Zelfverwonding de eerste lijn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zelfverwonding de eerste lijn"

Transcriptie

1 Zelfverwonding de eerste lijn 21 «UITGEGLEDEN MET EEN MES» «Krassen is besmettelijk» Recent onderzoek in Groot-Brittannië toont aan dat één op tien vijftien- tot zestienjarigen zichzelf opzettelijk verwondt: ze krassen, snijden, verbranden zichzelf. Het is hun manier van omgaan met emotionele problemen. Hun aantal zou in twee jaar tijd met 65 procent zijn toegenomen. In een klas van twintig leerlingen zitten er gemiddeld twee die zichzelf geregeld verwonden. Voor Vlaanderen zijn er vooralsnog geen cijfers. Toch stellen leerkrachten dezelfde trend vast. Vaak zijn ze bang om erover te praten, want krassen is besmettelijk. An, klasleerkracht vierde jaar, ASO «Een speciaal gevoel» «Ik doe mezelf pijn, maar ik wil er niet mee stoppen. Dat kwam Elsie mij vertellen. Ze liet me haar linkerhand en -arm zien: vol brandwonden. Ik probeerde rustig te reageren, niet te beschuldigen. Maar het choqueerde me erg. Ik was er kapot van. Ook omdat ik nooit wat aan Elsie had gemerkt. Ze draagt altijd lange mouwen en ze trekt die graag over haar handen. Een meisje van vijftien met zo veel talenten dat haar lichaam wil vernietigen. Daar kan ik niet bij. Elsie heeft er nu voor het eerst over gepraat. Dat is een opluchting voor haar. Maar geen oplossing. We hebben afgesproken dat ze haar wonden elke dag laat nakijken op het secretariaat. Victor zit ook in mijn klas. Hij is zichzelf beginnen krassen, omdat zijn vriendinnetje dat doet en omdat het een speciaal gevoel geeft. Eigenlijk weet ik niet goed wat ik moet doen: er openlijk over praten in de klas of zwijgen? Soms heb ik het gevoel dat het besmettelijk is. Ik ben via Google op zoek gegaan naar meer informatie. Dan zie je hoe die jongeren elkaar opzoeken in chatsites, ze msn en in groepjes met elkaar alsof ze tot een clubje behoren. De directie zegt dat we er beter niet te veel aandacht aan besteden.»

2 het probleem wat? hoe? wie? waarom? KRASSEN IS VERSLAVEND Net zoals alcohol en drugs kan zelfverwonding verslavend werken. Als we pijn voelen/hebben, maakt ons lichaam endorfine vrij. Dat zijn natuurlijke pijnstillers en het verklaart meteen waarom mensen zeggen dat ze zich euforisch voelen na de zelfverwonding. gevolgen? SNIJDEN EN BRANDEN Sommige leerlingen verwonden zichzelf. Het is hun manier om met hun gevoelens en problemen om te gaan. Ze snijden, kneuzen, verbranden zichzelf, trekken haren uit, gaan extreem nagelbijten of bijten op handen en lippen. Het gedrag kan tijdelijk zijn, maar ook langdurig en heftig en kan dan samenhangen met een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Brits onderzoek toont aan dat meer dan 90 procent van de gevallen verborgen blijft. PASSER EN AANSTEKER Vaak snijden leerlingen zichzelf met een scherp voorwerp op een plek van het lichaam dat niet zichtbaar is voor de buitenwereld. Ze gebruiken daarvoor een breekmes, een scheermes, een glasscherf, de lip van een drankblikje, de punt van de passer. Of ze brengen zichzelf brandwonden toe: met een brandende sigaret, een aansteker of heet voorwerp. Bij rechtshandigen komen vooral beschadigingen aan de linkerzijde van het lichaam voor. OPGESLOTEN IN ZICHZELF - Sommige jongeren hebben pijnlijke of schokkende ervaringen achter de rug die sterke gevoelens van angst, schuld of woede oproepen: verlies van een (groot)ouder, misbruik, ongewenste zwangerschap, echtscheiding thuis Tegelijk hebben ze het gevoel dat ze nergens terecht kunnen of niet begrepen worden. Ze zitten opgesloten in zichzelf. - Soms kunnen minder ingrijpende gebeurtenissen de aanleiding zijn: ruzie met een vriendin, een conflict met een leerkracht, examenstress, problemen met een lief, gebrek aan zelfvertrouwen, opgelegde prestatiedruk door de ouders... - Soms heeft het gewoon met experimenteergedrag te maken. Ze bootsen hun klasgenoten na, willen bij de groep behoren of gewoon stoer doen. MEER DAN SCHREEUWEN OM AANDACHT Zelfverwonding is in vele gevallen een vraag om hulp, om aandacht, een vraag om ernstig genomen te worden, of zelfs om ergens bij te horen (in dat geval spreken we van een trend). In alle gevallen zit er iets achter het gedrag. Wat? Wat willen leerlingen bereiken? 1. Ontspanning: het krassen, snijden of branden lucht op. Het vermindert de spanning en ontlaadt negatieve gevoelens (kwaadheid, angst, twijfel, eenzaamheid, depressie). «Ik moest iets doen of ik zou ontploffen.» Lichamelijke pijn doet soms de psychische of emotionele pijn vergeten. 2. Aandacht vragen: de leerling wil aandacht krijgen en tonen dat er iets aan de hand is. Of hij doet het om erbij te horen, omdat zijn vriend(in) het doet. Te vaak bekijken we aandacht vragen als de enige en belangrijkste betekenis van zelfverwonding. 3. Zichzelf bewijzen: de leerling wil bewijzen dat hij wat waard is, dat hij pijn kan verdragen, dat hij controle heeft over zijn lichaam. Soms is hij trots op zijn letsel, loopt hij ermee te koop, gaat hij het zelfs versieren. 4. Prikkelingen: de leerling verwondt zichzelf omdat hij voelt dat hij geen contact heeft met zichzelf of de omgeving. Als hij pijn ervaart, lijkt het alsof hij wakker wordt. Hij krijgt het gevoel van controle, het gevoel dat hij nog leeft. 5. Ontsnappen: de leerling verwondt zichzelf om in een soort van trance te geraken en zo tijdelijk aan een bedreigende situatie te ontsnappen. De zelfverwonding geeft een kick en doet emotioneel pijnlijke ervaringen even vergeten. 6. Zichzelf bestraffen: de leerling wil zichzelf bestraffen. Vaak heeft hij dan een erg negatieve kijk op zichzelf. Dat kan verbonden zijn met schuldgevoelens (bv. seksueel of fysiek misbruik en het gevoel dat hij/zij dat zelf ontlokt heeft) of omdat hij zichzelf een zwakkeling voelt. Zelfpijniging is dan een vorm van boete. «Ik ben slecht.» 7. Zelfvernietiging: de leerling gaat zichzelf bewust verminken om fysiek onaantrekkelijk te worden. Naarmate de afkeer van zichzelf groter wordt, komt de grens met zelfdoding dichterbij. 8. Zelfdoding afwenden: sommige leerlingen wenden door zichzelf te verwonden een poging tot zelfdoding af. VAN VOLDOENING NAAR ZELFHAAT Leerlingen ervaren het onmiddellijke effect van zelfverwonding (ontspanning, voldoening, het gevoel van zelfcontrole) vaak als erg positief. Op langere termijn kan blijvende schade optreden in de vorm van littekens, zelfhaat, schuldgevoelens, zwakte of zichzelf waardeloos en dom voelen. Karen, CLB-medewerkster: «IK GA DAT OOK EENS PROBEREN» «Ongeveer driekwart van alle leerlingen die ik zie voor een ander ernstig probleem (thuis, extreme faalangst, zware structuurproblemen ) krassen zichzelf. Vijf jaar geleden merkte ik het probleem amper op. Nu zie je het steeds meer. Krassen werkt besmettelijk. Krassers trekken elkaar aan: ze krijgen aandacht of vertellen elkaar dat krassen oplucht, dat het helpt. Dus zeggen hun vrienden als ze zich slecht voelen: Ik ga dat ook eens proberen. Voor hen is krassen geen probleem, het is een oplossing.» Jurgen (15): «SNIJEN MAAR» «Ey ben 15 j en eb al een paar keer in mijn arm gesneden kan ni zonder als kik ruzie heb pak ik een scheermes en snij erin dat voelt zalig en word er kalm van zo vergeet ik dat wat er juist gebeurd is maar als ze mij dat afpakken dan ik wee nog ni wat ik dan zal doen maar zal verder gaan!!! Wee je waarom ik het doen? Word mijn hele leven al bijna gepest. Ik zit op de kokschool en heb me al veel moeten inhouden voor gwn een mes te pakken en snijen maar.» [fantasy girl] I try To SeRvIvE, but AlL I can HeAr Is Gun shots And crying

