lsolatieboxen met of zonder sluis?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "lsolatieboxen met of zonder sluis?"

Transcriptie

1 lsolaieboxen me of zonder sluis? Modelonderzoek naar he risico voor kruisinfecies bij verschillende bouwkundige onwerpen voor een medium-care verpleegafdeling in he Wilhelmina Kinderziekenhuis e Urech SOLATON ROOMS WTH OR WTHOUT ARLOCKS? A model survey on he risk of cross conaminaion in various archiecural designs for a medium-care nursing deparmen in he Wilhelmina Child Hospial, Urech, The Neherlands. ng. Ph.J. Ham* r. A.D. Lemaire" Samenvaing Voor de nieuwbouw van he Wilhelmina Kinderziekenhuls e Urech werd een onderzoek gedaan naar he besmeingsrlsico in een medium-care verpleegafdellng bij he al of nie oepassen van slulzen. Me behulp van een venllalemodel en een wee dimenslonaal sromlngsmodel werd aangeoond da dl zonder sluls voldoende kan worden beperk door n de gang he venilalevoud e verhogen, de verblljfsduur van de paien e beperken en de luch via lijnroosers boven de deuren oe e voeren. lnleiding n de nieuwbouw van he Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ) e Urech zullen 3 medium care verpleegafdelingen warden ingerich me elk 12 isolaiekamers voor normale isolaie. He beref hierbij paienen me een (mogelijk) verhoogd infecierisico of (mogelijk) infecueuze paienen. Volgens he Programma van Eisen (PVE) Academische Ziekenhuizen dienen zulke boxen e warden uigevoerd me sluizen. He WKZ vraag zich af of he ui oogpun van besmeingsrisico is oegesaan de boxen zonder sluis ui e voeren en welke exra luchechnische maaregelen daarvoor nodig zijn. De argumenen om bij voorkeur geen sluis oe e passen zijn: - Er word een aanzienlijke ruimebesparing bereik; - De bouwkosen warden gereduceerd; - Alie boxen zijn uniform; - De paien zal zich minder geysoleerd voelen; - Een sluis vorm een opische barriere; - Me di syseem da in he huidige gebouw word oegepas zijn goede ervaringen opgedaan waarbij vrijwel geen kruisinfecies warden geconsaeerd. Om een vergelijking mogelijk e maken van he infecierisico bij he al of nie oepassen van een sluis werd door de afd. Binnenmilieu, Bouwfysica en lnsallaies van TNO BOUW in opdrach van he WKZ een vooronderzoek uigevoerd me behulp van een venilaiemodel. n di model werd voor de beide plaegronden nagegaan hoe de verspreiding van kiemen plaasvind wanneer een zekere rouing van een nieuwe paien en van he personeel door de afdeling word aangenomen. Laer vond een aanvullend onderzoek plaas om e komen o een concree onwerp van he luchsyseem. Gebruik makend van een weedimensionaal sromingsmodel werd bepaald da he besmeingsrisico nog verder kan worden verkleind door oepassing van lijnroosers in de gangen voor de oevoer van verse luch. Summary For a medium-care nursing deparmen He vooronderzoek plaegrond me en zonder oepassing n a new chlldrens hospial in Urech, He vooronderzoek me he venilaiemo van een sluis. De uigangspunen hierbij The Neherlands, an invesigaion was del voor kiemconcenraies werd in wee zijn vrij ongunsig gekozen om aan e carried ou o compare he nfecion fasen uigevoerd: onen welke facoren serk van invloed risks wih and wihou air locks. zijn op de verspreiding van kiemen. Compuer simulaion poined ou ha Fase 1: using no air lock is accepable by raising Als eerse orienaie werd een vergelijhe Fase 2: venilaion rae and limiing he kend onderzoek uigevoerd naar een Hierbij werd voor de siuaie zonder remaining ime of he paien in he sluis aangeoond da de verspreiding corridor. Furher reducion can be van kiemen laag gehouden kan worden brough ou by using line grids above door een aanal exra maaregelen. De he room doors for he supply of air in TNO-BOUW, afdeling Binnenmilieu, e nemen maaregelen werden in overleg he corridor. Bouwfysica en insallaies me he WKZ gekozen. KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember) 269

2 Uigangspunen blj de modelvorming Doorda di deel van he onderzoek plaasvond in een sadium da nog geen concree bouwkundige gegevens bekend waren werd uigegaan van de bouwkundige voorzieningen zoals deze in he Programma van Eisen (PVE) voor Academische Ziekenhuizen (1), (Kinderverpleging code 1.11) zijn aangegeven: - Bij de concenraieberekeningen is uigegaan van een afgife van kiemdragende deeljes door de paien van 2000 KVE per minuu. Di geal is wellich discuabel maar voor de berekeningsresulaen is deze aanname nie van groo belang omda de e berekenen verdunning in feie onafhankelijk is van de bronserke. Nadere gegevens over de afgife van kiem- lsolalekamer afmeingen lxbxh 4,6 x 2,6 x 2,7 = 32 ml klimaacode: 5Ua d.w.z.: venileren me 100% buienluch, venilaievoud 5, een niveau onderdruk. luchoevoer 160 ml/h deurbreede 1,20 m sluis afmeingen lxbxh 1,4 x 2,6 x 2,7 = 10ml klimaacode 8Xaa d.w.z.: venileren me 100% reourluch (ui andere verrekken), venilaievoud 8, wee drukniveaus onderdruk deurbreede 1,20 m Gang De gang word nie behandeld in he PVE. n verband me he beddenranspor word uigegaan van een breede van de gang van 2,4 m. afmeingen over drie kamers lxbxh= 2,6 x 2,4 x 2,7 = 17 ml Overige uigangspunen - Wanneer een paien me een infecueuze zieke naar een van de boxen word gebrach zal de concenraie van kiemdragende deeljes nie overal in de gang gelijk zijn omda zich over de gehele ganglenge afwisselend oe- en evenueel afvoerroosers zullen bevinden. Bij de modelvorming is er daarom vanui gegaan da voor de berekening van de concenraie in de gang slechs een gangdeel moe warden beschouwd er lenge van 3 boxen (inhoud 3 x 17 = 51 ml). n he model word verder aangenomen da er in di gangdeel volledige menging van luch plaasvind. - Om een bewuse sromingsriching door de deurkieren e handhaven moe bij oepassing van een sluis worden uigegaan van een luchranspor van minimaal 90 ml/h per deur. Hierui volg da he venilaievoud in de gang nie lager gekozen kan worden dan: 3 x = 5,3. n de siuaie zonder sluizen word een venilaievoud van 10 aangehouden. dragende deeljes door paienen me een besmeelijke zieke zijn bij he WKZ nie bekend. Verder is aangenomen da de verspreiding van KVEs uisluiend door venilaie plaasvind. - Bij de concenraieberekeningen is verder uigegaan van een emperauurverschil over een geopende deur van 1 K. Door deze aanname zal er in he model bij een geopende deur een wederzijdse luchuiwisseling ussen de beide verrekken plaasvinden van ca 500 m 3 /h. - Bij de concenraieberekeningen is in fase 1 van de volgende rouing van paien en personeel uigegaan: me sluis (zie figuur 1) ijd aciviei paien kom de gang in, overige deuren dich deur sluis 2 word geopend en blijf 30 sec. open, daarna gaa deur kamer 2 gedurende 30 sec. open beide deuren van sluis 1 worden geopend en de paien word naar kamer 1 gebrach; na 30 sec. gaan beide deuren dich deur sluis 2 word geopend en blijf 30 sec. open, daarna gaa deur kamer 2 gedurende 30 sec. open deur sluis 1 word geopend en blijf 30 sec. open. daarna gaa deur kamer 1 gedurende 30 sec. open zonder sluis (zie figuur 2) ijd aciviei paien kom de gang in, overige deuren dich deur kamer 2 word! geopend en blijf 30 sec. open deur kamer 1 word geopend en paien word! binnen gebrach; deur blijf 30 sec open deur kamer 2 word geopend en blijf 30 sec. open deur kamer 1 word geopend en blijf 30 sec. open Berekeningsresulaen Fase 1 n de figuren 1 en 2 zijn de onwerpcundiies voor de beide varianen van de plaegrond weergegeven. Via een gemeenschappelijk leidingne word per kamer 160 m 3 /h oegevoerd. Bij he syseem me sluis (figuur 1) word deze luch ezamen me de ui de gang oversromende luch (90 m 3 /h) via de sluis afgevoerd die hierdoor zowel en opziche van de gang als en opziche van de kamer een onderdruk verkrijg. n de gang word per 3 kamers 270 m 3 /h oegevoerd. He drukniveau in de gang is lager geseld dan in de res van he ziekenhuis. Hiermee word een exra beveiliging verkregen legen he verspreiden van luch vanui de isolaie-afdeling naar andere delen van he ziekenhuis. He vanui he ziekenhuis naar de gang oversromende luchdebie kan in mindering warden gebrach op de oevoer in de gang. Bij he syseem zonder sluis (figuur 2) word per kamer 250 m 3 /h afgezogen om een onderdruk van de kamer en opziche van de gang e bewerkselligen. n de gang is een hoger venilaievoud (he aanal luchwisselingen per uur) bewerkselligd door en opziche van de siuaie me sluis exra luch oe-en af e voeren. Hierdoor word een serkere verdunning van evenueel aanwezige kiemen in de gang nagesreefd. Voor he drukniveau in de gang geld hezelfde als voor de siuaie me sluis. He vanui he ziekenhuis oversromende luchdebie kan in mindering warden gebrach op de luchoevoer in de gang me behoud van hezelfde venilaievoud. Ui de figuren 1 en 2 is af e leiden da bij he syseem zonder sluizen in oaal meer luch (990 m 3 /h) word verbruik 270 KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember)

