Een glaasje op je gezondheid? Hoe als werknemer omgaan met alcohol op het werk?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een glaasje op je gezondheid? Hoe als werknemer omgaan met alcohol op het werk?"

Transcriptie

1 Een glaasje op je gezondheid? Hoe als werknemer omgaan met alcohol op het werk?

2 Inhoud Drie nuchtere vaststellingen over alcohol 3 Is alcoholmisbruik een groot probleem bij de beroepsbevolking? 4 Hoeveel is te veel? 4 Wanneer ben je afhankelijk van alcohol? 5 Hoe afhankelijkheid herkennen? 5 Welke elementen verhogen de kans op een alcoholprobleem? 5 Wat zijn de gevolgen van alcoholgebruik op korte termijn? 6 Wat zijn de gevolgen van alcoholgebruik op langere termijn? 7 Wat zijn de risico s van alcoholgebruik op de werkvloer? 8 Wat kan je zelf doen? 9 Wat als je een collega ziet die het moeilijk lijkt te hebben met alcohol? 9 Bij wie kan je op het werk terecht? 10 En daarbuiten? 10 Waar vind je meer informatie? 11 Zelftest 12 2

3 Drie nuchtere vaststellingen over alcohol 1Alcohol vergroot de kans op ongevallen Iemand van 80 kg die op één uur twee pintjes drinkt, heeft ongeveer 0,4 promille alcohol in zijn bloed. Volgens de wet mag hij nog rijden. Toch heeft hij al 40 procent meer kans op een ongeval. Na 4 pintjes (0,8 promille) is de kans op een ongeval al tien keer hoger; na zes pintjes is die kans 48 keer groter en na 8 pinten maar liefst 380 keer groter. 2Nuchter worden, kost tijd Alcohol is voor je lichaam een vreemde stof. In je lichaam zorgt je lever voor de afbraak van vreemde stoffen. Die afbraak kost tijd. Met één glas drank is je lever één tot anderhalf uur bezig. Als je s avonds veel gedronken hebt, kun je dus de volgende ochtend nog dronken zijn (aantal gedronken glazen x anderhalf uur). De afbraaktijd kan je niet verkorten. 3Alcohol verdikt Een glas wijn bezorgt jouw lichaam ongeveer 100 calorieën. Om die weer kwijt te geraken, moet een gemiddeld persoon ongeveer 3,5 kilometer joggen. Calorieën uit alcohol hebben de neiging om zich om te zetten in buikvet. Alcohol zorgt ook voor een vertraagde afbraak van vetten uit voeding. Je lichaam zal dus meer vet gaan opslaan en dus verdikken. Een pintje drinken of genieten van een glaasje wijn, kan zeer aangenaam zijn. Drinken hoeft geen probleem te zijn. Alcohol gebruiken, kan echter ook je gezondheid in gevaar brengen. Het kan zelfs je veiligheid en die van anderen bedreigen. Daarom is het belangrijk af en toe stil te staan bij je omgang met genotsmiddelen. In deze brochure nodigen we je uit om stil te staan bij je alcoholgebruik en na te denken over het effect ervan op je werkplek. 3

4 Is alcoholmisbruik een groot probleem bij de beroepsbevolking? De meeste medewerkers zijn geen probleemdrinkers. Negen op tien werknemers drinken matig en op een verantwoorde manier. Vijf tot tien procent echter drinkt soms te veel. Hun gedrag is riskant voor hun veiligheid of gezondheid en die van anderen. Men spreekt dan van occasioneel overmatig gebruik. Een klein maar niet onbelangrijk gedeelte van de beroepsbevolking bestaat uit chronische gebruikers. Bij hen worden de risico s op problemen met de veiligheid, eigen gezondheid én met de sociale omgeving zeer hoog. Hoeveel is te veel? Er zijn algemeen aanvaarde criteria die aangeven hoeveel je mag drinken zonder je gezondheid in gevaar te brengen. Alcohol drinken gaat vaak samen met momenten van ontspanning en gezelligheid. Je hoeft je niet meteen zorgen te maken over je alcoholgebruik wanneer je je herkent in onderstaande situaties: Je bent een vrouw en je drinkt maximaal 2 normale glazen alcohol per dag; je drinkt wel eens 3 glazen bij een bijzondere gelegenheid, maar dat gebeurt niet elke week; je drinkt niet meer dan 14 glazen alcohol per week; je drinkt geen alcohol als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft. Je bent een man en je drinkt maximaal 3 normale glazen alcohol per dag; je drinkt wel eens 5 glazen bij een bijzondere gelegenheid, maar dat gebeurt niet elke week; je drinkt niet meer dan 21 glazen alcohol per week. 4 Voor mannen én vrouwen geldt daarbovenop dat je: het best 2 dagen per week géén alcohol drinkt om drinken uit gewoonte te doorbreken of te voorkomen; beter niet drinkt wanneer je werkt, sport of je in het verkeer begeeft; alert moet zijn dat je drinken niet als vaste remedie gaat gebruiken bij vermoeidheid of als reactie op spanningen en andere persoonlijke problemen.

