuur is afgeleid van het 8 fasen model van Movisie. De 10 fasen van Campus Diep zijn: toeleidingsfase: een contactpersoon adviseert een deelnemer zich aan te melden bij een voorziening. aanmeldingsfase: eerste contact tussen deelnemer en een werker. toegangsfase: de werker screent de deelnemer op toegangsregels. intakefase: nadere kennismaking tussen deelnemer, begeleider en begeleidingsaanbod. kennismakingsfase: start van traject waarna praktische zaken geregeld worden. onderzoeksfase: onderzoek naar kwaliteiten, functioneren en behoeften van deelnemer. begeleidingsplan: opstellen en tekenen van een begeleidingsplan. uitvoeringfase: uitvoering van een begeleidingsplan. evaluatiefase: terugblik op de uitvoering en start van de volgende fase. uitstroomfase: afronding van het begeleidingstraject Bovenstaande beknopte samenvatting van de fasenstructuur van het programma geeft enige informatie over de aanpak. Er is materiaal beschikbaar om de aanpak nader te omschrijven, waarvan het oorspronkelijk ontwikkelde Handboek Campus Diep (Schippers, 2009) dit het meest uitgebreid doet. Wat het programma bevat (zoals de tien fasen) is verder uitgewerkt dan hoe de begeleiding wordt vormgegeven. Samenwerking Samenwerking is een kenmerk van Campus Diep. Het programma vormt zich door de afzonderlijke bijdrage van verschillende betrokken organisaties en door (keten-) samenwerking van medewerkers van deze organisaties samen met de jongeren. Op organisatieniveau is sprake van een overleg- en samenwerkingsstructuur. Daarnaast bestaat de aanpak uit het programma-aanbod op cliëntniveau. Er wordt op drie niveaus samengewerkt: 16

18 a. Een stuurgroep met een vertegenwoordiging van directies en managers vergadert circa zes keer per jaar om beleid te ontwikkelen en te bewaken en knelpunten aan te pakken. b. Een werkgroep van leidinggevenden en coördinatoren richt zich op voortgangsbewaking, periodieke voortgangsbespreking van de deelnemers en het aanpakken van knelpunten. Zo nodig treedt de werkgroep in overleg met de stuurgroep. c. Een team van begeleiders ondersteunt individuele deelnemers door samen met hen een begeleidingsplan op te stellen en uit te voeren. Competenties Binnen Campus Diep werken professionals met een opleidingsniveau dat varieert van een Mboopleiding tot een wetenschappelijke opleiding. Campus Diep documenten bieden echter weinig informatie over dit aspect. Samenvatting Campus Diep startte in 2009 als programma voor jongvolwassenen met een hulpvraag op meerdere leefgebieden. Het ondersteunt de doelgroep om zelfstandig te kunnen wonen, een startkwalificatie te behalen of vast werk te vinden. Diverse organisatie werken op bestuurlijk, aansturend en uitvoerend niveau samen. Bovenstaande beschrijving is voornamelijk gebaseerd op het Handboek Campus Diep. 17

19 3. Resultaten Inleiding Dit hoofdstuk bevat een samenvatting van de resultaten van de eerste meting. Om deze rapportage compact te houden, is gekozen om de resultaten te illustreren aan de hand van een selectie van de cases. De uitwerkingen zijn daarbij kort in een tabel gevat. Vervolgens is een aantal thema s uit de casestudy s beschreven, waar onder competenties. Overzicht van drie deelnemers Voor dit overzicht zijn de cases van een Kamers met Kansen deelnemer, een Biba Bon deelnemer en een Hoendiephuisdeelnemer gebruikt. Astrid Astrid neemt op het moment van het interview vijf weken deel aan Kamers met Kansen nadat zij via een vriendin hoorde over Campus Diep. Behalve Astrid zijn haar moeder, een tante, een leerlingbegeleider van het MBO en haar ambulante woonbegeleider geïnterviewd. Er is overeenkomst zichtbaar in wat respondenten als aanleiding voor deelname aan Campus Diep zien. De tante van Astrid lichtte de aard van de thuissituatie na haar opmerking dat het niet denderend ging niet toe. In de (voorlopige) doelen is een verschil te zien: beide professionele begeleiders zien een probleem dat de anderen niet waarnemen of als zodanig formuleren, namelijk de mate van schoolverzuim en het risico dat de opleiding stopt. Moeder en tante lijken zich minder bewust van dit probleem. Astrid zelf wekt de indruk dat het goed gaat en dit staat haaks op de bevindingen van de professionals. De professionele begeleiders lijken weinig af te stemmen en samen te werken en opvallend hierbij is dat de belangrijke anderen in de huidige situatie weinig aanleiding zien tot samenwerking, terwijl dit aan de kant van de professionele begeleider meer wenselijk wordt geacht, met name door de woonbegeleider, die de moeder van Astrid wil wijzen op haar mogelijke aandeel in de eventuele beëindiging van de opleiding. Samenwerking is echter nog niet gerealiseerd. Tenslotte is er bij de samenwerkende professionele begeleiders een verschillende opvatting over wie de regie heeft bij de samenwerking. Brenda Brenda is een 21-jarig meisje, dat woont binnen Biba Bon, in een huis waar drie deelnemers kunnen verblijven. Een complexe thuissituatie vormt de aanleiding dat Brenda een jaar eerder het ouderlijk huis verlaat en op diverse adressen verblijft bij zowel vrienden, familie als opvangvoorzieningen. Op 18