3 G G kamer 1 kamer 2 G , so 0 0. sluis 1 sluis 2 29) gang G) sluis Luchranspor in m3/h (20 Drukniveau in Pa Figuur 1. Onwerpsiuaie me sluizen (fase 1) kamer 1 kamer 2 0 kamer , gang G) Luchranspor in m3/h (20 Drukniveau in Pa Figuur 2. Onwerpsiuaie zonder slulzen (fase 1) KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember) 271

4 () E > r , v,_.,,...--ah= 12:00,,/,,,,,,, ; ;, ;,,,"",",,// 1/ / / - ang amer kamer k amer sluls ,,,_-- -,, /\ / - i 12: ls 12 :30 12:45 13:00 -.ljd Cur-en) Flguur 3a. Berekend concenralever/oop voor onwerp me sluls (fbse 1) gang amer 1 kamer 2 kamer 3 sluls l > e > r i j i i i r 0 / )! ; :00 12: 15 12:30 12:45 13: jd Cur-en) Flguur 3b. Als flguur 311, mer andere schaal 272 KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember)

5 ang kamer amer k amer Cf) e w > l / / /,/,/,/ ",,,," \,_., : 15 12:30 12: 45 -ljd Curen) 13:00 Figuur 4a. Berekend concenraieverloop voor onwerp zonder sluis (fase 1) gang Kamer 1 kamer kamer 3 60 Cf) e 40 l 20 12: 15 12:30 12:45 -jd Curen) 13:00 Figuur 4b. As figuur 4a, me andere schaal KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember) 273

6 dan bij he syseem me sluizen (750 m 3 /h), hegeen consequenies heef voor de kanaalafmeingen en he energiegebruik. n de figuren 3a en 4a zijn de berekende kiemconcenraieverlopen weergegeven voor de siuaies me en zonder sluis. n de figuren 3b en 4b zijn dezelfde resulaen weergegeven me een andere schaal voor de y-as. Er blijk he volgende: - Door he lagere venilaievoud in de gang bereik de gangconcenraie een hogere waarde bij oepassing van sluizen. Bij oepassing van sluizen dringen geen kiemen door o in kamer 3 waar de deuren seeds gesloen blijven. Bij he syseem zonder sluizen reed di wel op. n kamer 1, waar de besmee paien word verpleegd, bereik de kiemconcenraie door he hogere venilaievoud bij he syseem zonder sluizen een lagere waarde dan bij he syseem me sluizen. Ook word hierbij de eindwaarde sneller bereik. Wanneer he personeel zich naar kamer 2 begeef erwijl een nieuwe paien zich in de gang bevind, zullen bij beide sysemen kiemen vanui de gang in deze kamer doordringen. De concenraie bij oepassing van sluizen blijf echer ongeveer 3 maal zo laag als bij he syseem zonder sluizen. - Wanneer om u he personeel kamer 1 verlaa zal in beide gevallen de concenraie in de gang opnieuw oenemen. Bij he syseem zonder sluizen resuleer di evens in een concenraiesijging in de overige paienenkamers. Bij he syseem zonder sluizen reed geen uiwisseling op zolang de deuren gesloen blijven. Fase 2 n figuur 5 is de onwerpsiuaie gegeven van he syseem zonder sluizen, waarbij is uigegaan van beer sluiende kamerdeuren. Doorda nu minder luch vanui de gang naar de kamers oversroom moe in de gang meer luch worden afgevoerd voor handhaving van hezelfde venilaievoud. He venilaievoud in de kamers neem af doorda er minder luch word afgevoerd. Bij de concenraieberekeningen is evens uigegaan van een ander ijdschema voor de rouing waarbij word aangenomen da de verblijfsduur van de paien in de gang en de ijdsduur da deuren geopend blijven door een goede discipline serk kunnen worden bekor: ijd aciviei paien kom de gang in, overige deuren dich deur kamer 2 word geopend en blijf 10 sec. open deur kamer 1 word geopend en paien word binnen gebrach; deur blijf 10 sec open deur kamer 2 word geopend en blijf 10 sec. open deur kamer 1 word geopend en blijf 10 sec. open n de figuren 6a en 6b zijn de berekeningsresulaen voor deze siuaie weergegeven. Vergelijking me de figuren 4a en 4b leer he volgende: - De korere verblijfsduur van de paien: in de gang heef o gevolg da de concenraie in de gang aanzienlijk lager blijf. De concenraie in kamer 3, waar de deur seeds gesloen blijf, loop! bij de aangenomen uigangspunen slechs op o ruim 2 KVE/m 3 wanneer een nieuwe pain over de gang word vervoerd. De concenraie in kamer 2 waar de deur wee maal word! geopend erwijl kamer 1 kamer 2 kamer Luchranspor in m3h (20 Drukniveau in Pa Figuur 5. Onwerpsiuaie zonder slulzen me beer sluiende deuren (fase 2) 274 KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember)

7 = gang Kamer - - kamer k ame r (") E w > v: :00,,,,,,,/,,, /, " " " 12: l 12: 30 12:45 13;00 -ijd (uren) Figuur 6a. Berekend concenrafeverloop voor onwerp zonder sluis (fase 2) 40 = gang Kamer ---- kamer = k ame r 3 (") E w > 20 12: 15 12:30 12:45 13:00 -i jd (uren) Figuur 6b. Als flguur 6a, me andere schaa/ KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember) 275