5 Wanneer ben je afhankelijk van alcohol? Je merkt dat je je alcoholgebruik niet meer onder controle hebt? Je vindt dat je je erdoor laat leiden? Dan treedt afhankelijkheid wellicht op. Ga bij jezelf na of je drinkt voor de smaak of voor de alcohol. Hoe afhankelijkheid herkennen? Je hebt steeds zin in alcohol en je denkt er veel aan. Je voelt of amuseert je beter als je gedronken hebt. Je drinkt ook als je alleen bent of je drinkt ook overdag. Je kan of moet steeds meer drinken om hetzelfde effect te verkrijgen. Je hebt je al eens afgevraagd of je niet beter wat minder drinkt. Je krijgt al eens opmerkingen van anderen over je drankgebruik. Welke elementen verhogen de kans op een alcoholprobleem? Verschillende factoren eigen aan je persoon kunnen de kans op een alcoholprobleem vergroten: je persoonlijkheid (wanneer je bijvoorbeeld minderwaardigheidsgevoelens tracht te compenseren door te drinken); je geslacht (vrouwen hebben een hoger alcoholgehalte in hun bloed dan mannen na dezelfde hoeveelheid drank); je leeftijd (alcoholmisbruik komt het vaakst voor tussen 20 en 40 jaar); je gemoedstoestand (wie in een mentale dip zit of snel angstig is, grijpt sneller naar de fles om die onaangename gevoelens weg te werken). 5

6 Ook factoren op je werkplek kunnen je alcoholgebruik beïnvloeden. Zo heb je meer kans om een alcoholprobleem te ontwikkelen als: alcohol vlot beschikbaar is in je onderneming; er regelmatig gelegenheden feestjes zijn waar medewerkers stevig kunnen drinken; er geen of onduidelijke afspraken zijn over alcohol op het werk. Wat zijn de gevolgen van alcoholgebruik op korte termijn? Alcohol drinken heeft een onmiddellijk effect op je lichaam. Alcohol komt immers in de bloedbaan terecht en wordt zo in je lichaam verspreid. Na een 10-tal minuten bereikt het de hersenen en worden de eerste effecten voelbaar. Tabel van de onmiddellijke effecten: Bij het drinken van: Heb je in je bloed En is het effect: 1 tot 2 glazen 0,5 promille Je concentratie vermindert, je bent ontremd. 4 tot 5 glazen 1,0 promille Je hebt minder controle over je bewegingen. 8 tot 10 glazen 2,0 promille Je strompelt en kan niet meer duidelijk praten; je bent emotioneel niet meer zo stabiel. 13 tot 15 glazen 3,0 promille Je reageert bijna niet meer op prikkels en begrijpt niet meer wat er rondom jou gebeurt. 16 tot 20 glazen 4,0 promille Je valt in een slaap waaruit je moeilijk kan worden gewekt. 20 tot 25 glazen 5,0 promille of hoger Je bent in een coma. Je hartslag en ademhaling kunnen uitvallen. 6

7 Over het algemeen heeft alcohol een verdovende werking. Het onderdrukt op korte termijn depressieve gevoelens, maar neemt ook de normale remmingen weg. Daardoor ga je impulsiever handelen en stel je soms onbezonnen daden zonder de ernst van eventuele gevolgen goed te kunnen inschatten. Zeker wanneer je systematisch alcohol gebruikt om onaangename gevoelens of klachten te verhelpen, richt alcohol op lange termijn schade aan. Als je onder invloed achter het stuur kruipt, vorm je een gevaar voor jezelf en de andere weggebruikers. Met een auto rijden is immers een complexe taak die heel wat vaardigheden vereist. Alcohol heeft bijvoorbeeld als effect dat: je ogen minder snel een bewegend object kunnen volgen; het langer duurt om informatie te verwerken (bijvoorbeeld verkeersborden); je bepaalde zaken (bijvoorbeeld voetgangers) helemaal niet meer opmerkt; je reactievermogen vertraagt; je je eigen rijvaardigheid overschat en het gevaar onderschat, waardoor je veel meer risico s gaat nemen. Na een avondje stevig drinken functioneer je de volgende dag op het werk niet naar behoren. Je bent vaak nog moe door een korte en slechte nachtrust; je hebt soms nog een kater en je aandacht en concentratievermogen zijn verzwakt. Misschien ben je zelfs nog onder invloed. Dat brengt de veiligheid op het werk ernstig in gevaar. Wat zijn de gevolgen van alcoholgebruik op langere termijn? Te veel drinken kan een nefast effect hebben voor je hersenen, lever, maag, hart- en bloedvaten. Meer dan drie glazen alcohol per dag verhoogt bovendien de kans op kanker. Ook de kwaliteit van je seksleven kan sterk verminderen. Wie gedurende een langere tijd regelmatig drinkt, loopt de kans om afhankelijk te worden van alcohol en zal steeds méér alcohol moeten drinken om hetzelfde effect te verkrijgen. Dat leidt meestal tot een trage maar geleidelijke verergering van het drinkprobleem. Een alcoholprobleem ontstaat dus niet van de ene dag op de andere. 7