3 de aanpak op individueel niveau Onderzoek van de universiteit van Oxford toont aan dat ongeveer de helft van de jongeren die zichzelf verwondt geprobeerd heeft om hulp te vinden. Ze vonden het moeilijk om er met een leerkracht over te praten. Een poll op een zelfverwondingsite toont aan dat 82 procent vindt dat de school meer openlijk over het probleem zou moeten praten. Wat moet je doen? Je kan als leerkracht zelf geen oplossingen aanbieden. Het is wel nodig dat je leerlingen nieuwe vaardigheden (gedragsalternatieven) en een nieuwe kijk op het leven en zichzelf aanleert. De leerling moet leren op een gezonde manier los te komen van zijn negatieve gevoelens en gedachten. Bij ernstige gevallen zoek je het best via het CLB naar gespecialiseerde hulp. WAT DOE JE BEST NIET? - Negeren. Zelfverwonding is vaak een vraag om hulp, een poging om te communiceren, een signaal dat er wat aan de hand is. Geef het geen overdreven aandacht, maar negeer het ook niet. Zorg dat leerlingen die zichzelf verwonden zo gewoon mogelijk meedraaien in de les, ook tijdens de turnles. - Minimaliseren en afschilderen als een trend. «Iedereen doet het, dus wat is het probleem?» Krassen en branden kan inderdaad een trend worden in een groep. Het komt erop aan dat snel te herkennen. Maar minimaliseer dit niet. Vraag je af: waarom wil hij/zij zo ver gaan, alleen maar om erbij te horen? - Problematiseren, beschuldigen. Zorg dat je niet de leerling bekijkt als een probleem, maar wel zijn gedrag. Beschuldigen verergert het probleem. [gevleugelde rups] «Just let me die, with dignity. Its not suicide, simply mercy, Life is killing me» Belinda (16): «Op school gaan de leerkrachten en de CLB-medewerker altijd op zoek naar het slechte en het kwade achter krassen en snijden. Maar eigenlijk zouden ze het positiever moeten bekijken. Het positieve is dat de krasser nog leeft.» Jens (13): «Ik zit vol littekens op mijn arm. Ik heb een witte huid, dus je ziet het erg. Ik smeer nu al bijna 2 maanden elke dag littekencrème van Biodermall erop. Maar ik zie geen verschil. Ik weet niet hoe ik de zomer moet doorkomen.» KRASSEN VERBIEDEN? Een pasklare oplossing voor zelfverwonding is er niet. Elke leerling is anders. Leerlingen verbieden aan zelfverwondend gedrag te doen werkt meestal niet. Bij sommige leerlingen zal je moeten verbieden dat ze met hun gedrag te koop lopen. Je vraagt dan om de littekens te verbergen, door bv. een trui met lange mouwen aan te doen. Streng reageren kan soms nodig zijn als iemand zich gaat verwonden in het bijzijn van anderen. WAT DOE JE? ENKELE STAPPEN Als een leerling je komt vertellen dat hij zich verwondt, is de eerste stap al gezet. Maar soms verneem je het via anderen die de littekens hebben opgemerkt, bv. de leerkracht lichamelijke opvoeding of komt een andere leerling het jou ongerust melden. Neem dan genoeg tijd om eerst het vertrouwen te winnen. Dring niet aan bij jongeren die nog niet klaar zijn om hun verhaal te vertellen, geef wel genoeg signalen dat je bereid bent om te luisteren. Spreek de jongere niet in volle klas aan over zijn krasgedrag. 1. Begin niet onmiddellijk te preken. Bekijk de wonden even (als je ertegen kan) en laat ze verzorgen (door de verpleegster, opgeleide arts). Focus niet te fel op de wonden. Te veel aandacht zou de leerling kunnen aanzetten tot nog meer krassen en snijden. Vraag wel naar de boodschap achter het krassen: Gaat het niet goed met jou? 2. Vraag de leerling een zelfonderzoek te starten. Vraag hem om een dagboek bij te houden en op te schrijven wanneer en in welke omstandigheden hij zichzelf verwondt, wat hij dan voelt en denkt, en hoe hij zich nadien voelt. Dat kan in de vorm van een schema. Structureer dat goed. De leerling moet dat willen, maar ook kunnen. Voor sommige leerlingen is dat té moeilijk. Vraag dan een dagboekje bij te houden waarin hij schrijft wat hij denkt en voelt of zet bv. het woord krassen in het midden van een wit blad en laat hem errond associëren. Of laat hem een lijstje maken en begin elke regel met Ik ben iemand die 3. Beloof geen geheimhouding, maar overleg met de leerling wel welke stappen je kan/ gaat zetten. Leg het probleem voor bij de leerlingenbespreking op school. Spreek af wie welke stappen zet en betrek daarbij telkens de leerling. Kijk hoever je zelf wil en kan gaan en waar de CLB-medewerker overneemt. Ken je grenzen. De CLB-medewerker heeft vaak het complete dossier van de schoollooptijd van de leerling. Misschien zitten daar elementen in die klaarheid brengen en mogelijke oorzaken aanduiden. 4. Zoek samen naar alternatief gedrag. Je kan een aantal voorstellen doen: Als je de drang voelt om jezelf te krassen of snijden kan je misschien: - je lichamelijk afreageren: door intens te sporten, fietsen, lopen, zwemmen - je geest aan het werk zetten: lezen, handwerk, tekenen, tv-kijken, muziek beluisteren of je misschien zelfs op je schoolwerk storten - werken met de handen: huishoudelijke taken doen, helpen in de tuin - contact zoeken met anderen: afspreken met een vriendin, even gsm en - de spanningen laten afvloeien door meditatie, ontspanningsoefeningen, yoga - een vooraf gemaakt motivatiekaartje nemen met persoonlijke aanmoedigingen ( Je kunt het, je bent een schitterende meid ) of met de naam of foto van iemand die heel blij zal zijn als je je niet snijdt, of met de activiteiten die je kan doen om jezelf af te leiden van het krassen of snijden. 5. Maar meestal is dat alternatief gedrag niet genoeg. Ga samen op zoek naar de oorzaken van het zelfverwondend gedrag. En probeer daar samen wat aan te doen. Voortdurend gepest door de oudere zus, overdreven faalangst, trauma s uit het verleden zoals mishandeling, niet kunnen omgaan met gevoelens als kwaadheid of ontgoocheling, een erg zwak zelfbeeld, overdreven zenuwachtigheid, depressie, zich eenzaam voelen. Help leerlingen risicosituaties te herkennen. Bekijk in opvolggesprekjes in de eerste plaats hoe het hiermee evolueert. Vraag niet telkens de wonden te laten zien. Vaak willen jongeren niet ontgoochelen en krassen ze dan op andere plekken die je niet meer kan zien: bovenbenen, buik. Vraag pas na enkele gesprekjes hoe het staat met dat alternatief gedrag. Spreek misschien ook af dat je mes en passer uit het schooletui haalt. (Al vinden zelfverwonders altijd wel hun instrumenten.) Theo, CLB-medewerker: KOFFIEKOEKEN «Er is te weinig tijd om te leven, te weinig tijd om fouten te maken. Alles moet en kan ook perfect zijn. Dat vertelt de reclame. Voor alles is er een instant-oplossing en we gaan toch niet flauw doen over gevoelens. En als er wat scheelt met het gedrag van een leerling, dan kleven we er een etiket op: ADHD, hooggevoelig Meteen hebben we er ook als ouders of leerkracht zelf geen schuld aan. Thuis en op school liggen de verwachtingen hoog. Moeten we nog verder zoeken naar oorzaken van zelfverwonding? Vraag eens aan jongeren wat ze zo leuk vinden aan de school. Weet je wat ze dan antwoorden? Dat ze over de middag kunnen voetballen of dat ze koffiekoeken mogen halen.»