8 de paien nog op de gang verblijf, sijg nie verder dan o 3 KVE/m 3 Deze waarde is lager dan in figuur 3b waar deze concenraie ondcj.nks de aanwezigheid van sluizen, door een nonchalaner gebruiksparoon oploop o ca 15 KVE/m 3. Conclusies ul he vooronderzoek Ui he vooronderzoek blijk da een syseem zonder sluizen accepabel is wanneer aan de volgende crieria word voldaan: - Er dien groe aandach e warden geschonken aan de luchdichheid van de gevels en de scheidingswanden ussen de isolaiekamers. lndien de scheidingswanden me dubbele glaspanelen warden uigevoerd word een exra bescherming verkregen door de spouw ussen de ramen op he drukniveau van de gang e brengen. - Verhoging van he venilaievoud in de gang beeken een verlagi,ng van de kiemconcenraie in de gang en dus van de ui de gang naar de paienenkamers oversromende luch. Verhogi ng van he venilaievoud beeken evens da de concenraie sneller afneem. - De verblijfsduur van een besmee paien in de gang dien o een minimum beperk e blijven, de deur dien zo snel mogelijk na he binnenbrengen in de isolaiekamer e warden gesloen. - Ook bij he bereden of verlaen van de overige isolaiekamers dienen de deuren zo kor mogelijk geopend e blijven omda er ook dan luchuiwisseling me de gang plaasvind. - He beer sluiend maken van de deuren verlaag de luchuiwisseling ussen de gang en de paienenkamers, alhans bij gesloen deuren. Aangezien bij he openen van de deuren och een zekere uiwisseling van luch me de gang zal plaasvinden is he nie nodig ui e gaan van zeer goed sluiende deuren. Toepassing van zeer goed sluiende deuren verhoog evens he risico van luchuiwisseling via evenueel aanwezige kieren in de scheidingswanden omda de drukverschillen ussen de kamers onderling serk kunnen varieren ijdens he openen van de deuren. Luchuiwisseling via he gemeenschappelijk kanalensyseem is dan ook nie ondenkbaar. - De luchuiwisseling bij geopende deur is o.a. afhankelijk van he opredende emperauurverschil over de deur. Een goede emperauurregeling is daarom een vereise. Aanvullend onderzoek naar de gangvenilaie n figuur 7 is de plaegrond van een der medium-care-afdelingen weergegeven zoals deze definiief zal warden uigevoerd. De maavoering sem nie geheel overeen me de uigangspunen in he vooronderzoek; zo is de deurbreede vasgeseld op 1,10 m, erwijl hiervoar in he vooronderzoek 1,20 m was aangehouden. Me behulp van een venilaiemodel werd de gewense drukhierarchie hiervoor bepaald zoals in de. plaegrond is aangegeven. Er val af e leiden da de gang nie overal dezelfde breede heef en ook nie alleen langs paienenkamers is gesiueerd. He gevolg hiervan is da he handhaven van een venilaievoud van 10 in de gehele gang o een aale luchaevaer van 6700 m 3 /h zou leiden. He is echer nie noodzakelijk he vereise venilaievoud van 10 voor de gehele gang e laen gelden waarvoor de volgende argumenen gelden: - n he voorgaande werd reeds geseld da bij de modelberekeningen werd uigegaan van een plaaselijk verhoagde concenraie in de omgeving waar de paien zich bevind en da daar dan ook plaaselijk he hoge venilaievoud moe heersen. n verband me vermindering van he infeciegevaar kan ervan warden uigegaan da seeds slechs een paien (zo snel mogelijk) naar de isolaiebax zal warden geransporeerd. De e verwachen kiemconcenraie zal daarar:n seeds lager zijn naarmae de afsand o deze paien graer word. - Verder is aangenomen da alleen besmeingsgevaar voor andere Q) Q) Q)..jQ_ luchranspor in m 3 /h (20 drukniveau in Pa 18J mogelijke plaas voor afvoerrooser Figuur 7. Plaegrond me drukhierarchfe 276 KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember)

9 paienen en nie voor he verplegend personeel of bezoekers aanwezig is, zoda dezelfde eis nie hoef e warden geseld voor ganggedeelen die verder van de boxen zijn verwijderd. Er kan dan ook warden volsaan me handhaving van he hoge venilaievoud alleen in die ganggedeelen waar zich de een- en vierbedskamers bevinden. Door nu de luchoevoer alleen e laen plaasvinden in deze ganggedeelen en de afvoer alleen in de zijgangen word bovendien een dwarsvenilaie bewerkselligd waardoor he besmeingsrisico verder word verminderd. Ook voor de zijgangen kan dan warden geseld da he venilaievoud hoog is omda de aangevoerde luch, wanneer de paien zich in de zijgang bevind, geen kiemen beva en derhalve als schoon kan warden opgeva. n figuur 7 is aangegeven in welk ganggedeele de luchoevoer kan plaasvinden. Uigaande van een plafondhooge van 2.4 m en een venilaievoud van 10 kom men op een oale luchqevoer van ca 3200 m 3 /h voor 16 pail3nenkamers. Voor een ganggedeele per 3 paienenkamers kom di neer op 600 m 3 /h, erwijl hiervoor in he vooronderzoek 510 m 3 /h was aangehouden. He werd nie nodig geach hiervoor de concenraieberekeningen opnieuw ui e voeren. Als uikoms van de drukhierarchieberekening is in figuur 7 evens aangegeven welke luchransporen door deurkieren in rekening moeen warden gebrach. Voor de oale luchafvoer in de zijgangen kom men dan op 2372 m 3 /h. Onderzoek naar de wijze van luchoevoer in de gang Algemeen Een andere maaregel die nog kan warden overwogen om he besmeingsrisico verder e verkleinen is de wijze waarop de luch in de gang bij de verpleegkamers word oegevoerd. Bij de modelberekeningen is van volledige menging van luch in he beschouwde ganggedeele uigegaan. Via de aanwezige deurkier sroom deze gemengde gangluch langs de vloer gedeelelijk over naar de paienenkamers. Door de luchoevoer echer gerich langs de deur e laen plaasvinden kan wellich een groere verdunning warden verkregen waardoor de naar de paienenkamer oversromende luch nag minder kiemen beva. n di verband word gedach aan een boven de deur aangebrache spleevormige luchoevoeropening (lijnrooser) er plaase van de deur. Om he effec hiervan e onderzoeken werd gebruik gemaak van he sromingsprogramma WSH30. Me di programma is he mogelijk een driedimensionaal sromingsparoon in een ruime e berekenen. 8 g !5 16,, , S " 10 ll e ; ,., e g Figuur 8. Rekenrooser me 43 x 31 eel/en KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember) 277