20 zoek naar een nieuwe start met vast onderdak, met de wens om een opleiding af te maken en een leven zoals ieder ander te kunnen leiden, maakt Brenda uiteindelijk een start in het Hoendiephuis. Ze kan er niet aarden, voelt zich er niet prettig en hoopt op een andere woonvoorziening binnen Campus Diep. Die biedt zich aan in de vorm van Biba Bon. Ze kan terugblikken op een Hoendiephuisperiode en de start bij Biba Bon. Ze geeft toestemming om haar zus en een vriend te interviewen. Ook vonden gesprekken met de ambulante woonbegeleider en jeugdhulpverlener plaats. Brenda heeft een perspectief voor ogen wat ze wil bereiken, maar haar doelen liggen nog niet vast. Hoewel ze liever geen steun heeft, neemt Brenda deel aan het programma en krijgt ze van verschillende kanten ondersteuning. Opvallend hierbij is de rol van vriend John, die zijn bemoeienis geen steun wil noemen, maar vriendschap. John volgt het proces, wat onder meer blijkt uit zijn kritische houding ten opzichte van de volgens hem geringe voortgang. In de samenwerking schuift de jeugdhulpverlener naar de achtergrond en heeft de ambulante woonbegeleider de regie. Wat het betekent dat de woonbegeleider de regie naar Brenda wil schuiven als Brenda hier aan toe is, is onvoldoende uitgevraagd. Hierdoor is niet duidelijk welke regie over wat dat is en op welk moment dat mogelijk is. Van samenwerken tussen professionele begeleiders en belangrijke anderen is geen sprake en vriend John bewaart bij voorkeur afstand tot het hulpverleningsproces. In tegenstelling tot de casus van Astrid zijn bij Brenda belangrijke anderen leeftijdsgenoten, terwijl bij Astrid sprake was van een oudere generatie (moeder en tante). Hans Hans woont in het Hoendiephuis. Deze jongen van 20 jaar kijkt terug op een onstabiele thuissituatie. Hij heeft zijn schoolopleiding afgebroken, maar wenst deze wel weer op te pakken. Hij vraagt om hulp bij zijn financiële situatie. Hans heeft een gevarieerde woonhistorie en zat eerder in een justitiële jeugdinrichting, een internaat, een wonen-werken-leren project, een kraakpand en woonde bij zijn vriendin. Na het interview met Hans vonden interviews plaats met zijn woonbegeleider, jeugdhulpverlener en telefonisch met twee belangrijke anderen: een oom en een vriend. Terwijl Hans tevreden is met het Hoendiephuis als woonlocatie van Campus Diep vanwege de steun en het herstel van zijn dag-nachtritme, zegt zijn mentor (pedagogisch werker) dat Hans een jongen is die ons verbaast vanwege de manier waar op hij met zijn programma bezig is en hiermee verder komt. Zijn jeugdhulpverlener vindt me meer binnen Biba Bon passen en dit lijkt aan te sluiten op de bevinding van de pedagogisch werker. Wat betreft doelen lijkt het voor Hans vooral zaak om uit te voeren wat hij van plan is, zoals het starten van de opleiding elektrotechniek. Hoe zich dat verhoudt tot de opmerking van de jeugdhulpverlener "hij moet eerst gaan besluiten", is niet duidelijk. 19