4 op schoolniveau de ouders Lisa (18): «IN EEN ROES» «Als ik mezelf snijd, lijkt het alsof ik in een roes ben. Je verdriet en je boosheid zijn dan even weg door de pijn van de wonden. Je realiseert je enkele minuten later pas wat er is gebeurd. En dan moet je al je aandacht op het verzorgen van de verwondingen richten. Dan heb ik weer iets om mee bezig te zijn en weg te vluchten.» Bernt (16): «ONZE VRIENDSCHAP IS IN- TENSER» «Het is goed dat je mensen kan ontmoeten die echt weten wat het is, omdat ze zich ook snijden. Op school mogen ze dat niet verbieden want je vindt steun bij elkaar. Natuurlijk zijn er ook groepjes waar ze krasmethoden en leugens uitwisselen. Wij praten er onder elkaar bijna nooit over, maar we weten wel dat we steun vinden bij elkaar als het nodig is. Onze vriendschap is veel intenser dan normale vriendschappen.» Negeer het probleem van zelfverwonding niet uit angst dat het besmettelijk zal werken. Zet zelfverwonding in het rijtje van ander gedrag dat niet oké is, zoals bv. te veel drinken. Wat kan je op schoolniveau doen? 1. Laat je informeren door specialisten. Leerkrachten voelen vaak een sterke afkeer van zelfverwondend gedrag van hun leerlingen. Het is belangrijk dat ze die gevoelens niet laten zien. Aanvaard dat dit leeft in elke klas. Leer als leerkrachtenteam de signalen zien. Waarom draagt iemand lange mouwen op een hete zomerdag? Wat zijn de echte redenen waarom iemand niet mee gaat zwemmen? Waarom sport hij telkens met een lange broek? Bekijk ook welke situaties op school als trigger kunnen werken: de overgang naar het secundair, toetsen en examens, klas- of schoolsfeer 2. Zorg dat er een centraal meldsysteem is waar leerkrachten terecht kunnen met hun vermoedens. Vooral ook de leerkrachten LO spelen hierbij een cruciale rol, of de leerkrachten met toezicht op de speelplaats, de toiletten Bouw de leerlingenbegeleiding goed uit (bv. spreekuur van de klasleerkracht, netwerk van vertrouwensleerkrachten, cel leerlingenbegeleiding, vast spreekuur van het CLB) met precieze afspraken. Maar licht de jongeren ook in over hoe ze het best reageren als ze van een vriend/in horen dat die zichzelf snijdt (peer-support). Zelfverwonders praten liever met vrienden over hun gedrag. 4. Maak krassen en snijden bespreekbaar in een ruimere context van zelfzorg (bv. naast overdreven drinken, druggebruik ). Sommige jongeren schamen zich ook voor hun gedrag en zijn bang van de reacties van hun klasgenoten. Soms worden ze ermee gepest. Breng je ouders op de hoogte? De meeste jongeren willen niet dat je hun ouders op de hoogte brengt van hun zelfverwondend gedrag. Toch zijn zij vaak onmisbaar voor een goede oplossing. Sommige ouders weigeren in te zien dat er een probleem is of weigeren professionele hulp te zoeken voor hun kind. Of ze zijn bang dat problemen die aan de oorsprong liggen van het gedrag van hun kind het daglicht zien. Anderen willen wel inzien dat ze misschien een deel van het probleem zijn en zullen mee op zoek gaan naar een oplossing. Probeer te weten te komen hoe de ouders gaan reageren. Praat daarover met de leerling. En betrek hem ook in elke stap die je zet. Tot de leeftijd van 14 jaar is het CLB verplicht om ouders te betrekken en de goedkeuring te vragen om een begeleiding te starten. Tenzij natuurlijk vermoed wordt dat die thuissituatie eerste hulp onmogelijk maakt. Wat zeg je? Voor ouders is het zelfverwondend gedrag van hun kind choquerend en beschuldigend («Ik ben geen goede ouder»). Wat zeg je dan tegen de ouders? Enkele tips: 1. Ga niet preken of dramatiseren, er zijn nog jongeren die dat gedrag stellen. 2. Geef aandacht aan de mogelijke betekenis van het gedrag, aan de bedekte hulpvraag: Het gaat niet zo goed met me. 3. Hou contact met je kind en met de school en probeer samen aan het onderliggende probleem te werken (te hoge verwachtingen, ruzies thuis ). 4. Gaat het om ernstige problemen, dan kan je als ouder je kind stimuleren om in therapie te gaan. HOE VOORKOM JE ZELFVERWONDING? Jongeren die aan zelfverwonding doen, hebben vaak een negatief zelfbeeld en zijn slecht in het oplossen van sociale problemen. Ze hebben een erg smalle kijk op de wereld en hebben het moeilijk om ook de positieve kant te zien. De beste manier om als school zelfverwonding tegen te gaan, is ervoor zorgen dat iedereen (de leerkrachten, leerlingen en ouders) de mogelijkheid krijgt effectieve wegen te ontwikkelen om met stress, angst en verdriet om te gaan. En om ook respect voor zichzelf te ontwikkelen (jezelf eens mogen verwennen). Dat kan inhouden: - Communicatievaardigheden en sociale vaardigheden ontwikkelen (via leefsleutels, onthaaldagen, sport ) - Op zoek gaan naar manieren om het zelfbeeld en positief denken te bevorderen (ga bv. als school niet telkens eerst op zoek naar de juiste straf bij een bepaald probleemgedrag, maar op zoek naar waarom iemand wat doet). - Werken aan de schoolcultuur (met een zorgbeleid, goed uitgebouwde communicatie met alle partners, participatiesfeer, duidelijke regels, leuke middagactiviteiten, onthaalbeleid voor eerstejaars, meters en peters, extra muros activiteiten, cultuur ) Waar lees je meer over zelfverwondend gedrag? Zelfverwonding Herwig Claeys - in Caleidoscoop 2004, 16de jaargang, nr. 1, pagina 4 (ook te lezen op: Zelfbeschadiging: een verkrampte poging om te voelen Riet Okken - en Preventie eetstoornissen An Vandeputte op de website Vrouwen en zelfbeschadiging Gerrilyn Smith en Co uitgeverij SWP Zelfverwonding begrijpelijk maken W. Boevink Stichting Positieve Gezondheidszorg - Bemelen Op de website Wissel je graag ervaringen uit over zelfverwondend gedrag? Een prikbord vind je op Voor nog meer informatie neem je contact op met de begeleidingsdienst van de school of het CLB dat aan je school verbonden is. DE EERSTE LIJN Hoofdredacteur: Leo Bormans Eindredactie: Michel Van Laere Redactie: Veerle Vanbuel en Michel Van Laere Vormgeving: Artefact Illustraties: Koen Fossey Een uitgave van Klasse (departement onderwijs van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap). Meer info op Dit eerstelijnsdossier werd gemaakt in samenwerking met jongeren, leerkrachten, directeurs, CLB-medewerkers en met dr. Laurence Claes en prof. W. Vandereycken van de K.U.Leuven. Het is het eenentwintigste dossier. De twintig andere verschenen vroeger in Klasse en zijn gebundeld in een handig naslagwerk. Je kan dat bestellen door 2 euro te storten op (mét dvd erbij stort je 6 euro mededeling de eerste lijn voor leerkrachten ). Je kan alle bijdragen ook gratis raadplegen op

