Nationaal Vrijheidsonderzoek Draagvlakdeel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012. Draagvlakdeel"

Transcriptie

1 Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012 Draagvlakdeel

2 Inhoudsopgave 1. Achtergrond en doelstelling p.3 2. Samenvatting p Staat oorlog op de agenda van burgers? p. 7 Oog voor onderwerpen buiten Nederland p. 9 Zorgen op wereldschaal - de context van 4 en 5 mei p. 10 Dé oorlog is niet meer alleen de Tweede Wereldoorlog p. 11 Ervaringen met oorlog in de eigen omgeving p. 12 Beeldvorming over voormalige vijanden p Herdenken: 4 mei p. 14 Hoe belangrijk wordt 4 mei gevonden? p. 16 Voor wie is de herdenking belangrijk? p. 17 Wat betekent de herdenking voor Nederlanders? p. 18 Denkt men vooral aan de Tweede Wereldoorlog of aan alle oorlogen? p. 19 Herdenken leeftijdsgroepen verschillende slachtoffers? p. 20 Denkt men aan een specifieke groep? p. 21 Kijkt men televisie of gaat men naar een herdenking? p. 22 Verschillen naar opleiding en etniciteit p Vieren: 5 mei p. 24 Hoe belangrijk wordt 5 mei gevonden? p. 26 Voor wie is 5 mei belangrijk? p. 27 Wat betekent 5 mei voor Nederlanders? p. 28 Viert men de vrijheid of de bevrijding? p. 29 Kijkt men televisie of gaat men op pad? p. 30 Verschillen naar opleiding en etniciteit p en 5 mei p. 32 Worden 4 en 5 mei even belangrijk gevonden? p. 34 Waardoor vindt men 4 en 5 mei belangrijk? p. 35 Weet men waar het fakkelsymbool voor staat? p. 36 Laten mensen hun betrokkenheid bij 4 en 5 mei zien? p Onderzoeksverantwoording p. 38 Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012 Veldkamp Dieter Verhue Bart Koenen Rogier van Kalmthout p april

3 Achtergrond en doelstelling Sinds 2001 wordt het Nationaal Vrijheidsonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek is opgezet om de beleving van Nederlandse burgers ten aanzien van 4 en 5 mei te monitoren. Dit vanuit de gedachte dat deze beleving in de loop der tijd kan veranderen, doordat de Tweede Wereldoorlog steeds verder achter ons ligt en jongere generaties in de samenleving geen directe betrokkenheid hebben met de Tweede Wereldoorlog. Willen 4 en 5 mei een duidelijke plaats behouden in onze samenleving, dan moeten de Nationale Herdenking op 4 mei en de viering van 5 mei blijven aansluiten bij de beleving van de burgers. Omdat er discussie bestaat over wat mensen nu wel en niet weten over de Tweede Wereldoorlog, met name in internationaal perspectief, zijn hierover dit jaar ook vragen gesteld. In 2006 en 2007 is eerder onderzoek gedaan naar kennis. De resultaten van dit onderzoek zijn in een apart deelrapport beschreven. Het Nationaal Vrijheidsonderzoek is uitgevoerd onder een representatieve steekproef van 896 personen uit het Nederlands publiek van 13 jaar en ouder. Binnen deze steekproef zijn ook westerse en niet-westerse allochtonen ondervraagd. Een onderzoeksverantwoording is als bijlage bij dit rapport opgenomen. In dit deelrapport wordt ingegaan op het draagvlak voor de jaarlijkse Nationale Herdenking op 4 mei en de viering van 5 mei. 3

4 Samenvatting 4 Draagvlakdeel

5 Samenvatting Veel zorgen over oorlog en terrorisme Het thema oorlog speelt een centrale rol bij de herdenking en viering. Om die reden wordt in het Nationaal Vrijheidsonderzoek nagegaan welke plaats oorlog in de beleving van het Nederlands publiek inneemt. Net als in eerdere jaren, behoort oorlog samen met terrorisme in 2012 tot die internationale vraagstukken waarover burgers zich de meeste zorgen maken. Tegelijkertijd neemt de internationale oriëntatie van burgers in de laatste jaren af en is men meer nationaal georiënteerd. Oorlog roept beelden op van vroeger en nu Bij oorlog denkt men niet alleen aan de Tweede Wereldoorlog, maar ook aan actuele conflicten in het Midden Oosten, zoals Irak, de Arabische Lente, de Golfoorlog, Iran en het conflict in Israël. Toch blijft de Tweede Wereldoorlog dominant, zowel in de associaties als in de eigen ervaringen van mensen: als men mensen kent die oorlog hebben meegemaakt, gaat het meestal om de Tweede Wereldoorlog. Groot en stabiel draagvlak voor 4 en 5 mei Het Nationaal Vrijheidsonderzoek wordt sinds 2001 uitgevoerd. In deze periode is het belang dat aan 4 en 5 mei wordt gehecht groot en stabiel. Ouderen hechten meer belang aan beide dagen dan jongeren. Het belang neemt daarbij toe met de leeftijd. Er is dus geen sprake van een generatieeffect, waarbij het belang bij elke nieuwe generatie afneemt. 5

6 Samenvatting Minder koppeling met Tweede Wereldoorlog In de laatste jaren is er een belangrijke verschuiving in wie men op 4 mei herdenkt en wat men op 5 mei viert. Steeds minder mensen denken op 4 mei specifiek aan de Tweede Wereldoorlog. Men denkt steeds vaker aan slachtoffers van alle oorlogen. Voor 5 mei geldt dat men vaker viert dat we in vrijheid leven dan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Deze trends doen zich in alle leeftijdsgroepen voor. De koppeling van de herdenking en viering met de Tweede Wereldoorlog wordt minder vanzelfsprekend. Tegelijkertijd wordt de relevantie van 4 en 5 mei minder afhankelijk van deze oorlog: zo vinden steeds minder mensen dat de betekenis van de dodenherdenking afneemt naarmate de Tweede Wereldoorlog verder achter ons ligt. 6

7 Draagvlakdeel Staat oorlog op de agenda van burgers? 7

8 Staat oorlog op de agenda van burgers? Zorgen wereldwijd In het Nationaal Vrijheidsonderzoek wordt al jarenlang gevraagd naar de zorgen van het Nederlands publiek over wereldproblemen en problemen in Nederland. Er wordt hiernaar gevraagd omdat het belangrijk is om na te gaan hoe deze maatschappelijke thema s zich verhouden tot 4 en 5 mei. Nederlandse problemen gaan voor Oorlog en terrorisme stonden jarenlang bovenaan de lijst met zorgen. Dit jaar staan ze niet bovenaan, echter oorlog blijft voor de Nederlandse bevolking wel een belangrijk thema. Het blijkt dat Nederlanders zich de laatste jaren meer zorgen maken over vraagstukken op Nederlandse schaal en minder over internationale vraagstukken. Oorlog roept beelden op van vroeger en nu Wanneer gevraagd wordt aan welke oorlog men denkt bij het woord oorlog, denkt bijna de helft van de Nederlanders aan de Tweede Wereldoorlog. Actuele conflicten in, voornamelijk, het Midden Oosten blijken daarnaast beeldbepalend. Wanneer gevraagd wordt naar beeldvorming over Duitsers en Japanners blijkt dat de Tweede Wereldoorlog weinig invloed meer heeft. 8

9 Oog voor onderwerpen buiten Nederland Het Nederlands publiek is sinds de economische crisis in 2008 meer belang gaan hechten aan vraagstukken die in Nederland spelen en minder aan internationale vraagstukken jaar per leeftijdsgroep jaar jaar jaar jaar 65-plus Maakt u zich weleens zorgen over zaken die wereldwijd spelen? (n=896) Vrijheidsonderzoek Vrijheidsonderzoek In 2012 maakt men zich minder zorgen over problemen wereldwijd dan in Uit ander door Veldkamp uitgevoerd onderzoek blijkt dat deze trend zich al sinds het uitbreken van de economische crisis in 2008 voordoet. Het Nederlands publiek is sinds die periode meer belang gaan hechten aan vraagstukken die in Nederland spelen en minder aan internationale vraagstukken. 0% 20% 40% 60% 80% 100% vrijwel nooit heel vaak Jongeren maken zich minder vaak zorgen over internationale vraagstukken dan ouderen. Dit was ook in eerdere metingen het geval. 9