21 Steun krijgt Hans van zowel professionele begeleiders als belangrijke anderen en hij maakt hier keuzes in. Dit blijkt bijvoorbeeld uit wat er wel aan zijn vriend vertelt en niet aan zijn professionele begeleiders. Hans kenmerkt het verschil in steun in het ecogram, waarbij de professionele begeleiders naast advies 's praktische steun geven, terwijl Hans de steun van belangrijke anderen niet kenmerkt als praktische steun maar vooral als advies en gezelschap. Uit het ecogram blijkt spanning te bestaan (-) in de relatie met de vriendin (vv2) en dit heeft te maken met Hans betalingsproblemen met de huur tijdens het samenwonen. De oom en de vriend ondersteunen Hans zonder op de hoogte te zijn van de inhoud van het programma. Beiden zien het voordeel van meer contact met de professionele begeleiders, maar dit contact is niet tot stand gebracht. Aan Hans is niet gevraagd wat zijn mening is over verdere afstemming tussen deze belangrijke anderen en de professionele begeleiders. In volgende interviews kan inzicht hierin toenemen. Ervaringen met deelname aan Campus Diep De resultaten kunnen naast de uitwerking per casus ook geordend worden naar thema. Dit is hier onder uitgewerkt. Aanleiding voor deelname aan Campus Diep Volgens alle jongeren zelf speelde een complexe, onrustige thuis- en woonsituatie met een relatief korte, maar soms ook langere historie mee in de aanleiding. Een deelnemer ging uit huis om rust te vinden om te kunnen leren en zelfstandiger te worden. Een andere deelnemer pakte zijn koffers na een geëscaleerde thuissituatie. Bij meerdere jongeren is er sprake van een traject langs diverse logeeradressen en/ of hulpverleningsinstanties, een wonen-leren-werken traject of een justitiële jeugdinstelling. Sommigen overkomt de (dreigende) dakloosheid, bijvoorbeeld bij niet na kunnen komen van een betalingsverplichting, het einde van een relatie of niet langer kunnen blijven op het laatste adres van een reeks. Veelal noemen deelnemers voor hen ingrijpende ontwikkelingen in de oorspronkelijke thuissituatie, zoals overlijden van een ouder, scheiding van ouders (en niet kunnen opschieten met de nieuwe partner van de ouder) en detentie van een ouder. De onstabiele woonfactor is niet het enige probleem. Ook op het gebied van een opleiding ervaren de respondenten een probleem. Twee van de acht volgen een opleidingstraject, maar dit gaat moeizaam en bij beiden is sprake van geregeld verzuim. Een respondent heeft een opleiding voltooid op niveau 2, maar wil een opleiding in een andere beroepsrichting op niveau 4 of 5 starten. De andere vijf respondenten oriënteren zich op een te volgen opleiding en/ of uiten de wens om een opleiding te kiezen. Zij hebben eerdere opleidingstrajecten afgebroken. 20

tussenstand 2009-2010 campus DIEP

tussenstand 2009-2010 campus DIEP tussenstand 2009-2010 campus DIEP campusdieplocaties centrum Verspreid door de hele stad zijn er 17 woningen voor Proefwonen Campus Diep in 2009 en 2010 Jongeren zonder stabiele huisvesting, zonder kansen

Nadere informatie

Methodiekboek voor woon-leer-werkprojecten voor jongvolwassenen in Groningen

Methodiekboek voor woon-leer-werkprojecten voor jongvolwassenen in Groningen Handboek Campus Diep Methodiekboek voor woon-leer-werkprojecten voor jongvolwassenen in Groningen Eén samenhangend aanbod voor jongvolwassenen die iets van hun leven willen maken maar het in hun eentje

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

tussenstand 2009-2010 campus DIEP

tussenstand 2009-2010 campus DIEP tussenstand 2009-2010 campus DIEP herziene versie campusdieplocaties centrum Verspreid door de hele stad zijn er 17 woningen voor Proefwonen Campus Diep in 2009 en 2010 Jongeren zonder stabiele huisvesting,

Nadere informatie

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Begeleid Wonen www.st-neos.nl Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld De stichting Neos is een organisatie voor maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld. De organisatie richt zich

Nadere informatie

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder!

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder! 24 uurshulp Met Cardea kun je verder! Met Cardea kun je verder! 24 UURSHULP De meeste kinderen en jongeren wonen thuis bij hun ouders totdat ze op zichzelf gaan wonen. Toch kunnen er omstandigheden zijn,

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Rotterdam Rijnmond. Zorg voor jongeren en hun gezin. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor jongeren BEGELEID WONEN INDIVIDUELE BEGELEIDING

Rotterdam Rijnmond. Zorg voor jongeren en hun gezin. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor jongeren BEGELEID WONEN INDIVIDUELE BEGELEIDING BEGELEID WONEN INDIVIDUELE BEGELEIDING GEZINS- BEGELEIDING DAGBESTEDING Rotterdam Rijnmond Zorg voor jongeren en hun gezin Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor jongeren Wie zijn wij? Stichting Prokino

Nadere informatie

Jong en Ouder ontschotting in de opvang van jonge ouders

Jong en Ouder ontschotting in de opvang van jonge ouders YOUKÉ Jong en Ouder ontschotting in de opvang van jonge ouders Sprekers: Arieke van Andel: gemeente Amersfoort Mariette Rutjes: leidinggevende cluster vrouwenopvang en gezinnen Inleiding Ontschotting in

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

WONEN. Voor kinderen en jongeren met een psychische beperking. Promens Care

WONEN. Voor kinderen en jongeren met een psychische beperking. Promens Care WONEN Voor kinderen en jongeren met een psychische beperking Promens Care Een eigen plek onder de zon Kinderen en jongeren met een psychische beperking groeien op en willen net als leeftijdsgenoten zo