10 n di geval werd echer besloen er orienaie slechs een vereenvoudigde berekeningswijze oe e passen waarbij de sroming in een wee-dimensiona\e doorsnede van de gang werd bekeken. Geomerie en randvoorwaarden Bij de 2D-benadering word! een gangdoorsnede beschouwd er breede van een deur (1,10 m). De linkerzijde van de gang word! begrensd door een muur en aan de recherzijde bevind zich de deur van de isolaiekamer. n he plafond bevind zich over de gehele breede een lijnrooser me een kierbreede van 10 mm op een afsand van 0,30 m vanaf de deur. Vanui di lijnrooser word 100 m/h verse luch schuin omlaag in de riching van de deur oegevoerd. Hiervan word 55 m/h elders in de gang afgevoerd erwijl er 45 m/h via de deurkier naar de paienenkamer oversroom. De kiemconcenraie word berekend voor een besmeingsbron die zich op 1,05 m hooge in he midden van de gang bevind. De uiblaassnelheid in he lijnrooser bedraag 2,4 m/s. Tussen de deur en de vloer bevind zich een kier van 5 mm. Door de lijnroosers e verlengen o 2 maa\ de deurbreede word aan de eis voor oevoer van 200 m 3 /h per kamer voldaan. Er is aangenomen da de verspreiding van KVEs uisluiend plaasvind door luchbewegingen. blijk 1,76 e bedragen. Oa deze waarde hoger dan 1 uival is e verklaren ui he fei da de inhouden van de gebieden me hoge concenraie door he verschil in opredende luchsnelheden graer zijn dan de gebieden me lage concenraie. n de oevoer en afvoer reden de volgende gemiddelde genormeerde concenraies op: - oevoer opening: - afvoer via gang: - afvoer via kier: 0,0 100 m 3 /h 1,11 55 m 3 /h 0,86 45 m 3 /h Oa de gemiddelde concenraie bij volledige menging 1 bedraag kan warden geconroleerd door deze waarden e relaeren aan de beschouwde luchdebieen: 55x1,11+45x0,86 = 1 He ranspor van ziekekiemen naar de isolaiekamer is dus een facor 0,86 minder en opziche van de vol\edig veloc1y m/s " <> o.so -f> LOO gemengde siuaie. Men kan echer.oak sellen da de concenraie in de kier onder de deur en opziche van de gemiddelde concenraie in de gang is eruggebrach van 1, 76 o 0,86, een reducie me 51%. Berek men de concenraie in de kier op de afvoerluch in de gang dan bedraag de reducie 23%. Welk percenage men ook haneer, zeker is da he syseem zorg voor een goede afscherming egen de plaaselijk hoge concenraies die in de gang kunnen opreden (zie figuur 11). Conslusies over geriche luchoevoer He beref hier een eerse orienaie naar he effec van geriche luchoevoer. De onderzoche mehode geef een vermindering van he ranspor van ziekekiemen naar de isolaiekamer. De berekende reduciefacoren zijn zeker afhankelijk van de plaasing van de bron van Resulaen Figuur 8 oon he rekenrooser van 43 x 31 cellen zoals di bij de berekeningen werd gehaneerd. Er is een verfijning nabij de oevoeropening en de kier aangebrach. Figuur 9 oon he berekende snelheidsparoon en figuur 10 de bijbehorende iso-vellen (lijnen van consane snelheid). De oevoerde luch sroom langs de deur omlaag als een wandje. Nabij de deur reden snelheden op ussen 0,2 en 0,4 mis. Di za\ bij he binnengaan door de deur nie als hinderlijk worden ervaren doorda de loopsnelheid hoger is. Figuur 11 oon de genormeerde kiemconcenraie. De beschouwde veronreinigingsbron is zodanig gekozen da er bij volledige menging van de luch in de gang een genormeerde kiemconcenraie zou onsaan van 1. Deze waarde kom overeen me de berekende concenraies in de gang zoals bepaa\d ijdens he vooronderzoek. De hoogse concenraies reden op nabij de veronreinigingsbron. De gemiddelde genormeerde concenraie in de gehele gang,, #,, f "..,,, ",.., 1 r 1 r, " f f " f f f or! i111\ 1!\.....,,,,,,, ".ll/l//"11" ,.. lf"",;/,//1111 " " Figuur 9. Berekend snelheidsparoon 4-.,._.,_ - - r"#"ll".mnlllll o- 4-._.-..., _..,,..,,,,._,ll l d- 4-., ;l! 278 KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember)

11 velociy m/s DAO o.so dimensionale benadering. Wellich behoor verlaging van he venilaievoud in de gang bij oepassing van di syseem ook o de mogelijkheden. Eindconclusles He blijk veranwoord de slu izen in de medium-care afdeling, me behoud van een minimaal infecierisico, acherwege e laen door de volgende maaregelen: verhoging van he venilaievoud in de gang, dwarsvenilaie in de gangen door afvoer in de zijgangen, minimale verblijfsduur van de paien in de gang. - Een verdere verbeering is nog e bereiken door de luchoevoer in de gangen e laen plaasvinden d.m.v. lijnroosers bij de oegangsdeuren o de isolaiekamers. - Ui he onderzoek is gebleken da he me behulp van geavanceerde modelechnieken mogelijk is e komen o goed onderbouwde beslissingen wanneer he gaa om he risico voor kruisinfecies bij verschillende bouwkundige onwerpen. Figuur 10. Berekende iso-ve/len Lierauur (1]Sandaard programmering Academische Ziekenhuizen, Miniserie van Onderwijs en Weenschappen, 1976 ziekekiemen. Naar verwaching zal er echer onder prakische omsandigheden alijd vermindering van he ranspor van ziekekiemen naar de isolaiekamer plaasvinden. Tegelijkerijd sijg de gemiddelde concenraie in de gang echer me een facor 1,76.o.v. de siuaie bij volledige menging. Een dergelijke sijging val ook e verwachen bij een willekeurig ander syseem van luchoevoer. De mogelijkheid besaa ook da de deurkier zich dan weleens in een gebied me hogere dan gemiddelde concenraie zou kunnen bevinden. Nader onderzoek naar deze nieuwe manier van luchoevoer is wenselijk, waarbij vergelijking me een andere wijze van luchoevoer o een beer vergelijk leid. Om de effecen die aan de uieinden van de lijnroosers opreden mede in beschouwing e nemen is he evens gewens bij evenueel vervolgonderzoek gebruik e maken van de mogelijkheden van een drie- Figuur 11. Berekende genormeerde kiemconcenraieverlopen KLMAATBEHEERSNG 21 (1992) nr 9 (sepember) 279

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland Simulaiesudie naar Mehodebreuken in he Onderzoek Verplaasingen in Nederland Bianca Wouers Cenraal Bureau voor de Saisiek bias@cbs.nl Jan van den Brakel Cenraal Bureau voor de Saisiek jbrl@cbs.nl Bijdrage

Nadere informatie

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen.

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen. My of i l er ec hni eki n er na i ona l T : +31( 0) 481461191 E : i nf o@my ogend. c om W: www. my ogend. c om Pos a dr es Wi l l em Al e x a nder s r a a 23c 6691E EGend Geen enkel lakproces is gelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei Moderne wiskunde 9e ediie Havo A deel Uiwerkingen Hoofdsuk - Formules voor groei bladzijde 00 V-a = 08, ; 870 08, ; 70 0, 8; 60 00 00 870 70 08,, gemiddeld 0,8 b De beginhoeveelheid is 00 en de groeifacor

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl) Wiskunde B (nieuwe sijl) Examen VW Voorbereidend Weenschappelijk nderwijs Tijdvak Donderdag 22 mei 3.30 6.30 uur 20 03 Voor di examen zijn maximaal 83 punen e behalen; he examen besaa ui 20 vragen. Voor

Nadere informatie

2.4 Oppervlaktemethode

2.4 Oppervlaktemethode 2.4 Opperlakemehode Teken he --diagram an de eenparige beweging me een snelheid an 10 m/s die begin na 2 seconden en eindig na 4 seconden. De afgelegde weg is: =. (m/s) In he --diagram is de hooge an de

Nadere informatie

Gebruik van condensatoren

Gebruik van condensatoren Gebruik van condensaoren He spanningsverloop ijdens he laden Als we de schakelaar s sluien laden we de condensaor op. De condensaorspanning zal oenemen volgens een exponeniële funcie en de spanning over

Nadere informatie

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen.