10 Zorgen op wereldschaal - de context van 4 en 5 mei Tot 2011 werd oorlog óf terrorisme jaarlijks het meest als onderwerp genoemd waarover men zich zorgen maakt. Dit jaar wordt deze eerste plaats overgenomen door de economische crisis. Rangordepositie oorlog en terrorisme per jaar terrorisme oorlogen Over welke van de volgende onderwerpen die wereldwijd spelen maakt u zich zorgen? (drie antwoorden per respondent; n=762 personen die zich weleens zorgen maken over zaken die wereldwijd spelen) economische crisis terrorisme oorlog spanningen tussen religies armoede besmettelijke ziektes schendingen van mensenrechten kimaatverandering milieuvervuiling honger energievoorziening migratie % Hoe ouder, des te vaker maakt men zich zorgen over spanningen tussen religies (13-17 jaar: 15%, 65 jaar en ouder: 36%). Bij de onderwerpen oorlog, terrorisme en schending van mensenrechten zijn er nauwelijks verschillen tussen de leeftijdgroepen. 10

11 Dé oorlog is niet meer alleen de Tweede Wereldoorlog Voor bijna de helft van het Nederlands publiek is de Tweede Wereldoorlog nog steeds de oorlog die als eerste opkomt wanneer men een oorlog moet noemen. Als we het over oorlog hebben, welke oorlog komt dan als eerste in uw gedachten op? (n=896) diversen 8% geen informatie 3% oorlogen om religie 1% 1% Afrika (Somalië, Soedan) 3% Israel, Palestina, Gazastrook 2% In 2005 is deze vraag ook gesteld. Toen was het percentage dat de Tweede Wereldoorlog noemde nagenoeg gelijk. Iran 4% Tweede Wereldoorlog 47% Golfoorlog 4% Arabische Lente 6% Midden Oosten 7% (ongespecificeerd) Irak 8% Irak 8% Afghanistan 12% Balkan 2% Eerste Wereldoorlog 1% conflicten in Europa en de twee wereldoorlogen zijn weergegeven in blauwtinten conflicten in het Midden Oosten zijn weergegeven in roodtinten 11

12 Ervaringen met oorlog in de eigen omgeving Van het Nederlands publiek kent 81% mensen die zelf oorlog hebben meegemaakt. Dit zijn vaker ouderen (ouders, grootouders) dan mensen van de eigen leeftijd. Meestal gaat het om mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. Welke mensen kent u die een oorlog hebben meegemaakt? (selectie: mensen die iemand kennen die een oorlog hebben meegemaakt, N=723) ouders, ooms, tantes grootouders, oudooms, oudtantes vrienden, kennissen, collega's broers, zussen, neven, nichten kinderen, kleinkinderen, neefjes, nichtjes anders Welke oorlog hebben ze meegemaakt? (meer antwoorden mogelijk) Tweede Wereldoorlog in Nederland/Europa Tweede Wereldoorlog in Nederlands Indië/Azië Afghanistan Joegoslavië Nieuw Guinea Irak (Tweede Golfoorlog) Libanon Korea Irak/Koeweit (Eerste Golfoorlog) andere oorlogen Bij vrienden, kennissen of collega s, gaat het relatief vaak om de oorlogen in Joegoslavië, Irak of Afghanistan. Bij kinderen, kleinkinderen en neven of nichten gaat het vaker om Irak (2e Golfoorlog) of Afghanistan. De groep van 25 tot 34 jaar noemt vaker Joegoslavië (18%), de Tweede Golfoorlog (19%) en Afghanistan (18%). 65-plussers noemen vaak de Tweede Wereldoorlog in Indie en Azië (38%). De groep tot 34 jaar noemt vooral vaak grootouders, oudooms en oudtantes (in elke leeftijdgroep meer dan 85%). De groep vanaf 50 jaar noemt vaak ouders, ooms en tantes (meer dan 85%) en vrienden, kennissen en collega s (meer dan 30%). Alleen de 65-plussers noemen ook broers, zussen, neven en nichten (42%). 12

13 Beeldvorming over voormalige vijanden Voor de meeste Nederlanders heeft de Tweede Wereldoorlog geen invloed meer op de beeldvorming over de voormalige vijanden. Een deel van de bevolking had vroeger wel een negatief beeld, maar nu niet meer De Tweede Wereldoorlog heeft vroeger invloed gehad op hoe ik over Duitsers/Japanners denk, maar nu niet meer (n=896) Heeft de Tweede Wereldoorlog een negatieve invloed op hoe u over Duitsers denkt? (n=896) 7 2 Heeft de Tweede Wereldoorlog een negatieve invloed op hoe u over Japanners denkt? (n=896) 6 1 Er zijn bij deze vragen geen significante verschillen met eerdere jaren waarin deze vragen zijn gesteld (2007 en 2010) Hoe ouder, des te vaker heeft de Tweede Wereldoorlog vroeger wel invloed gehad op hoe men over Duitsers en Japanners dacht jaar jaar jaar Duitsers jaar plus jaar Japanners het heeft nooit een negatieve invloed gehad vroeger wel, nu niet meer ja, dat heeft het nog steeds ja, dat heeft het en zal altijd zo blijven 13

14 Draagvlakdeel Herdenken: 4 mei 14

15 Herdenken: 4 mei Draagvlak voor 4 mei Het Nationaal Vrijheidsonderzoek geeft elk jaar een beeld van de beleving van 4 mei en het belang dat mensen aan de herdenking hechten. Door op deze manier een vinger aan de pols te houden, kan gevolgd worden in welke mate 4 mei blijft aansluiten op de beleving van burgers. Groot en stabiel draagvlak voor 4 mei Van het Nederland publiek vindt 85% de herdenking op 4 mei belangrijk. Dit draagvlak is stabiel in de tijd. De herdenking wordt in de eerste plaats belangrijk gevonden voor groepen die oorlog hebben meegemaakt of dierbaren in een oorlog hebben verloren. De herdenking wordt gezien als een manier om respect te tonen voor oorlogsslachtoffers en als een moment om stil te staan bij de gevolgen van oorlog. Men herdenkt steeds vaker alle slachtoffers, van alle oorlogen Steeds minder mensen denken op 4 mei specifiek aan de Tweede Wereldoorlog. Men denkt daarentegen steeds vaker aan alle slachtoffers van alle oorlogen. In 2011 heeft 87% stilgestaan bij 4 mei, meestal doet men dit door naar de herdenking op televisie te kijken. 15

16 Hoe belangrijk wordt 4 mei gevonden? Er is een groot en stabiel draagvlak voor de jaarlijkse herdenking op 4 mei: 85% van het Nederlands publiek vindt het belangrijk dat op die dag wordt stilgestaan bij oorlogsslachtoffers. Sinds 2002 fluctueert dit percentage tussen de 78% en 86% per leeftijdsgroep antwoordmogelijkheden: heel belangrijk wel belangrijk noch belangrijk/noch onbelangrijk niet zo belangrijk helemaal niet belangrijk heel belangrijk wel belangrijk In welke mate vindt u het belangrijk dat jaarlijks op 4 mei wordt stilgestaan bij oorlogsslachtoffers? (n=896) wel belangrijk heel belangrijk % De groep jaar hecht ongeveer even veel belang aan herdenken. 50-plussers vinden het belangrijker. Het aandeel heel belangrijk neemt toe met de leeftijd. Uit analyse van de eerdere metingen blijkt dat men 4 mei belangrijker gaat vinden als men ouder wordt. Een generatieeffect, waarbij het belang van 4 mei per generatie afneemt, doet zich niet voor. Zeer weinig mensen vinden de jaarlijkse herdenking helemaal niet belangrijk. Dit percentage ligt tussen de 1% en 3% en is stabiel in de tijd. 16