8 Te veel drinken heeft natuurlijk niet alleen lichamelijke gevolgen. Regelmatig onder invloed zijn van alcohol, belemmert je functioneren op alle vlakken: relaties, werkprestaties, algemeen functioneren, Daardoor kan je moeilijkheden ondervinden om je job te behouden of normaal te functioneren op je werk. Verkeers- of andere overtredingen vergroten de kans dat je vroeg of laat in aanraking komt met het gerecht. Zo kan je in een neerwaartse spiraal terechtkomen. Wat zijn de risico s van alcoholgebruik op de werkvloer? Occasioneel overmatig gebruik vormt in eerste instantie een veiligheidsprobleem: het risico op ongevallen vergroot. Daarnaast kan het ook de reputatie van je onderneming schaden (wanneer je bijvoorbeeld in dronken toestand een klant bezoekt) en ernstige gezondheidsschade veroorzaken (bijvoorbeeld door een groter risico op hersenschade). Chronisch misbruik heeft dan weer grote gevolgen voor de werkprestaties en de sfeer op de werkvloer en natuurlijk voor je eigen gezondheid. Een paar voorbeelden van risico s: Je gedraagt je ongepast, agressief of grensoverschrijdend tegenover een collega. Je meldt je vaker ziek. Door je frequenter verzuim moeten collega s inspringen en dat leidt tot spanningen in het team. Je arriveert door weekendgebruik maandag minder alert en soms nog onder invloed op het werk. Je maakt fouten op je werkplek. Jouw veiligheid en die van je omgeving komt in het ge drang, bijvoorbeeld aan een machine, op een vorkheftruck, tijdens het hanteren van chemische producten. Je veroorzaakt onder invloed een auto-ongeluk. 8

9 Wat kan je zelf doen? Herken je jezelf in een aantal kenmerken van afhankelijkheid? Begin je te twijfelen of je alcoholgebruik problemen oplevert? Het is dan misschien nodig om langer stil te staan bij jouw alcoholgebruik. Begin alvast met je alcoholgebruik gedurende een tweetal weken beter bij te houden: noteer twee weken lang wat je drinkt en in welke omstandigheden (waar, met wie, ); schrijf ook op wat de prettige kanten zijn van het drinken (bijvoorbeeld: bier is lekker); noteer wat de negatieve kanten zijn van het drinken (bijvoorbeeld: het kost mij veel geld). Beslis op het einde van die twee weken wat je wil en hou daarbij rekening met de balans tussen de voor- en nadelen. Besluit om al dan niet iets aan je alcoholgebruik te veranderen. Stel na die beslissing een plan op. Maak met jezelf een aantal afspraken, bijvoorbeeld over de datum waarop je je drinkgewoonten gaat veranderen, de tijd die je jezelf geeft om je doel te bereiken en de manier waarop je jezelf beloont als je je doel hebt gehaald. Bepaal ook wat de volgende stap is als je je doel niet hebt gehaald. Beslis niet gewoon om minder te drinken, maar maak je doelen heel concreet, bijvoorbeeld: ik drink niet meer alleen, ik drink niet als ik rijd, ik drink als ik uitga maximaal zoveel glazen, ik drink geen sterke drank meer, ik drink enkel nog in het weekend, Aangezien sociale gewoontes een belangrijke rol spelen bij drinkgedrag, verhogen je slaagkansen sterk als je ook je omgeving inlicht over je veranderde drinkgewoonten. Wat als je een collega ziet die het moeilijk lijkt te hebben met alcohol? Op een gegeven moment kan het voor iedere werknemer op een afdeling duidelijk zijn dat een collega een alcoholprobleem heeft. Vaak wordt er dan wel óver, maar niet mét die collega gepraat. De collega s vangen de steken op die hij of zij op het werk laat vallen. Door die fouten voortdurend recht te zetten, help je noch de probleemdrinker noch jezelf. Goede collega s durven elkaar de waarheid te vertellen en blijven niet om de hete brij heen draaien. Dat gebeurt het best in een veilige, vertrouwelijke en niet aanvallende sfeer. Op die manier nodig je de probleemdrinker uit om in een vroeg stadium het alcoholprobleem onder ogen te zien en dat op te lossen. 9