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen. Gemeene Ede Memo Aan : Gemeeneraad Van : College van burgemeeser en wehouders Daum : 5 okober 203 Zaaknummer : 594 Opgeseld door : Rikker Sniselaar, Adviseur geluid, luchkwaliei en exerne veiligheid Bijlagen

Nadere informatie

Blok 1 - Vaardigheden

Blok 1 - Vaardigheden 6 Blok - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Exra oefening - Basis B-a Bij abel A zijn de facoren achereenvolgens 8 : = 6 ; 08 : 8 = 6 en 68 : 08 = 6. Bij abel A is sprake van exponeniële groei. Bij abel

Nadere informatie

C. von Schwartzenberg 1/11

C. von Schwartzenberg 1/11 G&R havo A deel C von Schwarzenberg 1/11 1a m 18:00 uur He verbruik was oen ongeveer 1150 kwh 1b Minimaal ongeveer 7750 kwh (100%), maimaal ongeveer 1150 kwh (145,%) Een oename van ongeveer 45,% 1c 1d

Nadere informatie

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS Behorende bij de Bacheloropdrach HS Door: Julia Berkhou Lena Jezuia Sephen Willink Begeleider: Prof.dr. A.A. Soorvogel Daum: 17 juni 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Achergrondinformaie 3 2.1 He geij.................................

Nadere informatie

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel rends Impac op organisaie en informaievoorziening Transparanie: van bedreiging o businessmodel Transparanie is een rend die zowel in he bedrijfsleven als in de publieke secor langzaam maar zeker in krach

Nadere informatie

Testgedreven projectvoering

Testgedreven projectvoering esen Tesgedreven projecvoering Uiloop en budgeoverschrijding voorkomen In veel i-projecen worden fouen in requiremens en documenaie pas bij de esvoorbereiding ondek. Di is duur omda de fouen pas laa in

Nadere informatie

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten?

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten? IT-audi & Hoe goed ben u in conrol over de robuusheid van uw ICT-keen? Mehodiek voor bepalen van mae van beheersing van robuusheid in ICT-keens ICT-keens worden enerzijds seeds complexer en anderzijds

Nadere informatie

Samenvatting Natuurkunde 1 HAVO Beweging

Samenvatting Natuurkunde 1 HAVO Beweging Beweging Samenvaing Nauurkunde HAVO Eenparig rechlijnige beweging a Eenparig versnelde rechlijnige beweging a a = consan a = 0 m/s Oppervlake = v = 0 m/s Oppervlake = v v v v = consan v() = a Oppervlake

Nadere informatie

Rekenen banken te veel voor een hypotheek?

Rekenen banken te veel voor een hypotheek? Rekenen banken e veel voor een hypoheek? J.P.A.M. Jacobs en L.A. Toolsema Me enige regelmaa word door consumenen en belangenorganisaies gesuggereerd da banken de hypoheekrene onmiddellijk naar boven aanpassen

Nadere informatie

digitale signaalverwerking

digitale signaalverwerking digiale signaalverwerking deel 2: sampling en digiale filerechniek Hoewel we de vorige keer reeds over he samplen van signalen gesproken hebben, komen we daar nu op erug, om de ermee samenhangende effecen

Nadere informatie

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kuns Beroepsvereniging van Beeldende unsenaars BB Amserdam Gedeponeerd er griffie van de Arrondissemens-Rechbank e Amserdam d.d. 23-6-1983 onder nummer 174/1983

Nadere informatie

Evolueren met portfoliomonitoring

Evolueren met portfoliomonitoring sofware-engineering Evolueren me porfoliomonioring Toolki analyseer en visualiseer sofwaresysemen Door gebrek aan inzich beschouwen bedrijven hun sofwareporfolio vaak als weerbarsige en onbeheersbare doos

Nadere informatie

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd Tuinsijlen Tuinsijlen He aanleggen van een uin word voorafgegaan door he maken van een uinonwerp. Om de uin o een geheel e maken moe u in he onwerp rekening houden me een bepaalde uinsijl. Door allerlei

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Exponentiële formules

Hoofdstuk 1 - Exponentiële formules V-1a 4 Hoofdsuk 1 - Exponeniële formules Hoofdsuk 1 - Exponeniële formules Voorkennis prijs in euro s 70 78,0 percenage 100 119 1,19 b Je moe de prijs me he geal 1,19 vermenigvuldigen. c De BTW op de fies

Nadere informatie

Master data management

Master data management meadaa Maser daa Aanpak voor opzeen van maserdaa-programma De kwaliei van de oenemende hoeveelheid daa in ondernemingen is van groo belang. Om die kwaliei e waarborgen kan maser daa worden oegepas. De

Nadere informatie

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn.

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn. I B2.4. Onwerp van de bijsluier voor HepBQuin Informaie voor de paiën Lees deze bijsluier op een rusig momen aandachig door, ook als di geneesmiddel al eerder aan u werd oegediend. De eks kan gewijzigd

Nadere informatie

dwarsrichting Doelstellingen van dit hoofdstuk

dwarsrichting Doelstellingen van dit hoofdstuk 7 Afschuiving HOOFDSTUK in langs- en dwarsriching Ga naar www.pearsonmylab.nl voor sudiemaeriaal en oesen om je begrip en kennis van di hoofdsuk ui e breiden en e oefenen. Ook vind je daar videouiwerkingen

Nadere informatie

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl Eagevloeren Ruime creëre g Sysemen g Sysemen is gespecialiseerd in de producie en levering van Eagevloeren. Een eagevloer ook wel enresol, mezzanine, ussenvloer, verdiepingsvloer of bordes genoemd, is

Nadere informatie

Privacy en cloud computing

Privacy en cloud computing legale kaders Privacy en cloud compuing Beveiliging van persoonsgegevens in de cloud E-mail leen zich goed als cloudservice. He voordeel is da de ICT-afdeling geen eigen mailserver hoef op e zeen, wa efficiëner

Nadere informatie

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten Canonpercenages He vassellen van canonpercenages bij de herziening van erfpachconracen Juli 23 SBV School of Real Esae Drs. L.B. Uienbogaard Drs. J.P. Traudes Inhoud Blz. 1. Inleiding... 3 2. Toeliching

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B 1 vwo 2003-I

Eindexamen wiskunde B 1 vwo 2003-I Eindexamen wiskunde B vwo 2003-I Lenge Ui saisisch onderzoek is gebleken da de volwassen Nederlandse mannen in 999 gemiddeld 80,0 cm lang waren, en da er een sandaardafwijking van 2,8 cm was in de lengeverdeling.