Nadere informatie

Productcatalogus 2015

Productcatalogus 2015 Productcatalogus 2015 Stichting ToReachIt Simple as A.B.C. Acceptance is the Beginning of Change Inhoudsopgave Inleiding Pag. 1.1 Waarom deze productcatalogus 3. 1.2 Stichting ToReachIt samengevat 3. Producten

Nadere informatie

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven Onderwerp: Kwaliteit van leven van burgers die veel zorg en ondersteuning nodig hebben Subgroep 1: Wim Gort (Synthese), Jan Joore (Unik), Ellen van Gennip (Leger des Heils), Ron Genders (gemeente Peel

Nadere informatie

De plusvoorziening en de zorgstructuur in het MBO

De plusvoorziening en de zorgstructuur in het MBO De plusvoorziening en de zorgstructuur in het MBO Alternatieve trajecten ter voorkoming van voortijdig schoolverlaten Sinds een aantal jaren staat de vermindering van het voortijdig schoolverlaten hoog

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Embargo tot 14 mei 13.30 uur

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Embargo tot 14 mei 13.30 uur Embargo tot 14 mei 13.30 uur Onderwerp Subsidie ROC Nijmegen voor het project Kamers met Kansen Programma / Programmanummer Zorg & Welzijn / 1051 BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings Samenvatting Kamers

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe Afsluitende conferentie 28 juni 2012 Hanzehogeschool Groningen Introductie Wmo Met de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) vindt in de sector Zorg en Welzijn een ommekeer

Nadere informatie

KAMERTRAININGSCENTRUM

KAMERTRAININGSCENTRUM KAMERTRAININGSCENTRUM Informatie voor ouders en verzorgers van jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 17 tot 23 jaar Voor wie? Een Kamertrainingscentrum (KTC) is voor jongeren

Nadere informatie

HANDLEIDING 8-FASENMODEL

HANDLEIDING 8-FASENMODEL HANDLEIDING 8-FASENMODEL Inleiding Het 8-fasenmodel Deze handleiding beschrijft het primaire proces; datgene wat er gebeurt tussen hulpverlener en cliënt. Het primaire proces is gebaseerd op het 8-fasenmodel,

Nadere informatie

Participatiewiel: een andere manier van kijken

Participatiewiel: een andere manier van kijken Participatiewiel: een andere manier van kijken Ideeën voor gebruik door activeerders en hun cliënten Participatiewiel: samenhang in beeld WWB Schuldhulpverlening Wajong / WIA / WW / WIJ AWBZ en zorgverzekeringswet

Nadere informatie

PROJECTENWIJZER. woon-leer-werkvoorzieningen voor jongvolwassenen in stad en provincie Groningen

PROJECTENWIJZER. woon-leer-werkvoorzieningen voor jongvolwassenen in stad en provincie Groningen PROJECTENWIJZER woon-leer-werkvoorzieningen voor jongvolwassenen in stad en provincie Groningen woon- leer en werk projecten in stad en provincie Groningen Groningen Begeleid wonen Stadskanaal Hoendiephuis

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

IVO onderzoek: Zorg voor zwerfjongeren met ernstige problematiek in Rotterdam. Van onderzoek naar praktijk

IVO onderzoek: Zorg voor zwerfjongeren met ernstige problematiek in Rotterdam. Van onderzoek naar praktijk IVO onderzoek: Zorg voor zwerfjongeren met ernstige problematiek in Rotterdam Van onderzoek naar praktijk 22-11-2011 Van onderzoek naar praktijk Doelgroep IVO onderzoek: Dak- en thuisloze jongeren met

Nadere informatie

Aanvraag Innovatiefonds Leiden

Aanvraag Innovatiefonds Leiden Aanvraag Innovatiefonds Leiden Stichting De Binnenvest, 2301 EB Postbus 11085, Leiden Impegno, Regulusweg 5, 2508 CK Den Haag Het Project Jongeren In De Knel. Deel: Social Parents Dakloze jongeren van

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek. Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk.

Tevredenheidsonderzoek. Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk. Tevredenheidsonderzoek Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk. Stichting Buitengewoon leren & werken Prins Heerlijk Juni 2013 Stichting Buitengewoon

Nadere informatie

Over Care+ respect I betrouwbaar I persoonlijk betrokken I professioneel

Over Care+ respect I betrouwbaar I persoonlijk betrokken I professioneel Wij bieden zorg en begeleiding aan jongeren en volwassenen met psychiatrische problemen en/of een beperking. Het is onze drijfveer ze te begeleiden naar een zo zelfstandig mogelijk leven in de maatschappij.