5 Conflicten de eerste lijn 22 BOTSEN EN BOKSEN Geen school zonder conflicten Een leerling gaat te ver. Ruzie in de klas. Twistende collega s, protesterende ouders In elke school ontstaan er conflicten. En ze zijn lastig. Ze hinderen, woekeren, escaleren of verlammen tot er alleen nog winnaars of verliezers overblijven. Of ze worden opgelost. Moeizaam, maar zeker. Voor leerkrachten, leerlingen en ouders maakt dit het verschil tussen hemel en hel op school. Hoe leggen we conflicten bij? Wie het antwoord weet, staat een stap dichter bij een lerende school. Ilse, 24, leerkracht PAV «Na vijf maanden geef ik opnieuw rustig les» «Natasha is een koppige, op het egoïstische af. Dat wist ik al. Toen ze met een groepswerk zelf haar groep kon kiezen, leek ze gelukkig. Tot ze de presentatie ook voor de klas moest brengen: ze weigerde. Hoogoplopende discussies met haar groepsgenote en mij. Maar ze wilde niet en kreeg een nul. De boel escaleerde tot ze uiteindelijk elke medewerking tijdens mijn lessen weigerde. Geen antwoord, geen oogcontact, niks. Ik was racistisch. Dat vertelde ze iedereen die het horen wilde. En toen kwam het oudercontact: ik kreeg de volle lading van haar moeder. Te jong, te pretentieus, ronduit onbekwaam, wou niemand een tweede kans geven. Dat kwam aan. Wat had ik verkeerd gedaan? Hoe had ik dit dan moeten aanpakken? Alles wat ik deed om het gesprek op gang te trekken, bleek koren op haar molen. Uiteindelijk besloot ik haar hele gedrag te negeren. Na vijf slopende maanden kan ik weer rustig les geven in die klas. Natascha zal me nog steeds geen blik waardig gunnen, maar daarmee kan ik best leven.»