Nadere informatie

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer IT-audi & Ousourcing in conrol Leveranciersmanagemen en hird pary reporing Via ousourcing van sandaardprocessen proberen veel organisaies hun diensverlening aan de klan e verbeeren. Om in conrol e blijven

Nadere informatie

. Tijd 75 min, dyslecten 90min. MAX: 44 punten 1. (3,3,3,3,2,2p) Chemische stof

. Tijd 75 min, dyslecten 90min. MAX: 44 punten 1. (3,3,3,3,2,2p) Chemische stof RUDOLF STEINERCOLLEGE HAARLEM WISKUNDE HAVO CM/EM T112-HCMEM-H579 Voor elk onderdeel is aangegeven hoeveel punen kunnen worden behaald. Anwoorden moeen alijd zijn voorzien van een berekening, oeliching

Nadere informatie

wiskunde A bezem havo 2017-I

wiskunde A bezem havo 2017-I Disribuieriem Een disribuieriem is een geribbelde riem die in een moderne verbrandingsmoor van een auo zi. Zo n riem heef en opziche van een keing voordelen: hij maak minder lawaai en er is geen smering

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Exponentiële functies

Hoofdstuk 3 Exponentiële functies Havo B deel Uiwerkingen Moderne wiskunde Hoofdsuk Eponeniële funies ladzijde 6 V-a Door zih in weeën e delen vermenigvuldig he aanal aeriën per ijdseenheid zih seeds me een faor is de eginhoeveelheid,

Nadere informatie

Integratiepracticum III

Integratiepracticum III Inegraiepracicum III Casus I Projecevaluaie Irrigaie landbouwgronden in Ruriania Bas Beerenhou (556622) & Cliff Voeelink (554506) Deadline casus I: 2 januari 2007 TR2 Inleiding Er zijn een hoop derdewereldlanden.

Nadere informatie

Lans Bovenberg, Roel Mehlkopf en Theo Nijman Techniek achter persoonlijke pensioenrekeningen in de uitkeringsfase. Netspar OCCASIONAL PAPERS

Lans Bovenberg, Roel Mehlkopf en Theo Nijman Techniek achter persoonlijke pensioenrekeningen in de uitkeringsfase. Netspar OCCASIONAL PAPERS Nespar OCCASIONAL PAPERS Lans Bovenberg, Roel Mehlkopf en Theo Nijman Techniek acher persoonlijke pensioenrekeningen in de uikeringsfase Techniek acher persoonlijke pensioenrekeningen in de uikeringsfase

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 2013 IB 275-1T31FD Volg u in 2013 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVC-procedure (Erkenning Verworven Compeenies)?

Nadere informatie

BINDEND ADVIES. : A te B in deze vertegenwoordigd door C te D vs E te F : No-claimteruggave : : 7 november 2007

BINDEND ADVIES. : A te B in deze vertegenwoordigd door C te D vs E te F : No-claimteruggave : : 7 november 2007 STICHTING KLACHTEN EN GESCHILLEN ZORGVERZEKERINGEN A BINDEND ADVIES Parijen Zaak Zaaknummer Ziingsdaum : A e B in deze veregenwoordigd door C e D vs E e F : No-claimeruggave : 20070983 : 7 november 2007

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 20 Aanvullende oeliching Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 20 Volg u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven hiervoor, zoals lesgeld en de uigaven

Nadere informatie

Testen aan de voorkant

Testen aan de voorkant esen als kriische Tesen aan de voorkan Opimaal rendemen halen ui s De meese organisaies zien esen als noodzakelijke en effecieve maaregel om de kwaliei van sysemen e bepalen en fouen erui e halen voorda

Nadere informatie

Softwarearcheologie als basis voor strategie

Softwarearcheologie als basis voor strategie sofware legacy Besuurlijke grip op sofware Sofwarearcheologie als basis voor sraegie Als he managemen grip wil krijgen op de sofware binnen de organisaie, kan onderzoek door onafhankelijke expers uikoms

Nadere informatie

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk Van grijs naar groen Richlijnen voor energiebesparingen in he rekencenrum Ook binnen de ICT-branche word men zich seeds bewuser van de invloed van hun acivieien op he klimaa. Seeds meer ICT-managers houden

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit I Deel Ia

Oefeningen Elektriciteit I Deel Ia Oefeningen Elekriciei I Deel Ia Di documen beva opgaven die aansluien bij de cursuseks Elekriciei I deel Ia ui he jaarprogramma van de e kandidauur Indusrieel Ingenieur KaHo Sin-Lieven.. De elekrische

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2014

Correctievoorschrift VWO 2014 Correcievoorschrif VWO 04 ijdvak nauurkunde He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde B,2 (nieuwe sijl) Examen VW Voorbereidend Weenschappelijk nderwijs Tijdvak Donderdag 22 mei 3.30 6.30 uur 20 03 Voor di examen zijn maximaal 86 punen e behalen; he examen besaa ui 9 vragen. Voor

Nadere informatie

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John Complexiei onder conrole, kosen inzichelijk? Naar een diensbare Gezien de populariei van is he goed eens erug e gaan naar de basis en e kijken naar wa SOA eigenlijk is, wa de redenen zijn om he in e voeren,

Nadere informatie

1800W. 2. De klemspanning van een batterij daalt van 14,4V naar 8V bij het belasten met 100A. Hoe groot is de inwendige weerstand van de batterij?

1800W. 2. De klemspanning van een batterij daalt van 14,4V naar 8V bij het belasten met 100A. Hoe groot is de inwendige weerstand van de batterij? Basisleersof vragen: oplossingmodel. Een accu van ol lever een sroom van 50A aan een moor. Hoe groo is de weersand (impedanie) van de moor? Hoe groo is he geleverde vermogen in W en PK? Geg. Ω 4 Gevr.?

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1 Overzich Inleiding Classificaie NP compleeheid Algorime van Johnson Oplossing via TSP Newerkalgorime Job shop scheduling 1 Inleiding Gegeven zijn Machines: M 1,,..., M m Taken: T 1, T 2,... T n Per aak

Nadere informatie

Herziening van de WWB-raming voor het Centraal Economisch Plan 2012

Herziening van de WWB-raming voor het Centraal Economisch Plan 2012 Herziening van de WWB-raming voor he Cenraal Economisch Plan 2012 CPB Achergronddocumen Maar 2012 Gijs Roelofs 1 Samenvaing In di CPB Achergronddocumen word een nieuwe ramingsregel voor he bijsandsvolume

Nadere informatie

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggeriche aanpak van pensioenvoorliching ERIK VAN DER SPEK De laase jaren is pensioenvoorliching vaak negaief in he nieuws gewees. Ui verschillende

Nadere informatie

1 Inleidende begrippen

1 Inleidende begrippen 1 Inleidende begrippen 1.1 Wanneer is een pun in beweging? Leg di ui aan de hand van een figuur. Rus en beweging (blz. 19) Figuur 1.1 Een pun in beweging 1.2 Wanneer is een pun in rus? Leg di ui aan de

Nadere informatie

Uitwerkingen Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2

Uitwerkingen Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2 Uiwerkingen Toes IEEE, Modules en Daum: 9 sepember 007 Tijd: 0.40.0 (90 minuen) Opgave I) Di is een warmmakerje. In woorden is V is de serieschakeling van, en (de parallelschakeling van 3 en 4) of V =

Nadere informatie

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken.