17 Voor wie is de herdenking belangrijk? De herdenking wordt vooral belangrijk gevonden voor groepen die zelf oorlog hebben meegemaakt of dierbaren in een oorlog hebben verloren. Dit kunnen andere oorlogen zijn dan de Tweede Wereldoorlog. Circa driekwart vindt de herdenking belangrijk voor zichzelf per leeftijdsgroep: voor uzelf heel belangrijk wel belangrijk Hoe belangrijk is de herdenking op 4 mei voor de volgende groepen? (n=896) zelf WO II meegemaakt of dierbaren in WO II verloren zelf een oorlog meegemaakt of dierbaren in oorlog verloren voor iedereen, ongeacht leeftijd of achtergrond Mensen van 50 jaar en ouder vinden de oorlog vaker belangrijk voor zichzelf dan de groep die jonger is dan 50. Alle leeftijdsgroepen vinden de herdenking in even sterke mate belangrijk voor diegenen die de Tweede Wereldoorlog of een andere oorlog hebben meegemaakt. antwoordmogelijkheden: heel belangrijk wel belangrijk noch belangrijk/noch onbelangrijk niet zo belangrijk helemaal niet belangrijk voor uzelf voor jongeren heel belangrijk wel belangrijk Deze uitkomsten zijn nagenoeg gelijk aan de uitkomsten in

18 Wat betekent de herdenking voor Nederlanders? De herdenking wordt vooral gezien als moment om respect te tonen voor oorlogsslachtoffers en als moment om stil te staan bij de gevolgen van oorlog. De jaarlijkse dodenherdenking op 4 mei (stellingen, n=896): is respect tonen voor oorlogsslachtoffers is een moment waarop wordt stilgestaan bij de gevolgen van oorlog moet ook in de toekomst doorgaan Hoe ouder men is, des te vaker men de verbinding legt tussen het gegeven dat vrede en vrijheid levens kosten. is een moment waarop wordt men zich realiseert dat vrede en vrijheid levens kosten blijft actueel zolang er oorlog en onderdrukking bestaan Ouderen vinden vaker dan jongeren dat 4 mei een moment van saamhorigheid is. is een moment van saamhorigheid heeft steeds minder betekenis naarmate WOII verder achter ons ligt zegt me helemaal niets De antwoorden op deze stellingen zijn constant in de tijd. Op de volgende pagina lichten we één uitzondering hierop uit helemaal eens enigszins eens noch eens, noch oneens enigszins oneens helemaal oneens weet niet 18

19 Denkt men vooral aan de Tweede Wereldoorlog of aan alle oorlogen? Steeds minder mensen denken op 4 mei alleen aan de Tweede Wereldoorlog. Men denkt steeds vaker aan slachtoffers van alle oorlogen % 2011 % 2010 % alle oorlogsslachtoffers van alle oorlogen alleen alle Nederlandse slachtoffers alle oorlogen alle slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, wereldwijd alleen alle Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog Wat betekent de dodenherdenking op 4 mei voor u? Voor mij is het de herdenking van (meer antwoorden mogelijk, N=896) 2009 % geen van deze groepen anders weet niet Dat 4 mei minder aan de Tweede Wereldoorlog wordt gekoppeld, verklaart ook waarom steeds minder mensen denken dat de betekenis van 4 mei afneemt naarmate de Tweede Wereldoorlog verder achter ons ligt. Men herdenkt immers steeds vaker ook slachtoffers van andere oorlogen De jaarlijkse dodenherdenking op 4 mei heeft steeds minder betekenis naarmate De Tweede Wereldoorlog verder achter ons ligt (% helemaal/enigszins eens): niet voorgelegd

20 Herdenken leeftijdsgroepen verschillende slachtoffers? Jong en oud herdenken ongeveer even vaak alle oorlogsslachtoffers, van alle oorlogen. Ouderen denken daarnaast vaker specifiek aan de Nederlandse slachtoffers. alle oorlogsslachtoffers van alle oorlogen alle Nederlandse slachtoffers alle oorlogen Wat betekent de dodenherdenking op 4 mei voor u (naar leeftijd)? Rechterkolommen: Wat betekent de dodenherdenking op 4 mei voor uw ouders/uw kinderen? (indien men ouders/kinderen heeft). voor mij is het de herdenking van: jaar % jaar % 50-plus % Voor <..> is het de herdenking van: mijn ouders % mijn kinderen % Als men moet inschatten aan wie de eigen ouders denken, vermoedt men relatief vaak dat zij aan de slachtoffers van specifiek de Tweede Wereldoorlog denken (28%+20%). Ouderen zelf geven dit echter slechts beperkt aan (50-plus: 18%+9%). Wel denken 50-plussers vaak aan Nederlandse slachtoffers van oorlogen (41%). alle slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, wereldwijd alleen alle Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog

21 Denkt men aan een specifieke groep? Veel mensen denken niet aan een specifieke groep tijdens de herdenking. Degenen die dat wel doen, denken vaak aan militairen, vervolgden en aan verzetsstrijders per leeftijdsgroep niet aan een specifieke groep Denkt u tijdens de herdenking aan specifieke groepen slachtoffers? Zo ja aan welke groepen? (meer antwoorden mogelijk, n=896) niet aan een specifieke groep aan militairen aan groepen vervolgden, zoals Joden, Sinti en Roma aan verzetstrijders Naarmate men ouder wordt denkt men meer aan specifieke groepen. 50-plussers denken dan vooral aan vervolgden, verzetsstrijders, slachtoffers in Nederlands-Indië, burgergetroffenen en koopvaardijpersoneel. burgergetroffenen aan de slachtoffers van de oorlog in Nederlands Indië koopvaardijpersoneel 7 anders 4 %

22 Kijkt men televisie of gaat men naar een herdenking? Van het Nederlands publiek heeft 87% heeft het afgelopen jaar bij de herdenking stilgestaan. Het grootste deel daarvan heeft de herdenking op televisie gevolgd. Bij welke van de volgende andere herdenkingen staat u weleens stil? (meer antwoorden mogelijk, n=896) Holocaust Memorial Day \ Auschwitzherdenking (januari) Nederlandse Veteranendag (juni) Op welke manier heeft u het afgelopen jaar stilgestaan bij de dodenherdenking op 4 mei?* (n=896) Er is weinig verschil tussen de leeftijdsgroepen in het bezoeken van een herdenking (5 à 8%). Alleen 65- plussers bezoeken vaker een herdenking (12%). Indië Herdenking (augustus) de Herdenking van de Februaristaking (februari) andere herdenking, namelijk Relatief weinig mensen staan stil bij anderen herdenkingen. 65-plussers doen dit vaker, vooral bij Holocaust Memorial Day (38%) * ik heb de herdenking op tv gevolgd ik deed wat anders, maar heb dat onderbroken om bij de herdenking stil te staan ik heb zelf een herdenking bezocht ik was op vakantie maar, maar heb wel bij de herdenking stilgestaan ik heb niet bij de herdenking stilgestaan ik was op vakantie maar, en heb niet bij de herdenking stilgestaan Ten opzichte van 2008, toen stilstaan bij de andere herdenkingen ook werd vastgesteld, is het stilstaan bij Holocaust Memorial Day (was 7%*) en de Veteranendag (was 11%) toegenomen. * In 2008 werd de term Auschwitzherdenking niet gebruikt bij de Holocaust Memorial Day. Dit verklaart wellicht een deel van het verschil. 22

