De eurocrisis Twee stappen vooruit, één stap terug

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De eurocrisis Twee stappen vooruit, één stap terug"

Transcriptie

1 De eurocrisis Twee stappen vooruit, één stap terug Asset Backed Securities in de schijnwerpers Jaargang 16 - februari 2013

2 Colofon Redactie Justin Boers, David van Bragt, Lieuwe Jousma, Menso van Leeuwen, Robert-Jan van der Mark, Joost van Schagen Ontwerp Vormplan design, Amsterdam Drukwerkbegeleiding Centraal Print Management, Hennie Poortinga Oplage exemplaren Redactieadres Postbus CB Den Haag Telefoon (070) Website De eurocrisis Twee stappen vooruit, één stap terug Er wordt wel degelijk doorgepakt, òòk in de periferie Pagina 6 En verder: Voorwoord Pagina 3 Macro-economie, financiële markten en vooruitzichten Pagina 4 Winnaar in de categorie Mixfondsen EUR Neutraal AEGON's MVO krijgt zilver Pagina 9 Beleggingscategorie in de schijnwerpers: Asset Backed Securities Pagina 10 Inhoudsopgave AEGON Investment Management B.V. is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze informatie is met zorg samen - gesteld en er is naar gestreefd de informatie juist en zo volledig mogelijk te publiceren. Onvolkomenheden als gevolg van menselijke vergissingen kunnen echter voorkomen, waardoor gegevens en calculaties kunnen afwijken. Aan de verstrekte informatie en berekende waardes kunnen geen rechten worden ontleend. Mocht u op basis van de gegevens verplichtingen met financiële consequenties aan willen gaan, dan raden wij u aan om contact op te nemen met uw financieel adviseur. De verstrekte informatie is aan wijziging onderhevig. Auteursrechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbenden worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotografie, microfilm of anderszins. Dit is ook van toepassing op de gehele of gedeeltelijke bewerking. Een intensief jaar voor AEGON PPI Pagina 11

3 Beste lezer, Op het moment dat ik dit voorwoord schrijf, is Nederland voor de derde keer in vier jaar tijd in een recessie beland. Crisis, een gedaald consumentenvertrouwen, leegstaande winkelpanden; het zijn bijna lege begrippen geworden, zo vaak kom je ze tegen in krantenartikelen en op het internet. In talkshows speculeren gasten over de vraag wie het zwaarst door de crisis wordt geraakt. En hoewel we graag over onze eigen problemen praten, zien we tegelijkertijd dat inwoners van de Zuid-Europese landen toch wel letterlijk het kind van de rekening zijn. In deze editie van de Beleggingsvisie bekijken we hoe serieus de Zuid- Europese landen de crisis hebben aangepakt. Is het doormodderen of doorpakken? We vragen het onze beleggingsstrategen. Daarnaast gaan we uitgebreid in op de beleggingscategorie Asset Backed Securities. De afgelopen jaren heeft deze beleggingscategorie kunnen rekenen op een groeiende belangstelling van beleggers. En niet onterecht. De beleggingsspecialisten van AEGON Asset Management rekenen bijvoorbeeld de komende zeven jaar op een rendement van ongeveer 5% per jaar. Groeiende belangstelling is ook van toepassing op de AEGON PPI. Een jaar na lancering maken we de balans op met Eric Baltus van AEGON PPI. Tot slot wijs ik de klanten die beleggen in onze SAF-fondsen graag op onze jaarlijkse SAF-dag, die wij dit jaar organiseren op dinsdagmiddag 26 maart. Op deze dag laten wij u zien welke beslissingen wij het afgelopen jaar hebben genomen in het beleggingsbeleid en wat het resultaat hiervan is geweest. Inmiddels heeft u een uitnoding hiervoor ontvangen. Leuk om u daar te spreken. Ik wens u veel leesplezier. Heiko Hoogendijk Commercieel directeur Business Line Pensioen Voorwoord