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken. Wa is een raining? He doel van een rainingssessie is om me he eam en de spelers vasgeselde doelsellingen e bereiken. De doelselling van de raining bepaal de inhoud van de rainingssessie. De keuze van de

Nadere informatie

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding globalisaie Zeven sappen naar succesvolle offshore uibeseding Een beheers proces voorkom eleursellingen Offshore uibeseding is een complexe manier van werken en er zijn veel verschillende onderwerpen die

Nadere informatie

Overzicht Examenstof Wiskunde A

Overzicht Examenstof Wiskunde A Oefenoes ij hoofdsuk en Overzih Examensof Wiskunde A a X min 0, X max 0, Y min 0 en Y max 000. 0 lier per minuu. Als de ank leeg is, dan is W 0, dus 00 0 0 dus 0. Na 0 minuen is de ank leeg. a Neem de

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 GEBRUIKSAANWIJZING Binnenuni voor luch-waerwarmepompsyseem en opies EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 EKHBRD011ACV1 EKHBRD014ACV1 EKHBRD016ACV1 EKHBRD011ACY1

Nadere informatie

Eierland vroeger ennu

Eierland vroeger ennu Bij een zandsuppleie word zand vanui zee me schepen naar he land gebrach. De zee neem di zand langzaam weer erug, zoda men na een aanal/aren weer erug bij af is. In vergelijking me andere oplossingen is

Nadere informatie

4.9 Berekening van dragend metselwerk onderworpen aan verticale belasting

4.9 Berekening van dragend metselwerk onderworpen aan verticale belasting De radioaciviei die mogelijk word uigesraald in consrucies, is hoofdzakelijk e wijen aan de aanwezigheid van radium (Ra 226) en/of horium (Th 232) in de kelder en in de gebruike maerialen. Ui de ondersaande

Nadere informatie

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs Aandach voor allochone sudenen in he hoger onderwijs Inhoudsopgave Samenvaing en conclusies 5 1 Inleiding 15 1.1 Achergrond van he onderzoek 15 1.2 Opze van he onderzoek 16 1.3 Analyse van de nonrespons

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Correcievoorschrif VWO 009 ijdvak wiskunde A, He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Rust en beweging

Hoofdstuk 1: Rust en beweging Hoofdsuk 1: Rus en beweging 1.1 Rus en beweging zijn relaief Ten opziche van he vlieguig is de passagier in................................................ Ten opziche van he aardoppervlak is he vlieguig

Nadere informatie

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering business alignmen case Overkoepelende aal en echnieken ArchiMae-mehode verbind archiecuurdomeinen In juli 2002 sare een aanal Nederlandse insiuen en bedrijven he projec ArchiMae. He doel is een aal voor

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholings uitgaven

Studiekosten of andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 Sudiekosen of andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure

Nadere informatie

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur archiecuur sofware Archiecuur producsofware onwikkel evoluionair Archiecuur en dynamiek van producsofware Producsofwareonwikkeling ken een voorgeschreven dynamiek waarin produc- en procesverbeeringen een

Nadere informatie

Deel 2. Basiskennis wiskunde

Deel 2. Basiskennis wiskunde Deel 2. Basiskennis wiskunde Vraag 26 Definieer de funcie f : R R : 7 cos(2 ). Bepaal de afgeleide van de funcie f in he pun 2π/2. (A) f 0 ( 2π/2) = π (B) f 0 ( 2π/2) = 2π (C) f 0 ( 2π/2) = 2π (D) f 0

Nadere informatie

Voorwoord. nuoktober. 1 Voorwoord voorzitter pensioenfonds. 2 Update van de financiële positie. 3 Eerste baan?

Voorwoord. nuoktober. 1 Voorwoord voorzitter pensioenfonds. 2 Update van de financiële positie. 3 Eerste baan? acuele informaie voor alle deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden van he pensioenfonds o Voorwoord nuoober Veel pensioenfondsen vereren in zwaar weer door de financiële crisis, vooral door de

Nadere informatie

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties 1 STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM Proocol Collegiale Visiaies Inleiding Aanleiding projec collegiale visiaie De gymnasia van de SHZG werken seeds inensiever samen aan de kwaliei van de gymnasiumopleiding,

Nadere informatie

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte Voorkom onzichbare verspilling: energiebehoefe van sofware Energie besparen dankzij zuinigere sofware De afgelopen jaren is de energie-efficiënie van ICT-sysemen al serk oegenomen als gevolg van de behoefe

Nadere informatie

- 1 - Vaststelling van de methodiek voor de rentetermijnstructuur

- 1 - Vaststelling van de methodiek voor de rentetermijnstructuur - - Vasselling mehode eneemijnsucuu Vasselling van de mehodiek voo de eneemijnsucuu Hiebij maak DNB bekend da DNB de nominale eneemijnsucuu voo he FTK wil consueen op basis van de swapcuve. Deze eneemijnsucuu

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1T12FD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen

Nadere informatie

X Y e. p n+ e. X Y e. Y(stabiel)

X Y e. p n+ e. X Y e. Y(stabiel) Faculei Bèaweenschappen Ioniserende Sralen Pracicum chergrondinformaie Eigenschappen van ioniserende sraling Bij he uizenden van ioniserende sraling röngensraling en α-, β- en γ-sraling door maerie gaa

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing IB 266-1T02FD (2464) Sudiekosen of andere scholingsuigaven Volgde u in een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven

Nadere informatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie Whiepaper One Ne Efficiëner zakendoen en innoveren me mobiele communicaie One Ne is een complee oplossing voor hosed elefonie die kosen helder en beheersbaar maak, zorg voor eenvoud en de bereikbaarheid

Nadere informatie

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00 OVERZICHT De Raad 0--0 anvang: :00 Tijd Raadzaal.0 Molendijkzaal 0.0 Vermeerzaal.0 He Plein :00 :0 Tweerichingenvarian omgeving Kersenbaan vrz: Dijkserhuis pfh: Buijelaar secr: Bongers Onwikkeling groenvisie

Nadere informatie

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op markwaardebasis Jasper Holke Klein Juni 2009 Vrije Universiei Faculei der Exace Weenschappen Sudieriching Bedrijfswiskunde en Informaica De

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1TFD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure (Erkenning

Nadere informatie

Uw auto in 3 simpele stappen

Uw auto in 3 simpele stappen Uw auo in 3 simpele sappen 1 Als financieringsmaaschappij van Fia Group Auomobiles SA is Fia Financial Soluions als geen ander op de hooge van he Ialiaanse auoaanbod. Daarnaas beschik Fia Financial Soluions

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 - Exponentiële functies

Hoofdstuk 3 - Exponentiële functies Hoofdsuk - Eponeniële funcies Voorkennis: Groeifacoren ladzijde 7 V-a 060, 80 8, - euro 079, 0, 9, 88 c 0, 98, - 998, V-a De facor waarmee je de oude prijs vermenigvuldig om de nieuwe prijs e krijgen is

Nadere informatie

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur Een risico- en kosengedreven aanpak voor archiecuur Risico- en kosenmanagemen als primair businessdoel Archiecuur is e beschouwen als een discipline die gedreven word door risico s en kosen. Risico- en

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële verbanden

Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële verbanden Hoofsuk Lineaire en exponeniële veranen lazije A: Geen lineair veran, als x me oeneem, neem y nie sees me ezelfe waare oe. B: Lineair veran, als x me oeneem, neem y sees me, oe. C: Geen lineair veran,

Nadere informatie

Multidisciplinair veranderen

Multidisciplinair veranderen archiecuur Innovaief simuleer he verandervermogen Mulidisciplinair veranderen Zorgverzekeraars hebben voordurend e maken me veranderingen in regelgeving en producen. Di vereis een goede afsemming ussen

Nadere informatie

Seizoencorrectie. Marcel van Velzen, Roberto Wekker en Pim Ouwehand. Statistische Methoden (10007)

Seizoencorrectie. Marcel van Velzen, Roberto Wekker en Pim Ouwehand. Statistische Methoden (10007) 109 Seizoencorrecie Marcel van Velzen, Robero Wekker en Pim Ouwehand Saisische Mehoden (10007) Den Haag/Heerlen, 2010 Verklaring van ekens. = gegevens onbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

Een methodische aanpak voor legacy

Een methodische aanpak voor legacy Een mehodische aanpak voor legacy Assessmens resuleren in vier mogelijke sraegieën Legacysysemen vormen een acuu probleem als onderhoud onmogelijk word door verdwijnende kennis of beëindigde onderseuning