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen Zorgmodule Fasehuis Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Verblijf met behandeling Entréa HULPVRAAG Doelgroepen De doelgroep bestaat uit normaal begaafde jeugdigen van 16-18 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Midden

Nadere informatie

werken aan Zelfmanagement en passende zorg

werken aan Zelfmanagement en passende zorg werken aan Zelfmanagement en passende zorg Inleiding De ggz is steeds meer gericht op herstel, het vergroten van de zelfredzaamheid en zo veel mogelijk deelnemen aan de maatschappij van cliënten. Wilt

Nadere informatie

Zelfstandig leven voor mensen met NAH én psychiatrische problematiek

Zelfstandig leven voor mensen met NAH én psychiatrische problematiek Brochure voor verwijzers Zelfstandig leven voor mensen met NAH én psychiatrische problematiek ribw arnhem & veluwe vallei 2 Meedoen in de maatschappij; voor veel mensen met langdurige psychiatrische problemen

Nadere informatie

Wouter Novak Ellen Fleurke Los Caminos. Methodische onderbouwing individuele trajecten Ervarend Leren

Wouter Novak Ellen Fleurke Los Caminos. Methodische onderbouwing individuele trajecten Ervarend Leren Wouter Novak Ellen Fleurke Los Caminos Methodische onderbouwing individuele trajecten Ervarend Leren The only source of knowledge is experience. Albert Einstein Methodische onderbouwing individuele trajecten

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland. informatie voor verwijzers

Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland. informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland Informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland biedt in een open setting

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Profiel van daklozen in de vier grote. steden. Omz, UMC St Radboud Nijmegen. IVO, Rotterdam. Jorien van der Laan Sandra Boersma Judith Wolf

Profiel van daklozen in de vier grote. steden. Omz, UMC St Radboud Nijmegen. IVO, Rotterdam. Jorien van der Laan Sandra Boersma Judith Wolf Profiel van daklozen in de vier grote Omz, UMC St Radboud Nijmegen steden Resultaten uit de eerste meting van de Cohortstudie naar daklozen in de vier grote steden (Coda-G4) IVO, Rotterdam Jorien van der

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Agendapunt : 6.10/240210 Documentnr.:RV10.0025

Aan de gemeenteraad Agendapunt : 6.10/240210 Documentnr.:RV10.0025 Aan de gemeenteraad Agendapunt : 6.10/240210 Documentnr.:RV10.0025 Roden, 17 februari 2010 Onderwerp Uitvoering Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) gemeente Noordenveld Onderdeel programmabegroting:

Nadere informatie

informatie voor cliënten

informatie voor cliënten informatie voor cliënten 2 Inhoud Welkom bij HVO-Querido 2 Welke zorg bieden wij 3 Opvang 3 Woonbegeleiding 3 Dagactiviteiten 3 Aanmelding en werkwijze 4 Hoe meld ik me aan? 4 Zorgprogramma 4 Zorgzwaartepakket

Nadere informatie

TRAJECT OP MAAT INVESTEREN IN JEUGD

TRAJECT OP MAAT INVESTEREN IN JEUGD Eigen kracht, motivatie, vertrouwen, nieuwe mogelijkheden, ontdekken en ontwikkelen van talenten JEUGD & ONDERWIJS TRAJECT OP MAAT INVESTEREN IN JEUGD Gemeente s Hertogenbosch Afdeling Jeugd en Onderwijs

Nadere informatie

INTEGRAAL LOOPBAAN BEGELEIDINGSPLAN

INTEGRAAL LOOPBAAN BEGELEIDINGSPLAN INTEGRAAL LOOPBAAN BEGELEIDINGSPLAN Personalia kandidaat Naam Voorletters Roepnaam Adres Postcode en woonplaats Telefoon E-mail Geslacht Geboorteplaats Burgerlijke staat Rijbewijs Vervoer BSN Identiteitsbewijs

Nadere informatie

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014 Zienn gaat verder Jaarplan 2014 Een verhaal heeft altijd meer kanten. Zeker de verhalen van de mensen voor wie Zienn er is. Wij kijken naar ál die kanten. Kijken verder. Vragen verder. Gaan verder. Zo

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Vanuit Taskforce EPA Utrecht: Gerard de Valk, Leidinggevende Altrecht F-ACT Projectleider proeftuinen Taskforce EPA MWU Marga Vink, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr.

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Judith Wolf Jongeren aan het woord Dit is juist volk dat het overleefd

Nadere informatie

Gespecialiseerde thuisbegeleiding

Gespecialiseerde thuisbegeleiding Gespecialiseerde thuisbegeleiding Als u ondersteuning nodig heeft om uw leven weer in goede banen te leiden, kunt u rekenen op de gespecialiseerde thuisbegeleiding van Savant Zorg. Als problemen uw leven

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

Werken, leren en activiteiten

Werken, leren en activiteiten Werken, leren en activiteiten Het beste uit het leven halen Meedoen in de samenleving. Voor sommige mensen is dat niet vanzelfsprekend. Ze hebben door psychische of psychosociale problematiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

Wat is er in uw situatie veranderd dat u juist nu naar het loket komt?