10 Een paar tips: Kies een goed moment uit om het drankprobleem te bespreken. Wacht een moment af wanneer je collega niet onder invloed is. Probeer niet te veroordelen (ook al ben je nog zo verontwaardigd, teleurgesteld, beledigd of boos). Vertel waarom je het gesprek aangaat (waar maak je je zorgen over of waarvan ondervind je hinder?). Wees zo concreet mogelijk. Wijs op de hulpkanalen in de onderneming die je collega kan inschakelen. Vertel welke verbetering je verwacht. Geef aan dat je het probleem zult bespreken met je leidinggevende als er geen verbetering optreedt. Bij wie kan je op het werk terecht? Wil je meer informatie of wil je met iemand praten over alcoholgebruik? Dan kan je terecht bij de volgende personen: de arbeidsgeneesheer; de preventieadviseur psychosociale aspecten; de personeelsdienst of de HRM-verantwoordelijke; de personeelsafgevaardigden. En daarbuiten? Je kan ook zeker terecht bij: je huisarts; de druglijn (VAD): 078/ Zij kunnen je indien nodig zeker doorverwijzen naar meer gespecialiseerde hulpverleners. 10

11 Waar vind je meer informatie?

12 Zelftest Is je alcoholgebruik problematisch? Hoe vaak drink je een glas alcohol? Nooit (0) Eens per maand of minder (1) 2 tot 4 keer per maand (2) 2 tot 3 keer per week (3) 4 keer of vaker per week (4) Als je drinkt, hoeveel glazen alcohol drink je dan gemiddeld? 1-2 (0) 3-4 (1) 5-6 (2) 7-9 (3) 10 of meer (4) Hoe vaak drink je per gelegenheid 6 glazen of meer? Nooit (0) Minder dan 1 keer per maand (1) Maandelijks (2) Wekelijks (3) Dagelijks of bijna dagelijks (4) Hoe vaak het afgelopen jaar heb je gemerkt dat je niet meer kon stoppen met drinken nadat je eenmaal begonnen was? Nooit (0) Minder dan 1 keer per maand (1) Maandelijks (2) Wekelijks (3) Dagelijks of bijna dagelijks (4) Hoe vaak heb je het afgelopen jaar vanwege je alcoholgebruik dingen laten liggen die je eigenlijk had willen doen? Nooit (0) Minder dan 1 keer per maand (1) Maandelijks (2) Wekelijks (3) Dagelijks of bijna dagelijks (4) 12

13 Hoe vaak had je het afgelopen jaar s ochtends meteen alcohol nodig om de dag te kunnen beginnen? Nooit (0) Minder dan 1 keer per maand (1) Maandelijks (2) Wekelijks (3) Dagelijks of bijna dagelijks (4) Hoe vaak heb je je het afgelopen jaar schuldig gevoeld omwille van je alcoholgebruik? Nooit (0) Minder dan 1 keer per maand (1) Maandelijks (2) Wekelijks (3) Dagelijks of bijna dagelijks (4) Hoe vaak kon je je het afgelopen jaar dingen niet meer herinneren omwille van je alcoholgebruik? Nooit (0) Minder dan 1 keer per maand (1) Maandelijks (2) Wekelijks (3) Dagelijks of bijna dagelijks (4) Ben jij of iemand anders al gewond geraakt door je alcohol gebruik? Neen (0) Ja, maar niet in het laatste jaar (2) Ja, gedurende het laatste jaar (4) Heeft een familielid, vriend of arts wel eens gezegd dat hij/zij zich zorgen maakt over je alcoholgebruik? Neen (0) Ja, maar niet in het laatste jaar (2) Ja, gedurende het laatste jaar (4) (AUDIT-vragenlijst wereldgezondheidsorganisatie) Bereken je eigen score door de cijfers achter elk aangekruist antwoord op te tellen. 13

14 Resultaat 0 tot 7 = laag Voor de meeste mensen is dit geen problematisch resultaat. Je hebt goede drinkgewoontes. Je kan ze het best behouden door zeker niet meer of regelmatiger te gaan drinken. 8 tot 15 = toenemend risico op ongevallen, gezondheidsschade en alcoholafhankelijkheid We raden je aan stil te staan bij je drinkgedrag nu de situatie nog niet te ernstig is en je nog relatief gemakkelijk je gewoonten kan veranderen. 16 tot 25 = hoog risico op ongevallen, gezondheidsschade en alcoholafhankelijkheid We raden je aan stil te staan bij je drinkgedrag. Je kan advies vragen aan je arbeidsgeneesheer of een gespecialiseerde hulpverlener. 26 tot 40 = zeer hoog risico op ongevallen, gezondheidsschade en alcoholafhankelijkheid We raden je sterk aan stil te staan bij je drinkgedrag. Een gesprek met je arbeidsgeneesheer of een gespecialiseerde hulpverlener kan zeer nuttig zijn. 14