4 Macro-economie 4 4e kwartaal 2012 Verenigde Staten In het vierde kwartaal van 2012 zorgde de begrotings - afgrond voor veel onzekerheid en volatili teit. Het lukte maar niet om overeenstemming te bereiken over deze fiscal cliff. Per 1 januari 2013 dreigden daardoor automatisch belasting verhogingen en bezuinigingen in werking te treden, met als risico een Amerikaanse recessie. Op het allerlaatste moment kwam er toch nog een oplossing. De Amerikaanse economie bleef zich ondertussen herstellen. De werkloosheid daalde langzaam, maar gestaag, en de huizenmarkt trok verder aan. Zowel de huizenprijzen als het aantal verkochte huizen steeg. Dit is positief voor het consumenten vertrouwen en daarmee ook voor de economische groei. De Amerikaanse centrale bank vindt het herstel echter nog steeds te langzaam gaan en breidt daarom de opkoopprogramma s uit. Per maand gaat de centrale bank voor 45 miljard dollar aan staatsobligaties opkopen. Hierdoor blijft de rente laag, wat de economie en de werkgelegenheid stimuleert. Europa De schuldencrisis domineerde wederom het Europese economische nieuws. In het vierde kwartaal namen de zorgen wat af, zodat de kredietopslag van de probleemlanden iets daalde. Griekenland kreeg opnieuw hulp. De rente op de Griekse schuld werd verlaagd en de looptijd verlengd. Hoewel dit de schuldenberg draaglijker maakte, verwachten beleggers nog steeds dat nieuwe schuldsaneringen noodzakelijk zijn. Gezien de hoge bereidwilligheid om Griekenland in de eurozone te houden, besloot kredietbeoordelaar Financiële markten Aandelen In het vierde kwartaal van 2012 was het rendement op wereldaandelen gemiddeld nagenoeg gelijk aan nul. Aandelen uit Europa en de opkomende landen deden het beter dan Amerikaanse aandelen. In de loop van het kwartaal verdween de Europese schuldencrisis naar de achtergrond en leek de Chinese economie zich te stabiliseren. Tegen het einde van het jaar groeide wel de ongerustheid over de fiscal cliff in de Verenigde Staten. Amerikaanse bedrijven boekten gemiddeld een iets hogere winstgroei. De winstmarges bevinden zich echter nog steeds op recordhoogte en beleggers vragen zich af hoelang dat nog vol te houden is. Vastrentende Waarden Het afgelopen kwartaal werd gekenmerkt door relatief kalme financiële markten en het voort zetten van de positieve trend voor risico-assets. De aankondiging van de ECB in september dat zij bereid is, onder voorwaarden, onbeperkt obligaties van periferie landen aan te kopen, is totnogtoe voldoende gebleken voor een stabilisatie van deze obligatiemarkten. Ook andere centrale banken droegen bij aan het positieve marktsentiment. De Amerikaanse Fed heeft in december nieuwe aankopen van overheidsobligaties aangekondigd die zullen worden voortgezet totdat de werkloosheid onder de 6.5% is gezakt. Zelfs de Japanse centrale bank zal met wat extra politieke dwang ervoor kiezen om de yen te verzwakken. Als gevolg van het ruime monetaire beleid bleef de marktrente op een zeer laag niveau liggen, de 10-jaars Duitse rente sloot het kwartaal af op 1.31%, een lichte daling ten opzichte van 1.44% aan het einde van het derde kwartaal. De 30-jaars rente bleef bijna ongewijzigd liggen op 2.17%. Vooruitzichten Aandelen De vooruitzichten voor Amerikaanse aandelen zijn zeer gematigd. De waardering ligt momenteel op een historisch hoog niveau, terwijl we voor 2013 een lage economische groei en een hoge werkloosheid verwachten. Wel denken we dat de begrotingsafgrond, de fiscal cliff, aangepakt wordt om een recessie te voorkomen. Op de lange termijn lijkt de waardering van Europese aandelenmarkten gunstig, al zijn er grote verschillen per land. De Duitse DAX-index is bijvoorbeeld stevig geprijsd, terwijl de Spaanse IBEX-index relatief goedkoop is. Vastrentende waarden Alhoewel de crisis rond Zuid-Europese overheidsleningen is afgenomen, blijven deze landen voorlopig nog in een recessie steken. Dat heeft ook negatieve repercussies voor Noord-Europese landen, waardoor de Eurozone groei de komende kwartalen rond de nul zal blijven hangen. Daarmee blijven de financiële markten zeer gevoelig voor slecht nieuws, zoals rating verlagingen of budget overschrijdingen van de periferie. De Duitse rente zal voorlopig op een historisch laag niveau blijven liggen. De ECB zal de korte rente laag houden zolang de economische crisis in de periferie aanhoudt. De lange rente kan wel (tijdelijk) oplopen bij verbetering van de groeivooruitzichten, maar zolang wereldwijd centrale banken een extreem ruim monetair beleid voeren, zal de rentestijging beperkt blijven. In de komende kwartalen zullen politici een belang rijke invloed blijven houden op de marktontwik kelingen. In de VS zal na de discussie over de fiscal cliff ook het plafond voor de overheidsschuld op de agenda komen. De Italiaanse verkiezingen in februari kunnen voor volatiliteit zorgen. En later in het jaar zijn vooral de verkiezingen in Duitsland van belang.