23 Verschillen naar opleiding en etniciteit Verschillen naar opleidingsniveau Hoog- en laagopgeleiden verschillen niet van elkaar in het belang dat ze hechten aan de herdenking op 4 mei. Ook staan ze even vaak stil bij de herdenking, al volgen lager opgeleiden de herdenking vaker via de televisie dan hoger opgeleiden. Ook in de beleving van 4 mei zijn er nauwelijks verschillen. We zien dat laagopgeleiden vaker denken aan alleen alle Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog (12%), terwijl hoogopgeleiden juist vaker denken aan alle oorlogsslachtoffers, wereldwijd, van alle oorlogen (64%). Verschillen naar etniciteit 4 mei zegt 18% van de niet-westerse allochtonen niets, terwijl dit bij autochtonen slechts 3% is. Niet-westerse allochtonen vinden het weliswaar even belangrijk dat wordt stilgestaan bij oorlogsslachtoffers, maar de persoonlijke beleving is anders. Men ziet de herdenking vooral minder vaak als een moment waarop stil wordt gestaan bij de gevolgen van oorlog, een moment waarop men zich realiseert dat vrede en vrijheid levens kosten en ervaart minder gevoel van saamhorigheid. Men vindt daarentegen vrijwel even vaak als autochtonen dat het herdenken respect tonen is voor oorlogsslachtoffers. Sterker dan autochtonen denken nietwesterse allochtonen bij de herdenking aan alle slachtoffers, wereldwijd, van welke oorlog dan ook. 23

24 Vieren: 5 mei 24 Draagvlakdeel

25 Vieren: 5 mei Draagvlak voor 5 mei Net als de herdenking, wordt ook de beleving van de viering op 5 mei in de tijd gevolgd. Zo kan worden bepaald of de viering bij de beleving van burgers blijft aansluiten. Bevrijdingsdag is belangrijk Onder Nederlanders is er al jaren een groot draagvlak voor de viering van 5 mei. Men vindt de viering belangrijk voor iedereen, maar in het bijzonder voor oorlogsslachtoffers. Men vindt dat de viering actueel blijft zolang er oorlogen blijven bestaan. Bijna 80% vindt dat de viering in de toekomst moet doorgaan. Vrijheid is niet vanzelfsprekend Op 5 mei staat men stil bij het feit dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, bij respect en verdraagzaamheid en voelt men zich solidair met mensen die niet in vrijheid leven. 50-plussers beleven de viering anders 50-plussers relateren de viering vaker specifiek aan de Tweede Wereldoorlog. Ook vinden ze de viering vaker belangrijk voor zowel zichzelf als voor anderen. Ook zien we dat 50-plussers de viering vaak via tv volgen, terwijl jongeren vaker naar de festivals gaan. 25

26 Hoe belangrijk wordt 5 mei gevonden? Driekwart van het Nederlands publiek vindt het belangrijk dat jaarlijks 5 mei wordt gevierd. Dit is minder dan de 85% die de herdenking belangrijk vindt. Het percentage belangrijk laat in de afgelopen jaren een redelijk stabiel beeld zien per leeftijdsgroep plus wel belangrijk antwoordmogelijkheden: heel belangrijk wel belangrijk noch belangrijk/noch onbelangrijk niet zo belangrijk helemaal niet belangrijk heel belangrijk In hoeverre vindt u het belangrijk dat jaarlijks 5 mei wordt gevierd? (N=896) heel belangrijk wel belangrijk Net als bij de herdenking, schommelt het percentage dat de jaarlijkse viering helemaal niet belangrijk vindt, in de afgelopen 10 jaar tussen 1% en 3%. De groep van 50 jaar en ouder vindt de viering van 5 mei vaker heel belangrijk voor anderen. Opvallend is de groep van 25 tot 34 jaar die veel belang aan de viering hecht. Op slide 12 zagen we dat deze groep relatief vaak mensen kent die zelf oorlog hebben meegemaakt (Afghanistan, Joegoslavië en Irak). 26

27 Voor wie is 5 mei belangrijk? De viering wordt, net als de herdenking, vooral belangrijk gevonden voor groepen die een oorlog hebben meegemaakt of door een oorlog dierbaren hebben verloren. 69% vindt de viering ook belangrijk voor zichzelf per leeftijdsgroep: voor uzelf plus wel belangrijk heel belangrijk Hoe belangrijk is de viering op 5 mei voor de volgende groepen? (n=896) zelf WO II meegemaakt of dierbaren in WO II verloren zelf een oorlog meegemaakt of dierbaren in oorlog verloren voor iedereen, ongeacht leeftijd of achtergrond Het persoonlijke belang van de viering neemt toe met de leeftijd. Dit is vooral te zien in de percentages heel belangrijk. Personen van 50 jaar en ouder vinden de viering belangrijker, zowel voor zichzelf als voor andere groepen. Deze uitkomsten zijn nagenoeg gelijk aan de uitkomsten in antwoordmogelijkheden: heel belangrijk wel belangrijk noch belangrijk/noch onbelangrijk niet zo belangrijk helemaal niet belangrijk voor jongeren voor uzelf heel belangrijk wel belangrijk 27

28 Wat betekent 5 mei voor Nederlanders? De viering wordt gezien als moment waarop je erbij stil staat dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Men legt minder vaak een verbinding met grondrechten, mensenrechten en democratie. De jaarlijkse viering van de bevrijding op 5 mei (stellingen, n=896): Is een dag waarop je er stil bij staat dat vrijheid niet vanzelfsprekend is Moet ook in de toekomst doorgaan Blijft actueel zolang er oorlog en onderdrukking bestaan Is stilstaan bij respect en verdraagzaamheid Is stilstaan bij grondrechten, mensenrechten en democratie Is een dag waarop je je solidair voelt met mensen die nu niet in vrijheid leven Is voor mij een dag om stil te staan bij de Tweede Wereldoorlog De Nederlandse bevolking vindt het in gelijke mate belangrijk dat vieren en herdenken in de toekomst doorgaan (79%). De reacties op deze stellingen zijn in de tijd zeer stabiel. Ook de verschillen tussen leeftijdsgroepen zijn klein. Is een dag om te feesten Heeft steeds minder betekenis naarmate de Tweede Wereldoorlog verder achter ons ligt Zegt me helemaal niets helemaal eens enigszins eens noch eens, noch oneens enigszins oneens helemaal oneens weet niet 28

29 Viert men de vrijheid of de bevrijding? Een meerderheid van het Nederlands publiek viert op 5 mei dat we in vrijheid leven. Iets minder dan de helft viert het einde van de Tweede Wereldoorlog. Wat betekent 5 mei voor u? (meer antwoorden mogelijk, n=896) totaal 13 t/m 17 jaar 18 t/m 24 jaar 25 t/m 34 jaar 35 t/m 49 jaar 50 t/m 64 jaar 65-plus % % % % % % % dat we nu in vrijheid leven Voor 65-plussers gaat de viering over zowel het leven in vrijheid als over het einde van de Tweede Wereldoorlog. Voor een kwart van de Nederlandse bevolking is het de viering van de bevrijding van het Koninkrijk der Nederlanden. het einde van de Tweede Wereldoorlog de bevrijding van het Koninkrijk der Nederlanden Alle leeftijdsgroepen vieren vaker de vrijheid dan het einde van de Tweede Wereldoorlog. De enige uitzondering hierop is de groep van 50 tot en met 64 jaar. anders geen van deze

30 Kijkt men televisie, of gaat men op pad? Van het Nederlands publiek viert 81% 5 mei. De helft volgt 5 mei op televisie. Een derde bezoekt een bevrijdingsfestival of een andere activiteit per leeftijdsgroep plus de viering op tv volgen festival/activiteit bezocht niet vieren 9 Op welke manier heeft u het afgelopen jaar stilgestaan bij de viering van 5 mei? (meer antwoorden mogelijk, n=896*) ik heb de viering op televisie gevolgd ik heb een bevrijdingsfestival bezocht ik heb een andere activiteit bezocht ik was op vakantie, maar heb wel bij 5 mei stilgestaan ik was op vakantie en heb niet bij 5 mei stilgestaan ik heb niet bij 5 mei stilgestaan anders 49 Ouderen staan vaker stil bij 5 mei (91%) en volgen dit vaker op televisie. Jongeren tot 24 jaar bezoeken vaker een bevrijdingsfestival. Er wordt meer bij herdenken dan bij vieren stilgestaan: 91% heeft stil gestaan bij 4 mei, 81% bij 5 mei. * Deze gegevens zijn vóór 2011 niet consequent in kaart gebracht, dus een vergelijking in de tijd kan niet worden gemaakt. 30