6 het probleem wat? waarom? ANDERS KIJKEN EN DENKEN Op school leven vele mensen samen. Vaak denken, voelen en leven ze anders. Zo ontstaan conflicten: tegenstrijdige opvattingen, andere belangen of verschillende doelen. Bovendien kijken ze ook anders en heeft ieder zijn beperkte en gekleurde kijk op wat gebeurt. Ervaringen, kennis, opleiding en karakter kleuren dat beeld. ANDERE BELANGEN EN BEHOEFTEN Hoe ontstaan conflicten? Zeven mogelijke aanleidingen: Tegengestelde belangen: Leerlingen staan te drummen voor een plaatsje op de bus. Een discussie tijdens een oudercontact draait uit op «Wie krijgt hier gelijk?». Waarom valt die collega mijn klas zomaar binnen? Deze conflictbronnen vallen onder de noemer territoriumstrijd. Ze hebben te maken met overlevingsdrang, met macht, de behoefte om de ander te domineren en de drang om jezelf te verdedigen. Maar voor vele jongeren ontstaan conflicten ook uit hun drang naar autonomie, de zoektocht naar zichzelf. Tegengestelde behoeften: Op vrijdagnamiddag zijn de behoeften van een leraar geschiedenis (1 uur per week, achter op het leerplan) moeilijk verenigbaar met de behoefte van de leerlingen (nog 1 uur, dan weekend!). Rustig werken in de lerarenkamer, terwijl collega s onophoudelijk kwebbelen? De wensen van de een staan die van de ander in de weg. Tegengestelde waarden: Hete hangijzers zoals racisme, abortus en geloof kunnen voor hevige discussies zorgen. Maar ook uiteenlopende visies op tucht en leerlingenbegeleiding. Hier speelt een andere kijk op waarden en normen mee. Het is bedreigend als anderen jouw zekerheden aan het wankelen brengen. Deze conflicten liggen erg gevoelig en monden snel uit in hoogoplopende discussies en een vijandige houding. Relationele problemen: Is Matthias volgens jou een snoever, plantrekker? Dan zal zijn gedrag sneller aanleiding geven tot negatieve reacties van jouw kant. Heeft de directeur veel begrip opgebracht voor je moeilijke situatie thuis? Hij mag sneller op jouw steun rekenen. Sympathie en antipathie ontstaan door vroegere ervaringen met die persoon. Misverstanden en communicatiestoornissen: Communicatie is een delicate aangelegenheid. Als je een zakelijke opmerking geeft over het werk van een leerling, kan die leerling dat interpreteren als «Hij is tegen mij». Wat je hoort, hoor je met een subjectief oor. Persoonlijkheidsfactoren: Sommige leerlingen, maar ook ouders en leerkrachten lijken plezier te hebben in het uitlokken van conflicten. Vaak zit achter dat gedrag een onbewuste behoefte aan erkenning: Ik ben ook belangrijk! Ik tel ook mee! De organisatie van de school: Heeft de ene leerkracht meer examentoezichten dan de andere? Worden ouders niet snel op de hoogte gebracht van het wangedrag van hun kind? Worden altijd dezelfde collega s ingeschakeld voor naschoolse activiteiten? Een tekort aan leiding, structuur, klare communicatie, eenduidige regels en procedures verknoeien binnen een school soms de goede verstandhouding. MENINGSVERSCHIL OF CONFLICT? Bij meningsverschillen accepteer je dat verschillen en andere opvattingen logisch zijn. Je merkt die andere mening op, probeert er een beter zicht op te krijgen en vindt misschien wel overeenkomsten. Je trekt niet onmiddellijk de conclusie: die ander is tegen mij. Bij conflicten geraakt dit besef zoek. De vervelende en hevige gevoelens zorgen voor een beperkt blikveld: mijn waarheid is de enige juiste. Marian (49): «TWINTIG JAAR GELEDEN» «De leukste plek op school is de klas. Als ik de deur achter mij dicht trek, voel ik me goed. Ik mijd de leraarskamer zo veel mogelijk. Er is constant ruzie. Ook met mijn directe collega botert het niet. Wat er 20 jaar geleden gezegd is, staat nog altijd tussen haar en mij in. We gedogen elkaar. Gelukkig staan we elk in een andere graad.» hoe? SLACHTOFFER, REDDER OF AANKLAGER Haal een conflict voor de geest waarbij jij betrokken bent. In welke rol zit jij? - Slachtoffer: «Ik zit in het verdomhoekje, er is mij onrecht aangedaan.» Soms duwen anderen je in deze positie. Zoek je de slachtofferrol zelf (on)bewust op, dan verwacht je dat die positie jou de meeste aandacht oplevert. - Redder: «Ik neem het voor jou op.» Daardoor geef je onrechtstreeks de boodschap: «Ik ben groot en jij bent klein. Jij kan je probleem niet zelf oplossen.» - Aanklager: «Ik ben boos en zal hier eens zeggen waarop het slaat!» Je bent overtuigd van je gelijk, beschuldigt de andere. De posities die je inneemt, wisselen naarmate het conflict vordert. De redder kan slachtoffer worden: «Ik nam het voor hem op en dan krijg ik dit als dank!» Het slachtoffer wordt aanklager: «En hij dan, hij heeft» En zo sleept een conflict soms eindeloos aan en geraken er almaar meer mensen bij betrokken. Ik welke rol zit je en wat levert het je op (boosheid, frustratie, gezag )? «Hij is tegen mij!» Stephanie (13), Roy (16), Cher (15) en Bo (15): «SOMMIGEN NOEMEN ONS VERKLIKKERS» «We zijn verkozen door onze klas. Als twee klasgenoten ruzie maken, gaan wij met ze praten. We luisteren dan en trekken geen partij. Dat is wel moeilijk als een van de ruziemakers je vriendin is. Eén keer per week komen we samen met de leerlingbegeleidster. Dan bespreken we wat we gedaan hebben, of wordt een moeilijke ruzie in de hele groep uitgepraat. We kunnen daar ook problemen met leerkrachten melden. Sommige klasgenoten noemen ons verklikkers. Maar we doen dit niet voor onszelf. Een betere klassfeer komt uiteindelijk iedereen ten goede, zeggen we dan. We hebben geleerd dat we ons niet moeten laten meeslepen, dat onmiddellijk roepen en slaan niet zoveel oplevert als rustig blijven en praten.» (Stephanie, Roy, Cher en Bo zijn stewards van het KTA Brugge)