5 BELEGGINGSVISIE februari S&P desondanks om de Griekse rating met enkele stappen te verhogen. Ondanks de slechte economische omstandigheden en het blijvend hoge begrotingstekort, klopte Spanje ook in het vierde kwartaal niet aan bij het Europese noodfonds. Spanje wil garanties over de hoeveel heid schuld die de Europese centrale bank dan opkoopt, omdat anders de rente, in de ogen van Spanje, onvoldoende daalt om van de noodhulp te profiteren. De Europese bankenunie kwam weer een stap dichterbij, wat aantoont dat Europa langzaam maar zeker werkt aan verdere integratie. Veel belangrijke punten, zoals het deposito-garantiestelsel, blijven echter onduidelijk. Azië In Japan won de conservatieve partij van Shinzo Abe de verkiezingen met zijn belofte om de inflatie te verhogen. Officieel is deze maatregel bedoeld om de economie te stimuleren, maar het helpt ook om de hoge staatsschuld financierbaar te houden. Onder deze politieke druk heeft de centrale bank ondertussen al aangekondigd om een ruimer monetair beleid te voeren, bij een inflatiedoel van 2% per jaar. De Chinese macro-economische cijfers verbeterden sterk, waarbij zowel de export als de binnenlandse consumptie aantrokken. De vrees voor een harde landing van de Chinese economie ebde hierdoor wat weg. Binnen de Chinese partij was bovendien al enige tijd een machtsstrijd aan de gang, die voor de nodige onzekerheid zorgde. De machtsoverdracht verliep echter soepel: Xi Jinping nam het stokje over van president Hu Jintao. Grondstoffen Grondstoffen behaalden in het vierde kwartaal van 2012 een negatief rendement. De wereldwijde economische groei lag op een laag niveau en in de loop van het kwartaal werden de groeiverwachtingen verder naar beneden bijgesteld. Vrijwel alle sectoren van de grondstoffenmarkt behaalden een negatief rendement. Door de zwakke economie en de tegenvallende Chinese koperimport daalde de vraag naar energie en metalen. Ondanks de droogte in de Verenigde Staten viel de oogst mee, zodat ook de prijzen in de agrarische sector daalden. Vastgoed Afgelopen kwartaal steeg beursgenoteerd vastgoed wereldwijd in euro met ruim 3%. Hiermee deed beursgenoteerd vastgoed het opnieuw beter dan de wereldaandelen-index. Over heel 2012 is vastgoed, met een stijging van bijna 24%, één van de best presterende sectoren. Private Equity De waarderingen van private equity-fondsen steeg in het vierde kwartaal door het positieve beurs klimaat en de aanhoudend goede bedrijfsresultaten binnen de fondsen. Ook dit kwartaal bleef het aantal transacties door private equity-fondsen beperkt, vooral door de aan houdende macro-economische onzekerheid in Europa en de naderende fiscal cliff in de Verenigde Staten. Hedge funds Het vierde kwartaal van 2012 begon moeizaam voor hedgefondsen, maar eindigde toch nog sterk met een positief kwartaalrendement. Bijna alle strategieën boekten winst, waarbij vastrentende strategieën en aandelenstrategieën het beste rendement behaalden. Grondstoffen Onze verwachting voor grondstoffen is neutraal tot negatief. Er heerst grote onzekerheid over de wereldwijde economische groei, omdat de G7 met hoge staatsschulden kampt. Ook de vraag uit de opkomende landen lijkt af te nemen, bij toenemende voorraden. Hierdoor verwachten we dat de grondstofprijzen licht dalen. Echter, nieuwe spanningen in het Midden-Oosten en extra monetaire verruiming van de Amerikaanse of Europese centrale bank kunnen een opwaarts effect hebben, vooral op metaal- en energieprijzen. Vastgoed De vooruitzichten voor beursgenoteerd vastgoed blijven gematigd. Het dividendrendement is stabiel en aantrekkelijk, zeker in vergelijking met de aanhoudend lage rente. Verder hebben vastgoedbedrijven de lage rente massaal aangegrepen om hun schuldpositie te verbeteren. Een stijging van de rente kan de winst echter drukken, aangezien dit tot hogere rentelasten leidt. Private Equity Over het algemeen zijn de rendementsverwachtingen voor 2013 goed voor aandelen en private equity. Net als in 2012 blijven de wereldwijde economische ontwikkelingen echter zeer onzeker en is het voor private equity-fondsen moeilijk om nieuw geld op te halen. Investeerders zijn voorzichtig en nieuwe regelgeving dwingt institutionele beleggers om hun investeringen in private equity te verminderen. Hedge Funds Net als in 2012 blijft de onzekerheid over de wereldwijde economische ontwikkelingen groot, waarbij de Europese schuldencrisis op de voorgrond staat. Politieke en macro-economische factoren voeren de boventoon en de rente is laag. In een dergelijk investeringsklimaat is het voor hedge fondsen lastig om consistent goede resultaten te behalen.

6 6 De eurocrisis: twee stappen vooruit, één stap terug Jacob Vijverberg en Sam Groenewold, beleggingsstrategen bij AEGON Asset Management De Europese schuldencrisis duurt al ruim drie jaar. Ook dit jaar zal de economie van meerdere Europese landen opnieuw krimpen. Toch is de rust op de financiële markten teruggekeerd en lijkt het dieptepunt van de crisis voorbij. Het vertrouwen kwam terug nadat de Europese Centrale Bank heel duidelijk achter de euro ging staan en de politiek belangrijke stappen zette op weg naar verdere integratie. We verwachten dan ook niet dat de eurozone uit elkaar valt, maar denken wel dat de weg naar een stabiele Europese economie lang en moeizaam is. Omdat de crisis al zo lang duurt, is het beeld ontstaan dat Europa, en vooral de Zuid- Europese periferie, maar wat doormoddert. Dit beeld willen we nuanceren: er wordt wel degelijk doorgepakt, óók in de periferie. In dit artikel beschrijven we daarom de recente ontwikkelingen in Griekenland, Spanje en Italië, inclusief onze verwachting voor de komende jaren. Creatief boekhouden met overheidsschulden Aanleiding voor de Europese schuldencrisis was de Griekse overheidsschuld. In het najaar van 2009 onthulde de nieuw geïnstalleerde Griekse regering dat overheidstekorten al jarenlang en stelselmatig waren weggemoffeld. Om dit voor elkaar te krijgen had de Griekse overheid derivatenconstructies afgesloten met Goldman Sachs. Toen dit uitkwam, bleek het begrotingstekort over 2009 niet de verwachte 3,7%, maar 15,6%. Investeerders verloren hierop het vertrouwen in Griekse obligaties, waarna de rente sterk opliep. In april 2010 was het eerste hulppakket voor Griekenland een feit, het eerste van een lange reeks. Vorig jaar nog, werd de rente op de Griekse schuld verlaagd en de looptijd verlengd. Veel mensen verwachten nog steeds dat verdere schuldreductie noodzakelijk is. De eurocrisis Griekenland was echter niet het enige land met structurele economische problemen. Italië en Spanje, de derde en vierde economie van de eurozone, hadden zich uit de markt geprijsd met stevige loonstijgingen (figuur 1). Hierdoor daalde hun concurrentiekracht en steeg het tekort op de lopende rekening, net als de staatsschuld. Het gevolg was, net als bij Griekenland, onzekerheid over de houdbaarheid van de staatsschuld. Naast deze overeenkomsten, spelen per land ook heel verschillende zaken een rol in de crisis. De vooruitzichten lopen per land dan ook sterk uiteen.