31 Verschillen naar opleiding en etniciteit Verschillen naar opleidingsniveau Hoger opgeleiden zien 5 mei vaker dan lager opgeleiden als een dag waarop men stilstaat bij grondrechten, mensenrechten en democratie. Ook zien hoger opgeleiden dit vaker als een dag om te feesten. Lager opgeleiden denken vaker specifiek aan de bevrijding in 1945, dan aan abstracte begrippen als mensenrechten, vrijheid of democratie. Verschillen naar etniciteit Nederlanders van niet-westerse afkomst hebben, net als bij de herdenking op 4 mei, een lagere betrokkenheid bij 5 mei dan overige Nederlanders. Een kleiner deel van deze groep vindt dat de viering in de toekomst nog moet doorgaan. Men hecht minder waarde aan het solidair voelen met mensen die niet in vrijheid leven, of het stilstaan bij het feit dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Nederlanders van niet-westerse afkomst staan minder vaak stil bij 5 mei als het einde van de Tweede Wereldoorlog. 31

32 4 en 5 mei 32 Draagvlakdeel

33 4 en 5 mei 4 en 5 mei Vinden mensen herdenken en vieren even belangrijk, of verschilt dit? En waardoor gaan mensen deze dagen eigenlijk belangrijk vinden? In dit laatste hoofdstuk wordt op deze vragen ingegaan. Daarnaast wordt ingegaan op de wijze waarop mensen uiting geven aan hun betrokkenheid bij deze dagen en op hun kennis over het logo van 4 en 5 mei. 4 en 5 mei even belangrijk Een aantal jaren geleden werd aanzienlijk meer belang gehecht aan 4 mei dan aan 5 mei. In de laatste jaren worden beide dagen steeds vaker even belangrijk gevonden. Verhalen uit eigen kring bepalen belang Mensen raken vooral door verhalen van familie en vrienden gestimuleerd om stil te staan bij 4 en 5 mei. Daarnaast spelen nieuws en actualiteiten en het onderwijs een rol. Men is bereid zijn betrokkenheid uit te dragen Van het Nederlands publiek is circa een derde zeker bereid om de fakkelspeld te dragen in aanloop naar 4 en 5 mei. Ongeveer een gelijk percentage hangt op 4 en 5 mei de vlag uit. De groep die de vlag uithangt, geeft veel vaker aan bereid te zijn ook de speld te dragen. 33

34 Worden 4 en 5 mei even belangrijk gevonden? 4 mei wordt vaker belangrijker gevonden dan 5 mei, maar ongeveer de helft van de Nederlandse bevolking vindt 4 en 5 mei even belangrijk. De groep die beide dagen even belangrijk vindt, is sinds 2005 gegroeid. Wat is voor u belangrijker: 4 of 5 mei? (n=896) Er zijn geen verschillen tussen leeftijdsgroepen in het belang dat ze aan 4 en 5 mei hechten. Voor hoger opgeleiden is 4 mei vaker belangrijker dan 5 mei. Lager opgeleiden geven vaker aan beide even belangrijk te vinden % 20% 40% 60% 80% 100% herdenken even belangrijk vieren weet niet 34

35 Waardoor vindt men 4 en 5 mei belangrijk? 4 en 5 mei worden vooral belangrijk gevonden door verhalen van vrienden of familie en het nieuws. Ook geeft meer dan een derde aan dat dit door school, opleiding of boeken komt. Hoe komt het dat u 4 en 5 mei belangrijk vindt? (n=896) door verhalen van vrienden of familie 64 Bij de groep tot en met 34 jaar spelen scholen en opleidingen een grotere rol (52% tot 60%). door nieuws, actualiteiten door school of opleiding door boeken Bij de groep van 50 tot 64 jaar is de belangstelling vaak gewekt voor verhalen van familie en vrienden (74%). door speelfilms door eigen oorlogservaringen door theater/musicals door iets anders Bij 65-plussers hebben eigen oorlogservaringen vaker een rol gespeeld (38%). Binnen de categorie door iets anders worden opvoeding, omgekomen familie of vrienden en interesse in geschiedenis relatief vaak genoemd % 35

36 Laten mensen hun betrokkenheid bij 4 en 5 mei zien? Door de vlag uit te hangen of de fakkelspeld te dragen kan men betrokkenheid tonen bij het herdenken en het vieren. Een derde zou de speld zeker dragen. Ook een derde hangt op zowel 4 als 5 mei de vlag uit. Als u deze speld uitgereikt zou krijgen, zou u deze dan dragen op of in aanloop naar 4 en 5 mei? (n=896) 54% 28% % 20% 40% 60% 80% 100% zeker wel waarschijnlijk wel misschien wel, misschien niet waarschijnlijk niet zeker niet Kunt u aangeven op welke van de onderstaande dagen u de Nederlandse vlag uithangt of halfstok hangt? (n=896) Degenen die op zowel 4 als 5 mei de vlag uithangen, geven ook vaker aan zeker bereid te zijn de fakkelspeld te dragen (44% tegen 24% van degenen die geen vlag uithangen). De helft van de Nederlanders heeft geen vlag. 5 mei 4 mei 30 april verjaardagen verjaardagen leden Koninklijk van leden Huis van % op beide dagen 15 augustus Nationale Veteranendag anders weet niet ik heb geen vlag

37 Weet men waar het fakkelsymbool voor staat? Circa 40% van het Nederlands publiek heeft enig idee van waar het fakkelsymbool voor staat: zij denken bijvoorbeeld aan vrijheid, 4 mei, 5 mei. Bijna de helft heeft geen idee waar het logo voor staat. Weet u waar dit symbool voor staat? (n=896) Vrijheid/dag van de vrijheid 5 mei 4 en 5 mei Het meest wordt gedacht aan vrijheid of de dag van de vrijheid. Ook noemt 8% 5 mei. meest genoemde onterechte associaties Olympische spelen vrede bevrijdingsdag Amnesty De meest genoemde onterechte associaties met het symbool zijn de Olympische Spelen en Amnesty (International). diversen 4 en 5 mei Comité dodenherdenking en bevrijdingsdag 4 mei dodenherdenking Hoe ouder, des te slechter kent men de betekenis van het logo. Van de 13 tot 17 jarigen heeft 55% een associatie in de goede richting, van de 65-plussers is dit slechts 26%. nee % 37

38 Draagvlakdeel Onderzoeksverantwoording 38

39 Onderzoeksverantwoording Online enquete Het draagvlakonderzoek is online uitgevoerd en liep van 6 tot en met 19 februari In deze periode is een representatieve steekproef van n=896 burgers van 13 jaar en ouder ondervraagd. Voor deelname aan het onderzoek zijn in totaal respondenten benaderd. De respons lag op 66%. Er is gebruik gemaakt van de steekproefbron TNS NIPObase. De respondenten in dit panel zijn geworven door Veldkamp en TNS NIPO, dus niet via zelfaanmelding. In het onderzoek wordt onderscheid gemaakt op basis van leeftijd, opleidingsniveau en etniciteit. De verschillen tussen deze groepen of verschillen met eerdere metingen worden uitsluitend gerapporteerd als het significante verschillen betreft. Weergave verschillen tussen groepen Uitsplitsingen tussen groepen worden alleen gemaakt als de groep respondenten per antwoordcategorie groot genoeg is. De verschillen worden aangegeven in de grijze kaders. De enquêteresultaten zijn weergegeven in afgeronde percentages. Wanneer er door afronding totalen ontstaan van meer of minder dan 100, zijn deze niet gecorrigeerd. De titels van figuren en tabellen betreffen (behoudens enkele uitsplitsingen) de exacte vraagstellingen zoals die aan de respondenten zijn voorgelegd. Bij alle figuren en tabellen is het totale aantal respondenten weergegeven dat de betreffende vraag heeft beantwoord. 39