Wat is er in uw situatie veranderd dat u juist nu naar het loket komt? 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 9. Startvraag A B C D E F G H Start van het proces: Klant komt in het loket Startvraag Waar kan ik u mee helpen? Antwoord van de klant De klant vertelt zijn verhaal in zijn eigen

Nadere informatie

Stichting Jong Actief Trajecten

Stichting Jong Actief Trajecten Participatieladder Jong Actief Trede 6: Betaald werk Re-integratie Trede 5: Betaald werk met ondersteuning Re-integratie Trede 4: Onbetaald werk Sociale Activering / Dagbesteding Trede 3: Deelname georganiseerde

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving Aanpak: Bijzondere Zorg Team Namens de gemeente Deventer hebben drie netwerkpartners de vragenlijst gezamenlijk ingevuld. Dit zijn Dimence GGZ, Tactus verslavingszorg, en Iriszorg maatschappelijke opvang.

Nadere informatie

OVERZICHT VAN STUDIES GEDAAN NAAR DE EFFECTIVITEIT VAN DE METHODE COMMUNITY SUPPORT

OVERZICHT VAN STUDIES GEDAAN NAAR DE EFFECTIVITEIT VAN DE METHODE COMMUNITY SUPPORT OVERZICHT VAN STUDIES GEDAAN NAAR DE EFFECTIVITEIT VAN DE METHODE COMMUNITY SUPPORT De directie van probeert waar mogelijk de resultaten die geboekt worden door middel van onderzoek te objectiveren. Er

Nadere informatie

Passend Perspectief. Samenvatting en conclusies. mei 2007

Passend Perspectief. Samenvatting en conclusies. mei 2007 Passend Perspectief een onderzoek naar de toekomstige ontwikkeling van de zorgexpertise van het regulier voortgezet onderwijs in Voorne-Putten/Rozenburg mei 2007 Samenvatting en conclusies In het najaar

Nadere informatie

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De Kinderombudsman Visie op het verlengen van de kwalificatieplicht tot 21 jaar 7 september 2015 Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aanleiding De

Nadere informatie

Generalistisch werken- Hoe hoort het? Eelke Pruim Onderzoeker/Docent Viaa

Generalistisch werken- Hoe hoort het? Eelke Pruim Onderzoeker/Docent Viaa Generalistisch werken- Hoe hoort het? Eelke Pruim Onderzoeker/Docent Viaa Opbouw Generalistisch werken wat is het? Generalistisch werken lukt het? Generalistisch werken wat is het verschil? Generalistisch

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012. Overzicht. Aanleiding Wmo-werkplaatsen. Opzet, bevindingen en resultaten. Aanleiding Wmo-werkplaatsen

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012. Overzicht. Aanleiding Wmo-werkplaatsen. Opzet, bevindingen en resultaten. Aanleiding Wmo-werkplaatsen Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012 Opzet, bevindingen en resultaten Lies Korevaar, lector Rehabilitatie Overzicht Aanleiding Wmo-werkplaatsen Opzet Wmo-werkplaats Groningen- Drenthe Activiteiten

Nadere informatie

voor jongeren Stap voor stap zelfstandig Wat betekent beschermd en begeleid wonen bij RIBW AVV voor jou?

voor jongeren Stap voor stap zelfstandig Wat betekent beschermd en begeleid wonen bij RIBW AVV voor jou? voor jongeren Stap voor stap zelfstandig Wat betekent beschermd en begeleid wonen bij RIBW AVV voor jou? WAT JE IN DEZE BROCHURE LEEST 1 RIBW AVV in het kort 2 Zo gaan we met jou aan de slag 3 Behandeling

Nadere informatie

Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat

Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat 1. Wanneer komen de eerste bewoners? De eerste bewoners wonen vanaf 4 april op de Aalbersestraat. Zij stromen geleidelijk in. Naar verwachting zijn in juni 2016

Nadere informatie

Werkprogramma voor risicojongeren

Werkprogramma voor risicojongeren Werkprogramma voor risicojongeren Programma voor risicojongeren, gericht op het verkrijgen en behouden van beroepsopleiding en werk. Ik had eerst nooit echt zin om door te zetten. Veel te veel afleiding

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Hoofdlijnen. van het

Hoofdlijnen. van het Hoofdlijnen van het BELEIDSPLAN Terug naar de samenleving December 2013 Stichting De Overbrugging Graaf van Egmondstraat 48 KvKnummer 000024369104 www.deoverbrugging.nl Inhoud 1 Doel... 2 2 Doelgroep...

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel wijkzorgteam gemeente Oldambt. WMO-werkplaats door Ronald Schurer

Onderzoeksvoorstel wijkzorgteam gemeente Oldambt. WMO-werkplaats door Ronald Schurer Onderzoeksvoorstel wijkzorgteam gemeente Oldambt WMO-werkplaats door Ronald Schurer Inleiding WMO-werkplaats Noord De WMO-werkplaats Noord wil samen met gemeenten en betrokken instellingen een aantal innovatieve

Nadere informatie

jongeren Op WeG NaAr ZeLf - StAnDiG - heid. WoODbRoOkErS

jongeren Op WeG NaAr ZeLf - StAnDiG - heid. WoODbRoOkErS jongeren Op WeG NaAr ZeLf - StAnDiG - heid. WoODbRoOkErS Uitgave Behandelcentum Woodbrookers 2010 Jongens en meisjes die professionele hulp nodig hebben, kunnen terecht bij Behandelcentrum Woodbrookers.

Nadere informatie

Uitleg Rehabilitatieplan

Uitleg Rehabilitatieplan Uitleg Rehabilitatieplan GGZ Friesland heeft Rehabilitatie en herstelondersteunende zorg speerpunt gemaakt in het zorgaanbod voor mensen met Ernstige Psychiatrische Aandoeningen (EPA). Rehabilitatie gaat

Nadere informatie

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang HANDREIKING Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Handreiking Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 Aanleiding en doel van de handreiking

Nadere informatie

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving Aanpak: Interventieteam Gezinnen De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: Fier

Nadere informatie

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz)

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) Waar gaan we het over hebben? Wie ben ik en waarom deze presentatie? Algemeen: beleidsregels en doelgroep Welke zorg valt voor onze doelgroep onder de AWBZ? Hoe wordt

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

Voortgangsmonitor. Driehuis en gezinshuizen. JiO 9 maart 2015. Caroline van den Bel en Carolien Konijn

Voortgangsmonitor. Driehuis en gezinshuizen. JiO 9 maart 2015. Caroline van den Bel en Carolien Konijn Voortgangsmonitor Driehuis en gezinshuizen JiO 9 maart 2015 Caroline van den Bel en Carolien Konijn Voortgangsmonitor Driehuis en gezinshuizen Driehuis en gezinshuizen bij Spirit: doelgroep driehuis: kinderen

Nadere informatie

Landelijke doelstelling

Landelijke doelstelling 1 Landelijke doelstelling Op 9 augustus 2012 is per RMC-regio een convenant ondertekend. Voor RMC Oost Groningen (RMC regio1) is het convenant ondertekend door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Landelijke toegang maatschappelijke opvang

Landelijke toegang maatschappelijke opvang HANDREIKING Landelijke toegang maatschappelijke opvang VERSIE DECEMBER 2014 1 Aanleiding en doel van de tweede handreiking Vanaf 2010 zijn de financiële middelen die de centrumgemeenten ontvangen van het

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek. Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk.

Tevredenheidsonderzoek. Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk. Tevredenheidsonderzoek Rapportage over de tevredenheid van de jongeren die een programma volgen bij Prins Heerlijk. Stichting Buitengewoon leren & werken Prins Heerlijk Juni 2013 Stichting Buitengewoon

Nadere informatie

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Lunteren, 22 april 09 Presentatieronde 1: Flex College het Nijmeegse model in de strijd tegen voortijdig schoolverlaten. Presentator Jeroen Rood, directeur

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Interdisciplinaire samenwerking in de wijk: de T-shaped professional

Interdisciplinaire samenwerking in de wijk: de T-shaped professional Interdisciplinaire samenwerking in de wijk: de T-shaped professional Groningen, 11 november 2013 Lies Korevaar, lector Rehabilitatie e.l.korevaar@pl.hanze.nl Overzicht Inleiding Interdisciplinaire samenwerking

Nadere informatie

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Zelf maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Gastenhof biedt Onze jeugdigen horen erbij Hoe doe je mee in een maatschappij waar het tempo vaak hoog ligt? 2 perspectief Inhoud 4 Voor wie

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

gewoon meedoen! Ketenzorg met toekomst

gewoon meedoen! Ketenzorg met toekomst gewoon meedoen! Ketenzorg met toekomst De basis van In voor zorg! Voor wie is JeugdzorgPlus? Door een gebrek aan aansluitende zorg vielen voorheen veel jongeren tussen wal en schip. Dit verkleinde hun

Nadere informatie

Zijn gemeenten klaar om mensen met psychische problemen aan het werk te helpen?

Zijn gemeenten klaar om mensen met psychische problemen aan het werk te helpen? Zijn gemeenten klaar om mensen met psychische problemen aan het werk te helpen? Landelijke tussenrapportage Open voor Werk van het Landelijk Platform GGz Belangrijkste resultaten uit het onderzoek Open

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u een datum wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren.

Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u een datum wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Algemene Gegevens Gegevens klant Naam Geboortedatum BSN Klantnummer Zijn er kinderen aanwezig? Gegevens aanbieder Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Naam ondersteuner Contactgegevens

Nadere informatie

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen Workshop Introductie Wmo Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 28 juni 2012 Lies Korevaar Lesprogramma Kennismaking en uitleg programma Wat is de Wmo? Doelen en uitgangspunten van de Wmo Uitwerking Wmo in de

Nadere informatie

Informatie opleidingsstandaard voor de EVC procedure. Pedagogisch Werk

Informatie opleidingsstandaard voor de EVC procedure. Pedagogisch Werk Informatie opleidingsstandaard voor de EVC procedure Pedagogisch Werk Kwalificatie: Pedagogisch medewerker 3 kinderopvang Crebonummer: 92620 Niveau: 3 Geldig vanaf: 1 augustus 2012 Deel A: Beeld van de

Nadere informatie

Pleeggrootouders maken het verschil

Pleeggrootouders maken het verschil Pleeggrootouders maken het verschil Indeling presentatie Kader onderzoek Opzet en verloop onderzoek Resultaten Conclusies Discussie Onderzoeksvraag Wat zijn de ervaringen van grootouders wanneer zij als

Nadere informatie

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014 Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Raadscarrousel Drechtsteden 2 oktober 2012 Opbouw presentatie 1. Maatschappelijke Zorg (Wmo prestatievelden 7, 8 en

Nadere informatie

Verslag Workshop 5 Wachten op leren en de klok tikt door Continuïteit geldt niet alleen voor zorg, maar ook voor onderwijs. Onderwijs blijkt een

Verslag Workshop 5 Wachten op leren en de klok tikt door Continuïteit geldt niet alleen voor zorg, maar ook voor onderwijs. Onderwijs blijkt een Verslag Workshop 5 Wachten op leren en de klok tikt door Continuïteit geldt niet alleen voor zorg, maar ook voor onderwijs. Onderwijs blijkt een kwetsbaar punt. Veel jongeren hebben al een gebroken onderwijscarrière.

Nadere informatie

Bedrijfsmaatschappelijk werker

Bedrijfsmaatschappelijk werker Bedrijfsmaatschappelijk werker Doel Verlenen van hulp aan werknemers met (dreigende) (psycho)sociale moeilijkheden, alsmede adviseren van leidinggevenden over (psycho)sociale vraagstukken, binnen het sociaal

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Jongeren van 17 tot 25 jaar met meervoudige problemen, die geen stabiele woon- of verblijfplaats hebben, of in de opvang verblijven.

Jongeren van 17 tot 25 jaar met meervoudige problemen, die geen stabiele woon- of verblijfplaats hebben, of in de opvang verblijven. Bijlage bij raadsvoorstel 2009.17961 Zwerfjongeren Aanleiding In 2006 is in de voorjaarsnota van de gemeente Deventer een bedrag gereserveerd voor de aanpak van zwerfjongeren. Voorstel was om een voorziening

Nadere informatie

Schakelring. Zorgorganisatie in Midden Brabant. In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score

Schakelring. Zorgorganisatie in Midden Brabant. In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score Schakelring Zorgorganisatie in Midden Brabant In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score NPS 56% Rapportcijfers 8,7 Trots en toch. Reacties bij CTO Sinds januari moeten

Nadere informatie

Samenvatting. Welk type zorg is PDL?

Samenvatting. Welk type zorg is PDL? Samenvatting In dit proefschrift is de zorgverlening volgens Passiviteiten Dagelijks Leven (PDL) beschreven. PDL wordt in toenemende mate toegepast in de Nederlandse en Vlaamse ouderenzorg en men ervaart

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Beleidsnotitie Dak- en Thuislozen CSA05.062. Aanleiding

Beleidsnotitie Dak- en Thuislozen CSA05.062. Aanleiding Onderwerp CSA05.062 Beleidsnotitie Dak- en Thuislozen Aanleiding In 2004 is al een begin gemaakt met de formulering van genoemd beleid rond dak- en thuislozen. Medio 2004 is in de Commissie Samenleving

Nadere informatie

WONEN. Voor volwassenen met een psychische beperking. Promens Care

WONEN. Voor volwassenen met een psychische beperking. Promens Care WONEN Voor volwassenen met een psychische beperking Promens Care Een eigen plek Wat heeft u nodig om u ergens thuis te kunnen voelen? Het antwoord verschilt van mens tot mens. Dat geldt dus ook voor mensen

Nadere informatie

Strategische uitgangspunten 2014-2018. Moveoo beweegt

Strategische uitgangspunten 2014-2018. Moveoo beweegt Strategische uitgangspunten 2014-2018 Moveoo beweegt Deze strategische notitie beoogt het kader te schetsen waarbinnen Moveoo haar hieronder kort samengevatte werkwijze, visie en doelstellingen in de periode

Nadere informatie