7 BELEGGINGSVISIE februari Griekenland van sjoemeleconomie naar keiharde hervormingen De wereldwijde kredietcrisis van 2008 legde ernstige problemen van de Griekse economie bloot. De op schuldgroei gebaseerde hoge economische groei van de voorgaande jaren was niet meer vol te houden. In combinatie met de lage productiviteit kon Griekenland deze klap niet opvangen, iets wat Italië en Spanje aanvankelijk nog wel lukte. Inmiddels bevindt Griekenland zich in een zeer diepe crisis met grote sociale gevolgen. Door het totale gebrek aan vertrouwen van investeerders en zware overheidsmaatregelen is de economie met maar liefst 25% gekrompen. De voor Europese begrippen arme bevolking heeft te kampen met een officiële werkloosheid van 25% en een overheidsschuld van 170% van het bruto binnenlands product. Reden genoeg om grote vraagtekens bij de houdbaarheid van de overheidsschulden te zetten. We achten de kans dan ook groter dat Griekenland zélf uit de eurozone stapt, dan dat anderen die beslissing voor het land nemen. Belastingontduiking en corruptie maken de situatie alleen maar ernstiger. Door de hele economie heen stimuleerde het cliëntelisme het uitdelen van douceurtjes, in plaats van het doorvoeren van hervormingen. Het gevolg was een grote overheidssector waar de salarissen flink hoger lagen dan in het bedrijfsleven. Bovendien leden Griekse banken grote verliezen door de vele faillissementen, waardoor ze niet meer in staat zijn om krediet te verstrekken. In ruil voor leningen van de diverse Europese noodfondsen heeft de Griekse regering harde maatregelen doorgevoerd. Ontslagregels zijn versoepeld, bescherming van diverse beroepsgroepen is verminderd en veel ambtenaren zijn ontslagen. De overgebleven ambtenaren zijn Figuur 1. Concurrentiekracht (rang wereldwijd) Nederland Duitsland Spanje Italië Griekenland Bron: Global competitiveness report (World Economic Forum), AAM research inmiddels al meerdere malen gekort op hun salaris. Bovendien is het minimumloon verlaagd naar 586 euro per maand en is de pensioenleeftijd verhoogd naar 67 jaar. Daarnaast is er ook flink op de pensioenuitkeringen gekort. Deze maatregelen moeten enerzijds de staatsuitgaven terugbrengen naar een houdbaar niveau. Anderzijds moeten de lagere lonen en de daardoor goedkopere Griekse arbeid het land aantrekkelijker maken voor investeerders en toeristen. De Griekse overheid is voor financiering volledig afhankelijk van de zogeheten Trojka, die bestaat uit het Internationaal Monetair Fonds, de Europese centrale bank en de Europese Commissie. De Trojka verstrekte in eerste instantie leningen aan Griekenland om de schuldencrisis niet te laten overslaan naar andere landen. Officieel had de Trojka toen nog de verwachting dat Griekenland de leningen zou terugbetalen. Ondertussen is het besef doorgedrongen dat Griekenland dat niet kan. Van verschillende leningen is de rente al verlaagd en de termijn verlengd, wat in feite neerkomt op schuldreductie. Zelfs als Griekenland alle groeidoelstellingen haalt, verkeert het land nog twee jaar in crisis, met alle sociale gevolgen van dien. De prijs die Griekenland moet betalen om in de euro te blijven is hoog. De terugkeer naar de drachme lijkt daardoor voor veel Grieken een aantrekkelijke optie. We achten de kans dan ook groter dat Griekenland zélf uit de eurozone stapt, dan dat anderen die beslissing voor het land nemen. Spanje economisch leven na de vastgoedbubbel Spanje kwam in de problemen door zijn geringe eco nomische diversiteit. Vóór de kredietcrisis zorgde de vastgoedsector voor een robuuste groei. De overheidsschuld was toen met 40% van het bruto