15 Notities 15

16 Voor meer informatie kan je steeds terecht bij je preventieadviseurarbeidsgeneesheer, je preventieadviseur psychosociale aspecten of je regionaal secretariaat. IDEWE-IBEVE Antwerpen Tel Fax IDEWE-IBEVE Brussel Tel Fax IDEWE-IBEVE Gent Tel Fax IDEWE-IBEVE Hasselt Tel Fax IDEWE-IBEVE Leuven Tel Fax IDEWE-IBEVE Mechelen Tel Fax IDEWE-IBEVE Namur Tel Fax IDEWE-IBEVE Turnhout Tel Fax IDEWE-IBEVE Roeselare Tel Fax IDEWE - Niets uit deze uitgave mag, in enige vorm of op enige wijze, verveelvoudigd of openbaar gemaakt worden zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Verantwoordelijke uitgever: dr. Simon Bulterys, IDEWE, Interleuvenlaan 58, 3001 Leuven / Wettelijk depot: D/2010/11.422/7.

Jawel, je staat model!

Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Als ouder, grootouder, heb je een voorbeeldfunctie voor de jongere generaties. Zeker voor hun puberteit is het gezin voor kinderen een belangrijk referentiekader.

Nadere informatie

Alcohol. Hoeveel is te veel?

Alcohol. Hoeveel is te veel? Alcohol. Hoeveel is te veel? V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2015 (herziene druk) - D/2015/6030/ 30 DeDe DrugLijn

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Leer eens joggen. Gezond bewegen heeft alleen maar voordelen.

Leer eens joggen. Gezond bewegen heeft alleen maar voordelen. Leer eens joggen Gezond bewegen heeft alleen maar voordelen. Regelmatig gezond bewegen heeft niets dan voordelen. Het verbetert je gezondheid en je kan meer weerstand bieden aan allerlei ziektes. Iedereen

Nadere informatie

Alcohol. Hoeveel is te veel?

Alcohol. Hoeveel is te veel? Alcohol. Hoeveel is te veel? V.U.: Paul Van Deun, VAD vzw, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - november 2016 (herziene druk) - D/2016/6030/27 De DrugLijn is een initiatief van VAD VAD wordt gefinancierd

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Alcohol nuchter bekeken

Alcohol nuchter bekeken Alcohol nuchter bekeken Alcohol en kanker Vandaag zal kanker je misschien niet echt bezighouden. Het is wel een feit dat overdadig alcoholgebruik op termijn het risico op bepaalde soorten kanker verhoogt.

Nadere informatie

Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers

Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers WG Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers Wist u dat...? Het aantal probleemdrinkers bij de beroepsbevolking wordt geschat op 5 tot 10%.

Nadere informatie

In deze folder vind je:

In deze folder vind je: Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met je doet; welke risico s er zijn; dat

Nadere informatie

Wat je moet weten over alcohol

Wat je moet weten over alcohol Wat je moet weten over alcohol 1 2 Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met

Nadere informatie

Juli Alcohol en drugs Een heldere grens: 0%

Juli Alcohol en drugs Een heldere grens: 0% Juli 2015 Alcohol en drugs Een heldere grens: 0% Alcohol en drugs Een heldere grens: 0% De medewerkers van GVB zijn iedere dag verantwoordelijk voor een veilige reis van honderdduizenden reizigers. Dat

Nadere informatie

Ouder worden en alcohol

Ouder worden en alcohol Ouder worden en alcohol V.U.: Paul Van Deun, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - september 2015 - D/2015/6030/41 De De DrugLijn is een initiatief

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Gezonde Leefstijl: Alcohol

Gezonde Leefstijl: Alcohol Gezonde Leefstijl: Alcohol 1 Onderwerpen Cijfers en feiten Alcohol in je lichaam Ziektes door Alcohol Alcohol in de praktijk Alcohol en overgewicht Tips Alcoholgebruik Vragen 2 Cijfers en feiten 1) Ruim

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder

Terrorisme en dan verder Terrorisme en dan verder Hoe kunt u omgaan met de gevolgen van een aanslag? - Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie.

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Alcohol Informatie voor patiënten F0931-3415 september 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH

Nadere informatie

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik I.V.A. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger Horeca Tijdens het verstrekken van alcohol dient er altijd een leidinggevende aanwezig te zijn. Deze persoon

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Gratis Drank? Alcohol. Bekijk het eens nuchter.

Gratis Drank? Alcohol. Bekijk het eens nuchter. Gratis Drank! Gratis Drank? Gratis drank! Zo hebben we dit bewaarboekje met negen strips van Cowboy Henk genoemd. Gratis, omdat u het voor niks krijgt, en drank omdat het daarover gaat. Zo simpel kan het

Nadere informatie

OMGAAN MET GEVOELIGHEID VOOR ANGST

OMGAAN MET GEVOELIGHEID VOOR ANGST OMGAAN MET GEVOELIGHEID VOOR ANGST Iedereen heeft wel eens last van angstige gevoelens. De één voelt zich vaker angst ig dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie.

De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Zelftest De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Met een glas wordt steeds een standaard hoeveelheid alcohol bedoeld: een bierglas voor een biertje, een wijnglas voor een

Nadere informatie

OMGAAN MET NEGATIEVE GEDACHTEN

OMGAAN MET NEGATIEVE GEDACHTEN OMGAAN MET NEGATIEVE Iedereen heeft wel eens last van negatieve gedachten. De één heeft er vaker last van dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je hoe je ermee kan

Nadere informatie

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut Nee tegen alcohol (en drugs) schade Bert Vinken Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg Programma 19.30 uur 20.30 uur 20.45 uur 21.30 uur Presentatie Pauze vraag en antwoord Einde Drugs Definities

Nadere informatie

Brochure voor de werkgever

Brochure voor de werkgever Brochure voor de werkgever WG Inhoud Inleiding...3 1. Evaluatie...4 2. Individueel advies... 5 3. Doorverwijzing... 6 4. Groepsrapport... 6 5. Praktisch...7 2 Computers zijn niet meer weg te denken uit

Nadere informatie

Algemene adviezen Verantwoord alcoholgebruik

Algemene adviezen Verantwoord alcoholgebruik Alcohol De afdeling Spoedeisende Hulp van HMC (Haaglanden Medisch Centrum) werkt samen met Brijder en Context aan het signaleren van overmatig alcoholgebruik. Het doel hiervan is om bij problematisch alcoholgebruik

Nadere informatie

Algemeen quiz kaarten.indd :14:52

Algemeen quiz kaarten.indd :14:52 Algemeen Algemeen 01 Waar kan je drugs laten testen? Think for yourself, care about others. Algemeen Algemeen 02 Welke middelen kun je wel en welke kun je niet laten testen bij de test-service? Think for

Nadere informatie

In gesprek met medewerkers over verzuim

In gesprek met medewerkers over verzuim TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. In gesprek met medewerkers over verzuim Inhoud 1. verzuim bespreken met medewerkers Het is belangrijk

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Uw werkgever is aangesloten bij Groep IDEWE. Wat betekent dit voor jou? Informatiebrochure voor werknemers

Uw werkgever is aangesloten bij Groep IDEWE. Wat betekent dit voor jou? Informatiebrochure voor werknemers WN Uw werkgever is aangesloten bij Groep IDEWE. Wat betekent dit voor jou? Informatiebrochure voor werknemers Welkom bij Groep IDEWE! Wie zijn we? Als grootste externe dienst voor preventie en bescherming

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Onrust in de nacht Samenvatting Dementie Wat is onrustig gedrag in de nacht? Levensloop Jul ie contact verandert Persoonlijkheid

Onrust in de nacht Samenvatting Dementie Wat is onrustig gedrag in de nacht? Levensloop Jul ie contact verandert Persoonlijkheid Onrust in de nacht Samenvatting Hieronder hebben we de inhoud van de aflevering Onrust in de nacht samengevat. Gemakkelijk om er nog eens bij te pakken. Wat is onrustig gedrag in de nacht? Dementie kan

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

OMGAAN MET IMPULSIVITEIT

OMGAAN MET IMPULSIVITEIT OMGAAN MET IMPULSIVITEIT Iedereen reageert wel eens impulsief. De één doet dat vaker dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je hoe je met je impulsiviteit kan omgaan.

Nadere informatie

I N E E N F L E B O O D

I N E E N F L E B O O D S C H A P I N E E N F L E B O O D S V O O R W E R N K R E S E M Alc ohol. Bekijk het eens nuchter. www.druglijn.be VAD, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw Vanderlindenstraat 15 1030 Brussel

Nadere informatie

Is AA wat voor u? U beslist!

Is AA wat voor u? U beslist! Is AA wat voor u? U beslist! U alleen kunt beslissen of het AA-programma, de manier van leven in AA, zin voor u heeft en of het u kan helpen. Het is een beslissing die u zelf moet nemen. Wij kwamen bij

Nadere informatie

Hoe zet ik een agressiepreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers

Hoe zet ik een agressiepreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers WN Hoe zet ik een agressiepreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers Bijna dagelijks berichten de media over agressie op de werkplek: leerkrachten worden bedreigd door hun

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

Ouder worden en alcohol

Ouder worden en alcohol Ouder worden en alcohol V.U.: Paul Van Deun, Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - december 2016 - D/2016/6030/30 De DrugLijn is een initiatief van

Nadere informatie

OPVANG EN NAZORG BRANDWEER. Collegiale opvang en Steunpunt Brandweer

OPVANG EN NAZORG BRANDWEER. Collegiale opvang en Steunpunt Brandweer OPVANG EN NAZORG BRANDWEER Collegiale opvang en Steunpunt Brandweer Door je werk bij de brandweer kom je in veel verschillende situaties terecht. Sommige gebeurtenissen hebben een grote impact. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer

Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer M A A I K E D E C O N I N C K C G G VA G G A B O O M G A A R D S T R A A T 7 2018 A N T W E R P E N 0 3. 2 5 6. 9 1. 4 1 W W W. V A G G A. B E Eigen normen en

Nadere informatie

I N E E N F L E B O O D E V

I N E E N F L E B O O D E V S C H A P I N E E N F L E B O O D S N E V O O R M N A N Al c o h o l. B e k i j k h e t e e n s n u ch t e r. INTRO Kunnen mannen beter tegen alcohol dan vrouwen? Heeft alcohol een invloed op mijn werkprestaties?

Nadere informatie

Positieve en negatieve gedachten

Positieve en negatieve gedachten Positieve en negatieve gedachten ( Wat is positieve en negatieve gedachten ) Deze opdracht wil je negatieve gedachten verminderen en je positieve gedachten een boost geven. Deze opdracht bestaat uit twee

Nadere informatie

Kantoorapparaten: opgelet voor mogelijk schadelijke stoffen. Kopieermachines, laserprinters, faxtoestellen,...

Kantoorapparaten: opgelet voor mogelijk schadelijke stoffen. Kopieermachines, laserprinters, faxtoestellen,... Kantoorapparaten: opgelet voor mogelijk schadelijke stoffen. Kopieermachines, laserprinters, faxtoestellen,... Kantoorapparaten: opgelet voor mogelijk schadelijke stoffen. Wat is toner? 3 Welke gezondheidseffecten

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik Maag-, Darm- en Leverziekten Lichamelijke klachten door alcoholgebruik www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL013 / Lichamelijke klachten door

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Klachten na een hersenschudding algemene informatie

Klachten na een hersenschudding algemene informatie Een hersenschudding ontstaat door een klap op het hoofd, bijvoorbeeld bij een ongeluk. Je wordt duizelig of raakt bewusteloos. Meestal duurt het enige tijd voor de hersenen hiervan herstellen. Zolang de

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Sirk Sekuur in Company

Sirk Sekuur in Company WG Sirk Sekuur in Company Coachen naar veiligheidscultuur met focus op veilig gedrag coachen naar veiligheidscultuur Werk aan veilig gedrag in uw onderneming! Is uw infrastructuur voldoende veilig? Beschikt

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage 1) Grafieken en tabellen Vier op de tien slaapt slecht Bijlage Grafiek 1: Stellingen over slaap (totale groep 3.297 personen) Kijk naar jezelf (op een gemiddelde dag) en duid aan in welke mate je het eens

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

ROOKSTOPANAMNESE-FORMULIER

ROOKSTOPANAMNESE-FORMULIER ROOKSTOPANAMNESE-FORMULIER ALGEMENE INFORMATIE Naam: Adres: Geboortedatum: / / Thuis: Emailadres: Voornaam: Postcode + Plaats: Geslacht: Werk: Huisarts: Datum: / / ROOKGEDRAG Rook je nog? Neen Ja Hoelang

Nadere informatie

De allereerste vraag die wij aan de Hoogeveense jongeren stelden was: Nuttig jijzelf alcohol? Hier zijn de volgende gegevens uit voortgekomen.

De allereerste vraag die wij aan de Hoogeveense jongeren stelden was: Nuttig jijzelf alcohol? Hier zijn de volgende gegevens uit voortgekomen. Naar aanleiding van het verkrijgen van het uitstel, om als JOIN genoeg tijd te hebben om een mening te kunnen vormen over het Visiedocument Integraal Jeugdbeleid Hoogeveen, hebben wij een onderzoek gedaan

Nadere informatie

Agressief gedrag. Samenvatting Hieronder hebben we de inhoud van de aflevering Agressief gedrag samengevat. Gemakkelijk om er nog eens bij te pakken.

Agressief gedrag. Samenvatting Hieronder hebben we de inhoud van de aflevering Agressief gedrag samengevat. Gemakkelijk om er nog eens bij te pakken. Agressief gedrag Samenvatting Hieronder hebben we de inhoud van de aflevering Agressief gedrag samengevat. Gemakkelijk om er nog eens bij te pakken. Wat is agressief gedrag? Dementie kan ervoor zorgen

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

1 ALCOHOL. Voorbereiding. INTRODUCTIE Deze taakkaart bevat opdrachten over het thema alcohol. De leerlingen kunnen hiermee zelfstandig aan de slag.