7 de aanpak Je bent betrokken Patrick (38): «ALS EEN TEFAL-PAN» «Die gasten zijn als een tefalpan: alles lijkt van ze af te glijden.» Geertje (10): «DOE ALSOF ZE NIET BESTAAN» «Doe gewoon of ze niet bestaan, zei mijn juf. Maar ze doen gewoon verder! Ik weet niet meer wat ik moet doen en aan wie ik het kan vragen» ÉÉN TEGEN ÉÉN: CONFLICTEN MET EEN LEERLING, OUDER, COLLEGA De belangrijkste voorwaarde om uit een conflict te geraken, is afstand kunnen nemen. Dat betekent: je eigen behoefte om jouw opvatting erkend te zien, tussen haakjes plaatsen. Niet dat ik begrepen word is dan belangrijk, maar dat we elkaar begrijpen. Waarom voelt hij zich niet begrepen? Wat wil hij duidelijk maken? Waarover zijn we het wel eens? 8 tips - Breng kritiek op positieve wijze. Met «Je neemt je verantwoordelijkheid niet!» hamer je op wat er mis is. Vertel hoe je het wel graag wil hebben: «Ik reken ook op jouw hulp.» Zo schiet het verdedigingsmechanisme van de ander niet onmiddellijk in gang. - Maak concreet wat je verlangt. «Je zoon moet zich gedragen in de klas» is te vaag. Zeg dat je graag wil dat hij zijn hand opsteekt voor hij iets zegt of dat hij zelf een balpen naar de les moet meebrengen. - Vermijd de waarom-vraag. Maak van «Waarom negeer je mij al de hele week?» «Ik vind het niet prettig dat je me negeert.» Zo druk je de ander niet in de verdediging. - Stel geen vragen in de vorm van verkapte beweringen. «Vind je het niet onbeleefd dat je nooit je beurt afwacht?» Zeg in de plaats iets over je eigen gevoelens: «Ik vind het niet prettig dat je je beurt niet afwacht.» - Vermijd verlammende veralgemeningen. «Je komt nooit op tijd!» Nooit? Maak er «Je bent deze week al drie keer een kwartier te laat de klas binnengestapt.» - Richt boosheid op het gedrag, niet op de persoon. «Ik wil graag meer initiatieven van jou zien» klinkt al anders dan «Je bent gemakzuchtig.» - Wees niet te koppig om sorry te zeggen. Al is de ander geen doetje, je gepaste excuses aanbieden, loont meestal. Het kweekt goodwill bij de ander. - Geef echte woede de tijd om te zakken. Probeer tijd te winnen en eerst jezelf te kalmeren. Probeer bv. enkele keren rustig met de onderbuik te ademen. Probeer rustig te zeggen waar het op staat. Je verkleint de kans op escalatie. ÉÉN TEGEN ALLEN: IN CONFLICT MET DE KLAS Soms klikt het niet met een klas, ondanks je ervaring, enthousiasme en goedbedoelde pogingen. Opnieuw een aanvaardbaar leerklimaat scheppen in een moeilijke klas is geen gemakkelijke klus. Oorzaken liggen: - bij de leerlingen: ze zijn overactief, ongemotiveerd, agressief, apathisch - bij de leerkracht: inconsequent, saai, slap optreden, onduidelijk communiceren - bij de leersituatie: een te klein klaslokaal, het moment van de dag, de leerstof ANALYSE VAN EEN MOEILIJK KLAS: 7 STAPPEN Met een gedragsanalyse krijg je inzicht in de mechanismen van een moeilijke klas. Maak zo n analyse niet alleen, maar samen met andere leerkrachten die er les geven. Maak ook samen afspraken. Pak het dus als team aan. Dat maakt je sterker. STAP 1: Stel een lijst op met een gedetailleerde beschrijving van het storend gedrag. Doe dit heel concreet (bv. te veel lawaai bij het binnenkomen, onnodig heen en weer lopen, weigeren om een oefening te maken); STAP 2: Schrijf de gevolgen of de reacties op dat gedrag ernaast (bijv. andere leerlingen lachen, boosheid, roepen van de leerkracht); STAP 3: Beschrijf de context waarin dat ongewenst gedrag zich voordoet: wat voor oefening maken de leerlingen, in welk lokaal zit je, op welk tijdstip merk je het op ; STAP 4: Schrijf ook op wanneer het wel goed liep. Soms vergeet je ongewild de karige positieve momenten; STAP 5: Probeer aan de hand van je lijst stoorpatronen te ontdekken; STAP 6: Pak eerst de minst moeilijke problemen aan: rangschik de storende dingen van makkelijk tot niet te negeren. Wat echt niet te negeren valt, krijgt prioriteit; STAP 7: Kies een strategie: negeren, belonen of bestraffen. NEGEREN: Dit is de eenvoudigste en meest gebruikte strategie. Relatief kleine storingen kan je gemakkelijk negeren. In de praktijk werkt negeren pas goed in combinatie met belonen. BESTRAFFEN: Bekijk wanneer straffen het beste lukt en spreek af met collega s. Lang niet altijd zal een straf slecht gedrag kunnen corrigeren. Een leerling uit de klas sturen, een brief van de directeur of een nota in de agenda: het effect ervan is meestal tijdelijk. Ze leiden bovendien tot ontsnappingstechnieken bij de leerling (liegen, uitvluchten verzinnen). Je lokt er dus vooral negatieve gevoelens mee uit. BELONEN: Betrap jezelf en de leerlingen op goed gedrag. Een aanmoediging, een glimlach of vriendelijke opmerking zijn elke keer nodig telkens er iets verbetert. Wees wel consequent. (Meer info over straffen en belonen vind je op klik straffen en belonen aan.) 5 STIJLEN VAN CONFLICT- HANTERING Hoe ga je om met een conflict? Elke situatie is anders. Het is de kunst om de aanpak op de situatie af te stemmen. Toedekken, toegeven, 1 ontvluchten Wie de ander altijd gelijk geeft en op zijn kop laat zitten, doet zichzelf te kort en kan in de hand werken dat de andere nog veeleisender wordt. Vermijden, negeren 2 Soms is een conflict niet zo erg en verdwijnt het vanzelf als je er bewust geen aandacht aan besteedt. Als negeren uit desinteresse of gebrek aan betrokkenheid gebeurt («Foert, het kan me niet meer schelen»), kan het snel een vorm van verwerpen worden. Genegeerde conflicten kunnen later onverwacht en hevig weer opflakkeren. Forceren Sommige 3 situaties vereisen snel en kordaat handelen. Hou de relatie open en scheidt de zaak van de persoon: «Dit wordt een strafstudie. Wat mij betreft ben je na je straf weer welkom in onze klas.» Blind autoritair optreden zorgt voor verliezers. De motivatie voor een leerling om te doen wat je op die manier afdwingt, is vaak ver te zoeken. Reguleren Soms is een 4 oplossing niet mogelijk. Met een compromis escaleert het conflict niet en is er voor beperkte tijd een oplossing. Reguleren kan ook door moeilijkheden te voorkomen: je zet leerlingen uit elkaar, zodat ze elkaar minder vaak letterlijk in de haren vliegen. Confronteren en oplossen Je wil rekening 5 houden met de wensen en behoeften van de anderen. Je kan actief luisteren en ik-boodschappen formuleren. Op deze manier voelt iedereen zich even belangrijk en kunnen de werkelijke problemen naar boven komen.

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens Zelfverwonding Anders omgaan met negatieve gevoelens Alles over zelfverwonding Over zelfverwonding www.zelfverwonding.be Fora voor mensen die zichzelf verwonden of verwond hebben www.zelfbeschadiging.nl

Nadere informatie

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens Zelfverwonding Anders omgaan met negatieve gevoelens Alles over zelfverwonding Over zelfverwonding www.sasam.be/zelfverwonding.html www.eetstoornis.be/zelfverwonding1.htm www.zelfbeschadiging.nl www.automutilatie-site.nl

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

CLAEVERVELT, KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN!

CLAEVERVELT, KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN! CLAEVERVELT, HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN! KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN Verschil tussen pesten en ruzie maken Er is een groot verschil tussen plagen, pesten en ruzie maken. RUZIE MAKEN gebeurt vaak

Nadere informatie

Pestactieplan Sint-Amandusschool. Anti-pestcontract op onze school

Pestactieplan Sint-Amandusschool. Anti-pestcontract op onze school Pestactieplan Sint-Amandusschool Anti-pestcontract op onze school Ik houd me aan de leefregels op onze school: Eerlijkheid bovenal! Agressie en geweld bannen we uit onze school! We tonen respect voor ieders

Nadere informatie

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015

OMSCHRIJVING ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT. Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten 10/13/2015 Horen, zien en spreken. Samen op pad tegen pesten ANALYSE EN AANPAK VAN PESTEN EN CYBERPESTEN IN KLAS- EN SCHOOLCONTEXT Maurits.wysmans@ucll.be OMSCHRIJVING Pesten is een herhaaldelijk en langdurig blootstaan

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Wij werken aan Allemaal Maatjes!