8 8 binnenlands product laag en Spaanse banken voldeden aan strengere eisen dan de Europese standaard. Na het barsten van de vastgoedbubbel kwam de zwakte van de Spaanse economie aan het licht. De arbeidskosten waren hard gestegen, zodat het land maar moeilijk met Noord-Europa kon concurreren. Veel mensen verloren hun baan en konden hun hypotheek niet meer afbetalen. De financiële sector bleef hierdoor zitten met grote hoeveelheden oninbare leningen, met als onderpand huizen die sterk in prijs waren gedaald. Het bleek ook dat autonome regio s en steden hoge schulden hadden uitstaan. De nationale overheid werd geacht financieel bij te springen, waarop investeerders massaal het vertrouwen verloren en de schuldencrisis definitief naar Spanje oversloeg. Om de financiële sector overeind te houden, ontving Spanje hulp van het Europese noodfonds om de banken te herkapitaliseren. In combinatie met een bad bank die de slechte leningen overnam, ontstond hierdoor meer ruimte voor kredietverlening. Ondertussen is door de negatieve economische spiraal en de stevige overheidsmaatregelen de werkloosheid opgelopen tot 27%. De totale economische krimp sinds het begin van de crisis is 5,7%, een stuk lager dan de krimp in Griekenland. Wel stapelen de overheids tekorten zich wel in rap tempo op. De afgelopen drie jaar lag het tekort rond de 10%. In 2012 komt het naar verwachting iets lager uit op 8%. Spanje is vastberaden om op eigen kracht uit de problemen te komen. Op aanraden van de Europese Commissie heeft de Spaanse regering zich strikte economische doelen gesteld, al is het nog niet gelukt om die te halen. Wel heeft de regering stevige In combinatie met Europese fiscale integratie en de vorming van een bankenunie hebben alle maatregelen van de afgelopen tijd een stabielere euro zone tot gevolg. Figuur 2. Lopende rekening (%BBP) Nederland Duitsland Spanje Italië Griekenland Bron: Bloomberg, AAM research. arbeidsmarkthervormingen doorgevoerd. Zo hadden ouderen met een vast contract een zeer sterke positie, wat ten koste ging van jongeren, die doorgaans alleen tijdelijke contracten kregen. De regering nam daarom diverse maatregelen om mensen met een vast contract makkelijker te kunnen ontslaan en om het aantrekkelijker te maken om jongeren en langdurig werklozen aan te nemen. Op deze manier moet de arbeidsmarkt flexibeler worden, zodat ook jongeren een goede kans op werk hebben. Verder is de pensioenleeftijd verhoogd, deels om de vergrijzing het hoofd te bieden. We verwachten dat de investeringen in de Spaanse economie op termijn aantrekken door de lage lonen en de flexibeler arbeidsmarkt. De eerste tekenen hiervan zijn al zichtbaar: Ford besloot om zijn fabriek van het Belgische Genk naar Valencia te verplaatsen. Uiteindelijk zorgt de stijgende concurrentiekracht voor een positieve handelsbalans en economische groei, maar dit is een langzaam proces. Aangezien Spanje kampt met een veel te hoog begrotingstekort en haperende kredietverlening, verwachten we dat het land toch bij Europa moet aankloppen voor verdere steun. Italië nepotisme, verkiezingen en de arbeidsmarkt Italië is het buitenbeentje onder de probleemlanden. Het heeft weliswaar één van de grootste overheids schulden, 120% van het bruto binnenlands product, maar tegelijkertijd óók een aantal sterke punten. Tegenover de hoge overheidsschuld staat namelijk maar een relatief klein tekort van 2,9% in Gezien de hoge schuldenlast is dit tekort op de langere termijn wel erg gevoelig voor rente verhogingen. Verder is de overheidsschuld hoog, maar zijn de private schulden juist laag. Nederlandse huishoudens hebben bijvoorbeeld 130% van het bruto binnenlands product aan schulden, terwijl dit in Italië slechts 55% is. De Italiaanse consument wordt hierdoor minder belemmerd door schuldenafbouw. Bovendien heeft Italië geen huizenbubbel en zitten banken niet zoals in Spanje opgezadeld met een enorme hoeveelheid oninbare leningen. Toch heeft Italië één heel belangrijk structureel probleem: het gebrek aan economische groei. Deels komt dit door de krimpende bevolking, deels door de slechte concurrentiepositie. Het aanpassingsvermogen van de economie is laag door de rigide arbeidsmarkt en de vergaande bescherming van veel beroepen. Economisch potentieel gaat hierdoor verloren, aangezien kapitaal en arbeid niet naar de meest productieve delen van de economie gaan.