40 Uit de actualiteit Onrust Syrië Actualiteiten die zich tijdens de veldwerkperiode van onderzoek voordoen, kunnen van invloed zijn op het antwoordpatroon van respondenten. De veldwerkperiode van het onderzoek heeft plaatsgevonden van 6 tot en met 19 februari In deze periode was er onrust in Syrië; er was een gewelddadig conflict gaande tussen troepen van het leger van president Assad en Syrische opstandelingen. Binnen de internationale gemeenschap werd gesproken over een mogelijk ingrijpen, tot een besluit kwam het echter niet. Griekenland Ook was er in deze periode veel media-aandacht geweest voor het Griekse bezuinigingsakkoord, waardoor het bijna failliete Griekenland in aanmerking zou komen voor noodsteun van de Europese Unie en het IMF. Deze nieuwe mogelijke bezuinigingen leidden tot protesten in Athene. Deze actualiteiten kunnen van invloed zijn geweest op de in dit rapport gepresenteerde resultaten. 40

Nationaal Vrijheidsonderzoek Draagvlakdeel

Nationaal Vrijheidsonderzoek Draagvlakdeel Nationaal Vrijheidsonderzoek 13 Draagvlakdeel Inhoudsopgave pagina 1. Achtergrond en doelstelling 3 Nationaal Vrijheidsonderzoek 13 2. Samenvatting 5 3. Staat oorlog op de agenda van burgers? 6 Veldkamp

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2014. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2014. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Nationaal Vrijheidsonderzoek 204 Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Inhoudsopgave pagina Nationaal Vrijheidsonderzoek 204. Achtergrond en doelstelling 3 2. Algemene samenvatting

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek

Nationaal Vrijheidsonderzoek Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Nationaal Vrijheidsonderzoek 2008 Draagvlakdeel Dieter

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei

Nationaal Vrijheidsonderzoek Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Nationaal Vrijheidsonderzoek 2017 Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Inhoudsopgave 1. Achtergrond en doelstelling 3 pagina Nationaal Vrijheidsonderzoek 2017 2. Algemene samenvatting

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei

Nationaal Vrijheidsonderzoek Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Nationaal Vrijheidsonderzoek 2016 Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Inhoudsopgave pagina 1. Achtergrond en doelstelling 3 Nationaal Vrijheidsonderzoek 2016 2. Algemene samenvatting

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel

Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel Grote Bickersstraat 7 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 22 15 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel 200 Een onderzoek

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2011

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2011 Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Nationaal Vrijheidsonderzoek 2011 Dieter Verhue, Rogier

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015 Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Inhoudsopgave pagina 1. Achtergrond en doelstelling 3 Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015 2. Algemene samenvatting

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel

Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel Grote Bickersstraat 7 3 KS Amsterdam Postbus 3 00 BX Amsterdam tel 00 fax 00 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel 007 Maud Adriaansen en Dieter Verhue

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012. Kennisdeel: de Tweede Wereldoorlog in internationaal perspectief

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012. Kennisdeel: de Tweede Wereldoorlog in internationaal perspectief Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012 Kennisdeel: de Tweede Wereldoorlog in internationaal perspectief Inhoudsopgave 1. Achtergrond en doelstelling p. 3 Achtergrond p. 4 Samenvatting p. 5 2. Algemene kennis

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2014 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-14-066a Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100%

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100% Verantwoording onderzoek "4 en 5 mei" Veldwerkperiode: woensdag 11 april tot woensdag 18 april. Aantal uitgenodigd: 15628 Aantal onbezorgbaar: 197 Netto verstuurd: 15431 Respons: 7597 49% Onvolledig ingevulde

Nadere informatie

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk Inhoud Zijn je ouders nog bij elkaar? 3 Genschap van goederen: Stel je zou gaan trouwen, waarvoor zou je dan kiezen? 7 Ik zou later willen trouwen 4 Partneralimentatie: Waar gaat je voorkeur naar uit?

Nadere informatie

Hiv en stigmatisering in Nederland

Hiv en stigmatisering in Nederland Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv en stigmatisering in Nederland

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2015 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-15-074a 1 Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

Flitspeiling NAVO. Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek. Ministerie van Defensie

Flitspeiling NAVO. Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek. Ministerie van Defensie Flitspeiling NAVO Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek Inleiding en onderzoeksverantwoording Op verzoek van het ministerie van Defensie heeft Veldkamp een flitspeiling

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2016 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-16-074A Introductie De afdeling Trends, Onderzoek

Nadere informatie

Flitspeiling begeleid wonen

Flitspeiling begeleid wonen Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Flitspeiling begeleid wonen Bart Koenen, Valerie Vieira

Nadere informatie

JONGEREN OVER OORLOG HERDENKEN ONDERZOEKSVERSLAG NJR PANEL

JONGEREN OVER OORLOG HERDENKEN ONDERZOEKSVERSLAG NJR PANEL JONGEREN OVER OORLOG HERDENKEN ONDERZOEKSVERSLAG NJR PANEL Inhoudsopgave Inleiding 3 Kenmerken van de onderzochte groep jongeren 4 Oorlogen die jij kent 5 Herdenken Tweede Wereldoorlog (1940-1945) 6 Informatie

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Onderzoek TNS NIPO naar thuiswinkelgedrag en de bekendheid van het Thuiswinkel Waarborg in Nederland

Onderzoek TNS NIPO naar thuiswinkelgedrag en de bekendheid van het Thuiswinkel Waarborg in Nederland Onderzoek TNS NIPO naar thuiswinkelgedrag en de bekendheid van het Thuiswinkel Waarborg in Nederland In april 2013 heeft TNS NIPO in opdracht van Thuiswinkel.org een herhalingsonderzoek uitgevoerd naar

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij 2017

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij 2017 Nederlandse landbouw en visserij 2017 Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 14 5 Waardering en

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Inhoudsopgave 1. Doelstelling 2. Onderzoeksverantwoording 3. Samenvatting 4. Resultaten 5. Bijlagen (open antwoorden,

Nadere informatie

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk.

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk. BIJNA 70% VAN NEDERLANDERS WIL ARABISCHE ERKENNING VAN ISRAEL ALS STAAT VOOR HET JOODSE VOLK Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israel en het afscheid

Nadere informatie

NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING

NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING 4 en 5 mei NATIONALE HERDENKING OP 4 MEI EN OP 5 MEI Elk jaar herdenken we op 4 mei de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog en vieren we op 5 mei de bevrijding. Er zijn steeds minder mensen in Nederland

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking 4 mei 2015 Onderzoek: Nationale dodenherdenking Over het EenVandaag Het EenVandaag bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Imago onderzoek monumentale molens

Imago onderzoek monumentale molens Inhoudsopgave 1 Bekendheid 5 2 Bezoek van monumentale 7 3 Mening over behoud monumentale 4 Toekomstbestendigheid van de vrijwilliger 5 Bijlage Onderzoeksverantwoording 9 12 18 2 Inleiding Jullie vraagstuk

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Onderzoek slaapproblemen. in opdracht van Zilveren Kruis

Onderzoek slaapproblemen. in opdracht van Zilveren Kruis Onderzoek slaapproblemen in opdracht van Zilveren Kruis 1 Samenvatting Een op zes werkende Nederlanders kampt met slaapproblemen Mannen liggen vaker wakker van het werk, vrouwen vaker van privé situaties

Nadere informatie

Eenzaamheid in Nederland Coalitie Erbij

Eenzaamheid in Nederland Coalitie Erbij Eenzaamheid in Nederland Coalitie Erbij Juli TNS NIPO Natascha Snel Suzanne Plantinga Inhoud Conclusies en aanbevelingen 3 1 Inleiding en onderzoeksdoel 6 2 Eenzaamheid in Nederland 9 3 Kennis: bekendheid

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek onder mensen met een manisch depressieve stoornis en hun betrokkenen