Wij werken aan Allemaal Maatjes! Wij werken aan Allemaal Maatjes! Op school werken wij elke maand aan een ander puntje om Allemaal maatjes te zijn! Zo proberen wij het pesten op onze school te voorkomen. Om het puntje van de maand duidelijk

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl. Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten )

Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl. Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten ) Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten ) Inhoud 1. Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid

Nadere informatie

Stappenplan Aanpak bij pesten

Stappenplan Aanpak bij pesten Stappenplan Aanpak bij pesten 1. Inleiding We vinden het belangrijk dat alle kinderen zich op school goed voelen. Elke leerkracht gaat samen met de leerlingen op zoek naar wat nodig is zodat leerlingen

Nadere informatie

DE NO BLAME-METHODE VOORAF

DE NO BLAME-METHODE VOORAF DE NO BLAME-METHODE VOORAF Omdat mijn school probeert te werken met de No Blame-Methode heb ik deze hier in kaart gebracht. Het is een manier om met kinderen in gesprek te gaan en zo ook de waarheid te

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Reacties van ouders. 105 Tips voor ouders

Reacties van ouders. 105 Tips voor ouders 8 TIPS VOOR OUDERS Ouders kost het vaak al moeite om het gedrag van een normale adolescent te begrijpen. Dus omgaan met een kind dat zichzelf verwondt, is dan zeker erg moeilijk en verwarrend. In eerste

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

Inleiding Pesten hoe ga je er mee om blz. 2 1 Wat verstaan wij onder (digitaal) pesten blz. 3

Inleiding Pesten hoe ga je er mee om blz. 2 1 Wat verstaan wij onder (digitaal) pesten blz. 3 PESTPROTOCOL Inhoudsopgave Inleiding Pesten hoe ga je er mee om blz. 2 1 Wat verstaan wij onder (digitaal) pesten blz. 3 1.1 Kenmerken van pesten 1.2 Digitaal pesten 1.3 Oorzaken van pestgedrag 2 Signalen

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders.

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders. Versie nov. 2012 Pestprotocol. Inclusief regels en afspraken binnen de school. Wat is pesten? Pesten betekent iemand op een gemene manier lastig vallen: bewust iemand kwetsen of kleineren. Het gebeurt

Nadere informatie

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Anti-pestbeleid OBS De Schakel Dit ANTI-PESTBELEID heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken

Nadere informatie

Pestprotocol obs De Meerwaarde

Pestprotocol obs De Meerwaarde 1 Pestprotocol obs De Meerwaarde Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen mogen zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Januari 2013. Pestprotocol Basisschool de Schrank

Januari 2013. Pestprotocol Basisschool de Schrank Januari 2013 Pestprotocol Basisschool de Schrank Inhoudsopgave 1. Waarom heeft de Schrank een pestprotocol 3 2. Pesten op school 3 3. Signalen van pesten 4 4. Oorzaken van pesten 4 5. Rollen bij pesten

Nadere informatie

Pestprotocol De Tandem

Pestprotocol De Tandem Pestprotocol De Tandem Inleiding Op De Tandem wordt gewerkt met de methode Leefstijl. Een methode voor de sociaalemotionele ontwikkeling van de leerlingen. In de methode ontwikkelen leerlingen opbouwend

Nadere informatie

Bijlage 2: protocol pesten. Plagen of pesten?

Bijlage 2: protocol pesten. Plagen of pesten? Bijlage 2: protocol pesten Plagen of pesten? We plagen allemaal wel eens of we worden geplaagd. Plagerijen zijn niet kwaad bedoeld. Plager en geplaagde zijn aan elkaar gewaagd; ze houden elkaar over en

Nadere informatie

De Linde / Theo Thijssen. Anti-pestprotocol. Obs Drieborg

De Linde / Theo Thijssen. Anti-pestprotocol. Obs Drieborg De Linde / Theo Thijssen 2013 Anti-pestprotocol Obs Drieborg Inhoud: Inhoud blz. 1 Algemeen blz. 2 Pesten of plagen blz. 2 De signalen van het pesten blz. 3 Regels die gelden in alle groepen blz. 3 Aanpak

Nadere informatie

Project voor een verdraagzame school

Project voor een verdraagzame school Project voor een verdraagzame school Engagement van Toverveld: Wij tolereren pesten NIET!! 1. Wat is pesten? Je hebt plagen en pesten. Kinderen die elkaar plagen kunnen elkaar aan. Na een tijdje maken

Nadere informatie

Pestbeleid op school

Pestbeleid op school Pestbeleid op school Pesten wordt niet aangepakt en opgelost door projecten. Het vereist attitudeverandering. Een zaligmakende oplossing voor pestproblemen bestaat helaas niet. Bob van der Meer Natuurlijk

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ:

COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ: COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ: NESTEN KRIJGEN DEUKEN OUDERLIJKE STRESS: WEINIG TIJD OM TE COMMUNICEREN. WE GROEIEN UIT ELKAAR EMOTIONELE STRESS: VEEL VERLIESERVARINGEN Even reflecteren naar eigen handelen. Heb

Nadere informatie

We hebben respect voor elkaar: elkaars denken, elkaars uiterlijk, voor de verschillen tussen elkaar.

We hebben respect voor elkaar: elkaars denken, elkaars uiterlijk, voor de verschillen tussen elkaar. Omgangsprotocol Waarom een omgangsprotocol? Een veilig gevoel bij kinderen is ontzettend belangrijk. Alleen als kinderen zich op hun gemak voelen en met plezier naar school gaan, zullen ze zich op een

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

De opvoedingsdriehoek. Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org

De opvoedingsdriehoek. Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org De opvoedingsdriehoek Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org Een woord vooraf Wat is normaal? Ieder kind is anders 1 op 4 sociale interacties bij kinderen onder 5j is agressief Ongeveer

Nadere informatie

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O.

GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O. GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O. Besproken CD d.d. februari 2011 Instemming MR d.d. 4 juli 2011 Vastgesteld CD d.d. 5

Nadere informatie

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen 1 Voorwoord Beste ouders Beste leerlingen Dit is het antipestplan van WICO campus Sint-Jozef. Het draaiboek pesten is geschreven voor de leerlingen, ouders en medewerkers van de school. Het geeft het beleid

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Inleiding Agenda van vandaag

Inleiding Agenda van vandaag Inleiding Agenda van vandaag Werkgebied GGD Deelname aan het ZAT Afname KIVPA vragenlijst Jongerenspreekuur op aanvraag (per mail aangevraagd) overleg mentoren, zorg coördinator en vertrouwenspersoon Preventief

Nadere informatie

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan.

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan. Over geluk, angst en weerbaar zijn Ouders willen hun kinderen opvoeden tot weerbare mensen. De laatste jaren is hier meer aandacht voor. De samenleving wordt steeds complexer, aan kinderen worden veel

Nadere informatie

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol Pagina 1 Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Onze school wordt een KiVa School! Informatieavond voor ouders

Onze school wordt een KiVa School! Informatieavond voor ouders Onze school wordt een KiVa School! Informatieavond voor ouders 1 Als iedereen kijkt en niemand wat doet Start de bijbehorende film Is dit herkenbaar? Uitwisselen van gedachten 2 Programma Uitwisselen van

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool De Vlieger

Pestprotocol basisschool De Vlieger Pestprotocol basisschool De Vlieger Inleiding Helaas moeten wij constateren dat pesten voorkomt in het directe contact met elkaar maar ook onder andere via MSN. PCBS de Vlieger vindt pesten onaanvaardbaar

Nadere informatie

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Het pestprotocol vormt de verklaring van de vertegenwoordiging van de school en de ouders waarin is vastgelegd dat we pestgedrag op school

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

Iedereen is hier oké!

Iedereen is hier oké! INLEIDING PESTPROTOCOL Iedereen is hier oké! alle kinderen moeten zich in onze basisschool veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

DEEL 1. Pesten aanpakken en voorkomen. De dynamiek van pesten en gepest worden. (c) hilde.leonard@pandora.be 1. Begeleiding: Hilde Leonard

DEEL 1. Pesten aanpakken en voorkomen. De dynamiek van pesten en gepest worden. (c) hilde.leonard@pandora.be 1. Begeleiding: Hilde Leonard Pesten aanpakken en voorkomen Info-avond voor ouders GILKO Merelbeke, 28 januari 2016 Begeleiding: Hilde Leonard opleiding pedagogiek KUL mama van een zoon van 13 jaar 10 jaar vormingswerk met jongeren

Nadere informatie

Onze school wordt een KiVa School!

Onze school wordt een KiVa School! Programma Uitwisselen van gedachten en een KiVa-oefening om elkaar te leren kennen Onze school wordt een KiVa School! Voorstellen KiVa-team van de school Ruimte voor vragen en discussie Informatieavond

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD Pestprotocol obs de Bongerd Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprotocol Floris Radewijnszschool. Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

GBS 'Alt-Hoeselt' schoolwerkplan deel 3 : pedagogisch - didactische aspecten 1

GBS 'Alt-Hoeselt' schoolwerkplan deel 3 : pedagogisch - didactische aspecten 1 GBS 'Alt-Hoeselt' schoolwerkplan deel 3 : pedagogisch - didactische aspecten 1 Hoofdstuk 9. Pesten Pesten, wij willen er SAMEN iets aan doen! Inleiding In onze school zijn we reeds verschillende jaren

Nadere informatie

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken.

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. 2 5 Ik hoef niet aangespoord te worden om mijn taken te maken. Niemand hoeft mij te zeggen

Nadere informatie

Deze partijen zijn allemaal betrokken bij een situatie waarin gepest wordt en worden op deze manier beter geïnformeerd.

Deze partijen zijn allemaal betrokken bij een situatie waarin gepest wordt en worden op deze manier beter geïnformeerd. Anti-pestprotocol Dit anti-pestprotocol is opgesteld om goed te kunnen reageren op situaties waarin een kind gepest wordt. Dit anti-pestprotocol sluit aan bij de Kanjerboeken en de Kanjertraining die op

Nadere informatie

PROTOCOL TEGEN PESTEN

PROTOCOL TEGEN PESTEN PROTOCOL TEGEN PESTEN Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken. Het probleem dat pesten heet: De piek

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Pestprotocol It Twaspan

Pestprotocol It Twaspan Pestprotocol It Twaspan It Twaspan wil de kinderen een omgeving bieden waarin zij zich op een prettige en positieve wijze kunnen ontwikkelen. De leerkrachten willen deze ontwikkeling bevorderen door het

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Geweld is niet oké. Het kan stoppen.

Mishandeling en seksueel. Geweld is niet oké. Het kan stoppen. Mishandeling en seksueel misbruik Geweld is niet oké. Het kan stoppen. Alles over mishandeling en seksueel misbruik Hulplijn 1712 www.1712.be tel. 1712 Voor geweld, misbruik en kindermishandeling. Elke

Nadere informatie

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje.

Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. 1-1. HET PROBLEEM Pesten en plagen worden vaak door elkaar gehaald! Het probleem is dat pesten soms wordt afgedaan als plagerij of als een onschuldig spelletje. Als je gepest bent, heb je ervaren dat pesten

Nadere informatie

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen I.V.psychotherapeut Verliescounselor 0478/90.91.98 Onze Maatschappij Veranderingen... Onze Maatschappij Complexere maatschappij: Complexere nesten Nesten

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Aanpak pesten. Een definitie van pesten. De pesters. Signalen van een pestkop

Aanpak pesten. Een definitie van pesten. De pesters. Signalen van een pestkop Aanpak pesten Pesten of treiteren is antisociaal gedrag waarbij het slachtoffer herhaaldelijk en langdurig negatieve handelingen van materiële, fysieke of psychische aard moet ondergaan door één of meerdere

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Pestprotocol Prakticon

Pestprotocol Prakticon Pestprotocol Prakticon Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken.

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

pesten Waarover gaat het?

pesten Waarover gaat het? Als je iemands GSM afpakt, dan kan dat plagen zijn, maar ook pesten. Als je aan elkaar gewaagd bent, kan je het als plagen beschouwen. Het is dan een spelletje. Niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend.

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

PESTEN: STAND VAN ZAKEN

PESTEN: STAND VAN ZAKEN Pesten PESTEN: STAND VAN ZAKEN Opiniestuk Pascal Smet (februari 2013) Artikel Klasse (voorjaar 2013) An Coetsiers Kinderpsycholoog/gedragstherapeut Slechte punten 4 op 10 Belgische kinderen (11-13-15)

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd?

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd? Bijlage 1 Ben jij ooit gecyberpest? Cyberpesten kan iedereen overkomen. De meeste mensen weten niet wat cyberpesten is. Misschien ben zelfs jij ooit gecyberpest zonder dat je het zelf weet. Er zijn 2 reeksen

Nadere informatie

Pestprotocol O.B.S. Giessen-Oudekerk

Pestprotocol O.B.S. Giessen-Oudekerk Pestprotocol O.B.S. Giessen-Oudekerk Pesten op school. Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus

Nadere informatie