9 BELEGGINGSVISIE februari De financiële markten verloren het vertrouwen in Italië door de combinatie van uitblijvende hervormingen en problemen in de andere perifere landen. Uiteindelijk dwong dit Berlusconi in november 2011 tot aftreden, waarna Mario Monti hem opvolgde met een tijdelijke regering. Het is Monti inmiddels gelukt om enkele hervormingen door te voeren. Hij pakt corruptie en belastingontduiking strenger aan, heeft de pensioenleeftijd verhoogd en de bescherming van diverse beroepen afgezwakt. Er moet echter nog veel gebeuren om de economie harder te laten groeien, zoals verdere arbeidsmarkthervormingen om de jeugdwerkloosheid en de lage arbeidsparticipatie van vrouwen aan te pakken. Op het moment is het politieke landschap volop in beweging door de aankomende verkiezingen van februari. Berlusconi wil herkozen worden en krijgt van zijn eigen tv-stations veel media-aandacht. Zijn partij, de PdL, stijgt hierdoor gestaag in de peilingen. Verder is er een protestpartij van de populaire komiek Beppe Grillo. Deze euroscepticus is voor een directere democratie en trekt ten strijde tegen corruptie. Het ziet er nu naar uit dat centrum-links van Bersani de grootste partij wordt en eventueel met de centrum partij van Monti een coalitie moet vormen. De peilingen wisselen echter snel, wat de uitslag onvoor spelbaar maakt. Verder is het goed mogelijk dat in de Senaat en de Tweede Kamer andere partijen een meerder heid krijgen, wat het regeren extra lastig maakt. De financiële markten oefenen naar verwachting de komende jaren slechts beperkt druk op Italië uit, vooral vanwege de belofte van de Europese centrale bank om landen in nood te steunen. Helaas is de hervormingsdruk hierdoor afgenomen. We verwachten daarom dat de hervormingen in een flink lager tempo doorgaan, zeker gezien de oppositie van vakbonden en belangengroeperingen. Hierdoor gaat helaas veel economisch potentieel verloren en blijft de Italiaanse economische groei de komende jaren in de buurt van het nulpunt liggen. Het einde van de crisis? Europa werkt hard aan verdere integratie en stabiliteit, en er is de afgelopen jaren al veel bereikt. Europese politici wisten met nood fondsen en steunpakketten Ierland, Portugal, Cyprus en Griekenland overeind te houden. Ook verbeterde onlangs het sentiment door de toezegging van de Europese centrale bank om ongelimiteerd staats obligaties op te kopen van probleemlanden. Het uiteenvallen van de eurozone wordt hierdoor steeds onwaarschijnlijker, zodat het vertrouwen van bedrijven en investeerders toeneemt. Griekenland, Spanje en Italië modderen zeker niet maar wat aan; ze voeren juist ingrijpende hervormingen door. Toch is dat maar een eerste stap. Om de schuldenproblemen naar de achtergrond te drukken is een lange periode van economische groei en handelsoverschotten nodig. Ondertussen stijgt de lopende rekening al door de sterk gekrompen import en de voorzichtig aantrekkende export (figuur 2). Tegelijker tijd komt ook van buiten Europa bemoedigend nieuws: de Amerikaanse fiscal cliff en de harde landing van de Chinese economie zijn voorkomen. In combinatie met Europese fiscale integratie en de vorming van een bankenunie hebben alle maat regelen van de afgelopen tijd een stabielere euro zone tot gevolg. Het is daarbij wel essentieel dat de Europese Commissie of een andere instantie toekomstige problemen kan aanpakken zonder inmenging van individuele lidstaten. Voldoet Europa niet aan deze eis, dan nemen de problemen alleen maar toe. Het disciplinerende mechanisme van de financiële markt wordt immers buitenspel gezet door de fiscale unie. Met deze kanttekening in het achter hoofd zijn er voldoende redenen om te denken dat het economische dieptepunt inderdaad achter ons ligt. KORT NIEUWS AEGON's MVO krijgt zilver De Zwitserse vermogensbeheerder RobecoSAM, gespecialiseerd in duurzaam beleggen, waar deert de MVO-inspanningen van AEGON. In het Sustainability Yearbook 2013 heeft AEGON een "silver class"-vermelding binnen de categorie verzekeraars. Sinds tien jaar beoordeelt RobecoSAM (voorheen SAM) beursgenoteerde ondernemingen die zichtbaar bezig zijn met maatschappelijk verantwoord ondernemen. RobecoSAM is ook het onderzoeksbureau achter de Dow Jones Sustainability Index, waar AEGON sinds 1999 in staat. Nederlandse verzekeraars Van de 126 beursgenoteerde verzekeringsbedrijven hebben Robeco- SAM en KPMG er 67 de moeite waard gevonden om onder de loep te nemen. Drie Nederlandse verzekeraars springen er uit. Naast AEGON zijn dat Delta Lloyd ("bronze class") en ING ("runner up"). Swiss Re is sectorleider ("gold class"). Bijna 500 bedrijven beoordeeld Naast verzekeraars kregen ook bedrijven uit andere sectoren een beoordeling. Inclusief AEGON zijn 9 Nederlandse bedrijven goed genoeg bevonden voor een gouden, zilveren of bronzen klasse in hun sector. Zo kreeg DSM bijvoorbeeld zilver in de sector Chemicals en KPN in Fixed Line Communications. Unilever heeft de bijzondere prestatie geleverd als eerste en enige bedrijf 10 jaar achter elkaar "gold class" te scoren in the categorie Food Producers. In totaal zijn de MVO-inspanningen van 465 bedrijven in 58 verschillende sectoren onder de loep genomen.

10 10 Beleggingscategorie in de schijnwerpers: Asset Backed Securities Maarten Jan Hoefnagel, senior portfoliomanager bij AEGON Asset Management Wat is ABS? ABS is een soort minibank met als activa een pool van hypotheken of andere consumentenkredieten. Deze minibank financiert zich door diverse soorten obligaties ABS uit te geven met verschillende risico-rendementsverhoudingen. Het grootste deel van de obligaties heeft een AAA-rating met een zeer beperkt kredietrisico. Een klein deel van de obligaties heeft een lagere rating. Hier is het kredietrisico hoger, net als het verwachte rendement. Het grote voordeel van ABS is dat de belegger precies weet in welke activa het onderpand hij investeert, waarbij hij toegang heeft tot alle relevante informatie over deze activa. Hierdoor is ABS veel transparanter dan bijvoorbeeld beleggen in gewone obligaties van een bank, waarbij je meestal maar zeer beperkte informatie hebt over de activa van deze bank. Binnen AEGON Asset Management maken we gebruik van stress testen om het kredietrisico van ABS te bepalen. Hieronder staat een voorbeeld van een ABS van Nederlandse hypotheken. Op de verticale as staat het percentage wanbetalingen, de horizontale as geeft de daling van de huizenprijzen weer. Een wit vakje geeft aan dat deze ABS geen verlies lijdt, terwijl bij een blauw vakje de ABS een bepaald percentage verlies lijdt. De zwarte cirkel is het scenario dat wij het meest waarschijnlijk achten. Zoals de figuur laat zien, krijgt deze ABS pas in een zeer dramatisch scenario gedeeltelijk verlies te verwerken. Voordelen van ABS Sinds een paar jaar kan ABS weer rekenen op een groeiende interesse. Voor veel beleggers is Europees ABS dan ook een aantrekkelijk product met een aantal sterke eigenschappen. Aantrekkelijk rendement Vergeleken met andere beleggingscategorieën biedt ABS een aantrekkelijk rendement. Zo verwachten we voor onze ABS-portefeuille de komende zeven jaar een rendement van ongeveer 5% per jaar. Beperkt kredietrisico ABS bestaat uit obligaties met een onderpand van goede kwaliteit, zoals woninghypotheken, consump tief krediet of creditcard-leningen. Het kredietrisico van ABS is beperkt, wat ook onze stresstesten bevestigen. De situatie in Europa moet wel heel drastisch verslechteren om onze investeringen te raken, bijvoorbeeld als het aantal faillissementen (wanbetalingen op hypotheken of leningen) scherp toeneemt of de huizenprijzen fors dalen (figuur en kader Wat is ABS? ). Risicospreiding ABS biedt beleggers diversificatie. Doorgaans ligt het risico in een beleggingsportefeuille bij bedrijven en landen, terwijl bij ABS het kredietrisico bij consumenten ligt. Dit hangt bijvoorbeeld af van het aantal verwachte wanbetalingen op woninghypotheken. Asset Backed Securities In 2007 kwam de beleggingscategorie asset backed securities (ABS) in een negatief daglicht te staan door de problemen met Amerikaanse subprimehypotheken. Sindsdien heeft ABS een paar roerige jaren achter de rug. Ook Europese ABS ontkwam niet aan de malaise, hoewel het kredietrisico van Europese ABS veel lager is dan dat van zijn Amerikaanse tegenhanger. De negatieve publiciteit en de forse volatiliteit tijdens de kredietcrisis zorgden er vervolgens voor dat ABS bij veel beleggers uit de gratie viel. De oorzaken van dit negatieve sentiment waren vooral technisch van aard en hadden weinig te maken met de structuur of het onderpand van Europese ABS zelf: van de meeste Europese ABS-obligaties was het onderpand juist van goede kwaliteit. Ongevoelig voor inflatie Zowel bij inflatie als bij deflatie doet ABS het goed. Als de inflatie stijgt, dan stijgt ook de coupon. Ruim 95% van alle ABS-obligaties heeft immers een coupon die gerelateerd is aan de interbancaire euribor-rente, die doorgaans meestijgt met de inflatie. Ook bij deflatie heeft ABS voordelen: de euribor-component van het rendement wordt dan weliswaar laag, maar de risico-opslag boven euribor blijft aantrekkelijk. Momenteel bedraagt deze opslag gemiddeld 3,5%. Keuze risico-rendement Dankzij de grote verscheidenheid aan ABS is er voor iedere belegger een passend product. Voor de conservatieve belegger is er een portefeuille met veilige AAA-obligaties, met een wat lager verwacht