Tevredenheidsonderzoek onder mensen met een manisch depressieve stoornis en hun betrokkenen Tevredenheidsonderzoek onder mensen met een manisch depressieve stoornis en hun betrokkenen Patiënt redelijk tevreden, maar snelheid en betrokkenheid bij behandeling kan beter Index 1. Inleiding 2. Onderzoeksmethode

Nadere informatie

Buitenspelen. Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt

Buitenspelen. Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Buitenspelen Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Index 1. Opzet onderzoek p. 3 2. Buitenspelen p. 5 3. Favoriete speelplekken en spellen p. 10 4. Buitenspelen in de buurt p. 15 5. Wat maakt

Nadere informatie

4 en 5 mei (R04) Eindrapportage campagne-effectonderzoek. 4 en 5 mei (R04)

4 en 5 mei (R04) Eindrapportage campagne-effectonderzoek. 4 en 5 mei (R04) Eindrapportage campagne-effectonderzoek Contents 1 Management Summary 4 2 Doel en opzet van de campagne 12 3 Behaalde effecten 14 4 Trends 28 5 Communicatieve werking 35 6 Bijdrage campagne 43 7 Achtergronden

Nadere informatie

Hiv op de werkvloer 2011

Hiv op de werkvloer 2011 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv op de werkvloer 20 Natascha

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival 1 (12) Onderzoek Inwonerspanel: Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 26 maart kregen de panelleden van 18 jaar en ouder (1.155 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst over

Nadere informatie

Geschonken in het verleden betekent eerder schenken in de toekomst Schenkingsregeling door vijfde van vermogenden actief in gebruik

Geschonken in het verleden betekent eerder schenken in de toekomst Schenkingsregeling door vijfde van vermogenden actief in gebruik Geschonken in het verleden betekent eerder schenken in de toekomst Schenkingsregeling door vijfde van vermogenden actief in gebruik Schenken door vermogenden 2014 TNS 23 oktober 2014 Inhoudsopgave 1 3

Nadere informatie

JONGEREN & DEMOCRATIE

JONGEREN & DEMOCRATIE Rapport JONGEREN & DEMOCRATIE Onderzoek i.o.v. Vrij Nederland Januari 2017 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Rapportnummer 2017/012 Datum Januari

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij Nederlandse landbouw en visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

NOORDZEE EN ZEELEVEN. 2-meting Noordzee-campagne. Februari 2015. GfK 2015 Noordzee en zeeleven Stichting Greenpeace Februari 2015

NOORDZEE EN ZEELEVEN. 2-meting Noordzee-campagne. Februari 2015. GfK 2015 Noordzee en zeeleven Stichting Greenpeace Februari 2015 NOORDZEE EN ZEELEVEN 2-meting Noordzee-campagne Februari 2015 1 Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Onderzoeksverantwoording 3. Onderzoeksresultaten 4. Contact 2 1. Samenvatting 3 Samenvatting Houding t.a.v.

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

GELDZAKEN VOOR NU EN STRAKS

GELDZAKEN VOOR NU EN STRAKS GELDZAKEN VOOR NU EN STRAKS Uitstelgedrag onder financiële consumenten Juni 2015 1 Inhoudsopgave 3 6 Management Summary Grafische samenvatting Opvallende resultaten Onderzoeksresultaten Uitstelgedrag Zorg

Nadere informatie

De prioriteiten van de Nederlandse burger. Het waargenomen belang van maatschappelijke vraagstukken in 2010 en 2007

De prioriteiten van de Nederlandse burger. Het waargenomen belang van maatschappelijke vraagstukken in 2010 en 2007 De prioriteiten van de Nederlandse burger Het waargenomen belang van maatschappelijke vraagstukken in 2010 en 2007 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De belangrijkste vraagstukken 3. Nederland en de wereld

Nadere informatie

Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers. Rapportage november 2015

Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers. Rapportage november 2015 Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers Rapportage november 2015 Inhoudsopgave pagina Samenvatting 3 Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers Achtergrond en onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

DE VOLGENS NEDERLAND MONITOR GEZONDHEID

DE VOLGENS NEDERLAND MONITOR GEZONDHEID DE VOLGENS NEDERLAND MONITOR GEZONDHEID INHOUD Inleiding 1 2 Management Summary Resultaten De Achmea Stemmingsindex van Nederland Special: gezondheid Onderzoeksverantwoording INLEIDING INLEIDING Achtergrond

Nadere informatie

Publieksonderzoek Eerlijke bloemen met Moederdag

Publieksonderzoek Eerlijke bloemen met Moederdag Publieksonderzoek Eerlijke bloemen met Moederdag Rapportage Datum: 2 mei 2016 Opdrachtgever: Jorrit Visser, Hivos Auteur: Claudia Ros, InfoResult Hivos onderzoek: Eerlijke bloemen met Moederdag 1 Inhoud

Nadere informatie

Vakantiewerkonderzoek 2014 FNV Jong

Vakantiewerkonderzoek 2014 FNV Jong Vakantiewerkonderzoek 2014 FNV Jong Leon Pouwels 11 juni 2014 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond - onderzoeksopzet Doelstelling Steekproef Methode De doelstelling van dit onderzoek is het verkrijgen

Nadere informatie

Werkstress hoger management

Werkstress hoger management Werkstress hoger management GfK Oktober 2017 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 Management summary Slide 3-4 Onderzoeksresultaten Slide 5-17 Onderzoeksverantwoording Slide 18-20 Contact Slide 21-22 2 Management Summary

Nadere informatie

Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw.

Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw. EEN MONUMENT Bij het verhaal van Jan Terlouw Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw. Opdracht 2 Zet de volgende gebeurtenissen uit het verhaal in de goede volgorde. 1 De soldaat geeft

Nadere informatie

Nieuwe tijden, nieuwe collectieve pensioenen

Nieuwe tijden, nieuwe collectieve pensioenen Nieuwe tijden, nieuwe collectieve pensioenen Werkgevers en werknemers aan het woord Onderzoek verricht in opdracht van Nationale-Nederlanden door Motivaction. Wat vinden werkgevers en werknemers van pensioenen.

Nadere informatie

Kunst onder vermogenden. ING PR onderzoek - New Talent Photography Award 2014

Kunst onder vermogenden. ING PR onderzoek - New Talent Photography Award 2014 Kunst onder vermogenden Inhoud 1 Samenvatting 04 2 Resultaten 06 3 Onderzoeksverantwoording 12 2 Inleiding ING Private Banking organiseert in samenwerking met ING Art Management ook dit jaar de New Talent

Nadere informatie

Geachte Commissaris van de Koning in Zeeland, Burgemeesters en wethouders en raadsleden van de Zeeuwse gemeenten, Vertegenwoordigers van defensie,

Geachte Commissaris van de Koning in Zeeland, Burgemeesters en wethouders en raadsleden van de Zeeuwse gemeenten, Vertegenwoordigers van defensie, 1. Geachte Commissaris van de Koning in Zeeland, Burgemeesters en wethouders en raadsleden van de Zeeuwse gemeenten, Vertegenwoordigers van defensie, Beste Veteranen, familieleden, vrienden en kennissen

Nadere informatie

Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015

Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015 Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden ABN AMRO April 2015 Vakantiegeld 3 Op vakantie 8 Verantwoording onderzoek 13 2 Vakantiegeld Zicht op geld April

Nadere informatie

Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit

Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit Index 1. Oasen en de campagne 3 2. Samenvatting en conclusie 6 3. Resultaten onderzoek 10 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 28 t/m 39. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 28 t/m 39. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 28 t/m 39 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 29 september 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting

Nadere informatie

VOL LEVEN. Lespakket Eren en Leren Stilstaan bij herdenken

VOL LEVEN. Lespakket Eren en Leren Stilstaan bij herdenken VOL LEVEN Lespakket Eren en Leren Stilstaan bij herdenken 1 chter elke steen schuilt een persoonlijk verhaal... Van iemand zoals jij Met idealen en toekomstdromen Vol energie om iets te betekenen Geliefd