1 ALCOHOL. Voorbereiding. INTRODUCTIE Deze taakkaart bevat opdrachten over het thema alcohol. De leerlingen kunnen hiermee zelfstandig aan de slag. 1 ALCOHOL Voorbereiding Reserveer een computerlokaal of laptops voor oefening 1.2. Zet het filmpje klaar: www.youtube.com/watch?v=rpixvjyjtbi Bekijk het filmpje en de vragen van oefening 1.1. Bekijk het

Nadere informatie

Ga er eens goed voor zitten. Ergonomische tips rond beeldschermwerk

Ga er eens goed voor zitten. Ergonomische tips rond beeldschermwerk Ga er eens goed voor zitten Ergonomische tips rond beeldschermwerk Neem een juiste zithouding aan Bewaar de natuurlijke krommingen van je rug De natuurlijke krommingen van je rug zijn: een lichte holte

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders

Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2014 pavo 1077 Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging opgenomen in het ziekenhuis. Dit kan voor u en uw

Nadere informatie

Kenmerken van werkstress en werkplezier en tips en handreikingen

Kenmerken van werkstress en werkplezier en tips en handreikingen Kenmerken van werkstress en werkplezier en tips en handreikingen Ten aanzien van de kenmerken van de gevolgen van werkstress werkplezier wordt een viertal categorieën onderscheiden, t.w. 1. emotionele

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP Overmatig alcoholgebruik aanpakken met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk RODER Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP De belangrijke eerste stap... U heeft met uw huisarts gesproken over

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Omgaan met nachtdiensten

Omgaan met nachtdiensten Omgaan met nachtdiensten ALLES OVER WISSELENDE SLAAPDIENSTEN Week 7.2 RAOUL DE BRUIN OVERWINSLAPELOOSHEID.NL Omgaan met nachtdiensten De wereldeconomie is in de laatste jaren flink veranderd waardoor de

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ KANKER 17041

BEWEGEN BIJ KANKER 17041 BEWEGEN BIJ KANKER 17041 Inleiding De ziekte kanker, maar ook de behandeling, zoals chemotherapie, operatie, bestraling en hormonale therapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

met liefde, geduld en begrip kan ook iemand met een longprobleem een prettige seksuele relatie hebben

met liefde, geduld en begrip kan ook iemand met een longprobleem een prettige seksuele relatie hebben Intimiteit en seksualiteit bij longziekten Inleiding Intimiteit en/of seksualiteit horen bij het leven. De een is hierin wat actiever dan de ander en in de ene periode loopt het beter dan in de andere.

Nadere informatie

Geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk. Hoe gaan we ermee om?

Geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk. Hoe gaan we ermee om? Geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk Hoe gaan we ermee om? Problemen op het werk Je zult het ook al wel eens hebben meegemaakt: wrijvingen met een collega, een meningsverschil met

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Onco-move. Instructies voor bewegen tijdens behandeling van kanker. Waarom bewegen tijdens chemotherapie?

Onco-move. Instructies voor bewegen tijdens behandeling van kanker. Waarom bewegen tijdens chemotherapie? Onco-move Instructies voor bewegen tijdens behandeling van kanker De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Depressie

Online Psychologische Hulp Depressie Online Psychologische Hulp Depressie 2 Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Depressie van. Je krijgt uitleg over wat een depressie is en hoe jou kan helpen

Nadere informatie

Diabetes and. alcohol. alcohol

Diabetes and. alcohol. alcohol Diabetes and alcohol en alcohol De risico s kennen Een alcoholisch drankje nuttigen met vrienden kan een leuk sociaal gebeuren zijn. Maar alcohol dient met mate te worden gebruikt om de gezondheidsrisico

Nadere informatie

Waarom bewegen? Hoog tijd om dit aan te pakken!

Waarom bewegen? Hoog tijd om dit aan te pakken! Gezond bewegen Een gezonde geest in een gezond lichaam. Het is een leuze die al lang bestaat maar meer dan ooit actueel is. We brengen immers het grootste deel van onze werktijd al zittend door of we voeren

Nadere informatie

OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker

OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker Supplement informatiewijzer oncologie OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Bewegen tijdens de behandeling van kanker 2.1 Instructie 2.2 Doel 2.3 Bespreking

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Dossier: rijden onder invloed van alcohol

Dossier: rijden onder invloed van alcohol Dossier: rijden onder invloed van alcohol 1 1. Rijden onder invloed van alcohol bij de jongeren Bij nachtelijke weekendongevallen wordt alcoholgebruik vaak met de vinger gewezen. Er doen heel wat clichés

Nadere informatie

INZETBAARHEIDS ASSESSMENT

INZETBAARHEIDS ASSESSMENT INZETBAARHEIDS ASSESSMENT Hoe werkt dat? INSTRUCTIE: Vragenlijst: Dit is een vragenlijst die is gemaakt om een beeld te krijgen van je inzetbaarheid. Het is hierom belangrijk dat je de vragenlijst zo eerlijk

Nadere informatie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie Onco-Move Bewegen tijdens chemotherapie Introductie De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt? Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Eerst wil je heel vaak bij hem of haar

Nadere informatie