11 BELEGGINGSVISIE februari rendement. Voor beleggers die meer risico accepteren, is er een portefeuille met A, BBB en BB-obligaties. Hier is het risico hoger, net als het verwachte rendement. Versoepelde regelgeving Een grote stimulans voor de ABS-sector is de versoepelde regelgeving. Hiermee erkennen de regelgevers de belangrijke rol die ABS speelt bij de financiering van hypotheken en andere vormen van consumentenkrediet. Volgens Basel III mogen banken bijvoorbeeld ABS als liquid asset opvoeren. Hierdoor is het voor banken aantrekkelijker om ABS in de boeken te hebben, wat de afzetmarkt voor ABS vergroot. Daling huizenprijzen Wanbetalingen 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 5% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 10% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 15% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 20% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 25% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 30% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 35% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 1% 2% 40% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 1% 3% 5% 45% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 1% 3% 5% 7% 50% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 1% 3% 5% 8% 10% Een intensief jaar voor AEGON PPI Op 16 februari 2012 heeft AEGON PPI de vergunning van DNB gekregen. We zijn inmiddels een jaar verder. Hoe is het sinds die tijd gegaan met deze nieuwe pensioenuitvoerder? Beleggingsvisie blikt terug én vooruit met Eric Baltus, commercieel manager bij AEGON PPI. Hoe kijk jij terug op het afgelopen jaar? Met een tevreden gevoel. We hebben met AEGON PPI innovatieve en kostenefficiënte beschikbare premieregelingen geïntroduceerd, die duidelijk aansluiten bij een behoefte in de markt. In een jaar tijd hebben dan ook meer dan 300 werkgevers gekozen voor AEGON PPI. Je ziet dat we binnen AEGON PPI optimaal gebruik kunnen maken van de kennis en de ervaring van AEGON op het gebied van pensioenbeleggen en de uitvoering van pensioenregelingen. En met een mooi resultaat als gevolg. Zo hebben de fondsen waarin deelnemers binnen AEGON PPI beleggen, een uitstekend rendement laten zien. Uiteindelijk is dat toch waar het voor een deelnemer op aan komt binnen een beschikbarepremieregeling. Waarin onderscheidt een PPI zich van traditionele pensioenoplossingen? Twee zaken die hier wat mij betreft uitspringen zijn de contractstermijn en het digitale karakter. Voor bedrijven met 1 tot 200 werknemers hebben we binnen AEGON PPI het Pensioenabonnement. Ons Pensioenabonnement heeft geen contractstermijn, maar een opzegtermijn van 2 maanden. De dienstverlening wordt volledig digitaal uitgevoerd. Voor deelnemers betekent dit geen papieren rompslomp meer, voor werkgevers minder kans op fouten door het uploaden van de mutaties in de administratie. Hoe zie je de samenwerking met adviseurs? Deze samenwerking is voor AEGON PPI bijzonder belangrijk. De strategie van AEGON PPI is gericht op distributie via pensioenadviseurs. Het is mooi om te zien dat we door het Pensionabonnement kennismaken met adviseurs waar we in het verleden geen contact mee hadden: zo n 30% van de adviseurs die het Pensioenabonnement hebben geadviseerd behoort tot deze groep. Onlangs hebben wij een onderzoek uitgevoerd onder adviseurs. Zij waren erg positief over de snelheid van het inregelen en de verwerking. Het is leuk om te zien dat pensioenadviseurs onze dienstverlening op prijs stellen, maar dit schept ook de nodige verwachtingen voor de toekomst. Deze uitdaging gaan we uiteraard graag aan. Wat zijn je verwachtingen voor het komende jaar? Als je naar 2012 kijkt, zie je dat het vooral nieuwe klanten zijn die voor AEGON PPI hebben gekozen. Wat ik nu merk, is dat ook bestaande klanten bij contractsverlenging aangeven open te staan voor AEGON PPI. Ik verwacht dan ook dat 2013 een nog drukker jaar gaat worden voor AEGON PPI. AEGON PPI

12

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Nieuwsbrief februari 2016

Nieuwsbrief februari 2016 Nieuwsbrief februari 2016 In deze nieuwsbrief vindt u de volgende onderwerpen: - De beleggingsresultaten over 2015 - Vragen en antwoorden over de beleggingsresultaten en uw pensioenregeling bij Aegon PPI

Nadere informatie

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp.