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 40 t/m 51. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 40 t/m 51. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 40 t/m 51 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 27 december 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS Q1. Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de wereldpolitiek mengen? 1

Nadere informatie

Draagvlak voor het regeerakkoord: woningmarkt. Flitspeiling in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Draagvlak voor het regeerakkoord: woningmarkt. Flitspeiling in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Draagvlak voor het regeerakkoord: woningmarkt Flitspeiling in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Resultaten Flitspeiling Draagvlak

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

ANGST VOOR TERRORISME IS GEEN REDEN OM THUIS TE BLIJVEN

ANGST VOOR TERRORISME IS GEEN REDEN OM THUIS TE BLIJVEN Rapport ANGST VOOR TERRORISME IS GEEN REDEN OM THUIS TE BLIJVEN Terrorisme speelt wel een rol bij keuze vakantiebestemming 6 juli 2017 www.ioresearch.nl I&O Research vakantiepeiling zomer 2017 Belangrijkste

Nadere informatie

Zorgen over het pensioeninkomen. 6 oktober 2011

Zorgen over het pensioeninkomen. 6 oktober 2011 Zorgen over het pensioeninkomen 6 oktober 2011 Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. De pensioensituatie van Nederlanders 3. De situatie van gepensioneerden 4. Kennis en informatievoorziening 5. Kennis van

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 4 t/m 7. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 4 t/m 7. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 4 t/m 7 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 19 februari 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

Meting september 2014

Meting september 2014 Meting september 2014 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door onderzoeksbureau Kien Onderzoek. VERTROUWEN IN GOEDE DOELEN STIJGT OOK IN 3E

Nadere informatie

Vijfde flitspeiling 200 jaar Koninkrijk

Vijfde flitspeiling 200 jaar Koninkrijk Vijfde flitspeiling 200 jaar Koninkrijk Lang Leve de Club Ten behoeve van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Inleiding In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en

Nadere informatie

Zorgverzekeringen. Thema-onderzoek. Zorgverzekeringen

Zorgverzekeringen. Thema-onderzoek. Zorgverzekeringen Thema-onderzoek TNS 5-11-2013 Inhoud 1 Restitutie- en naturapolis 4 2 Aanvullende verzekeringen 12 3 Overstappen en vertrouwen 16 TNS 5-11-2013 2 Achtergrondinformatie De Nederlandse Patiënten Consumenten

Nadere informatie

Oppasoma s en opa s. Resultaten GGD Gezondheidspanel

Oppasoma s en opa s. Resultaten GGD Gezondheidspanel Oppasoma s en opa s Resultaten GGD Gezondheidspanel Waarom een onderzoek over oppasoma s en opa s? Tegenwoordig doen ouders vaak een beroep op oma en opa als het gaat om opvang van de kleinkinderen. De

Nadere informatie

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Rapport Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Woerden, juli 2014 Inhoudsopgave I. Omvang en samenstelling groep respondenten p. 3 II. Wat verstaan senioren onder eigen regie en zelfredzaamheid?

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

Kwantitatief onderzoek naar de houding en opvattingen van Turkse en Marokkaanse jongeren jegens het conflict in de Gazastrook 1-meting Factsheet

Kwantitatief onderzoek naar de houding en opvattingen van Turkse en Marokkaanse jongeren jegens het conflict in de Gazastrook 1-meting Factsheet bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 W www.motivaction.nl Kwantitatief onderzoek naar de houding en opvattingen

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 16 t/m 19. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 16 t/m 19. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 16 t/m 19 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 17 mei 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over

Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over Rapport Marktmonitor 2015 18 September 2015 Colofon In opdracht van: Majka van Doorn Research Consultant 033 330 33

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 8 t/m 11. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 8 t/m 11. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 8 t/m 11 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 18 maart 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015 FINANCIELE ZEKERHEID GfK September 2015 1 Opvallende resultaten Meer dan de helft van de Nederlanders staat negatief tegenover de terugtredende overheid Financiële zekerheid: een aanzienlijk deel treft

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Kennis en houding van Nederlandse burgers ten aanzien van de nieuwe natuurvisie

Kennis en houding van Nederlandse burgers ten aanzien van de nieuwe natuurvisie Kennis en houding van Nederlandse burgers ten aanzien van de nieuwe natuurvisie Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Resultaten 3. Onderzoeksverantwoording Kennis en houding van Nederlandse burgers ten aanzien

Nadere informatie

Mexicaanse Griep-onderzoek (april november 2009)

Mexicaanse Griep-onderzoek (april november 2009) Mexicaanse Griep-onderzoek (april november 2009) Meteen nadat de Mexicaanse griep voor het eerst in het nieuws kwam (eind april 2009) is via Peil.nl onderzoek hiernaar gedaan onder de Nederlandse bevolking.

Nadere informatie

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa

Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa Achtergrond Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa Gemiddelde Nederlander wil meer inkomensgelijkheid Steeds meer mensen willen dat niet de EU, maar de individuele lidstaten

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

Bijlage. Behoeftepeilingen Haven- en Transportdagen Maasbracht en Nijmegen

Bijlage. Behoeftepeilingen Haven- en Transportdagen Maasbracht en Nijmegen Bijlage Behoeftepeilingen Haven- en Transportdagen Maasbracht en Nijmegen Behorend bij het rapport VMBO-opleiding Rijn- en binnenvaart in Nijmegen ; Onderzoek naar de behoefte aan een VMBO-opleiding Rijn-

Nadere informatie

TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN

TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN 22 oktober Sinds 2011 meet Bureau O+S met een signaleringsinstrument de spanningen tussen bevolkingsgroepen in Amsterdamse buurten. De

Nadere informatie

E-boeken in de Nederlandse bibliotheken Een onderzoek naar de behoefte van Nederlanders over de uitleen van e- boeken in bibliotheken

E-boeken in de Nederlandse bibliotheken Een onderzoek naar de behoefte van Nederlanders over de uitleen van e- boeken in bibliotheken Rapport E-boeken in de Nederlandse bibliotheken Een onderzoek naar de behoefte van Nederlanders over de uitleen van e- boeken in bibliotheken Project: 16013937 Datum: 8 maart 2016 Aanleiding, doelgroep

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers November 2014 GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 1 Beleggingsportefeuille GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 2 Zes op de tien beleggers

Nadere informatie

Digitaal Panel West 2012

Digitaal Panel West 2012 Meting 1: Vrij West Projectnummer: 11247 In opdracht van: Stadsdeel West Drs. Rogier van der Groep Drs. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

Kerngegevens veteranen 2017

Kerngegevens veteranen 2017 Kerngegevens veteranen 2017 Veteranenbeleid Veteranen zijn in het algemeen tevreden over het veteranenbeleid en de dienstverlening. Het meest positief zijn zij over het herdenken van omgekomen militairen,

Nadere informatie

Weinig mensen sociaal aan de kant

Weinig mensen sociaal aan de kant Weinig mensen sociaal aan de kant Tevredenheid over de kwaliteit van relaties Hoge frequentie van contact met familie en vrienden Jongeren spreken of schrijven hun vrienden elke week 15 Drie op de tien

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin AFM Consumentenmonitor Q3 009 Kredietwaarschuwingszin GfK Michel van der List Marcel Cools/ Niek Damen Indeling Rapportage Kredietwaarschuwingszin 1 Onderzoeksverantwoording Kennisvragen Kredietwaarschuwingszin

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 44 t/m Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 44 t/m Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 44 t/m 47 2015 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 23 november 2015 Projectnummer: 20645 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting

Nadere informatie

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen FACTSHEET Thema: Veiligheid, Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen Publicatiedatum: oktober 2010 Bron: Bureau O+S Toelichting Ingevoegd rapport geeft goed weer hoe Amsterdammers

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS - NETHERLANDS VRAAG 10 Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de werelpolitiek mengen?

Nadere informatie

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten in detail Type beleggingsverzekering en wijze van afsluiten Kennis van- en informatie over de

Nadere informatie

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Behorende

Nadere informatie