Nadere informatie

op het interval 5, 15 betekent 5 x 15. 4b x op het interval 6, 10 betekent 6 x < 10. 5d Bij 3 < x π hoort het interval 3, π

op het interval 5, 15 betekent 5 x 15. 4b x op het interval 6, 10 betekent 6 x < 10. 5d Bij 3 < x π hoort het interval 3, π G&R havo B deel Veranderingen C. von Schwarzenberg / a b c Tussen en uur. Van en uur neem de sijging oe. Van o 6 uur neem de sijging af. Van o 8 uur neem de daling oe. Van 8 o uur neem de daling af. 6,,,,,

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2015

Correctievoorschrift VWO 2015 Correcievoorschrif VWO 205 ijdvak wiskunde C (pilo) He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor

Nadere informatie

Brandveilig Constructief Ontwerp Toepassing van de nieuwe op performantiecriteria gebaseerde ontwerpcodes

Brandveilig Constructief Ontwerp Toepassing van de nieuwe op performantiecriteria gebaseerde ontwerpcodes Toepassing van de nieuwe op performaniecrieria gebaseerde onwerpcodes Case sudie Paershofkerk Conac: Parners: Dr. Ir. Lincy Pyl Docen Bouwkunde Hogeschool voor Weenschap & Kuns Campus DE NAYER Jan De Nayerlaan

Nadere informatie

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur Trends in de inzendingen De essenies van drie jaar NK ICT Archiecuur He Nederlands Kampioenschap ICT Archiecuur is voor he eers georganiseerd in 2004 en heef o nu oe geleid o 25 archiecuurbeschrijvingen.

Nadere informatie

Lineaire processen. HAVO - CM en EM

Lineaire processen. HAVO - CM en EM PERIODE STATISTIEK, COMBINATORIEK, Lineaire en Exponeniele funcies. DERDE WEEK Lineaire processen. HAVO - CM en EM Er is een duidelijk recep voor he opsellen van lineaire (rechlijnige) formules op basis

Nadere informatie

Ze krijgt 60% korting op het basisbedrag van 1000,- (jaarpremie) en moet dan 400,- (jaarpremie) betalen.

Ze krijgt 60% korting op het basisbedrag van 1000,- (jaarpremie) en moet dan 400,- (jaarpremie) betalen. 1a 1b G&R havo A deel 1 Tabellen en grafieken C. von Schwarzenberg 1/14 Een buspakje kan door de brievenbus, een pakke nie. Een zending die voorrang krijg. 1c 5, 40. (Worldpack Basic prioriy Buien Europa

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2011 11 U verbouwde bijvoorbeeld een pand, zoda er afzonderlijke apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Draadloze communicatie

Hoofdstuk 6: Draadloze communicatie Elekronica: Tweede kandidauur indusrieel ingenieur 1 Hoofdsuk 6: Draadloze communicaie 1: Principewerking He is de bedoeling in di hoofdsuk de elemenaire principes van draadloze communicaie e besuderen.

Nadere informatie

NEMO: CPB s energievraagmodel tussen top-down en bottom-up

NEMO: CPB s energievraagmodel tussen top-down en bottom-up NEMO: CPB s energievraagmodel ussen op-down en boom-up P ETER MULDER * Samenvaing Di arikel doe verslag van he doorrekenen van vier beleidsscenario s me behulp van NEMO, he Nederlandse energievraagmodel

Nadere informatie

Sneller dan het licht?

Sneller dan het licht? Sneller dan he lich? Hoe is he mogelijk da muonen de Aarde bereiken? Een profielwerksuk in he kader van HiSPARC K. Koudsaal, V6B K. Yahya, V6C D. Zoeewei, V6B Profiel: Nauur en Techniek Vak: Nauurkunde

Nadere informatie

Cloud computing: waar begin je aan?

Cloud computing: waar begin je aan? cloud compuing Cloud compuing: waar begin je aan? Succesfacoren voor cloud compuing Cloud compuing is er en gaa nie meer weg. In 2010 sond he helemaal bovenaan in Garners hype cycle. Da geef aan da er

Nadere informatie

40 = = Kruislings vermenigvuldigen geeft 40( c + 3) = 100 c waaruit volgt dat

40 = = Kruislings vermenigvuldigen geeft 40( c + 3) = 100 c waaruit volgt dat Kern Analyse 00 ( + 0) 00 a = 0 geef S = =. We zoeken de oplossing van de vergelijking S = 85. Oplossen + 0+ 3 + 3 lever = 7. b ijd (uren) 0 3 7 7 57 percenage S 0 50 70 80 90 95 c S 80 60 40 0 O 0 0 30

Nadere informatie

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor Sae of he ar van securiy echnologie nvloed van veranderingen in de infornøie eclnologie op beveiliging Àueur: ir. Paul Overbeek Fysisch en Elekronísch Laboraoriu n - TNO Posbus 96864, 2509,JG Den Haag

Nadere informatie

Bedieningshandleiding. Draadloze schakelactor

Bedieningshandleiding. Draadloze schakelactor Bedieningshandleiding (inbouw). Funcie.. De draadloze schakelacor maak draadloos schakelen van elekrische lasen (AC 230 V ~/ 0 A) mogelijk. De draadloze schakelacor kun u evens via een impulsgeveringang

Nadere informatie

Werkboek. meer. check! Geluk. in 3Weken! Marjan van de Bult

Werkboek. meer. check! Geluk. in 3Weken! Marjan van de Bult Werkboek meer Geluk J check! in 3Weken! Marjan van de Bul www.gelukfabriek.nl Unlock your Luck vormgeving www.somehingilse.nl Alsjeblief! Hier is jouw eigen werkboek voor meer geluk in 3 weken. Misschien

Nadere informatie

Antwoordmodel VWO wa II. Speelgoedfabriek

Antwoordmodel VWO wa II. Speelgoedfabriek Anwoordmodel VWO wa 00-II Anwoorden Speelgoedfabriek Voorwaarde II hoor bij immeren Voor immeren zijn 60x + 40y minuen nodig Voor immeren zijn 80 uur dus 4800 minuen beschikbaar 60x + 40y 4800 kom overeen

Nadere informatie

t-toets met één steekproef Onderzoeksmethoden: Statistiek 3 t obs = s N Marjan van den Akker Tweezijdige t-toets met één steekproef

t-toets met één steekproef Onderzoeksmethoden: Statistiek 3 t obs = s N Marjan van den Akker Tweezijdige t-toets met één steekproef -oe me één eekproef vergelijking van één eekproefgemiddelde me een norm (een van e voren bepaald gemiddelde probleem: σ ui populaie i nie bekend en he eekproefaanal i klein (

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2014

Correctievoorschrift VWO 2014 Correcievoorschrif VWO 04 ijdvak wiskunde A (pilo) He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de

Nadere informatie

Belasting en schenken 2013

Belasting en schenken 2013 Belasing en schenken 2013 Krijg u een schenking? Dan moe u misschien schenkbelasing bealen. Doe u een schenking? Dan kun u die schenking mogelijk als gif van de belasing afrekken. In deze brochure lees

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoorde

Maatschappelijk verantwoorde groene IT MVO Meer dan alleen maar groene IT Maaschappelijk veranwoorde informaievoorziening en IT Organisaies zijn seeds meer bezig me duurzaamheid en maaschappelijk veranwoord ondernemen (mvo). De aueurs

Nadere informatie