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp. NOTULEN van de jaarlijkse algemene vergadering van Participanten van Steady Growth Fund, gevestigd en kantoorhoudende te Polarisavenue 97, 2132 JH Hoofddorp (de vennootschap) gehouden te Hoofddorp op 28

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012 Kwartaal Update Gold&Discovery Fund januari 2012 In de eerste maand van dit jaar steeg goud bijna 11%, zilver 21%, terwijl de koperprijs 12% steeg. De waarde van onze portfolio steeg zelfs circa 18%. Hiermee

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Internationale Spectator 5 2015 (jrg. 69) Item 5 van 5 ARTIKEL

Internationale Spectator 5 2015 (jrg. 69) Item 5 van 5 ARTIKEL ARTIKEL De Griekse tragedie: wie zonder zonde is Kees van Paridon Soms hoor je de uitspraak dat elke vorm van media-aandacht voor een bedrijf (of artiest) goed is, zelfs als er sprake is van negatieve

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Jaarbericht ABC 2013

Jaarbericht ABC 2013 Jaarbericht ABC 2013 Terugblik De wereldeconomie maakte zich in 2013 op voor de tweede fase van groeiherstel na de crisis van 2008-2010. De groei van de wereldeconomie bedroeg over 2013 circa 3%, vergelijkbaar

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015 Presentatie ALV 2015 IBEV Volendam, 29 april 2015 Wie is Care IS? 2009 2011 2013 2014 2015 Begonnen omdat vermogensbeheer beter kon en moest Geen kick backs, 100% transparant, vermogensbehoud Verhuizing

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en schepenen,

Aan het college van burgemeester en schepenen, Ham, 19 september 2011 Aan het college van burgemeester en schepenen, Betreft: Schriftelijke vraag met schriftelijk antwoord over de Gemeentelijk Holding Geacht college, De Gemeentelijk Holding (verder:

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Januari 2016

Maandbericht Beleggen Januari 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 24 december 2015 Maandbericht Beleggen Januari 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie Zeer defensief ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente VS 1,5 EMU 0,5 12-2010 12-2011 12-2012 12-2013 12-2014 12-2015 Ontwikkeling en vooruitzichten tienjaarsrente 5,0

Nadere informatie

Update juli 2014 Beleggen

Update juli 2014 Beleggen Update juli 2014 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Op 5 juni heeft de Europese Centrale Bank (vanaf nu afgekort naar ECB) opnieuw drastische maatregelen aangekondigd. De rente

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

BETERE ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN VOOR 2013 ONDERSTEUNEN VOORKEUR VOOR AANDELEN

BETERE ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN VOOR 2013 ONDERSTEUNEN VOORKEUR VOOR AANDELEN Persbericht Bank of America Merrill Lynch Financieel Centrum 2 King Edward Street Londen EC1A 1HQ Neem voor meer informatie voor de media contact op met: Carolien Pors Media Relaties Nederland Merrill

Nadere informatie

Beleggingsvisie. Lange Termijn Scenario s 2015-2018. Basisscenario: Gematigd optimisme. Financiële markten en verwacht rendement. Pagina 04.

Beleggingsvisie. Lange Termijn Scenario s 2015-2018. Basisscenario: Gematigd optimisme. Financiële markten en verwacht rendement. Pagina 04. Beleggingsvisie Lange Termijn Scenario s 215-218 Basisscenario: Gematigd optimisme Pagina 4 Financiële markten en verwacht rendement Pagina 17 Jaargang 17 november 214 2 Inhoud www.aegon.nl Samenvatting

Nadere informatie

november 2012 De rente op diverse leningen

november 2012 De rente op diverse leningen november 2012 Voor u ligt de nieuwe nieuwsbrief voor beleggers. Zoals u van ons gewend bent gaan wij in de nieuwsbrief in op de huidige macro-economische ontwikkelingen en geven wij ook ons visie op de

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Update beleggen april 2016

Update beleggen april 2016 Update beleggen april 2016 Twijfels bij beleid centrale banken In mijn column van juli 2014 schreef ik al over de doelstellingen en acties van de Europese Centrale Bank (ECB). Vanaf juni 2014 moeten banken

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 26 augustus 2014 Rentevisie Update augustus 2014 Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Tegenvallende groei in de VS in het eerste kwartaal,

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher The beat goes on (1967), Sonny & Cher Inleiding Zorgen over de houdbaarheid van de economische groei dicteerden de financiële markten in het eerste kwartaal van 2016. Wederom kwamen centrale banken met

Nadere informatie

beleggingsvisie update Zwakke fase in de mondiale conjunctuur Aandelen blijven aantrekkelijk

beleggingsvisie update Zwakke fase in de mondiale conjunctuur Aandelen blijven aantrekkelijk beleggingsvisie update Mei/Juni 2013 Vermogensadvies en Vermogensbeheer maandelijkse nieuwsbrief Zwakke fase in de mondiale conjunctuur De wereldeconomie bevindt zich in een zwakke fase. Voor een deel

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie