Windmolen. Notities voor de leerkracht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Windmolen. Notities voor de leerkracht"

Transcriptie

1 Notities voor de leerkracht Windmolen Wetenschap Krachten en beweging Duurzame energie Gewicht meten Tijd meten Kracht Oppervlakte Eerlijk testen Invangen, opslaan en gebruiken van energie Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken vertragende en versnellende overbrenging Ontwerpen en maken Materialen combineren Tandraderen (met pal) Veiligheids- en stuursystemen Woordenschat Duurzame energie Kracht Oppervlakte Gewicht Hoek Vorm Vertragende overbrenging Nuttig effect Andere benodigde materialen Een bureauventilator, of een frisse bries Messing gewichtjes of modelleermassa Een stopwatch of een andere vorm van tijdmeting, met secondenwijzer Optioneel: dun karton en schaar om wieken voor de windmolen te maken LEGO, the LEGO logo and the Knob configuration are trademarks of the LEGO Group The LEGO Group. 59

2 Verbinden Jan en Jannie hebben een enorm grote en zware schatkist gevonden bij en oude mijn. Hij is echt heel zwaar en hoe hard ze ook hun best doen, ze krijgen de kist niet omhoog getrokken. De oude molen die vlakbij staat werd ooit gebruikt om water uit de mijn te pompen. Jan en Jannie vragen zich af of ze de molen kunnen gebruiken. Hector de hond heeft hard geholpen met graven om de kist vrij te maken, dus hij is behoorlijk moe. Hector loopt een stukje bij Jan en Jannie vandaan om een beetje uit te rusten - en hij vindt een lang touw. Hij rent terug en hoopt dat de kinderen een wandeling met hem willen maken met deze nieuwe honderiem. Jan herinnert zich dat hij eens in een film heeft gezien hoe een windmolen werd gebruikt om iets zwaars op te tillen - hij vertelt Jannie meteen over zijn idee. Nu kunnen ze gaan verzinnen hoe ze de schatkist omhoog kunnen krijgen! Hoe kun je met een windmolen en een touw een zware last verplaatsen? Dat gaan we uitzoeken! LEGO, the LEGO logo and the Knob configuration are trademarks of the LEGO Group The LEGO Group. 60

3 Construeren Bouw de windmolen (Alles uit boekje 8A, en boekje 8B tot bladzijde 12, stap 17). Draai de molen met de hand rond. Kunnen de wieken makkelijk ronddraaien? Als de molen stroef aanvoelt, kun je de asbussen wat losser zetten. Zorg ervoor dat alle andere elementen goed vastzitten De windmolen opzetten NB. In de startfase van het project moet je een basismodel bouwen, waarmee het testgebied wordt voorbereid. Plaats de ventilator op de vloer, in de buurt van een stopcontact Plaats het model er ongeveer 2 meter vandaan Ongeveer 2 meter van de ventilator Kies een instelling voor de ventilator en schuif het model heen en weer totdat je een afstand vindt waarbij de molen PRECIES GENOEG wind vangt om het gewicht - langzaam - op te kunnen tillen HANDHAAF DEZELFDE INSTELLING VAN DE VENTILATOR VOOR ALLE TESTS (totdat je het effect van verschillende windsnelheden gaat testen, uiteraard) Maak een streep op de vloer (b.v. met plakband) vlak vóór het basismodel. De streep geeft het begin van de veilige zone aan: erachter kunnen eventueel meerdere molens door meerdere groepen tegelijk getest worden. Controleer bij alle tests dat de molens dezelfde hoeveelheid wind ontvangen A LEGO, the LEGO logo and the Knob configuration are trademarks of the LEGO Group The LEGO Group. 61

4 Contempleren Welk aantal wieken werkt het best? Probeer te voorspellen, en onderzoek, door welke combinatie de schatkist (het gewichtsblok) het snelst opgetild wordt. Kun je uitleggen hoe dit komt? Idee: Doet de vorm van de wieken ertoe? Als er tijd voor is, zou je kunnen proberen verschillend gevormde wieken te maken van karton, maar met dezelfde oppervlakte als de wieken van het basismodel. Voorbeeld 3 is de beste combinatie Dit heeft het grootste oppervlak om windenergie mee te vangen. Verrassing! Voorbeeld 2, met a-symmetrische wieken, werkt meestal het slechtst. De combinatie is te weinig in evenwicht om effectief te kunnen zijn, hoewel hij een groter oppervlak heeft dan voorbeeld 1 met slechts twee wieken. NB. Iedere wiek heeft een oppervlakte van ongeveer 40 cm 2. Wat is de functie van het tandrad als: de last op weg omhoog is en de wind ineens stilvalt? De molen staat stil, maar de pal in het tandrad verhindert dat de zware last weer omlaag valt. Dit is een goede veiligheidsvoorziening. je het tandrad in deze positie zet terwijl de wind blaast? De molen komt tot stilstand. De krachten werken tegengesteld. je het tandrad in deze positie zet terwijl de last opgehesen is en de wind stilvalt? De molen wordt een ventilator, aangedreven door de energie die door de vallende last vrijgegeven wordt. Je krijgt dus eigenlijk de wind weer terug! Krachtmeter van elastiek Bind een elastiekje aan de hijsdraad, of zet er een weeghaak op om de tilkracht te meten die de molen kan leveren voor hij stilvalt. Meet hoeveel het elastiek uitrekt, of lees de weeghaak af. Je zult verbaasd staan van de kracht die de molen kan ontwikkelen! Tandrad Elastiekje LEGO, the LEGO logo and the Knob configuration are trademarks of the LEGO Group The LEGO Group. 62

5 Continueren Draaitollen! Hoe kunnen we energie opslaan voor later gebruik? Bij dit experiment draaien we de last met handkracht omhoog. Je kunt natuurlijk ook windkracht gebruiken, maar haal dan de vleugels van de molen af alvorens de tol los te laten. Wist je dit? De verschillende tollen wegen ongeveer: 2 g 8 g 16 g Ontkoppel de overbrenging zoals beschreven op bladzijde 14, stap 1 en bouw de 3 verschillende draaitollen, bladzijde 14, stap 16. Voeg energie toe door het gewicht omhoog te draaien en gebruik de pal in het tandrad om het gewicht omhoog te houden en de energie op te slaan Zet één van de tollen op de as Plaats het gewicht zodanig dat het over de rand van de tafel naar beneden kan vallen Koppel het tandrad los: de energie van het vallende gewicht draait de tol rond Til de hele constructie omhoog om de tol los te laten Dit vergt enige oefening, dus wees geduldig Welke tol draait het langst - en waarom? Probeer het gedrag van elke tol te voorspellen en voer meerdere tests uit Nog meer tollen Bedenk je eigen tollen en probeer of je ze nog langer of sneller kunt laten draaien. Verzin een spel met de tollen en ontwikkel je eigen puntensysteem. LEGO, the LEGO logo and the Knob configuration are trademarks of the LEGO Group The LEGO Group. 63

Een grote vis vangen. Notities voor de leerkracht

Een grote vis vangen. Notities voor de leerkracht Notities voor de leerkracht Een grote vis vangen Wetenschap Krachten Machines die werk gemakkelijker maken Eigenschappen van materialen en magneten Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen

Nadere informatie

Veegmachine. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Afstanden meten Wrijving Wetenschappelijk onderzoek

Veegmachine. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Afstanden meten Wrijving Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Veegmachine Wetenschap Afstanden meten Wrijving Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken kegelwielen, versnellende overbrenging, katrollen Testen,

Nadere informatie

Freewheelen. Notities voor de leerkracht

Freewheelen. Notities voor de leerkracht Notities voor de leerkracht Freewheelen Wetenschap Afstanden meten Aflezen en kalibreren van schaalschijven Krachten Bewegingsenergie Energie van positie (potentiële energie) Wrijving en luchtweerstand

Nadere informatie

Briefweger. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek

Briefweger. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Briefweger Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken hefbomen en tandwielen Materialen en

Nadere informatie

voorbeeld Veegmachine Aantekeningen voor de leerkracht

voorbeeld Veegmachine Aantekeningen voor de leerkracht Design en technologie Mechanismen gebruiken kegelwielen, versnellende overbrenging, katrollen Testen, alvorens verbeteringen aan te brengen Veiligheidssystemen Wetenschap Afstanden meten Wrijving Wetenschappelijk

Nadere informatie

Magno-vogel. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Eigenschappen van magneten Eigenschappen van materialen Krachten Wetenschappelijk onderzoek

Magno-vogel. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Eigenschappen van magneten Eigenschappen van materialen Krachten Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Magno-vogel Wetenschap Eigenschappen van magneten Eigenschappen van materialen Krachten Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken hefbomen, nokken

Nadere informatie

Rollend meetwiel. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Afstanden meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek

Rollend meetwiel. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Afstanden meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Rollend meetwiel Wetenschap Afstanden meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken overbrengingsverhouding, vertragende

Nadere informatie

voorbeeld Zonnewagen Aantekeningen voor de leerkracht

voorbeeld Zonnewagen Aantekeningen voor de leerkracht Wetenschap Energie omzetting Energie overbrenging Krachten en beweging Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Verbeteringen door technisch design Onderdelen aan elkaar monteren Evalueren Mechanismen

Nadere informatie

LESMODULE OVER WINDENERGIE

LESMODULE OVER WINDENERGIE YOUNG ENERGY PROJECT - STUDENTEN LESMODULE OVER WINDENERGIE Inhoudsopgave Instructiebladen Les 1 Module windenergie, Instructieblad 1.1 4 Les 1 Ontdek, Instructieblad 1.2 5 Les 2 Onderzoek, Instructieblad

