Oorlog en vrede. Pleidooi voor actief vredesbeleid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oorlog en vrede. Pleidooi voor actief vredesbeleid"

Transcriptie

1 Oorlog en vrede Pleidooi voor actief vredesbeleid Vrede is belangrijk, daar zal wel iedereen het mee eens zijn. Zonder vrede zeker minimaal gedefinieerd als de afwezigheid van oorlog is samenleven onmogelijk. De meest intuïtieve en de meest wijdverspreide opvatting van vrede is de rudimentaire definitie van vrede als een staat van niet-oorlog. 1. Oorlogen tussen staten zijn de laatste jaren fel afgenomen. Maar de statistieken van conflicten leren, dat conflicten binnen staten, tussen rivaliserende groepen, dikwijls om etnische en religieuze redenen, de laatste jaren wel fors toegenomen zijn. Zo is bijvoorbeeld het aantal kinderen die betrokken zijn bij gevechten vooral in de Derde Wereld toegenomen. We noemen ze kindsoldaten, 8, 9 of 10 jaar, met een licht wapen op de schouder. Sinds het uiteenvallen van de voormalige Sovjet Unie, begin van de jaren 90, zijn Kalasnikovs wereldwijd verspreid als tweedehandswapen, van de Gaza tot Soedan en elders, voor slechts 10 dollar per stuk. 2. Het aantal vluchtelingen en verplaatste personen, als gevolg van geweld en verdrijvingen, loopt ook in de miljoenen. De vluchtelingenstroom in en vanuit Irak is een schrijnend voorbeeld. Het zestig jaar oude Palestijnse vluchtelingprobleem is een ander voorbeeld van blijvende ellende. Gebruik van geweld is nederlaag voor de mensheid 3. Doorheen gans de geschiedenis hebben de volkeren geweld en oorlog gezien als het middel om hun conflicten op te lossen. Oorlogsvoering werd gezien als een voorzetting van de politiek. Eén van de belangrijke verworvenheden die door velen gedeeld werden sinds het einde van de Koude Oorlog en vooral na de conflicten in de Golf, op de Balkan, in Centraal Afrika en het Midden Oosten, is dat het preventieve aspect van een mogelijk conflict meer aandacht heeft gekregen. In technische termen heet dit: conflictpreventie of conflictvoorkoming. 4. Militair ingrijpen is minder dan ooit een evidente zaak geworden. Diplomaten zullen zich meer en meer dienen te specialiseren in het voorkomen en oplossen van conflicten, geweldloos dus. Bemiddeling bij 1

2 internationale conflicten zou prioriteit moeten zijn. En de Verenigde Naties zijn de enige instantie die toelating zou kunnen geven om militair geweld, onder duidelijke voorwaarden, te gebruiken tegen landen. Maar het gebruik van geweld is steeds een nederlaag voor de mensheid! 5. Na de val van de Berlijnse Muur, het einde van de Koude Oorlog, en de toenemende aandacht van de Verenigde Naties bij het voorkomen van conflicten, blijven heden ten dage de militaire uitgaven wereldwijd fors stijgen. Sociale en humanitaire noden zijn immens 6. Tot voor kort konden vredesonderzoekers en vredesactivisten beschikken over het jaarlijks verslag van Ruth Leger Sivard die steeds vergelijkingen maakte van de militaire uitgaven met de sociale en humanitaire noden in onze samenleving en wereldwijd. Zo vergeleek zij bijvoorbeeld dat je met de uitgaven van één bommemwerper wel 5 ziekenhuizen zou kunnen bouwen in ontwikkelingslanden. Sinds 1990 zijn het gemiddeld 2 miljoen kinderen van de 3 miljoen slachtoffers die omkwamen bij oorlogsgeweld. Kleine wapens doden jaarlijks ongeveer onschuldige slachtoffers. Anti-persoonsmijnen doden ongeveer mensen per jaar. Voor de landmijnen is er een bindend internationaal verdrag sinds 1997, maar het is de uitvoering ervan dat vaak de wensen overlaat. Ook inzake kleine en lichte wapens wordt er flink gewerkt door NGOs én diplomaten aan een wereldwijd verbod op deze wapens. De kans bestaat dat zulk verdrag in 2008 werkelijkheid wordt. Militaire uitgaven in Het onafhankelijke Zweedse vredesonderzoeksinstituut SIPRI (http://www.sipri.org/) heeft berekend dat er in 2006 wereldwijd 1204 miljard dollar werd gespendeerd aan militaire uitgaven. Dat was ruim 3,5 procent méér dan het jaar voordien. 8. Tussen 1997 en 2006 stegen de militaire uitgaven met niet minder dan 37 procent! Het zal niemand verbazen dat vooral de hoge Amerikaanse defensiebudgetten voor de oorlogen in Irak en Afghanistan dit cijfer hebben beïnvloed. De VS gaf vorig jaar 529 miljard dollar uit aan bewapening, ongeveer evenveel als het BNP van Nederland. Maar ook landen zoals China en India komen fors opzetten. Voor het eerst lagen de militaire uitgaven van China (49,5 miljard dollar) hoger dan die van Japan (43,7 miljard dollar). 2

3 9. China is daarmee koploper in Azië en staat vierde op de wereldranglijst. En daar blijft het niet bij. Als Peking de ambitieuze plannen doorzet om het Volksbevrijdingsleger om te vormen tot een moderne strijdkracht zullen de defensie-uitgaven de komende jaren in sterk stijgende lijn gaan. Delegaties van internationale defensiebedrijven bezoeken constant China om een graantje mee te pikken van die verwachte groei. 10. De Japanse defensie-uitgaven daarentegen vertonen al voor het vijfde jaar op rij een dalende tendens, ondanks de nieuwe ambitie om Japanse soldaten te laten deelnemen aan VN-operaties. De Japanese regering is inderdaad van plan om haar artikel 9 in de grondwet aan te passen van geen deelname aan buitenlandse militaire opdrachten naar een actieve deelname aan o.m. VN operaties bij geweldpreventie, vredesbehoud en dergelijke. 11. SIPRI berekende dat China, Japan, Groot-Brittannië en Frankrijk ieder ongeveer 4 tot 5 procent van de wereldwijde militaire uitgaven voor hun rekening nemen. De VS en Rusland blijven veruit de twee koplopers in de wapenhandel. Niet toevallig zijn de VS, Rusland, China, Frankrijk en de UK de 5 permanente leden van de VN Veiligheidsraad en willen ziju hun positie niet gewijzigd zien. 12. Tussen 2002 en 2006 waren de VS en Rusland goed voor ruim 30 procent van de internationale wapenhandel. Alle EU-landen samen kwamen op 20 procent. China en India waren de grootste nettoimporteurs van wapens. In de top-10 van grootste importeurs vinden we verder nog vijf landen uit het Midden-Oosten (o.a. Saudi-Arabië en Israël), waardoor Azië veruit de belangrijkste markt is geworden voor wapens. Het verhandelde volume aan conventionele wapens is de laatste vijf jaar met meer dan de helft toegenomen, schrijft SIPRI, een zaak die de veiligheid van de planeet meer bedreigt dan de eventuele nucleaire plannen van Iran of Noord-Korea. 13. Ook ENAAT, het Europese netwerk tegen wapenhandel, publiceerde een brochure die de verbanden blootlegt tussen exportkredieten, armoede, corruptie en wapenhandel. De tekst bevat tal van voorbeelden en sluit af met een reeks aanbevelingen. ENAAT onderzocht het beleid van verschillende Europese openbare kredietinstellingen die wapenexporten verzekeren. ENAAT-brochure via Oorzaken en uitdagingen 3

4 14. De vraag naar de oorzaken van geweld en oorlog dienen we blijven te stellen. De strijd om natuurlijke rijkdommen (olie, goud, diamant, coltan of tropisch hardhout), zoals bijvoorbeeld in Centraal Afrika, kan een belangrijke oorzaak van oorlog zijn. Dus grondstoffen als bron van conflict. Verder zijn er de rivaliteit tussen verschillende bevolkingsgroepen of is er de oorlosgzucht van politieke leiders zelf die aanzet geven tot geweld. Ook de strijd om autonomie en territorium kunnen oorzaken zijn van geweld. Maar in vele gevallen zullen de slechte sociale en economische toestanden van volkeren één van de oorzaken zijn om naar het wapen te grijpen. Mensen die gedreven worden door de armoede en de uitzichtloosheid zien vaak een beetje heil in het dragen van een wapen of in het doden van een tegenstander. Maar dat blijft een doodlopende weg! 15. De huidige gevaarzones zijn o.m. een aantal internationale problemen: de verspreiding en modernisering van kernwapens en andere massavernietigingswapens, het machtsoverwicht van één land in de wereld, de illegale wapenhandel, radicalisering van bepaalde groepen en gewelddadige stromingen binnen religies. Dit zijn enkele van de vele uitdagingen voor de nabije toekomst! 16 Beetje bij beetje begint het inzicht te groeien bij een grotere groep van mensen dat geweld nooit vrede kan afdwingen, dat geweld altijd een teken is van onmacht en frustratie, dat fysiek geweld nooit de oplossing kan zijn van problemen. Tegelijkertijd is het werken aan waarheid, gerechtigheid en verzoening één van de grote taken van overheden en sociale bewegingen, voornamelijk in conflictgebieden zoals op de Balkan, Soedan, Oeganda, Grote Meren, Sri Lanka, Midden Oosten, Haiti, Colombia, enz. Vrede blijft een lege huis als het niet verbonden wordt aan waarheid, gerechtigheid en verzoening. Je hebt ze alle drie nodig om tot duurzame vrede te komen. Als iedereen voor vrede is dan 17. Iedereen is voor vrede, maar niemand ligt er echt wakken van! Is onze vrede het belangrijkst, of geven wij ook prioriteit aan de bedreigingen van het leven en de menswaardigheid van burgers in andere delen van de wereld waar oorlog heerst? 18. De media hebben in deze een immense verantwoordelijkheid. De algemene trend is een eerder dalende interesse in de media voor internationale veiligheid, op de piekmomenten na zoals de oorlog in Irak of de rivaliserende Palestijnse groepen in de Gaza. Maar zulke 4

5 piekmomenten zijn in vele gevallen ook show geworden en het is vaak een kwestie van er eerst bij te zijn. De media zullen de publieke opinie voeden met objectieve berichtgeving en analyses. En zo kunnen dan de media én de welingelichte publieke opinie ook de politici en internationale autoriteiten beïnvloeden naar een meer actief internationaal vredesbeleid. Brussel, 1 juli 2007 Paul Lansu Pax Christi International Ref.:

Tel : / Fax : / /

Tel : / Fax : / / Vieux Marché aux Grains 21 / 1000 Bruxelles / Belgium Tel : ++32.2.502.55.50 / Fax : ++32.2.502.46.26 / hello@paxchristi.net / www.paxchristi.net Rechtvaardigheid en Vrede in een Globaliserende Wereld

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Iedereen kan iets doen voor vredee

Iedereen kan iets doen voor vredee Iedereen kan iets doen voor vredee Van kleine tot grote activiteiten Alle beetjes durf tellen samen uiteindelijk op tot vrede3 PAXE Vrede wie durft= PAX staat voor vrede. Samen met mensen in conflictgebieden

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS VRAAG 10 Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de werelpolitiek mengen?

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS Q1. Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de wereldpolitiek mengen? 1

Nadere informatie

Congo: : van oorlog naar vrede. Informatiefiche 1

Congo: : van oorlog naar vrede. Informatiefiche 1 Informatiefiche 1 Grondstof Meest producerende landen Aandeel in wereldproductie Kobalt DR Congo, Zambia, Marokko & Westelijke Sahara 51 % Industrieel Diamant DR Congo, Botswana, Zuid-Afrika 49% Koper

Nadere informatie

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Nieuwe Golfoorlog in de maak?

Nieuwe Golfoorlog in de maak? Taak actualiteit Nieuwe Golfoorlog in de maak? De Eerste Golfoorlog was een oorlog tussen Irak en Iran van 1980-1988 en is genoemd naar het zeegebied van de Perzische Golf, omdat zich daar een belangrijk

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

De dood van Joegoslavië ( )

De dood van Joegoslavië ( ) Geschiedenis van de laatste 50 jaar De dood van Joegoslavië (1990-1995) Bas Levinsohn 1 Inleiding Overzicht colleges Titel college Thema college Tijdsperiode 1 De Cubaanse rakketencrisis Beslissingen tijdens

Nadere informatie

Belangrijkste bevindingen

Belangrijkste bevindingen Landmine Monitor-Rapport 2003: naar een mijnenvrije wereld Belangrijkste bevindingen Uit de overvloedige informatie in het Landmine Monitor Report 2003 blijkt overduidelijk dat het Verdrag voor een Verbod

Nadere informatie

Koper flink in de lift

Koper flink in de lift Publicatiedatum CBS-website: 9 juli 7 Koper flink in de lift Wiel Packbier Centraal Bureau voor de Statistiek Koper flink in de lift Wiel Packbier Samenvatting Mede door de toegenomen vraag naar koper,

Nadere informatie

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I);

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I); RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 juli 1999 (02.08) (OR. en) 9691/99 LIMITE PESC 207 COARM 2 BEGELEIDENDE NOTA van : het secretariaat van de Raad aan : de delegaties nr. vorig doc. : 12978/98 PESC 291

Nadere informatie

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org Quiz 1. Hoeveel jongeren wereldwijd tussen 15 en 24 jaar kunnen niet lezen en schrijven? 4 miljoen 123 miljoen 850 miljoen 61% van hen zijn jonge vrouwen. Bron: www.un.org 2. Over de hele wereld is het

Nadere informatie

filosofie havo 2015-I

filosofie havo 2015-I Opgave 3 Wat is de Wat 11 maximumscore 1 Een goed antwoord bevat het volgende element: een uitleg dat Eggers zich met morele vraagstukken bezighoudt: hij vraagt zich af wat hij zelf vanuit zijn eigen normen

Nadere informatie

België en de Verenigde Naties

België en de Verenigde Naties België en de Verenigde Naties Consensus smeden Bouwen aan vrede KONINKRIJK BELGIË Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in dienst van de internationale

Nadere informatie

Basisvorming. Wat is een vluchteling?

Basisvorming. Wat is een vluchteling? Basisvorming Wat is een vluchteling? Voorstellingsronde Stel je kort voor en vertel aan de groep hoe je zelf in contact bent gekomen met vluchtelingen VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN BASISVORMING - WAT IS

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE KIND ONDER VUUR FOTO S KIND ONDER VUUR 2016 FLESSENPOST HUMANITAIR OORLOGSRECHT DEELNEMERS KIND ONDER VUUR 2016 LINKS

INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE KIND ONDER VUUR FOTO S KIND ONDER VUUR 2016 FLESSENPOST HUMANITAIR OORLOGSRECHT DEELNEMERS KIND ONDER VUUR 2016 LINKS TWENTE 2016 INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE KIND ONDER VUUR FOTO S KIND ONDER VUUR 2016 FLESSENPOST HUMANITAIR OORLOGSRECHT DEELNEMERS KIND ONDER VUUR 2016 25 JAN - 5 FEB Borne LINKS 15 FEB - 26 FEB Hengelo

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 211 tot en met 215 Februari 216 Overzicht van het aantal verleende beginseltoestemmingen

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1 LESPAKKET KINDerrechten 1 Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen zij inzicht

Nadere informatie

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1 LESPAKKET KINDerrechten 1 Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen zij inzicht

Nadere informatie

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR / S. Aguilar UNHCR / S.Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR, Europese vertegenwoordiging,

Nadere informatie

Minder asielzoekers in de Europese Unie

Minder asielzoekers in de Europese Unie Han Nicolaas en Arno Sprangers Het aantal asielverzoeken in de Europese Unie lag rond de eeuwwisseling op een niveau van bijna 400 duizend per jaar. Sindsdien is dit aantal sterk afgenomen. In 2003 was

Nadere informatie

20 jaar kinderrechten!

20 jaar kinderrechten! Over kinderrechten gesproken... Op 20 november is het feest! 20 jaar geleden, in 1989, ondertekenden de Verenigde Naties (VN) het Verdrag van de rechten van het kind. In dit internationale verdrag staat

Nadere informatie

AMNESTY INTERNATIONAL 11-STAPPENPLAN VOOR DE VLUCHTELINGENCRISIS IN EUROPA

AMNESTY INTERNATIONAL 11-STAPPENPLAN VOOR DE VLUCHTELINGENCRISIS IN EUROPA AMNESTY INTERNATIONAL 11-STAPPENPLAN VOOR DE VLUCHTELINGENCRISIS IN EUROPA EEN UNIE VAN BESCHERMING. STAPPENPLAN VOOR DE BESCHERMING VAN VLUCHTELINGEN IN EUROPA. In de eerste acht maanden van 2015, bereikten

Nadere informatie

Interventie Syrië. Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Internationaal en Europees recht

Interventie Syrië. Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Internationaal en Europees recht Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Internationaal en Europees recht Oudemanhuispoort 4-6 1012 CN Amsterdam Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 5252833 Interventie Syrië Datum 29 augustus 2013 Opgemaakt

Nadere informatie

Aarde, werk van onze handen?

Aarde, werk van onze handen? Stichting Oecumenische Vieringen Eindhoven (SOVE) Aarde, werk van onze handen? Zaterdag 1 november 2014 18.30 uur Toespraak: Rijkdom in onze aarde: bron voor ontwikkeling en conflict: Olie in Zuid-Soedan

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14 Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

Het mysterie: Moord op Lumumba

Het mysterie: Moord op Lumumba Het mysterie: Moord op Lumumba Lumumba was de eerste premier van onafhankelijk Congo in 1960. Twee weken na zijn aantreden werden Lumumba en zijn regering afgezet tijdens een staatsgreep en werd Lumumba

Nadere informatie

Vluchtelingen in getallen

Vluchtelingen in getallen Vluchtelingen in getallen 2002-2003 Hoeveel vluchtelingen zijn er wereldwijd? Krijgt Nederland echt veel meer asielzoekers dan andere Europese landen? Waar komen ze eigenlijk vandaan? Veel gestelde vragen,

Nadere informatie

12897/15 rts/sl 1 DG C 2B

12897/15 rts/sl 1 DG C 2B Raad van de Europese Unie Brussel, 12 oktober 2015 (OR. en) 12897/15 RESULTAAT BESPREKINGEN van: d.d.: 12 oktober 2015 aan: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties MAMA 161 CFSP/PESC 631 RELEX

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE OPZET LEZING: 1.KORT HISTORISCH OVERZICHT 2. URGENTIE VAN HET VRAAGSTUK 3. TWEE-STATENOPLOSSING EN ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE 1. MANDAATGEBIED

Nadere informatie

Olie, terreur, afpersing en economie.

Olie, terreur, afpersing en economie. Olie, terreur, afpersing en economie. Op de blog van Guido staat een interessante bijdrage over onze economie of wat daarvoor nog moet doorgaan. Wij zijn het bijna helemaal eens met dit opiniestuk maar

Nadere informatie

Dossier: Christenen en ontwapening. Kerken kunnen meer doen om wapenwedloop te verminderen

Dossier: Christenen en ontwapening. Kerken kunnen meer doen om wapenwedloop te verminderen Dossier: Christenen en ontwapening Kerken kunnen meer doen om wapenwedloop te verminderen De wereld wordt meegezogen in een hallucinante, maar onzichtbare wapenwedloop. De voorbije tien jaar stegen de

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Toen we hoorden dat Mark Herremans twee rugwervels had gebroken tijdens een trainingsongeval, dachten we dat we Marc niet meer zouden te zien krijgen

Toen we hoorden dat Mark Herremans twee rugwervels had gebroken tijdens een trainingsongeval, dachten we dat we Marc niet meer zouden te zien krijgen TOESPRAAK VAN EERSTE MINISTER GUY VERHOFSTADT NAAR AANLEIDING VAN DE KONINGSDAG. PALEIS DER NATIE, 15 NOVEMBER 2003. Koninklijke Hoogheden, Excellenties, Heren Voorzitters van Kamer en Senaat, Waarde collega

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Er worden heel veel kinderen geboren. Werkblad 22 Ω Na 1945 Ω Les 1: Dertig jaar verschil Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Er worden heel veel kinderen geboren. Werkblad 22 Ω Na 1945 Ω Les 1: Dertig jaar verschil Naam: Werkblad Ω Na 945 Ω Les : Dertig jaar verschil In de Tweede Wereldoorlog is er veel vernield in Nederland. Na de oorlog is er Na de Tweede Wereldoorlog geen geld meer om het land op te bouwen. De Verenigde

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2012 tot en met 2016

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2012 tot en met 2016 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 212 tot en met 216 Maart 217 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Om der gerechtigheids wille? - over humanitaire interventie. Inleiding.

Om der gerechtigheids wille? - over humanitaire interventie. Inleiding. Om der gerechtigheids wille? - over humanitaire interventie. Inleiding. Zolang er mensen zijn op aarde, zijn er conflicten. Verschillen van mening, verschillen in bezit, in macht, de redenen voor conflicten

Nadere informatie

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs 16 november 2015 Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

opkomst van nieuwe militaire 2004-2011 supermachten

opkomst van nieuwe militaire 2004-2011 supermachten De Sociaal Nederlandse Economische economie Trends 2013 De Werkloosheid opkomst van nieuwe militaire 2004-2011 supermachten De Stromen gedaalde en duren uitgaven aan defensie door Nederland Werkloosheidsduren

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Februari 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Februari 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Februari 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 29 tot en met 213 Maart 214 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 28 tot en met 212 Maart 213 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Datum 5 december : de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Datum 5 december : de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Datum Ons kenmel'tl: 1927344101 Aan Via Van : de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties : de Secretaris-generaal : het Hoofd van

Nadere informatie

Aan de leden van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage. Onderwerp AO Wapenexportbeleid d.d. 3 juni 2009. Geachte heer/mevrouw

Aan de leden van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage. Onderwerp AO Wapenexportbeleid d.d. 3 juni 2009. Geachte heer/mevrouw Aan de leden van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage Onderwerp AO Wapenexportbeleid d.d. 3 juni 2009 Geachte heer/mevrouw Het afgelopen jaar zijn we getuige geweest van een aantal positieve

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Macht en waarden in de wereldpolitiek

Macht en waarden in de wereldpolitiek Rik Coolsaet Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in de internationale politiek Editie 2006-2007 2 Inhoud Inleiding... Deel 1. De jaren 90: het transitiedecennium 1. Van illusie naar

Nadere informatie

Artikelen. Weer minder asielzoekers in de Europese Unie. Han Nicolaas, Arno Sprangers en Joke Korpel

Artikelen. Weer minder asielzoekers in de Europese Unie. Han Nicolaas, Arno Sprangers en Joke Korpel Artikelen Weer minder asielzoekers in de Europese Unie Han Nicolaas, Arno Sprangers en Joke Korpel Rond de eeuwwisseling was het aantal asielverzoeken in de EU stabiel op een niveau van ruim 400 duizend

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

DE KOSTEN VAN MIJNENRUIMEN

DE KOSTEN VAN MIJNENRUIMEN DE KOSTEN VAN MIJNENRUIMEN VN-Arena Deze les is er één uit een reeks van zes: Landmijnen in Nederland, Landmijnen ruimen, Ik en mijn kunstbeen, De kosten van landmijnen, Mijnen en millenniumdoelen en Geld

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14

Inhoud. Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14 Inhoud Inleiding...4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van mensenrechten...6 Hoofdstuk 2 Dertig mensenrechten...14 Inleiding Je hoort of leest vaak over mensenrechten. Maar kun je ook een paar mensenrechten opnoemen?

Nadere informatie

Beste vrienden, vriendinnen, personeelsleden en sympathisanten, De traditie wil dat op we op nieuwjaar de beste wensen voor het nieuwe jaar worden

Beste vrienden, vriendinnen, personeelsleden en sympathisanten, De traditie wil dat op we op nieuwjaar de beste wensen voor het nieuwe jaar worden Speech Beste vrienden, vriendinnen, personeelsleden en sympathisanten, Dames en heren, De traditie wil dat op we op nieuwjaar de beste wensen voor het nieuwe jaar worden overgemaakt. Uiteraard willen we

Nadere informatie

Resolutie CDJA. Werkgroep Buitenlandse Zaken & Defensie, namens de Politieke Commissie

Resolutie CDJA. Werkgroep Buitenlandse Zaken & Defensie, namens de Politieke Commissie Resolutie CDJA Indiener: Resolutie: Werkgroep Buitenlandse Zaken & Defensie, namens de Politieke Commissie Situatie Oost-Congo De Nederlandse regering moet alert zijn op grondstoffenroof uit Oost-Congo