Nadere informatie

krukas of as) waar de kracht de machine ingaat.

krukas of as) waar de kracht de machine ingaat. We hebben geprobeerd om de woordenlijst zo begrijpelijk mogelijk te maken zonder ingewikkelde vergelijkingen en lange verklaringen. Voor een gedetailleerder beeld van ingewikkelde begrippen als Kracht,

Nadere informatie

Hier en daar een bui

Hier en daar een bui Hier en daar een bui Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 3: De ontdekking Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart Opdracht 1: Horizonverfraaiing Verhaal deel 2: De ontdekking Opdracht 2: Laat maar draaien Opdracht 3: Steentjes

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HIER EN DAAR EEN BUI Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Leskist groene energie Pagina 11

Leskist groene energie Pagina 11 Leskist groene energie Pagina 11 Bouw een windmolen; en die moet zo hard mogelijk draaien. Omdat de ene plek op aarde warmer is dan de andere waait het altijd wel. Die wind kan een molen doen draaien.

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGEN WERKBLAD LESBRIEF 3: VLIEGEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 3) Vliegen Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Ontwerp een vliegmachine Proefvliegen: drijven op

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding VB-2009.01 Stropdas schieten Oranje Leeuw Lees voor het opzetten en gebruiken van het speeltoestel deze gebruikershandleiding zorgvuldig door. Bewaar deze gebruikershandleiding bij

Nadere informatie

LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN

LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN In dit hoofdstuk over bionica in de luchtvaart ga je zelf een propellervliegtuig bouwen en als het mag van je docent er misschien zelf wel een ontwerpen. Maar eerst verdiep

Nadere informatie

Natraject Toelichting voor de leerkracht Een Talentkrachtige les

Natraject Toelichting voor de leerkracht Een Talentkrachtige les Natraject Toelichting voor de leerkracht Ter afsluiting van het bezoek aan de Magneet zijn er twee lessen waaruit gekozen kan worden: Een korte les van 1 uur of een lesmiddag van 2 uur. Een Talentkrachtige

Nadere informatie

Bouw zelf een windmolen

Bouw zelf een windmolen Bouw zelf een windmolen Met dit bouwplan is een windmolen maken niet moeilijk! Bouw thuis of op school een echte windmolen die een klein lampje (LED) laat branden. Aan het einde van de beschrijving vind

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R EEN ADEMBENEMEND INSTRUMENT Een liedje fluiten is niet zo makkelijk. Je lippen en je tong moet je in allerlei bochten wringen. Met een muziekinstrument gaat het al een stukje makkelijker. Even blazen en

Nadere informatie

molenaarsles Opdracht 1 Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar?

molenaarsles Opdracht 1 Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar? Naam: Klas: Datum: Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar? Rik is 16 jaar en woont in een van de molens van Kinderdijk.

Nadere informatie

Waardoor vliegt een vliegtuig?

Waardoor vliegt een vliegtuig? Hiernaast zie je de Gossamer Albatross. Dit vliegtuig wordt met spierkracht (fietsen) aangedreven. De vleugels zijn bespannen met doorzichtig plastic. Het vliegtuig is ontwikkeld door NASA, de Amerikaanse

Nadere informatie

Elektronica. Opdracht. Materiaal

Elektronica. Opdracht. Materiaal Elektronica 1. Test de elektrische geleidbaarheid van de verschillende aanwezige materialen (karton, koperdraad, aluminium, water,...) door het materiaal vast te klemmen. Schets dit op een grafiek (lichtintensiteit

Nadere informatie

Inlage. Balans & evenwicht

Inlage. Balans & evenwicht Inlage Balans & evenwicht Proef 1 De weegschaal - Werkblad 1 - Pen Waar kom je eigenlijk weegschalen tegen? Maak werkblad 1. Proef 2 In de winkel - Werkblad 2 - Lege verpakkingen - Pen In de winkel zijn

Nadere informatie

Hoe laat je een vaartuig met een elastiekmotor voortbewegen?

Hoe laat je een vaartuig met een elastiekmotor voortbewegen? Hoe laat je een vaartuig met een elastiekmotor voortbewegen? Er zijn in jouw klas wellicht al verschillende leerlingen met het vliegtuig op vakantie geweest. Maar zijn er ook die al eens gevaren hebben,

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HET DUIZELT VOOR JE OGEN Maar je hersenen maken er een mooie film van. Met een speciale ronddraaiende trommel met spleetjes: een zoötroop, kunnen jullie je eigen bioscoop maken. Maak allebei een aantal

Nadere informatie

Working with parents. Models for activities in science centres and museums

Working with parents. Models for activities in science centres and museums Working with parents. Models for activities in science centres and museums 1 Indice VOERTUIGEN DIE ROLLEN MECHANICA... 3 1. Kort overzicht van de activiteiten in de workshop... 3 2. Doelstellingen... 3

Nadere informatie

We hebben 3 verschillende soorten van wrijving, geef bij elk een voorbeeld: - Rollende wrijving: - Glijdende wrijving: - Luchtweerstand:

We hebben 3 verschillende soorten van wrijving, geef bij elk een voorbeeld: - Rollende wrijving: - Glijdende wrijving: - Luchtweerstand: Lespakket wrijving Inleiding Wrijving is een natuurkundig begrip dat de weerstandskracht aanduidt, die ontstaat als twee oppervlakken langs elkaar schuiven, terwijl ze tegen elkaar aan gedrukt worden.

Nadere informatie

Jet-Net Webcast Lesmodule Natuurkunde 2016 (Natuurkunde)

Jet-Net Webcast Lesmodule Natuurkunde 2016 (Natuurkunde) Jet-Net Webcast Lesmodule Natuurkunde 2016 (Natuurkunde) Informatie voor de docent Inleiding De Jet-Net Webcast is een online gastles, die live wordt uitgezonden via internet en te volgen is voor verschillende

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

Krachtpatsers. Primair Onderwijs. Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam tel 0900 91 91 200 ( 0,10 p/min.) info www.e-nemo.nl e-mail info@e-nemo.

Krachtpatsers. Primair Onderwijs. Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam tel 0900 91 91 200 ( 0,10 p/min.) info www.e-nemo.nl e-mail info@e-nemo. Krachtpatsers Primair Onderwijs ontdekkingsreis tussen fantasie en werkelijkheid Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam tel 0900 91 91 200 ( 0,10 p/min.) info www.e-nemo.nl e-mail info@e-nemo.nl LESMATERIAAL KRACHTPATSERS

Nadere informatie

Werkbladen In de klas. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas

Werkbladen In de klas. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas Werkbladen In de klas Energie Naam onderbouw havo/vwo School Klas Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene stroom en duurzaamheid. Je hoort er vast wel eens iets over. Maar wat betekent

Nadere informatie

Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo

Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo 1 Arbeid verrichten 1 a) = 0 b) niet 0 en in de richting van de beweging c) =0 d) niet 0 e tegengesteld aan de beweging 2 a) De wrijvingskracht

Nadere informatie

Tevens is deze proefles ideaal als voorbereiding op de Mad Science workshop Structuren en Hefbomen die via deze link te boeken is.

Tevens is deze proefles ideaal als voorbereiding op de Mad Science workshop Structuren en Hefbomen die via deze link te boeken is. Lesbrief Structuren en Hefbomen : Voor u ligt een begeleidende lesbrief van Mad Science die u in uw eigen klas kunt gebruiken. De les bevat enkele experimenten die de kinderen zelf in de klas uit kunnen

Nadere informatie

Windturbine. Bouwplan

Windturbine. Bouwplan Windturbine Bouwplan Bouwplan Om onderstaande windturbine te maken kun je de aanwijzingen volgen die op deze pagina s staan. Deze turbine wordt een Savonius windturbine genoemd. Natuurlijk kan je bij elke

Nadere informatie

Archeologen logboek Namen:....

Archeologen logboek Namen:.... Archeologen logboek Namen:... Bladzijde 1 De antwoorden op deze vragen kun je vinden bij de internetsites die bij opdracht 1 op de WebQuest staan. Vul de antwoorden in de piramide in. De letters in de

Nadere informatie

WIELEN. STAP 3 Monteer op dezelfde manier een as met het kleine wiel. Verbind ze met het elastiek.

WIELEN. STAP 3 Monteer op dezelfde manier een as met het kleine wiel. Verbind ze met het elastiek. 1 WAT GA JE DOEN? Je gaat ontdekken wat er gebeurt als je grote en kleine wielen met een elastiekje verbindt. Wat gebeurt er als je aan het grote wiel draait en aan het kleine? We gaan ook nog een kleurenmenger

Nadere informatie

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 1: Sunny Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel Opdracht

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: SUNNY Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL Copyright

Nadere informatie

Tandwielen. Katrollen

Tandwielen. Katrollen Met tandwielen kun je beweging van het ene apparaat overbrengen op een ander. Er zijn veel verschillende soorten tandwielen en de meeste apparaten maken er gebruik van. Met het aantal tandwielen kun je

Nadere informatie

Wijzer Techniekkit Overbrengingen

Wijzer Techniekkit Overbrengingen 1. Inhoud Techniekkit Overbrengingen De onderdelen voor de Techniekkit Overbrenging zijn te bestellen bij Opitec (www.opitec.nl). Onderdeel Artikelnr. Aantal Eigenschappen Katrollen 601.113 7 Ø 60 mm,

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe kun je dingen warm houden?

Kernvraag: Hoe kun je dingen warm houden? Kernvraag: Hoe kun je dingen warm houden? Naam leerling: Klas: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Hoe kun je dingen warm maken 1. Stel je voor dat je de temperatuursensor zo warm mogelijk moet maken

Nadere informatie

Elektronica. Opdracht. Materiaal

Elektronica. Opdracht. Materiaal Elektronica 1. Test de elektrische geleidbaarheid van de verschillende aanwezige materialen (karton, koperdraad, aluminium, water,...) door het materiaal vast te klemmen. Schets dit op een grafiek (lichtintensiteit

Nadere informatie

Beweegpakket VAL-net. oefeningen voor patiënten

Beweegpakket VAL-net. oefeningen voor patiënten Beweegpakket VAL-net oefeningen voor patiënten INLEIDING 3 OEFENINGEN 4 MEER INFORMATIE 32 2 Beste kinesitherapeut, Inleiding Dit Beweegpakket VAL-net bestaat uit een selectie van oefeningen die u kunt

Nadere informatie

Liggen of leggen / kennen of kunnen

Liggen of leggen / kennen of kunnen maart 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Liggen of leggen / kennen of kunnen Liggen of leggen / kennen of kunnen tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof 1 Weet je wat mijn kip

Nadere informatie

Lcd scherm ipod Classic Installatie handleiding

Lcd scherm ipod Classic Installatie handleiding 1. De ipod Classic is erg moeilijk open te maken zonder schade aan te richten. Ga dus uiterst voorzichtig te werk! Zorg ervoor dat de ipod vergrendeld is voordat u verder gaat. 2. Om de ipod open te maken

Nadere informatie

Oefeningen voor de knie

Oefeningen voor de knie Oefeningen voor de knie Spierkracht verbeterende oefeningen voor de knie: Het is belangrijk om een goede spierkracht te hebben, mede omdat de spieren helpen bij schokabsorptie. Door een goede spierkracht

Nadere informatie

Voorspellen en tekst lezen

Voorspellen en tekst lezen Voorspellen en tekst lezen 1. Lees de uitleg. Als je gaat lezen, doe je eerst een voorspelling. Waar zou de tekst over gaan? Kijk eerst goed hoe de tekst eruitziet. Want je kunt aan de buitenkant van de

Nadere informatie

Leergebied: Noord. Energie. Geschiedenis Nederland. omzetting

Leergebied: Noord. Energie. Geschiedenis Nederland. omzetting Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Noord Energie Ontwerpen Geschiedenis Nederland omzetting Toepassen Reflectie Nederland is een molenland. Toch hebben we in Nederland niet de meeste molens

Nadere informatie

BOUW JE EIGEN WEERSTATION

BOUW JE EIGEN WEERSTATION BOUW JE EIGEN WEERSTATION Als je wilt weten wat voor weer het is, dan moet je de verschillende weerselementen kunnen meten. Met enkele heel gewone dingen kan je jouw eigen weerstation bouwen. De thermometer

Nadere informatie

PLANTEN GROEIEN. Stappenplan. Benodigdheden. Apps. Tijd ZADENRACE

PLANTEN GROEIEN. Stappenplan. Benodigdheden. Apps. Tijd ZADENRACE Stel 4 onderzoeksvragen op Maak een goede opstelling Noteer je resultaten in de tabel ZADENRACE Vooraleer we aan de grote opdracht beginnen moeten we planten hebben. Zoals je wel weet, gebeurt de voortplanting

Nadere informatie

Cursus Rust. Het Slotervaart, een ziekenhuis met ambitie KINDERGENEESKUNDE TELEFOONNUMMER 020-512 45 42

Cursus Rust. Het Slotervaart, een ziekenhuis met ambitie KINDERGENEESKUNDE TELEFOONNUMMER 020-512 45 42 Het Slotervaart, een ziekenhuis met ambitie Het Slotervaartziekenhuis, een opmerkelijk en ambitieus ziekenhuis in Amsterdam. In een informele en vertrouwde omgeving werken wij aan innovatieve medische

Nadere informatie

Wijzer Techniekkit Energieomzetting

Wijzer Techniekkit Energieomzetting 1. Inhoud Techniekkit Energieomzetting De onderdelen van de Techniekkit energieomzetting zijn te bestellen bij Opitec (www.opitec.nl). Sommige onderdelen zijn te gebruiken uit het ontdekdoosje of uit de

Nadere informatie

Lessenserie De hellingbaan

Lessenserie De hellingbaan - Bovenbouw - Lessenserie De hellingbaan Een lessenserie over het experimenteren met de hellingbaan en de strategie controleren van variabelen. Met dank aan leerkrachten en leerlingen van basisschool De

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Ga je mee om de wonderlijke wereld van de zintuigen te ontdekken? Linda van de Weerd

Ga je mee om de wonderlijke wereld van de zintuigen te ontdekken? Linda van de Weerd Ga je mee om de wonderlijke wereld van de zintuigen te ontdekken? 1 Linda van de Weerd Inhoud Moet je horen! 3 Trillingen 4 Luister! 5 Hard en zacht 6 Dichtbij en ver weg 7 Hoog en laag 8 Doof zijn 9 Moeilijke

Nadere informatie

Handleiding 496.142. - het innovatieve Fiskars embossing-systeem is zonder lichtbak te gebruiken.

Handleiding 496.142. - het innovatieve Fiskars embossing-systeem is zonder lichtbak te gebruiken. is uniek Handleiding 496.142 - embossing is een klassieke knutseltechniek met papier. - de ShapeBoss is uitgerust met een groot werkvlak. - het innovatieve Fiskars embossing-systeem is zonder lichtbak

Nadere informatie

Weerstand bestaat globaal uit 3 typen:

Weerstand bestaat globaal uit 3 typen: Zaterdagavond 20-22 uur theorie: stromingsleer voor sailors - theorie van stroming, vleugelprofielen, vormweerstand, oppervlakte weerstand, laminair, turbulent, rompweerstand. - windmolen, vliegtuig, dolfijnen

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe reflecteren de. verschillende materialen licht?

Kernvraag: Hoe reflecteren de. verschillende materialen licht? Kernvraag: Hoe reflecteren de verschillende materialen licht? Naam: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1. Wat gebeurt er als er licht op een spiegel valt? 1. In dit experiment heb je een zaklamp

Nadere informatie

Leaflet. Connector Ability. Brochure kandidaten. Touwbaan 1 4205 AB Gorinchem T 0183-693939 E info@interselect.nl www.interselect.

Leaflet. Connector Ability. Brochure kandidaten. Touwbaan 1 4205 AB Gorinchem T 0183-693939 E info@interselect.nl www.interselect. Leaflet Connector Ability Brochure kandidaten Touwbaan 1 4205 AB Gorinchem T 0183-693939 E info@interselect.nl www.interselect.nl Inhoud 1 Waarom deze brochure? 2 2 Waarom wordt er getest? 2 3 Wat is de

Nadere informatie

NEDERLANDS. Plaatselijke telefoonnummers voor de klantendienst kunt u vinden op: G-01 rev.

NEDERLANDS. Plaatselijke telefoonnummers voor de klantendienst kunt u vinden op: G-01 rev. Bedoeld voor gebruik met de Apple 21.5 imac en 27 imac (eind 2012 en nieuwer). Maximum totaalgewicht (inclusief de imac, het toetsenbord en de muis) mag niet groter zijn dan 11,34 kg. For the latest User

Nadere informatie

oktober 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Smoezen

oktober 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Smoezen oktober 2012 vanaf 9 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Smoezen Smoezen 1 Zou je helpen met de afwas? Roep je: Nee, dat zal niet gaan! Ik moet op mijn kamer blijven tot mijn huiswerk is gedaan.

Nadere informatie

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science 1 2 3. 9 8 7 E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Wat je nodig hebt: Voor de motorhouder: Voor de ventilator: 1 grote houten schijf

Nadere informatie

Clicker Training. Train uw pup met de clicker training. Uw pup leren wat zijn naam is:

Clicker Training. Train uw pup met de clicker training. Uw pup leren wat zijn naam is: HIL02347 P&K Puppy Clicker NL 19/10/07 14:34 Page 1 Clicker Training Train uw pup met de clicker training Clicker training is in de jaren veertig ontwikkeld door trainers van zeezoogdieren. Zij ontdekten

Nadere informatie

Er zijn 3 soorten hefbomen. Alles hangt af van de positie van het steunpunt, de last en de inspanning ten opzichte van elkaar.

Er zijn 3 soorten hefbomen. Alles hangt af van de positie van het steunpunt, de last en de inspanning ten opzichte van elkaar. Lesbrief 1 Hefbomen Theorie even denken Intro Overal om ons heen zijn hefbomen. Meer dan je beseft. Met een hefboom kan je eenvoudig krachten vermenigvuldigen. Hefbomen worden gebruikt om iets in beweging

Nadere informatie

Solidworks windmolen

Solidworks windmolen 1 Solidworks windmolen Niveau: gevorderd www.dearchimedes.com Op vind je PDF s met daarin de basis van Solidworks. Zorg dat je de eerste twee PDF s hebt doorlopen, zodat je basisbewerkingen van Solid-

Nadere informatie

Lieve klasgenootjes, ik ga mijn spreekbeurt houden over wind. Maar wel de wind buiten.

Lieve klasgenootjes, ik ga mijn spreekbeurt houden over wind. Maar wel de wind buiten. Spreekbeurt over wind van Mees Lieve klasgenootjes, ik ga mijn spreekbeurt houden over wind. Maar wel de wind buiten. Wat ga ik doen? - Ik wil in mijn spreekbeurt eerst iets vertellen over wat wind is.

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R DE WILLIE WORTEL QUIZZZ Gaat er bij jou ook een lampje branden? Dan heb je het goede antwoord op de vraag gegeven. Maak een knotsgekke elektroquiz. Daarvoor gaan jullie zelf de quizvragen en antwoorden

Nadere informatie

Oefeningen voor longpatiënten. Afdeling Fysiotherapie

Oefeningen voor longpatiënten. Afdeling Fysiotherapie 00 Oefeningen voor longpatiënten Afdeling Fysiotherapie 1 Huiswerkprogramma In de warming-up zwaait en/of draait u uw armen los gedurende 2 minuten. Ook kunt u uw schouders losdraaien. Het is de bedoeling

Nadere informatie

De proefjeskist. Wat moet er voor de les gebeuren:

De proefjeskist. Wat moet er voor de les gebeuren: De proefjeskist De proefjeskist is een kist waarin alle benodigdheden zitten om zes scheikundige/biologische proefjes te doen. De proefjes worden door groepjes in circuit vorm uitgevoerd. De kist is bedoeld

Nadere informatie

Handelsvloot. Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht

Handelsvloot. Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht Handelsvloot Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over regenten en vorsten. De lesonderdelen

Nadere informatie

VERLICHTING De opstelling van de verlichting tijdens de wedstrijd is gewoonlijk een TL-

VERLICHTING De opstelling van de verlichting tijdens de wedstrijd is gewoonlijk een TL- SPEELVELD & PLAATSEN VAN DE MODELLEN Overzicht Om te kunnen oefenen, dient het FLL veld geplaatst te worden op een glad oppervlak, de modellen voor de opdrachten komen hier boven op, de randen komen om

Nadere informatie

De motorische ontwikkeling van het jonge kind

De motorische ontwikkeling van het jonge kind De motorische ontwikkeling van het jonge kind Balanceren Loopt en trekt speelgoed achter zich aan. Hij kan dit ook achteruitlopend en zowel met de linker als rechter hand Draagt tijdens het lopen in zowel

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: WATER VERZAMELEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

Maak je eigen vlieger

Maak je eigen vlieger Uitdager van de maand Maak je eigen vlieger Natuur & Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Maak je eigen vlieger Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Inzicht in hoe een vlieger vliegt

Nadere informatie

luchtdruk opdrachtkaart Onderdeel A - Rond de aanwezigheid van de lucht les 6.6 Opdracht 1 - Slaan op de liniaal Opdracht 2 - Stromend water?

luchtdruk opdrachtkaart Onderdeel A - Rond de aanwezigheid van de lucht les 6.6 Opdracht 1 - Slaan op de liniaal Opdracht 2 - Stromend water? Onderdeel A - Rond de aanwezigheid van de lucht Opdracht 1 - Slaan op de liniaal -- liniaal/latje -- krant -- tafel Leg een liniaal of een lat op de tafel. Zorg dat de liniaal of de lat iets over de tafel

Nadere informatie

INHOUD. www.contimac.be 2

INHOUD. www.contimac.be 2 INHOUD 1. Gebruik... 3 2. Gebruik en onderhoud... 3 3. Technische kenmerken... 5 4. Smering... 5 5. Accessoires... 5 6. Geleverde delen... 5 7. Onderdelenlijst en -tekening... 6 CE Certifikaat van overeenstemming...

Nadere informatie

Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering

Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering Instructies Dit heb je nodig: Totally Me!- naaimachine 2 stukjes stof (11,4 cm x 33 cm) 1 stukje zelfhechtende voering 6,4 cm dun elastiek 1 gekleurde knoop Schaar Spelden De patronen staan op de laatste

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE KUN JE HET WEER VOORSPELLEN? Jullie gaan een weerstation ontwerpen waarmee jullie de bezoekers het weer kunnen laten meten en voorspellen. Het weerstation bestaat uit drie weerinstrumenten: een thermometer,

Nadere informatie

toekomstopwielen.be 1.1 Fiks de tandwieltrein

toekomstopwielen.be 1.1 Fiks de tandwieltrein 1.1 Fiks de tandwieltrein Technici gebruiken overbrengingen om een draaiende beweging van de ene as op de andere over te brengen, om een beweging van richting te veranderen of om ze te versnellen of te

Nadere informatie

TOELATINGSEXAMEN NATIN 2009

TOELATINGSEXAMEN NATIN 2009 MINISTERIE VAN ONERWIJS EN VOLKSONTWIKKELING EXAMENUREAU TOELATINGSEXAMEN NATIN 2009 VAK : TEHNISH INZIHT ATUM : INSAG 07 JULI 2009 TIJ : 09.45.5 UUR EZE TAAK ESTAAT UIT 30 ITEMS. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Werkbeschrijving tekenmap met elastiek

Werkbeschrijving tekenmap met elastiek Werkbeschrijving tekenmap met elastiek Materiaal 2 stukken grijs karton 35 x 50 cm, 2,5 mm dik Stevige katoenen stof 80 x 60 cm 2 stroken boekbinderslinnen: 1 van 10 x 59 cm (buitenrugstrook) en 1 van

Nadere informatie

Grafische kaart. Geschreven door: teut986

Grafische kaart. Geschreven door: teut986 Grafische kaart Ondanks Apple's claim dat deze machine is niet opgewaardeerd kunt u in meerdere opties om uw machine te verbeteren installeren. De meest gedurfde ene is om je Radeon 4 series kaart uit

Nadere informatie

Dit door Willem Teunisse gemaakte boekje over. De "Alles of niets" methode, is gebaseerd op de werken van: Dr. Ian Dunbar

Dit door Willem Teunisse gemaakte boekje over. De Alles of niets methode, is gebaseerd op de werken van: Dr. Ian Dunbar Dit door Willem Teunisse gemaakte boekje over De "Alles of niets" methode, is gebaseerd op de werken van: Dr. Ian Dunbar De Alles of niets methode is een heel simpele manier om een hond te leren om wat

Nadere informatie

Van Science Fiction naar Wetenschap

Van Science Fiction naar Wetenschap Van Science Fiction naar Wetenschap met LEGO MINDSTORMS Education EV3 www.ratoeducation.be De potlood Mythe Met potloden trek je lijnen - korte lijnen, lange lijnen, rechte lijnen en al wat daartussen

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing StairSlider

Gebruiksaanwijzing StairSlider Gebruiksaanwijzing StairSlider 1. Inleiding De StairSlider is een vacuüm matras. Indien vacuüm immobilisatie nodig is, dan is het onmiddellijk beschikbaar. Er is geen extra opbergruimte voor een vacuüm

Nadere informatie

Wekelijkse Work Out!

Wekelijkse Work Out! Wekelijkse Work Out! Maandag - Conditie Wandeling Dinsdag - Driehoek Push Up Woensdag - Squat Donderdag - De Curl - Up Vrijdag - Boksen Zaterdag - Dips Zondag -Conditie Jumps INTRO Deze work out oefeningen

Nadere informatie

Mini-BESTest: Balance Evaluation Systems Test

Mini-BESTest: Balance Evaluation Systems Test Deze versie van het meetinstrument is afkomstig uit de KNGF-richtlijn Ziekte van Parkinson (2016) Mini-BESTest: Balance Evaluation Systems Test Benodigdheden: Een stevige stoel (bij voorkeur eentje die

Nadere informatie

Wa W rm r t m e Inlage

Wa W rm r t m e Inlage Inlage Proef 1 nattigheid - 1 Erlenmeyer (nr. 10) - 1 Rubberen stop (nr. 18) - Heet water Doe wat heet water in de erlenmeyer. Doe de stop erop en kijk wat er gebeurt. Kun je dit beschrijven? Proef 2 Frisse

Nadere informatie

Accu ipod Classic Installatie handleiding

Accu ipod Classic Installatie handleiding 1. De ipod Classic is erg moeilijk open te maken zonder schade aan te richten. Ga dus uiterst voorzichtig te werk! Zorg ervoor dat de ipod vergrendeld is voordat u verder gaat. 2. Om de ipod open te maken

Nadere informatie

Mac Mini Late 2012 IR-sensor vervangen

Mac Mini Late 2012 IR-sensor vervangen Mac Mini Late 2012 IR-sensor vervangen Vervang een gebroken IR-sensor / slaap LED. Geschreven door: Andrew Optimus Goldberg INTRODUCTIE Gebruik deze handleiding om uw mini-ir-sensor / slaapstand LED-montage

Nadere informatie

LESSENSERIE VLIEGTUIGEN GROEP 3/4

LESSENSERIE VLIEGTUIGEN GROEP 3/4 LESSENSERIE VLIEGTUIGEN GROEP 3/4 1. Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 De lessenserie in het kort 3 Doelstellingen 3 Benodigdheden 3 Trefwoorden en kernbegrippen 3 Overzicht lesinhouden 4 Les 1 Probleem constateren

Nadere informatie

Een bal wegschoppen Een veer indrukken en/of uitrekken Een lat ombuigen Een wagentjes voorduwen

Een bal wegschoppen Een veer indrukken en/of uitrekken Een lat ombuigen Een wagentjes voorduwen - 31 - Krachten 1. Voorbeelden Een bal wegschoppen Een veer indrukken en/of uitrekken Een lat ombuigen Een wagentjes voorduwen 2. Definitie Krachten herken je aan hun werking, aan wat ze veranderen of

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Welkom bij Fenomena! Deze hele

Nadere informatie

De Techniek en de praktijk

De Techniek en de praktijk De Techniek en de praktijk De inhoud van dit werkboek komt LETTERLIJK van de geweldige site: http://www.ballonfigurensite.nl/ (Op die site staan nog tientallen andere voorbeelden! Neem maar eens een kijkje.)

Nadere informatie