Nadere informatie

LOT KINDEREN IN OORLOGSGEBIEDEN GAAT NEDERLAND AAN HET HART

LOT KINDEREN IN OORLOGSGEBIEDEN GAAT NEDERLAND AAN HET HART Rapport LOT KINDEREN IN OORLOGSGEBIEDEN GAAT NEDERLAND AAN HET HART Wat is er nodig om gewoon kind te kunnen zijn? Onderzoek in opdracht van War Child www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

De Duitse buitenlandse politiek

De Duitse buitenlandse politiek De Duitse buitenlandse politiek 1933-1939 Presentation by Mr Young Jouw taak Jij bent adviseur in buitenlandse politiek Het is jouw taak de leiders van de Nazi s te adviseren. Jij krijgt een aantal problemen

Nadere informatie

5-4-2016. Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus april 2016.

5-4-2016. Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus april 2016. Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus april 2016 Marijke Peys, stafmedewerker humanitair recht marijke.peys@rodekruis.be Brainstorm Welke gevolgen hebben gewapende conflicten?

Nadere informatie

Olie crisis? 24 juni 2014

Olie crisis? 24 juni 2014 24 juni 2014 Olie crisis? De prijs van olie heeft invloed op financiële markten. Een stijgende olieprijs verhoogt de inflatie en heeft een remmend effect op de economische groei. In de jaren 2006-2011

Nadere informatie

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Bij deze opgave horen figuur 3 en de teksten 7 tot en met uit het bronnenboekje. Gebruik tekst 7. Er zijn twee vormen van dictaturen: autoritaire en totalitaire

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit

Nadere informatie

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen Koude Oorlog Amerikaanse buitenlandse politiek communisme rivaliteiten tussen de Sovjet-Unie en China nationalistische bewegingen dekolonisatie Twee grote processen Koude oorlog Nationalisme en dekolonisatie

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Bijlage VMBO-KB 2004 tijdvak 1 GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Bronnenboekje 400009-1-633-527b SOCIALE ZEKERHEID EN VERZORGINGSSTAAT IN NEDERLAND bron

Nadere informatie

Financiële ondersteuning van projecten op de budgetten conflictpreventie en preventieve diplomatie

Financiële ondersteuning van projecten op de budgetten conflictpreventie en preventieve diplomatie Dienst vredesopbouw (S3.1) Financiële ondersteuning van projecten op de budgetten conflictpreventie en preventieve diplomatie Inleiding In uitvoering en ter versterking van het buitenlandse beleid bestaan

Nadere informatie

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT. Jaarverslag 2009 over het beleid inzake humanitaire hulp en de uitvoering daarvan

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT. Jaarverslag 2009 over het beleid inzake humanitaire hulp en de uitvoering daarvan NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 9.4.2010 COM(2010)138 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT Jaarverslag 2009 over het beleid inzake humanitaire hulp en de uitvoering

Nadere informatie

Stemgedrag Tweede Kamer 2006. Allen PVV VVD CDA CU PvdA SP GrLnks. Heel hoog 9% 12% 8% 13% 0% 10% 7% 2%

Stemgedrag Tweede Kamer 2006. Allen PVV VVD CDA CU PvdA SP GrLnks. Heel hoog 9% 12% 8% 13% 0% 10% 7% 2% Inauguratie Obama Obama is vandaag geinaugureerd. Wat is het oordeel over Obama in Nederland en de verwachtingen voor de toekomst? Vandaag wordt Obama ingehuldigd. Hoe zijn uw verwachtingen voor zijn presidentschap?

Nadere informatie

Paleis der Natie. 15 november Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag

Paleis der Natie. 15 november Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag 1 Paleis der Natie 15 november 2003 Toespraak van de heer Armand De Decker, Voorzitter van de Senaat, naar aanleiding van Koningsdag De inzet van de Belgische strijdkrachten bij internationale militaire

Nadere informatie

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa INE MEGENS EIGENTIJDSE GESCHIEDENIS Opbouw college: Vooruitgangsgeloof 19 e eeuw Nationalisme en politieke kaart van Europa Eerste Wereldoorlog Cultuurpessimisme

Nadere informatie

HGIS Vraag 20 : Wat zijn de uitgaven per partnerland per thema in 2008 en 2009? Opsteller : Joke van Hagen 5936. Versnelde MDG-realisatie

HGIS Vraag 20 : Wat zijn de uitgaven per partnerland per thema in 2008 en 2009? Opsteller : Joke van Hagen 5936. Versnelde MDG-realisatie HGIS Vraag 20 : Wat zijn de uitgaven per partnerland per thema in 2008 en 2009? Opsteller : Joke van Hagen 5936 ODA UITGAVEN PARTNERLANDEN 2008 Versnelde MDG-realisatie Bangladesh Kenia 2.07 Goed bestuur

Nadere informatie

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7

ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN. Sebastian Kügler VAN OORLOG EN VREDE. Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 ESSAY ACTUELE VRAAGSTUKKEN VAN OORLOG EN VREDE Vossendijk 95-6 6534 TH Nijmegen Studentnummer: 9801278 Nijmegen, juni 2005 1/7 Opdracht: De Europese Grondwet, die op 1 juni a.s. in een referendum ter instemming/afwijzing

Nadere informatie

Dank aan wie kwam, dank aan wie deelnam. Het was een mooi traject. In 2016 openen we opnieuw het theesalon. Come and enjoy!

Dank aan wie kwam, dank aan wie deelnam. Het was een mooi traject. In 2016 openen we opnieuw het theesalon. Come and enjoy! goes thing Dit receptenboekje is mijn relatiegeschenk voor jou. Prachtige mensen staan hierin, lekkere recepten en activerende blogfragmenten van het afgelopen jaar. Ik hoop dat het je kan inspireren.

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland

Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland Vereniging Vrouwen voor Vrede WILPF Afdeling Nederland Commentaar bij de Rijksbegrotingen Buitenlandse Zaken en Defensie voor 2010 Bijlage bij de brief aan de leden van de vaste Kamercommissies d.d. 31

Nadere informatie

Internationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging

Internationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging Internationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging Structuur De Internationale Rode Kruisbeweging bestaat uit drie onderdelen: Nationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen (onder meer het Belgische

Nadere informatie

Het Kinderrechten lespakket

Het Kinderrechten lespakket Het Kinderrechten lespakket want ieder kind kan de wereld in beweging brengen Multiple choice quiz Op www.kidsrights.nl/scholen vindt u quizvragen met multiple choice antwoorden, die uitnodigen tot doorpraten

Nadere informatie

Verklaring van Greenpeace over een mogelijke oorlog met Irak

Verklaring van Greenpeace over een mogelijke oorlog met Irak Verklaring van Greenpeace over een mogelijke oorlog met Irak Greenpeace is tegen een oorlog in Irak en zal actief campagne voeren om die oorlog te vermijden. Wij zijn toegetreden tot het Anti oorlogsplatform

Nadere informatie

NAVO hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/73227

NAVO hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/73227 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 25 januari 2017 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/73227 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE

ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE Hoe het begon 1870: Frans-Duitse oorlog om Elzas-Lotharingen Elzas-Lotharingen Welke grondstoffen vindt men terug in dit gebied? Hoe het begon 1870: Frans-Duitse oorlog om

Nadere informatie

Wat is internationaal recht?

Wat is internationaal recht? Wat is internationaal recht? Elk land heeft wetten en regels waar iedereen zich aan moet houden. Als je naar een ander land gaat, moet je je aan andere regels en wetten houden. Als je dat niet doet, dan

Nadere informatie

Inleiding: mensen en oorlog

Inleiding: mensen en oorlog LESPAKKET Doel: leerlingen kennen de gevolgen van gewapende confl icten, kunnen zich inleven in de situatie van mensen in oorlog en weten dat er ondanks het verbod op oorlog, gewapende confl icten bestaan,

Nadere informatie

Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard

Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard Date : december 29, 2014 De olieprijs stortte dit jaar in elkaar als gevolg van de volatiliteit op de meeste markten en een tijdelijke onbalans tussen

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument B6-0273/2007 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van de verklaringen van de Europese Raad en de Commissie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument B6-0273/2007 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van de verklaringen van de Europese Raad en de Commissie EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 4.7.2007 B6-0273/2007 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van de verklaringen van de Europese Raad en de Commissie ingediend overeenkomstig artikel 103, lid 2

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie