Over het reanimeren van een stichting pagina 2. pagina 10

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Over het reanimeren van een stichting pagina 2. pagina 10"

Transcriptie

1 1 Over de grens Verzekerd in het buitenland De helpende hand Financiële zorg voor de ouders We houden elkaar mooi in evenwicht Interview Walter Peteri Nieuw bloed Over het reanimeren van een stichting pagina 2 pagina 3 pagina 10 pagina 11 Financial Focus is een uitgave van ABN AMRO MeesPierson. abnamromeespierson.nl twitter.com/aa_meespierson linkedin.com/company/ abn-amro-meespierson no 33 Jaargang 5 Vergrijzing Oud verhaal in een nieuw jasje Het is tijd voor een nieuwe visie op de vergrijzing, zeggen wetenschappers. Weg met de doemscenario s, tijd om de extra levensfase op waarde te schatten. En dat is ook goed nieuws voor jonge mensen. In de film zijn de meest begeerlijke auto s altijd verbonden met jonge knappe mannen. Denk aan James Dean in zijn Porsche en de Aston Martin van James Bond met alle snufjes. In de huidige wereld zijn de meest geavanceerde auto s echter vooral gericht op een heel andere groep: ouderen. Senioren zijn voor autoproducenten de doelmarkt voor technologische hoogstandjes. Zij kopen de auto s die zichzelf kunnen inparkeren, automatisch afstand houden en vanzelf in de rijbaan blijven. Een groeiende, koopkrachtige groep die zich bij de aankoop van onder meer auto s, huizen en keukenapparatuur vooral laat leiden door comfort en gebruiksgemak. Extra levensfase Het snel innoverende productaanbod is slechts een van de voordelen van de vergrijzing. Leo van Wissen, hoogleraar Economische Demografie aan de Rijksuniversiteit Groningen en directeur van het NIDI (Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut) ziet er meer. Van Wissen: Tot nu werd vooral een doemscenario geschetst, verbonden met slechte gezondheid. Langer leven heeft echter veel goeds. Steeds meer mensen zien volgens Van Wissen de waarde van de extra levensfase in. Niet alleen krijgen mensen een extra levensfase cadeau, ook de maatschappij gaat profiteren van het menselijk kapitaal. De Britse evenknie van het NIDI publiceerde recent een rapport dat benadrukt dat overheden de vergrijzing verkeerd aanpakken door het uitsluitend als een probleem te zien. De wetenschap en het bedrijfsleven lijken een meer positieve visie als eerste te omarmen. Lees verder op pagina 2 CijferScan 344 euro is de standaardboete voor het niet doen van een aangifte inkomstenbelasting. In bepaalde gevallen kan de boete hoger zijn. (Bron: Rijksoverheid) Nederlanders emigreerden in 2012 uit Nederland. (bron: CBS) 82,8 jaar is de gemiddelde levensverwachting voor vrouwen. Mannen worden gemiddeld 79,1 jaar oud. (bron: Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut) Zie ook het artikel op deze pagina. 94% procent van de Nederlanders weet wat IBAN * is, zo blijkt uit een enquête door de Nederlandsche Bank. ( * International Bank Account Number) 0,002% bron: CBS procent is de jaarlijkse kans dat een Nederlander een vals bankbiljet in handen krijgt. (bron: de Nederlandsche Bank) Ideaal aandelenklimaat De economische vooruitzichten voor 2014 zijn zeer gunstig. De beurskoersen zijn daar vorig jaar al op vooruitgelopen, maar aandelen blijven aantrekkelijk. Het huidige financiële klimaat lijkt bijna te mooi om waar te zijn. De economie trekt aan en de rente blijft laag. Inflatiegevaar is er voorlopig niet of nauwelijks. De economische groei in de Verenigde Staten is de belangrijkste motor achter het wereldwijde herstel. In het derde kwartaal van 2013 groeide de Amerikaanse economie met 4,1 procent. In het vierde kwartaal zal die groei op circa 3,5 procent zijn uitgekomen. Het bovengemiddelde groeitempo kan in het nieuwe jaar worden vastgehouden. In Europa trekt de economische groei eveneens aan en bovendien ligt de inflatie in deze regio momenteel zo laag dat het onwaarschijnlijk is dat de Europese Centrale Bank de geldmarktrente de komende tijd gaat verhogen. De combinatie van een aantrekkende groei en een lage rente zijn uitzonderlijk gunstig voor aandelenmarkten. Zo gunstig zelfs dat er vrijwel geen beleggingsstrateeg meer te vinden is die adviseert om terughoudend te zijn. Hoewel de beurzen in 2013 al vooruitgelopen zijn op deze ontwikkelingen, vormen aandelen nog altijd een aantrekkelijke belegging. Daarbij verdienen Europese bedrijven en aandelen van kleinere en middelgrote ondernemingen de voorkeur. Nederlandse groei Dichterbij huis trekt ook de economische groei in Nederland iets aan. Dat is vooral te danken aan toenemende bedrijfsinvesteringen en de exportsector. Nu zowel de eurozone als de Amerikaanse en Aziatische continenten er beter voor staan, verbetert de orderpositie van het Nederlandse bedrijfsleven. De Nederlandse PMI (Purchasing Managers Index), een belangrijke vertrouwensindicator uit het bedrijfsleven, bevindt zich zelfs op het hoogste niveau van alle eurolanden.

2 2 Actieve senioren We worden ouder en blijven langer gezond Verzekeren Vergrijzing (vervolg pagina 1) Verhuizen de verzekeringen mee? Als je veel later sterft dan vroeger, waarom zou je dan niet veel later aan een opleiding beginnen? Een toenemend aantal Nederlanders vertrekt voor korte of langere tijd naar het buitenland. Vaak is niet duidelijk wat de gevolgen zijn voor de zorg- en schadeverzekeringen. Een verhuizing naar het buitenland is vaak een sprong in het duister. En de cultuurschok reikt verder dan een nieuwe buurman en een andere supermarkt. Sociale verzekeringen, fiscaliteit, maar ook schadeverzekeringen worden beïnvloed wanneer iemand, al dan niet met het gezin, in een ander land gaat wonen. Complexe materie door een veelheid aan regels en een minstens zo groot aantal varianten en uitzonderingen. Hoofdregel voor de sociale verzekeringen (AKW, ANW, AOW en AWBZ) is dat iemand verzekerd is als men óf onder de loonbelastingwetgeving valt óf Nederlands ingezetene is. Een ingezetene is iemand die duurzaam in Nederland woont. Ons land moet dan het sociale, juridische en economische centrum zijn van de persoon. Wel kan iemand die in Nederland werkt (en belasting betaalt) en in het buitenland woont onder omstandigheden in ons land verzekerd blijven voor de sociale verzekeringen. Verplichte verzekering Of iemand verzekerd is voor de AWBZ bepaalt vervolgens of hij verzekerd moet zijn voor de Nederlandse basisverzekering. Dat is relevant, doordat de basisverzekering een verplichte verzekering is. Op niet-nakoming van deze plicht staat een boete. Complex zijn de gevallen waarin het gezin bijvoorbeeld naar Duitsland verhuist, de vader in Nederland belastingplichtig blijft en een van de kinderen in de Verenigde Staten gaat studeren. Het is dan mogelijk dat het kind en de vader verplicht verzekerd blijven voor de Nederlandse sociale verzekeringen (inclusief de verplichte basisverzekering). De rest van het gezin is vervolgens aangewezen op de voorzieningen in het woonland. Eveneens complex is het geval waarin de kostwinner in twee of meer landen werkzaam is. De beoordeling van dit soort situaties ligt bij het College voor Zorgverzekeringen (vanaf 1 april genaamd: Zorginstituut Neder-land). Elk geval wordt door de instelling apart bekeken. Betreft het een uitzending door een Nederlandse werkgever voor maximaal vijf jaar naar een land in de Europese Unie (plus een aantal andere landen)? Dan kan er sprake zijn van detachering en kunnen de werknemer en zijn gezin verzekerd blijven voor de Nederlandse sociale verzekeringen. Verplicht uitschrijven Soms wordt gedacht dat men verzekerd blijft als men ingeschreven is gebleven bij de gemeente waar men in Nederland woonde. Dat Sociale verzekeringen worden beïnvloed wanneer iemand in een ander land gaat wonen is doorgaans echter niet het geval. Het gaat om op zichzelf staande wetgeving die bepaalt dat men zich dient uit te schrijven bij de gemeente als men binnen een periode van twaalf maanden tenminste acht maanden in het buitenland verblijft. Die periode hoeft niet aaneengesloten te zijn. Ook de particuliere schadeverzekeringen zoals de opstal- en inboedelverzekering, aansprakelijkheids- en reisverzekering vereisen aandacht bij een verhuizing naar het buitenland. In veel gevallen bepalen de bekende kleine lettertjes dat de dekking automatisch komt te vervallen bij vertrek naar het buitenland. Een aantrekkelijk alternatief kan een zogeheten Expat-pakket zijn, inclusief een niet-verplichte zorgverzekering. Wordt in Nederland een pied-à-terre aangehouden, al dan niet verhuurd, dan zijn er mogelijkheden dit gewoon te blijven verzekeren, vaak op basis van aangepaste voorwaarden en soms tegen een hogere premie. Geert Offergelt Hoofd Private Insurance Het AgeLab van de Amerikaanse technische universiteit MIT doet al sinds 1999 onderzoek naar innovaties die het leven van de ouder wordende bevolking moeten verbeteren. Zo werkte men aan de ontwikkeling van de zelfsturende auto s. Het lab kreeg in de afgelopen jaren steeds meer onderzoeksgeld van bedrijven als Volkswagen en Intell. Gehaaste samenleving Niet alleen worden we ouder, door de naoorlogse geboortegolf is het aantal ouderen ten opzichte van jongeren bovendien groot. In 2040 bestaat 25 procent van de bevolking uit 65-plussers. Dat zal de maatschappij ingrijpend veranderen, weet Van Wissen. Hij noemde onze maatschappij al eerder op een belachelijke manier door jongeren gedomineerd. Maar daar gaat verandering in komen. De gehaaste samenleving is nauw met de jeugdcultuur verbonden. Met de toename van het aantal ouderen in de samenleving zullen ook de waarden veranderen. Rust zal belangrijker worden, evenals de kwaliteit van leven en comfort, zo voorspelt Van Wissen. De maatschappij zal zich daarop aanpassen. Winkeliers zullen merken dat het omzet kost als ze zich met harde muziek op de jongeren blijven richten. Misschien ook wel prettig voor nietsenioren, trouwens. Veranderen De vergrijzing zal de maatschappij in de komende jaren veranderen. Overheden in de westerse wereld onderzoeken hoe ze de leefomgeving vergrijzingsbestendig kunnen maken. Bijvoorbeeld door onze wegen aan te passen aan de toenemende mobiliteit van ouderen. Van Wissen benadrukt de subtiliteit van veel veranderingen. Je kunt bijvoorbeeld de tijd dat verkeerslichten op oranje staan verlengen. Dat geeft mensen meer tijd om te remmen. In veel industrieën wordt hier hard aan gewerkt, al is dat weinig zichtbaar, zeker omdat commercials zelden ouderen afbeelden. Zo worden auto s met startknop en schuifdeuren aangeprezen door twintigers, maar gekocht door ouderen. Die stappen steeds meer in de auto, maar kunnen door een strammer wordend lijf worden belemmerd bij het draaien van nek en rug. Met senioren in gedachten ontwikkelen bedrijven producten die healthcare, technologie en lifestyle combineren. Een voorbeeld is ook de digitale polsband die de dagelijkse beweging en slaapuren meet, gedragen door onder andere Neelie Kroes (72). Van een hippe polsband naar een interactief systeem dat thuis je bloeddruk Waarom niet rond je 50 ste aan een nieuwe opleiding beginnen? meet en weet wanneer de boodschappenbezorgdienst moet worden ingeschakeld, is een relatief kleine stap. Kansen in beleggen Het feit dat mensen langer leven heeft grote invloed op de gezondheidszorg, zegt Edith Thouin, hoofd thematische aandelenresearch van ABN AMRO MeesPierson. Wij kijken nu onder meer naar farmaceutische bedrijven die zich richten op de behandeling van diabetes, zoals Sanofi en Fresenius. Ook de financiële sector biedt kansen; voor een langer leven moeten mensen meer zelf sparen en beleggen. Daarnaast maken ouderen steeds meer gebruik van technologie. Ze laten spullen thuisbezorgen en houden via social networks contact met familie en vrienden. In de toekomst zullen ook de medische toepassingen toenemen, waarbij de arts via de webcam of digitale polsband de conditie van de ouderen kan volgen. Halfgeleidermachineproducent ASML is één van de leidende spelers geweest bij de ontwikkeling van de zeer krachtige chips die dit mogelijk maken, aldus Thouin. Zie ook pagina 9 Permanente educatie In de nieuwe visie op vergrijzing valt het belang van werken tot op hoge leeftijd op. Voor Van Wissen een vanzelfsprekendheid. Elke nieuwe generatie ouderen is hoger opgeleid en fitter dan die ervoor. Dat maakt stoppen met werken op 67 jaar onlogisch. Onderzoeken laten zien dat ouderen vooral deel willen blijven uitmaken van de maatschappij, onder meer door te werken. Zeker omdat velen op oudere leeftijd alleenstaand zullen zijn. Van Wissen schetst de maatschappelijke noodzaak van dit menselijk kapitaal. Door het dalende aantal jongeren ontstaat er in een volgend decennium schaarste op de arbeidsmarkt. Hij onderschrijft de conclusie van recent onderzoek van onder meer ABN AMRO dat die krapte vooral kwalitatief is. Er is vooral een tekort aan hoogopgeleide ouderen. Een van de grootste uitdagingen die de vergrijzing meebrengt, is de aanpassing van de klassieke verdeling tussen werk en opleiding. Het huidige drie-fasenmodel is gedateerd. Klassiek is de jeugd voor leren, volwassenheid voor werken en ouderdom voor pensioen. Niet meer houdbaar, zegt Van Wissen. Als je veel later sterft dan vroeger, waarom zou je dan niet rond je 50 ste aan een nieuwe opleiding beginnen? Fit blijven Van Wissen: De vergrijzing dwingt ook andere generaties na te denken over de toekomst. Hij is blij met de toenemende interesse bij alle generaties om fit te blijven. De kans dat wij ook erg oud worden, is immers groot. Jongere generaties worden door de overheid voorbereid op een langer fit leven. Innovatieve methodes worden niet geschuwd. Neem serious gaming: technologie die mensen op een speelse manier verleidt tot gezond gedrag. Een van de successen is het proefproject Funtheory in Stockholm met een trap in het openbaar vervoer waarbij de treden er uitzien als pianotoetsen. Ze maken een licht geluid bij betreding. 66 procent van de mensen koos de trap in plaats van de naastgelegen roltrap. Zonder onderscheid tussen jong en oud.

3 3 Uitgezonden Eltjo Kok is een van de senior managers die naar het buitenland ging Kinderen in de zorgrol Ouders krijgen een steuntje (zie artikel op pagina 12) Schenken De Chinees Confusius beschreef ver voor Christus hoe kinderen met hun ouders moeten omgaan. In China is het familieverband nog steeds een belangrijke waarde. Tijdelijke vrijstelling voor ouders Kinderen die hun ouders financieel willen steunen, kunnen dit jaar gebruikmaken van een tijdelijk verhoogde vrijstelling van de schenkbelasting. De ontvanger hoeft over een schenking van maximaal euro geen schenkbelasting te betalen. De ontvanger moet het geld dan wel gebruiken voor onder andere de aankoop van een eigen woning of het aflossen van een eigenwoningschuld. dat ouders de belasting zelf moeten betalen. De schenker kan overwegen een schenking 'vrij van recht' te geven. Daarbij wordt de verschuldigde belasting door de schenker betaald. De verschuldigde belasting is de schenkbelasting over het totaal van de schenking én de oorspronkelijk door de ouder te betalen belasting. De ouder krijgt de schenking dan netto in handen. Doull merkt dat bij veel vermogenden de wens leeft om een huis te kopen voor de ouders. De ouders kunnen de eigenaar worden, maar het kind zelf natuurlijk ook. Bij een verhuursituatie moeten wel zakelijke voorwaarden tussen ouders en kinderen worden gehanteerd. Ouders dienen dus een marktconforme huur te betalen. Doen zij dit niet, dan kan de fiscus dit zien als een bevoordeling en de ouders een aanslag schenkbelasting opleggen. Houd het in de familie Veel vermogenden delen hun rijkdom graag met hun naasten. Wie zijn ouders financieel wil bijstaan, moet wel rekening houden met mogelijke fiscale en emotionele consequenties. De Chinese filosoof Confusius schreef al rond 550 voor Christus over de wijze waarop kinderen met hun ouders moeten omgaan. Een van de belangrijkste deugden: Xiao, de plicht van het kind om de ouders uit respect van het nodige te voorzien. Een deugd die nog steeds herkenbaar is in onder andere de Aziatische cultuur waar de meeste volwassen kinderen standaard een deel van hun salaris aan hun ouders geven. In onze Westerse cultuur is deze morele verplichting veel minder nadrukkelijk. Dit wordt mede veroorzaakt door de verzorgingsstaat die ouderen een minimum inkomen garandeert. De private bankers van ABN AMRO MeesPierson merken desondanks dat bij veel vermogenden de wens bestaat om ouders ook financieel te helpen. Zeker als de klant de eerste vermogende generatie binnen de familie is. De praktische uitvoering van zo n schenking leidt echter niet zelden tot vragen. Illustratief is de ervaring van een klant die door zijn ondernemersactiviteiten over een aanzienlijk vermogen beschikt. Hij deelt zijn rijkdom met zijn ouders in de vorm van etentjes, cadeaus en gezamenlijke vakanties. Toen hij echter voor hen een appartement ter waarde van euro wilde kopen, werd hij gewezen op de grote fiscale gevolgen als dit zonder tegenprestatie zou gebeuren. Voor zijn ouders om precies te zijn. Hen zou het gulle gebaar van hun zoon een belastingaanslag van ruim euro opleveren. Een schenking aan ouders wordt in het hoogste tarief belast Goed overdenken Gordon Doull, specialist Estate Planning bij ABN AMRO MeesPierson, adviseert regelmatig kinderen die aan hun ouders willen schenken. Doull: Belangrijke vraag is allereerst natuurlijk of iemand het kan missen. Eens gegeven, blijft gegeven. Daarnaast raadt hij mensen aan vooraf met hun ouders te overleggen over de wens om te schenken. Ook moet de fiscale impact van de gift duidelijk zijn. Dat kan een onaangename verrassing opleveren, weet hij. Een schenking van een kind aan zijn ouders wordt belast met schenkbelasting voor zover ze boven de algemene vrijstelling uitkomt (2092 euro in 2014). De schenkbelasting kent diverse tarieven, afhankelijk van de hoogte van de gift en de mate van verwantschap tussen gever en ontvanger. Dat laatste zet vermogende particulieren die aan hun ouders willen schenken nogal eens op het verkeerde been. De fiscus stimuleert met een laag tarief en belastingvrijstellingen het overdragen van vermogen door ouders aan hun kinderen. Voor het omgekeerde, waarbij kinderen schenken aan hun ouders schenken, geldt alleen de gewone vrijstelling van Ouders vallen daarnaast zelfs in de categorie Overigen met het hoogste tarief. Dat kan oplopen tot 40 procent. Dit jaar is er een speciale verhoogde vrijstelling van kracht waarvan ook ouders kunnen profiteren. Hieraan zijn wel strikte voorwaarden verbonden (zie kader). Genot Doull bespreekt wat het best past bij de situatie van de klant én die van de ouders. Het is vaak niet de bedoeling Het ongemak rond geven Niet alle ouders zijn gediend van een schenking van een vermogend kind. Psycholoog Jeffrey Wijnberg wilde jaren geleden zijn schoonvader die over was uit Slowakije een schildersezel en schilderspullen cadeau geven. Hij wilde de gift echter niet accepteren en er ontstond een ongemakkelijke situatie. Dat had ik kunnen weten, zegt Wijnberg. Sommige ouders zien het aannemen van geld of grote giften van hun kinderen als een vernedering. Het voelde voor hem onnatuurlijk. Dat is anders in bijvoorbeeld de Oosterse cultuur waar het geven van geld als teken van respect voor ouders wordt gezien. Volgens Wijnberg spelen de verhoudingen tussen ouder en kind een grote rol. Als een kind opgroeit, heb je als ouder in de eerste jaren veel invloed, maar na Lenen Lenen aan de ouders voor de aankoop van een woning is een andere optie. Voordeel kan zijn dat ouders renteaftrek hebben. Dat kan aantrekkelijk zijn als er bijvoorbeeld sprake is van een hoog pensioen. Een deel van de rente tot aan de vrijstelling kan aan de ouders worden geschonken. Ook een lening tussen kind en ouder moet aan zakelijke voorwaarden voldoen, zegt Doull. Zo kijkt de fiscus onder andere kritisch naar de hoogte van de rente en de afgesproken aflossingen. De financiële draagkracht telt eveneens mee. Ouders moeten in staat zijn de aflossingen van de lening op te brengen uit hun inkomen. Doull benadrukt dat ook hier geldt dat kind en ouders goede afspraken moeten maken. Vergeet die bovendien niet op papier te zetten, om problemen met elkaar, de andere kinderen en de fiscus te voorkomen. hun 20ste houdt dat op. Behalve als het gaat om geld. Menig ouder krijgt het verzoek van kinderen om geld te lenen of om een voorschot op de erfenis. Is dat niet het geval en beschikt het kind juist zelf over veel geld? Dat kan onwennig zijn voor ouders. Alsof ze nergens meer voor nodig zijn. De oplossing: Het helpt als het kind de schenking goed voorbereidt, weet Wijnberg. Betrek de ouders bij het proces. Bijvoorbeeld door hen al in een vroeg stadium over je plan te vertellen en te laten meedenken over de bestemming ervan. Laat hen weten dat je over geld beschikt en hen uit waardering geld wilt geven. De zin Ik houd het liever in de familie werkt in dit verband altijd goed, zegt hij.

4 4 Hollands glorie Orderpositie Nederlands bedrijfsleven in de lift Beleggingsvisie Macro-economie Europa haakt aan De Verenigde Staten vormen de motor achter de aantrekkende groei van de wereldeconomie. Ook de economie van veel Europese landen raakt steeds beter op stoom. Hoewel Nederland niet voorop loopt bij dit herstel, zijn er voldoende redenen voor optimisme. De voorlopende indicatoren wijzen al enige tijd op een aantrekkende groei van de wereldeconomie, maar nu stapelt ook het daadwerkelijke bewijs zich op. Dat geldt vooral voor de Amerikaanse economie. Daar zijn de huizenmarkt en de arbeidsmarkt de belangrijkste aanjagers van de groei. Het herstel op deze markten zorgt ervoor dat consumenten meer te besteden krijgen. Bedrijven anticiperen daarop door grotere voorraden aan te leggen. Deze voorraadvorming is een belangrijke reden voor de groeiversnelling die zich aftekent in de Verenigde Staten. Het herstel heeft echter een veel breder fundament dan voorraadvorming alleen. Het herstel op de huizenmarkt werkt bijvoorbeeld sterk door in de detailhandel en toeleveranciers. Er worden meer materialen verkocht voor het bouwen en inrichten van huizen. Ook is het financiële stelsel in de Verenigde Staten weer gezond, waardoor de kredietverlening goed functioneert. Bovendien neemt de buitenlandse handel toe. Het land kampt wel al heel lang met tekorten op de handelsbalans en de begroting, maar deze nemen beide snel af. Het handelstekort daalt doordat het land dankzij een groeiende productie van schalieolie en gas steeds minder energie hoeft in te voeren. Het begrotingstekort loopt terug dankzij een verstandig financieel beleid van de Amerikaanse overheid. In 2012 werd de economie nog hard getroffen door overheidsbezuinigingen. Die zorgden ervoor dat het bruto nationaal product ongeveer 1,4 procent minder snel groeide dan anders mogelijk zou zijn. In het nieuwe jaar is deze remmende factor grotendeels uitgewerkt. De optelsom van al deze gunstige ontwikkelingen mondt uit in de verwachting dat de Amerikaanse economie in 2014 en wellicht ook in 2015 sneller zal groeien dan gebruikelijk. Voor zowel het IMF als de Wereldbank speelt die snelle groei een grote rol bij de recente verhoging van de groeiramingen voor de wereldeconomie in Dieptepunt voorbij In Europa vertoont het Verenigd Koninkrijk al duidelijke tekenen van herstel en ook op het vasteland is het dieptepunt achter de rug. De sentimentsindicator van de Europese Commissie is in december voor de achtste keer op rij gestegen. Vooral in Spanje is sprake van een indrukwekkende omslag. De lopende rekening van het land heeft een record positief saldo opgeleverd over de eerste tien maanden van Dat is een aanwijzing dat het land dankzij een sterk herstel van de concurrentiekracht meer exporteert dan importeert. Met uitzondering van Cyprus en mogelijk Slovenië zullen alle eurolanden in 2014 weer positieve economische groei laten zien. In Duitsland is die groei het sterkst. In Frankrijk en Italië moeten nog wat vraagtekens gezet worden bij de kracht van het herstel. Deze landen hebben nagelaten de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Banken in de economisch zwakkere landen aan de rand van Europa betalen inmiddels op grote schaal de liquiditeitssteun terug die zij in de moeilijke jaren van de Europese Centrale Bank (ECB) hebben ontvangen. Mede doordat de inflatie in de eurozone al enkele maanden achtereen beneden 1 procent is uitgekomen, maakt de ECB zich toch zorgen. Allereerst bestaat het risico dat banken teveel de nadruk leggen op het terugbetalen van steun en te weinig op kredietverlening. De laatste kan daardoor niet goed op gang komen. Daarnaast bestaat het gevaar dat de lage inflatie omslaat in deflatie. Om beide risico s tegen te gaan zal de ECB, langer dan de Amerikaanse centrale bank, blijven doorgaan met haar stimulerende monetaire beleid. Tevens zullen de rentetarieven op de geldmarkt in Europa nog lange tijd zeer laag blijven. Herstel In Nederland komen na een lange periode van moeizame economische ontwikkelingen voorzichtig de eerste tekenen van herstel naar voren. Na een krimp met 0,4 procent in het eerste kwartaal en stilstand in het tweede kwartaal van 2013, groeide onze economie met 0,2 procent in het derde kwartaal. Ook over het laatste kwartaal van 2013 wordt een klein positief cijfer verwacht. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat de Nederlandse economie in 2014 met 0,5 procent zal groeien. Daarbij zal de werkloosheid aanvankelijk nog verder oplopen tot 7,5 procent van de beroepsbevolking. De lichte groei van de economie is vooral te danken aan verder herstel van de uitvoer en van toenemende investeringen. De particuliere consumptie zal dit jaar nog onder druk staan. Het is wel een gunstig teken dat het consumentenvertrouwen weer stijgt. Dat komt vooral door een kleine toename van de netto-inkomens in 2014 en lagere premies voor de ziektekostenverzekering. Door de export profiteert Nederland van de sterk verbeterende situatie van de wereldeconomie. Driekwart van onze export gaat echter naar de andere landen in Europa. Dat is veel vergeleken met landen als Duitsland en België, die relatief meer exporteren naar sterker groeiende regio s zoals Azië en de Verenigde Staten. Dit verklaart voor een deel waarom Nederland niet voorop loopt bij het herstel in de eurozone. Een ander deel van de verklaring wordt gevormd door het grote aantal huizen dat onder water staat. Niettemin laat het vertrouwen onder Nederlandse ondernemers een duidelijk herstel zien. Er tekent zich een voorzichtige omslag af in de bedrijfsinvesteringen. Als de AEX een graadmeter is voor de nabije toekomst, ziet 2014 er goed uit. Deze beursindex steeg vorig jaar met ruim 17 procent, Het bewijs voor de aantrekkende groei van de wereldeconomie stapelt zich op waarbij nog geen rekening is gehouden met een gemiddeld dividendrendement van 3,5 procent. Hervormingen De financiële huishouding van de overheid staat nog altijd onder druk. De opleving van de groei is te beperkt om op een substantiële verbetering te rekenen. Ondanks de BTW-verhoging van ruim een jaar geleden stagneren de belastinginkomsten. Tegelijkertijd neemt het aantal werkloosheidsuitkeringen verder toe. Het CPB verwacht dat het overheidstekort in ,3 procent van het bruto binnenlands product zal bedragen. Dat is net boven de algemeen geldende norm van 3 procent in de eurozone. Structurele hervormingen blijven noodzakelijk. In dat licht zijn de akkoorden die eind vorig jaar met sociale partners en politieke groeperingen werden gesloten over huisvesting en pensioenen een goede zet. Samen met het uitbodemen van de huizenprijzen en het vertrouwensherstel bij zowel bedrijven als consumenten zijn er voldoende redenen om weer wat optimistischer te worden over de Nederlandse economie. Ben Steinebach is hoofd beleggingsstrategie van ABN AMRO MeesPierson. Elke maand signaleert hij voor Financial Focus de belangrijkste ontwikkelingen wereldwijd. Index Index: 1 januari 2007 = % 5,0 4,0 3, De Europese sentimentsindicator stijgt weer De Economische sentimentsindicator is een combinatie van producentenvertrouwen en consumentenvertrouwen en vormt een indicatie voor de toekomstige investerings- en consumptiegeneigdheid. De recente stijging geeft behoorlijk overtuigend weer dat de bestedingen binnenkort verder zullen stijgen. Markten in herstel - Europa is wat achtergebleven bij de Verenigde Staten S&P-500 Nikkei-225 Eurotop-100 AEX Opkomende markten Aandelenmarkten hebben in 2013 mooie rendementen opgeleverd. Amerikaanse aandelen zijn door een grotere stijging wat duurder dan Europese. Dat is een van de argumenten voor de overweging voor Europese aandelen De industriële productie binnen Europa sterke groei groei gelijk afname sterke afname De industriële productie is in Nederland in 2013 vrijwel constant gebleven, net als in onder andere het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen. In Duitsland en Oost-Europa was er sprake van een duidelijke toename, terwijl in Frankrijk en de zuidelijke landen de productie juist afnam Verloop rendement 10-jaars staatsobligaties Verenigde Staten Duitsland bron: Datastream bron: Eurostat bron: Datastream Vooruitzichten economische groei (in %) p 2014p 2015p Eurozone -0,6-0,4 1,3 1,8 Verenigde Staten 2,8 1,7 3,2 3,8 Japan 2,0 1,9 1,9 1,5 China 7,7 7,5 8,0 7,0 India 3,3 4,5 5,0 5,5 Brazilië 0,9 2,5 3,0 3,0 p=prognose Inflatievooruitzichten (in %) p 2014p 2015p Eurozone 2,5 1,4 0,4 0,8 Verenigde Staten 2,1 1,5 1,9 2,2 Japan 0,0 0,3 2,7 1,1 China 2,6 3,0 3,4 4,1 India 9,7 9,6 8,7 8,0 Brazilië 5,4 6,2 5,7 5,8 Bijgewerkt 17 december , Nadat Federal Reservevoorzitter Ben Bernanke in mei 2013 voor het eerst hintte op het verminderen van de monetaire stimulansen is de 10-jaarsrente fors gestegen. Na dit aankondigingseffect verwachten we in 2014 een beperktere verdere stijging nu de obligatie-aankopen daadwerkelijk worden teruggeschroefd bron: Datastream

5 5 Winstmarges kunnen stijgen Dalende grondstofprijzen leveren bijdrage aan winstmarge Accent op Europa Europese aandelen spelen hoofdrol in beleggingsadvies Beleggingsvisie Allocatie Aandelen blijven aantrekkelijk De gevaren die vorig jaar het economisch herstel bedreigden, zijn naar de achtergrond verdwenen. Stijgende winsten en een hogere groei maken aandelen aantrekkelijk. Beleggers hadden in 2013 het nodige te vrezen van perikelen rond de Amerikaanse overheidsbegroting, de trage hervormingen in de eurozone en de geopolitieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Ook het financieel-economische experiment van de regering Abe in Japan en een mogelijke groeivertraging in China hielden de gemoederen bezig. De onzekerheid werd echter het meeste gevoed door de aankondiging in mei van de toenmalige Fed-voorzitter Ben Bernanke dat de centrale bank zou beginnen met het afbouwen van het opkoopprogramma van obligaties. Doordat geleidelijk een economisch herstel begon te gloren aan de horizon en de risico s in de eurozone en in het financiële systeem afnamen, keerde het beleggersvertrouwen terug. Vooral de westerse aandelenmarkten kenden een uitstekend jaar. De MSCIwereldindex steeg vorig jaar met ruim 15 procent in euro s. Deze werd daarbij nog gehinderd door een verlies van gemiddeld 9 procent in opkomende markten. Obligatiebeleggers kregen te maken met enige rentestijging in de zomermaanden, waardoor kwaliteitsobligaties over het hele jaar nauwelijks rendement opleverden. Door te beleggen in obligaties van bedrijven met lagere kredietwaardigheid, in landen van de Europese periferie en in zogeheten high yield obligaties, kwam er toch nog een redelijk resultaat uit de obligatieportefeuille. Groeiende winsten Hogere economische groei betekent dat bedrijven meer omzetgroei zullen realiseren. De winstmarges blijven op hoog niveau, mede door de licht dalende grondstofprijzen en de achterblijvende loonkostenontwikkeling. De bedrijfsresultaten zullen daardoor in het algemeen een behoorlijke groei laten zien. De lange rente zal onder invloed van de hogere groei dit jaar wat verder oplopen, terwijl de korte rente gestuurd door centrale banken onverminderd zeer laag zal blijven. Het renteverschil tussen geld dat voor korte of lange termijn wordt uitgeleend neemt hierdoor flink toe. In het verleden is een groot renteverschil altijd een zeer betrouwbare en traditionele indicator geweest van aanstaand herstel. In de Verenigde Staten wordt voor aandelen ongeveer 18 keer de gemiddelde winst per aandeel betaald. Dat is net iets meer dan het historische gemiddelde. In Duitsland en andere kwaliteitsmarkten is het beeld niet veel anders. De vraag is dan ook of de gunstige verwachtingen inmiddels niet ruimschoots in de huidige koersen zijn Sterk onderwogen Sterk onderwogen Neutraal AANDELEN Neutraal LIQUIDITEITEN verwerkt. Het is daarbij belangrijk om in het achterhoofd te houden dat de rentemarkt wijst op een aantrekkend economisch herstel. Bovendien blijft de rente relatief laag. Dat maakt aandelen extra aantrekkelijk in vergelijking Sterk overwogen Sterk overwogen Sterk onderwogen Sterk onderwogen Het bovenstaande overzicht is een weergave van de huidige aanbevolen tactische allocatie voor de verschillende beleggingscategorieën. Deze allocatie is gebaseerd op een neutraal risicoprofiel. Bron: ABN AMRO MeesPierson tot obligaties en spaarrekeningen. Toenemende groei en verder afnemende risico s zullen nieuwe beleggers naar de aandelenmarkten trekken. Vooral in Europa is er nog voldoende ruimte voor hogere waarderingen. Neutraal OBLIGATIES Neutraal ALTERNATIEVEN Sterk overwogen Sterk overwogen Beleggingsvisie INzoomen Sectoren Regionale spreiding aandelen Vastrentend Energie = Europa (incl. Nederland) Basismaterialen = Noord Amerika Industrie = Japan = Luxegoederen = Pacific ex-japan = & Diensten Opkomende landen = Consumptiegoederen = Gezondheidszorg = Financiële instellingen = Informatietechnologie Telecom = Nutsbedrijven Staatsobligaties* Bedrijfsobligaties (hoge kwaliteit) Convertible obligaties = High Yield obligaties Schuld van opkomende landen *Inclusief inflatiegerelateerde obligaties Onderwogen Overwogen = Neutraal Selectief in opkomende markten Beleggers moeten opkomende markten niet over één kam scheren. Sommige landen profiteren van de aantrekkende wereldeconomie, terwijl andere juist last hebben van wijzigende kapitaalstromen of dalende grondstofprijzen. Aandelen blijven een veelbelovende beleggingscategorie in In Europa is de gemiddelde beurswaardering duidelijk lager dan die van Amerikaanse aandelen, terwijl de ruimte voor positieve verrassingen er het grootst is. In de regionale aandelenallocatie geldt dan ook een lichte voorkeur voor Europa boven de Verenigde Staten. Aandelenbeurzen in opkomende markten zijn niet goed onder één noemer te vangen. De wijzigende kapitaalstromen in de wereld zijn vooral een bedreiging voor landen die met buitenlands kapitaal hun economische expansie hebben gefinancierd. Daartoe behoren landen zoals Indonesië, India en Turkije. Ook grondstoffenproducenten zoals Zuid-Afrika, Rusland en Brazilië hebben het even wat lastiger. Anderzijds zijn er ook landen waar de afhankelijkheid van buitenlands kapitaal of grondstofexport geen of bijna geen rol spelen. Sommige van deze landen kunnen sterk profiteren van de economische opleving in de wereld. Voorbeelden zijn onder meer China, Zuid-Korea, Polen en Mexico. Per saldo geldt voor de opkomende aandelenmarkten, evenals voor Japan, een neutrale weging. Er zijn goede mogelijkheden voor beleggingsfondsen die beleggen in aandelen van kleinere en middelgrote bedrijven in Europa en de Verenigde Staten. Daarnaast zijn er in onder meer de farmacie- en energiesector veel grote bedrijven die onder druk van aandeelhouders besluiten om extra dividenden uit te keren of zelfs bedrijfsonderdelen af te stoten. Na jaren van oppotten van de winsten is voor deze concerns nu de tijd aangebroken om met de contanten meer rendement te genereren voor de aandeelhouders. Lagere kredietwaardigheid Obligaties blijven een belangrijke beleggingscategorie. Beleggingen in deze categorie genereren aan de ene kant stabiliteit en inkomen en aan de andere kant dempen obligaties het risico van de totale portefeuille. Het vooruitzicht van licht stijgende rentes maakt het verstandig om leningen met langere looptijden te mijden, aangezien de prijs daarvan meer gevoelig is voor renteschommelingen. Daarentegen is de financiële kracht van het bedrijfsleven zo groot dat geadviseerd wordt om vooral te beleggen in bedrijfsobligaties van lagere kredietwaardigheid en in zogeheten high yield beleggingsfondsen. Ook is er nog altijd een aantrekkelijk extra rendement te behalen door te beleggen in overheidsleningen uit relatief zwakkere landen aan de rand van de eurozone. Daarbij is met name Spanje aantrekkelijk. In het segment alternatieve beleggingen geldt een neutrale weging voor beursgenoteerd onroerend goed. De categorie is aantrekkelijk door de dividenden die gebaseerd zijn op huuropbrengsten, maar de stijgende rente vormt een minpuntje. Ten aanzien van grondstoffen is enige terughoudendheid op zijn plaats. De reden daarvoor is de verwachte prijsdruk op olie en edelmetalen. Hedgefondsen kunnen wel een aantrekkelijk alternatief vormen voor geïnteresseerde beleggers, vooral voor obligatiebeleggers die op zoek zijn naar een alternatief dat minder gevoelig is voor een stijgende rente. bron: ABN AMRO MeesPierson

6 6 Verzekeringen meeverhuizen Schade- en zorgverzekeringen in het buitenland (zie artikel op pagina 2) Funds recommended list in euro per eind december 2013 % laatste % laatste % afgelopen % sinds drie twaalf drie jaar 1 januari % total Beleggingsstijl maanden maanden cumulatief rendement 2013 % risico expense categorie/indexnaam fondsnaam Valuta Koers rendement in euro rendement in euro rendement in euro rendement in euro drie jaar * ratio AANDELEN Duurzaam Wereldwijd / All Cap / Groei F&C STEWARDSHIP INTERNATIONAL EUR 11,84 7,5 20,3 32,6 20,2 9,3 1,9 Wereldwijd / Large Cap ING SUSTAINABLE GROWTH FD EUR 213,79 7,1 16,7 31,1 15,9 9,4 1,9 Wereldwijd / Passief ISHARES DJ GLOBAL SUSTAINABILITY SCREENED EUR 22,32 7,8 18,8 17,8 0,6 Large Cap / Groei SAM SUSTAINABLE EUROPEAN EQUITIES EUR 40,89 9,7 21,2 30,8 19,6 13,5 1,5 Europa / Passief ISHARES DJ EUROPE SUSTAINABILITY SCREENED EUR 31,09 9,0 20,6 17,8 0,5 Opkomende landen / Groei NORDEA EMERGING STARS EQUITY EUR 73,82 8,8 0,7-1,7 1,9 Alternatieve energie / Groei SAM SMART ENERGY FD EUR 16,46 5,6 5,1-7,5 5,4 11,4 2,2 Alternatieve energie / Groei PICTET CLEAN ENERGY FD EUR 60,75 12,6 27,9 7,7 26,8 12,6 1,8 Water / All Cap PICTET WATER FD EUR 189,99 8,9 17,4 34,9 15,7 10,1 1,9 Water / Small & Mid Cap SAM SUSTAINABLE WATER FD EUR 189,21 9,2 25,0 27,7 22,3 10,2 2,2 Staatsobligaties PETERCAM GOVERNMENT SUSTAINABLE EUR 1.162,56 2,1 0,2 12,6-0,6 4,3 0,7 Bedrijfsobligaties ROBECO EURO SUSTAINABLE CREDITS EUR 102,56 2,0 3,2 17,1 2,1 4,2 0,9 Obligaties opkomende landen PIMCO SOCIALLY RESPONSIBLE EMERGING MARKET BONDS EUR 10,97 2,4-7,1-7,9 1,2 Wereldwijd MSCI All Country World 7,9 18,8 36,0 17,8 9,9 All Cap FRANKLIN GLOBAL GROWTH FD EUR 12,74 8,0 11,1 23,9 10,6 11,2 1,9 Large Cap JP MORGAN GLOBAL FOCUS FD EUR 25,43 9,4 20,0 23,4 20,2 13,1 1,9 Large Cap / Kwaliteit ABERDEEN WORLD EQUITY FD EUR 13,45 4,7 9,1 29,0 8,6 10,5 1,7 Large & Mid Cap / Groei M&G GLOBAL BASICS EUR 24,01 0,0-0,3 0,9 1,0 12,9 1,9 Groei tegen redelijke prijs FIDELITY GLOBAL FOCUS FD EUR 38,04 6,2 16,2 28,6 16,5 10,1 2,0 Hoog dividend DWS TOP DIVIDENDE EUR 92,45 5,0 11,6 32,4 12,7 8,7 1,5 Hoog dividend KEMPEN GLOBAL HIGH DIVIDEND FD EUR 25,38 4,4 12,0 35,3 12,9 9,1 1,5 Hoog dividend M&G GLOBAL DIVIDEND FD EUR 18,45 8,6 19,8 42,2 20,5 10,9 2,0 Contrair / Waarde SKAGEN GLOBAL FD NOK 1.094,86 9,2 18,6 33,2 15,5 11,5 1,3 Duurzaam / All Cap / Groei F&C PORTFOLIO STEWARDSHIP INTERNATIONAL EUR 11,84 7,5 20,3 32,6 20,2 9,3 1,9 Duurzaam / Large Cap ING SUSTAINABLE GROWTH FD EUR 213,79 7,1 16,7 31,1 15,9 9,4 1,9 Gediversificeerd BLACKROCK GLOBAL ALLOCATION FD EUR 33,68 6,4 13,4 19,4 12,6 10,2 1,8 Passief / Indexfund BLACKROCK WORLD EQUITY INDEX EUR 117,66 8,1 20,7 21,5 0,2 Passief / ETF ISHARES MSCI WORLD EUR 25,43 8,3 21,4 38,8 21,4 9,9 0,5 Passief / ETF SPDR MSCI ALL COUNTRY WORLD EUR 67,87 8,2 17,9 17,6 0,5 Duurzaam / Passief / ETF ISHARES DJ GLOBAL SUSTAINABILITY SCREENED EUR 22,32 7,8 18,8 17,8 0,6 Noord-Amerika MSCI North America 7,5 22,8 51,3 23,4 10,1 All Cap ROBECO US PREMIUM EQUITIES FD EUR 216,86 6,2 29,6 50,1 28,7 11,5 1,7 All Cap / Groei ALGER AMERICAN ASSET GROWTH USD 41,54 9,9 24,5 51,0 25,6 14,5 2,2 Large Cap JP MORGAN US VALUE USD 20,89 6,0 23,2 53,4 25,1 12,5 1,9 Large Cap BLACKROCK US GROWTH EUR 11,79 9,7 Large Cap / Waarde AMUNDI US RELATIVE VALUE FD USD 142,10 8,2 27,5 52,5 26,7 16,9 1,9 Large & Mid Cap JP MORGAN HIGHBRIDGE STEEP US EUR 11,96 6,0 23,0 56,3 26,2 10,7 1,9 Large Cap / Groei / Kern LEGG MASON CLEARBRIDGE US APPRECIATION USD 137,71 6,8 19,4 44,9 20,9 11,2 Duurzaam / Large Cap DEXIA SUSTAINABLE NORTH AMERICA FD USD 34,60 7,5 23,0 53,2 23,4 12,6 1,8 Passief / Indexfund BLACKROCK NORTH AMERICA EQUITY INDEX EUR 120,94 7,7 22,1 24,6 0,2 Large Cap / Passief / ETF VANGUARD S&P 500 ETF USD 34,52 8,3 24,7 28,5 0,1 MidCap / Passief / ETF SPDR S&P 400 US MIDCAP ETF EUR 26,42 6,7 26,5 27,0 0,3 Passief / ETF / NASDAQ LYXOR ETF NASDAQ 100 USD 51,79 0,3-14,4 14,6-11,4 12,3 1,0 Passief / ETF / Hoog dividend SPDR S&P DIVIDEND ARISTOCRATS ETF EUR 26,44 6,1 22,1 24,4 0,4 Passief / ETF / Laag risico SPDR S&P500 Low Volatility USD 31,63 6,5 24,8 0,2 Europa MSCI Europe 10,0 21,2 37,6 19,7 12,7 All Cap OYSTER EUROPEAN OPPORTUNITIES FD EUR 371,60 9,8 19,0 30,7 17,3 13,3 1,9 All Cap / Waarde JP MORGAN EUROPE STRATEGIC VALUE FD EUR 13,52 11,7 26,7 36,3 24,4 15,9 1,9 All Cap / Groei BLACKROCK EUROPEAN GROWTH FD EUR 28,39 8,4 17,5 44,3 17,9 12,6 1,8 All Cap / Groei tegen redelijke prijs HENDERSON PAN EUROPEAN EQUITIES EUR 20,97 9,0 24,0 40,5 23,1 12,4 1,9 Large & Mid Cap BLACKROCK EUROPEAN FD EUR 97,41 8,8 19,8 37,0 20,3 13,4 1,8 Large & Mid Cap / Waarde FRANKLIN MUTUAL EUROPEAN FD EUR 20,25 10,7 26,0 38,6 22,8 12,5 1,8 Small & Mid Cap / Kwaliteit / Groei THREADNEEDLE PAN EUROPEAN SMALLER COMPANIES EUR 1,78 6,8 18,7 47,2 16,6 12,3 1,7 Small Cap / Groei FIDELITY EUROPEAN SMALLER COMPANIES FD EUR 34,10 10,9 29,1 36,9 25,6 14,4 1,9 Defensief / Groei tegen redelijke prijs COMGEST GROWTH EUROPE EUR 16,40 4,7 14,5 55,8 14,2 9,7 1,6 Hoog Dividend JP MORGAN EUROPE STRATEGIC DIVIDEND EUR 131,93 9,9 23,4 21,5 1,9 Fusies, overnames en herstructureringen EDM ROTHSCHILD EUROPE SYNERGIE EUR 152,76 4,6 16,8 34,6 15,7 11,5 1,9 Flexibel / Opportunistisch FIDELITY ACTIVE STRATEGY EUROPE FD EUR 287,72 9,9 18,4 37,0 18,8 11,9 1,9 All Cap / Kwantitatief / Lage volatiliteit INVESCO PAN EUROPEAN STRUCTURED EQUITIES EUR 12,77 8,5 21,1 49,2 21,1 10,6 1,6 Medium risico NEUFLIZE OPTIMUM EUR 693,15-1,3-5,0-7,8-5,5 5,3 1,7 Duurzaam / Large Cap / Groei SAM SUSTAINABLE EUROPEAN EQUITIES EUR 40,89 9,7 21,2 30,8 19,6 13,5 1,5 Duurzaam DEXIA SUSTAINABLE EUROPE FD EUR 17,74 6,9 12,9 22,3 11,5 12,5 1,8 Passief / Indexfund BLACKROCK EUROPE EQUITY INDEX EUR 120,35 9,4 19,9 19,1 0,2 Passief / ETF ISHARES MSCI EUROPE EUR 20,43 8,9 20,0 34,4 18,7 12,5 0,4 Passief / ETF ISHARES EURO STOXX 50 EUR 31,08 13,8 23,4 30,7 20,8 17,2 0,4 Duurzaam / Passief ISHARES DJ EUROPE SUSTAINABILITY SCREENED EUR 31,09 9,0 20,6 17,8 0,5 individuele landen Europa Nederland / Small Cap DELTA LLOYD DEELNEMINGEN FONDS EUR 38,98 13,9 22,6 2,1 18,5 17,9 1,4 Nederland ROBECO HOLLANDS BEZIT FD EUR 23,35 11,1 27,6 29,7 23,8 16,6 0,1 Nederland / Passief THINK CAPITAL AEX ETF EUR 39,79 9,6 20,8 32,6 18,6 14,8 0,3 Nederland / Midcap / Passief THINK CAPITAL AMX ETF EUR 62,44 16,2 22,2 16,9 20,4 15,0 0,3 Groot-Brittannië / Kern THREADNEEDLE UK FD GBP 111,20 8,2 20,8 48,0 20,1 13,5 1,7 Groot-Brittannië / Passief ISHARES FTSE 100 EUR 7,94 6,6 13,9 33,4 13,8 10,8 0,4 Duitsland DWS AKTIEN STRATEGIE DEUTSCHLAND EUR 251,97 16,9 36,1 55,2 34,3 20,8 1,5 Duitsland / Passief DB-X TRACKERS DAX EUR 92,93 16,0 26,4 38,8 23,2 18,8 0,2 Frankrijk / Passief AMUNDI ETF CAC 40 EUR 52,51 9,6 24,8 33,2 21,8 16,0 0,3 Japan MSCI Japan 6,9 27,3 21,3 22,7 15,0 Large Cap / Waarde FIDELITY JAPAN ADVANTAGE FD EUR 17,64 6,4 18,4 17,1 14,5 14,5 2,0 Large Cap / Contrair GLG JAPAN CORE ALPHA FD EUR 133,12 13,6 73,9 41,1 51,3 23,5 1,9 Passief LYXOR ETF TOPIX EUR 89,95 7,3 25,8 20,7 22,0 14,4 0,5

7 7 Volg ons op LinkedIn Lees de berichten van onze experts op linkedin.com/company/abn-amromeespierson Meer grijs op straat In 2013 nam het autobezit onder ers toe met 6,6% ten opzichte van 2012 (zie infographic op pagina 1) % laatste % laatste % afgelopen % sinds drie twaalf drie jaar 1 januari % total Beleggingsstijl maanden maanden cumulatief rendement 2013 % risico expense categorie/indexnaam fondsnaam Valuta Koers rendement in euro rendement in euro rendement in euro rendement in euro drie jaar * ratio AANDELEN Asia / Pacific Kwaliteit ABERDEEN ASIAN PACIFIC EQUITY FD USD 71,72 3,5-1,7 4,1-3,6 16,9 2,0 Hoog Dividend HENDERSON ASIAN DIVIDEND INCOME FD USD 12,14 5,6 3,4 13,5 2,2 15,6 2,2 Hoog Dividend NEWTON ASIAN INCOME FD EUR 1,02 1,5-0,8-0,5 1,7 Passief / Indexfund BLACKROCK PACIFIC EX-JAPAN EQUITY INDEX EUR 100,65 5,8 4,7 3,5 0,2 Duurzaam DEXIA SUSTAINABLE PACIFIC FD JPY 2.609,00 4,0 16,6 11,8 13,1 20,0 1,9 Opkomende landen MSCI Emerging Markets 7,0-0,5-1,0-3,7 14,7 Large & Mid Cap COMGEST GROWTH EMERGING MARKETS EUR 23,89 9,0 5,2-1,3 4,2 12,0 1,6 Kwaliteit ABERDEEN GLOBAL EMERGING MARKETS EQUITY FD USD 64,87 5,7-6,0 2,3-8,8 18,7 2,0 Agressief ROBECO EMERGING STARS EQUITY FD EUR 158,53 10,0 3,7-1,1-0,6 14,8 1,8 Contrair / Waarde SKAGEN KON TIKI NOK 621,66 9,3 7,6 4,9 5,4 13,3 2,1 Defensief / Kwantitatief ROBECO EMERGING CONSERVATIVE HIGH DIVIDEND EQUITIES EUR 106,17 3,3 0,7-2,6 1,7 Flexibel / Opportunistisch FIDELITY FAST EMERGING MARKETS USD 135,06 10,6 15,1 12,1 Large & Mid Cap / Kwaliteit FIDELITY EMERGING MARKETS FUND USD 23,26 9,2 9,1 8,3 7,2 18,2 2,0 Duurzaam / Large Cap / Groei NORDEA EMERGING STARS EQUITY EUR 73,82 8,8 0,7-1,7 1,9 Next-11 GOLDMAN SACHS NEXT-11 EQUITY PORTFOLIO EUR 11,12 4,9-0,2-3,0 2,2 Passief / Indexfund BLACKROCK EMERGING MARKETS EQUITY INDEX EUR 98,01 7,9-1,3-3,8 0,3 Passief / ETF LYXOR ETF MSCI EMERGING MARKETS EUR 7,65 8,3-1,1-4,5-4,6 15,2 0,6 Verre Oosten excl. Japan Large & Mid Cap FIDELITY SOUTH-EAST ASIA FD EUR 5,24 6,6 2,3 3,6 1,0 15,0 2,0 Waarde TEMPLETON ASIAN GROWTH FD EUR 22,59 4,8-5,3-6,8-8,7 15,7 2,2 individuele landen Azië Taiwan SCHRODERS TAIWANESE EQUITIES USD 14,41 3,7 2,2 21,0 4,3 18,4 2,0 Korea JF KOREA EQUITY FD EUR 8,11 7,4 7,6 5,1 1,6 20,6 1,9 Hong Kong ALLIANZ RCM HONG KONG USD 231,22 8,1 6,1-7,2 3,9 19,6 2,1 Indonesië FIDELITY INDONESIA FD USD 23,00-10,3-24,3-13,1-22,5 23,1 2,0 India FRANKLIN INDIA FD EUR 28,34 18,6-13,0-23,5-11,4 22,1 1,9 China / Groei tegen redelijke prijs FIDELITY CHINA FOCUS FD EUR 9,99 11,4 13,7-2,3 8,8 14,3 2,0 China / Passief ISHARES FTSE CHINA 25 GBP 6.975,50 11,6 6,3-3,9 0,4 19,0 0,7 Greater China / Waarde TEMPLETON CHINA FD EUR 17,11 9,1-0,3-10,6-3,2 15,6 2,5 Greater China SCHRODER ISF GREATER CHINA FD EUR 29,60 8,2 6,2-1,3 4,2 15,2 2,0 Greater China / Mid & Small Cap UBS GREATER CHINA FD USD 234,23 8,7 18,4-0,5 14,1 21,4 2,4 latijns-amerika Gemengd JP MORGAN LATIN AMERICA FD USD 28,96 5,0-8,3-16,4-11,5 21,9 1,9 Large Cap / Groei tegen redelijke prijs AMUNDI LATIN AMERICA EQUITIES FD USD 484,90 5,1-9,8-26,6-14,5 23,8 2,3 Brazilië / Passief ISHARES MSCI BRAZIL EUR 27,88 8,8-9,3-32,8-14,9 21,8 74,0 Centraal & Oost-Europa Large Cap SCHRODER EMERGING EUROPE FD EUR 24,49 9,3 8,6 11,9 3,5 19,2 2,0 Rusland / Blue chips NEPTUNE RUSSIA & GREATER RUSSIA FD USd 132,50 7,3 5,1-12,5 0,2 27,5 2,5 thema s Agri / Mid & Small Cap DWS INVEST GLOBAL AGRIBUSINESS FD EUR 122,08 4,9-2,8 3,2-2,8 13,8 2,0 Alternatieve energie / Groei SAM SMART ENERGY FD EUR 16,46 5,6 5,1-7,5 5,4 11,4 2,2 Alternatieve energie / Groei PICTET CLEAN ENERGY FD EUR 60,75 12,6 27,9 7,7 26,8 12,6 1,8 Consumptie opkomende landen UBS ASIAN CONSUMPTION FD USD 109,07 6,5-1,5 6,7-2,4 15,7 2,1 Terugkeer van de consument PICTET PREMIUM BRANDS EUR 126,56 7,4 19,7 39,2 20,7 16,1 1,9 Terugkeer van de consument ROBECO CONSUMER TRENDS EQ FD EUR 118,40 8,5 30,5 56,5 31,2 12,1 1,7 Infrastructuur INVESCO ASIA INFRASTRUCTURE FD USD 13,08 3,6-4,5-9,7-5,7 17,8 2,1 Water / All Cap PICTET WATER FD EUR 189,99 8,9 17,4 34,9 15,7 10,1 1,9 Water / Small & Mid Cap SAM SUSTAINABLE WATER FD EUR 189,21 9,2 25,0 27,7 22,3 10,2 2,2 Pioniermarkten TEMPLETON FRONTIER MARKETS EUR 18,90 2,6 13,7 8,7 11,1 11,3 2,6 Vanaf heden zijn de opiniewijzigingen exclusief beschikbaar via Internet Bankieren. Kijk op: abnamromeespierson.nl/internetbankieren OBLIGATIES Wereldwijd Staatsobligaties / Euro-hedged ROBECO LUX -O- RENTE FD EUR 127,02 1,6-1,0 8,3-0,7 3,9 0,8 Staatsobligaties JP MORGAN GLOBAL GOVERNMENT BOND FD EUR 11,64 1,3-0,5 10,2-0,3 3,1 0,6 Investment Grade PIMCO GLOBAL INVESTMENT GRADE CREDIT FD EUR 12,84 2,4-0,3 17,3-0,8 4,6 0,8 Investment Grade / Euro-hedged SCHRODER GLOBAL CORPORATE BOND FD EUR 102,57 2,5 0,2 12,4-0,2 4,0 1,0 Inflatie SCHRODER GLOBAL INFLATION FD EUR 27,81 0,4-4,7 11,6-4,8 4,6 1,0 Inflatie / Passief / ETF ISHARES GLOBAL INFLATION-LINKED GOVERNMENT BONDS GBP 88,61 0,0-7,9 9,4-7,8 6,3 0,3 Inflatie / Inv Grade / Euro-hedged PIMCO GLOBAL REAL RETURN EUR 12,74 1,2-5,4 13,0-5,2 5,3 0,8 Staatsobligaties incl. opkomende landen TEMPLETON GLOBAL BOND FD EUR 10,72 3,5 1,5 14,2 0,0 9,4 1,4 Gediversificeerd PIMCO DIVERSIFIED INCOME EUR 13,61 3,3-0,6 20,0-1,4 5,5 1,0 Laag risico / Vastrentend JP MORGAN INCOME OPPORTUNITY FD EUR 122,45 0,8 2,0 8,5 1,5 2,6 1,2 Laag risico / Vastrentend & valuta JULIUS BAER ABSOLUTE RETURN FD EUR 133,70 0,7 0,4 5,6-0,3 2,6 1,7 Medium risico / Vastrentend PIMCO UNCONSTRAINED BOND FD EUR 11,78 0,2-2,1 4,4-2,1 2,0 1,4 Eurozone Citygroup Gov EMU 3-5 yr 2,1 3,2 14,5 2,7 3,4 Gemengd BLACKROCK EURO BOND FD EUR 22,80 2,6 3,9 18,6 3,1 4,0 1,0 Gemengd / Passief / Indexfund BLACKROCK EURO AGGREGATE BOND INEDX EUR 100,39 2,3 0,3 Staatsobligaties BNP PARIBAS EURO GOVERNMENT BONDS EUR 208,41 2,4 3,0 12,7 2,4 4,6 0,4 Staatsobligaties / Passief / Indexfund BLACKROCK EURO GOVERNMENT BOND INDEX EUR 103,22 2,4 3,6 2,8 0,2 Staatsobligaties / Passief ISHARES EURO GOVERNMENT BOND 3-5 YEAR GBP 132,07 2,3 3,5 15,1 2,7 7,6 Staatsobligaties met AAA-rating BNP PARIBAS FLEXI I BOND GOVERNMENT EURO RESTRICTED EUR 105,21 1,2-0,7-1,5 0,4 Staatsobligaties Duitsland / Passief ISHARES EB.REX. GOVERNMENT GERMANY EUR 139,83 1,3 0,3 10,3-0,1 3,3 0,2 Staatsobligaties JPMORGAN EUR GOVERNMENT BONDS EUR 12,90 2,5 3,1 17,2 2,3 5,1 0,6 Korte looptijd BLACKROCK EURO SHORT DURATION BOND FD EUR 15,35 1,1 2,1 9,7 1,8 1,7 0,8 Inflatie AMUNDI EURO INFLATION BONDS EUR 123,68 1,5-0,9 6,3-1,5 6,1 1,2 Gemengd BNY MELLON EUROLAND BOND FD EUR 1,20 1,6 2,9 16,4 1,9 4,1 0,7 Voor actuele gegevens over deze fondsen kijk op: abnamromeespierson.nl/fondsen * Schommeling van het rendement, gemeten als standaarddeviatie op jaarbasis.

8 8 Schenking aan ouders De fiscus hanteert hierbij geen vrijstelling (zie artikel op pagina 3) Funds recommended list in euro per eind december 2013 % laatste % laatste % afgelopen % sinds drie twaalf drie jaar 1 januari % total Beleggingsstijl maanden maanden cumulatief rendement 2013 % risico expense categorie/indexnaam fondsnaam Valuta Koers rendement in euro rendement in euro rendement in euro rendement in euro drie jaar * ratio OBLIGATIES Eurozone Duurzaam / Staatsobligaties PETERCAM GOVERNMENT SUSTAINABLE EUR 1.162,56 2,1 0,2 12,6-0,6 4,3 0,7 Duurzaam / Gemengd DEXIA SUSTAINABLE EURO BONDS EUR 253,96 1,8 0,9 9,5 0,2 3,4 0,9 Covered bonds / Actief DWS COVERED BOND FD EUR 51,17 2,6 4,7 16,6 3,9 3,0 0,7 Covered bonds / Passief ISHARES MARKIT IBOXX EURO COVERED BOND EUR 148,04 2,1 4,1 18,4 3,1 3,5 0,2 Staatsobligaties Italië / Passief ISHARES ITALY GOVERNMENT BONDS GBP 115,33 3,7 7,6 6,6 0,2 Staatsobligaties Spanje / Passief ISHARES SPAIN GOVERNMENT BONDS GBP 115,37 3,4 11,6 10,1 0,2 ondernemingen Eurozone Defensief SCHRODER EURO CORPORATE BOND EUR 15,92 2,6 5,1 15,8 4,0 4,8 1,0 Opportunistisch BLUEBAY INVESTMENT GRADE BOND FUND EUR 158,85 2,6 4,3 17,6 3,1 4,6 0,9 Flexibel M&G EUROPEAN CORPORATE BOND FD EUR 15,98 2,2 4,4 19,2 3,9 4,4 1,2 Bedrijfsobligaties, excl. Financials ROBECO INV GRADE CORPORATE BOND FD EUR 106,71 1,4 1,8 13,9 1,1 3,5 0,9 Duurzaam ROBECO EURO SUSTAINABLE CREDITS EUR 102,56 2,0 3,2 17,1 2,1 4,2 0,9 Duurzaam DEXIA SUSTAINABLE EURO CORPORATE BONDS EUR 295,54 2,1 2,6 13,4 1,9 4,6 0,8 Passief ISHARES BARCLAYS EURO CORPORATE BOND EUR 127,94 2,0 2,5 16,6 2,1 4,1 0,2 US Dollar Staatsobligaties PARVEST US DOLLAR BOND FD USD 118,50-2,9-8,6-2,4-6,8 3,6 1,2 Gemengd PIMCO TOTAL RETURN BOND FD USD 16,66-0,4-5,6 5,0-4,2 3,6 0,9 Gemengd SCHRODER US DOLLAR BOND FD USD 11,91-0,7-6,3 5,0-5,0 3,4 0,9 Bedrijfsobligaties UBS CORPORATE BONDS USD USD 15,78-1,0-7,1 10,8-5,6 5,2 1,2 Azië Staatsobligaties ABERDEEN ASIA LOCAL CURRENCY SHORT DURATION BOND FD USD 6,84-1,1-6,1-1,2-4,9 5,3 1,4 Staats- en bedrijfsobligaties TEMPLETON ASIAN BOND FUND USD 13,74 2,0-6,7 4,2-6,1 9,1 1,4 Gemengd BNP BOND ASIA EX-JAPAN EUR 96,04 0,0-6,6-5,3 1,6 Geldmarkt Renminbi ALLIANZ RCM RENMINBI CURRENCY FD EUR 106,85 0,8 3,6 3,5 0,7 Opkomende landen Kern PIMCO EMERGING MARKETS BONDS FD EUR 32,67 2,1-6,5 15,7-7,6 7,7 1,1 Actief / Fundamenteel ABERDEEN SELECT EMERGING MARKETS BONDS EUR 123,37 3,0-5,1 16,5-6,4 8,8 Westerse en lokale valuta UBS EMERGING ECONOMIES BONDS FUND USD 1.710,10 0,2-13,3 1,8-13,8 10,6 1,9 Duurzaam PIMCO SOCIALLY RESPONSIBLE EMERGING MARKET BONDS EUR 10,97 2,4-7,1-7,9 1,2 Total Return HSBC GLOBAL EMERGING MARKETS DEBT TOTAL RETURN EUR 10,01 2,7 Passief / Indexfund BLACKROCK EMERGING MARKETS GOVERNMENT BOND INDEX EUR 89,70 1,0 High Yield Wereldwijd / Euro-hedged ROBECO HIGH YIELD FD EUR 25,66 3,6 7,7 29,8 6,2 7,7 1,1 Wereldwijd / Euro-hedged SCHRODER GLOBAL HIGH YIELD FD EUR 35,22 4,4 7,7 22,5 5,8 8,1 1,3 Europa FIDELITY EUROPEAN HIGH YIELD FD EUR 10,15 4,0 10,6 29,5 7,7 8,2 1,4 US Dollar FIDELITY US HIGH YIELD FD EUR 11,41 3,8 5,9 4,2 1,4 US Dollar / Korte looptijd AXA US SHORT DURATION HIGH YIELD FD EUR 94,91 2,0 4,2 15,5 3,7 3,1 1,1 Korte looptijd / Euro-hedged MUZINICH SHORT DURATION HIGH YIELD FD EUR 116,48 1,3 3,9 16,0 3,3 3,1 1,5 US Dollar / Passief ISHARES MARKIT IBOXX USD HIGH YLD CAP BONDS GBP 68,00 1,0 2,4 0,9 0,5 Wereldwijd / Passief ISHARES GLOBAL HIGH YIELD BOND USD 106,61 2,6 4,4 3,6 0,5 Converteerbare obligaties Wereldwijd / Kern BNP PARIBAS CONVERTIBLE WORLD FD EUR 121,27 4,8 15,2 18,2 12,7 6,6 1,5 Waarde JUPITER GLOBAL CONVERTIBLES EUR 11,48 3,5 11,8 14,6 10,8 5,9 Europa / Agressief BNP PARIBAS CONVERTIBLE BONDS BEST SELECTION EUROPE EUR 72,25 4,9 11,0 13,0 8,4 9,8 1,5 Europa / Defensief ABERDEEN CONVERTIBLES FD EUR 15,62 3,5 9,0 17,2 7,7 8,9 Actief / Fundamenteel BLUEBAY CONVERTIBLE BOND FD USD 141,88 2,4 7,2 15,9 6,4 8,4 2,0 Vanaf heden zijn de opiniewijzigingen exclusief beschikbaar via Internet Bankieren. Kijk op: abnamromeespierson.nl/internetbankieren ALTERNATIVES Onroerend goed GPR 250 2,0 6,6 38,6 3,2 Wereldwijd SCHRODER GLOBAL PROPERTY SECURITIES FD EUR 123,70 4,8 4,6 20,1 0,3 16,5 2,0 Wereldwijd HENDERSON GLOBAL PROPERTY EQUITIES USD 14,39 0,8 0,4 16,7-1,5 16,1 1,2 Wereldwijd / Passief BLACKROCK DEVELOPED REAL ESTATE INDEX FD EUR 9,75 1,6 2,6 0,3 Europa PETERCAM SECURITIES REAL ESTATE EUROPE EUR 229,85 8,5 10,6 30,5 9,5 13,5 1,8 Europa HENDERSON EUROPEAN PROPERTY EQUITIES EUR 22,50 10,0 14,9 36,6 14,8 14,3 Wereldwijd / Passief ISHARES DEVELOPED MARKETS PROPERTY YIELD EUR 15,83 0,8-1,7 22,3-2,1 12,2 0,6 Grondstoffen Reuters/Jeffries CRB total return index -8,2-11,9-12,3-9,4 Passief BARCLAYS ROLL YIELD COMMODITIES FD EUR 82,74-7,0-11,9-9,3 Passief LYXOR ETF COMMODITIES CRB EUR 19,01-7,9-12,2-14,8-9,5 11,3 0,4 Actief / Fundamenteel SCHRODER COMMODITIES FD EUR 102,33-6,3-13,5-14,2-11,3 14,2 2,0 Agri / Euro-hedged SCHRODER AGRICULTURAL FD EUR 93,60-3,1-15,3-20,7-11,8 15,9 2,2 Goud SOURCE PHYSICAL GOLD ETF USD 123,73-13,2-30,3-13,9-26,9 21,0 0,3 Total Return Medium risico / Volatiliteit AMUNDI ABSOLUTE VOLATILITY EURO EQUITIES FD EUR 136,31-5,7-9,5-9,9-9,9 5,0 1,4 Hedge Funds Hedge Fund-index -0,1 4,3 18,1 3,8 8,3 Multimanager, multistrategie LYXOR DYNAMIC STRATEGY FD EUR 100,43 3,8 7,4 6,0 Multimanager, multistrategie PICTET MOSAIC FD EUR 76,73 2,1 8,0 7,2 6,4 4,5 1,6 Multimanager, multistrategie EDM ROTHSCHILD PRIFUND ALPHA UNCORRELATED EUR 191,84 2,1 8,6 8,8 7,0 Long / Short Equity LEVERAGE CAPITAL HOLDINGS EUR 220,48 3,1 15,2 11,9 14,5 9,3 Long / Short Equity EUROPEAN CAPITAL HOLDINGS EUR 258,17 5,4 17,5 17,4 15,8 6,6 Macro TRADING CAPITAL HOLDINGS EUR 170,99 0,0 8,7 11,4 7,5 Long / Short Equity ASIAN CAPITAL HOLDINGS EUR 83,79 4,1 10,7 2,0 8,8 9,5 CTA LYXOR CTA LONG-TERM INDEX FUND EUR 87,44 6,9-0,2-0,8 1,2 Event Driven LYXOR MERGER ARBITRAGE INDEX FUND EUR 113,34 2,9 11,0 8,5 1,2 Voor actuele gegevens over deze fondsen kijk op: abnamromeespierson.nl/fondsen * Schommeling van het rendement, gemeten als standaarddeviatie op jaarbasis.

9 9 Beleggen in minder CO 2 Een fonds met een afwijkende beleggingsstijl Schone energie Wereldwijde beleggingen in groene stijl ACCOR HOUDEN = Groei door herstel en toerisme Accor is de grootse hotelketen van Europa met een half miljoen kamers in bijna 100 landen. Het bedrijf is zowel actief in budgethotels als in het midden- en het luxe-segment. Accor exploiteert bekende ketens zoals Sofitel, Pullman, Mercure en Novotel. De onderneming genereert bijna 80 procent van haar omzet in Europa. Hierdoor profiteert Accor in de komende jaren van de verbeterende economische omstandigheden in landen zoals Frankrijk. Ook zal het bedrijf een graantje meepikken van het toenemende toerisme en het stijgende aantal zakentrips naar Europa vanuit opkomende economieën. Op dit moment geven dec 05 dec 07 Koersverloop Accor dec 09 De opinies kunnen tussentijds wijzigen. Informeer bij de private banker of kijk op Internet Bankieren voor de meest actuele opinies. Pfizer HOUDEN = Het Amerikaanse Pfizer is het grootste farmaciebedrijf ter wereld. Onder druk van toenemende concurrentie kiest de onderneming voor een veelbelovende nieuwe strategie. Pfizer ondervindt net als andere farmaciereuzen steeds meer concurrentie van bedrijven die kopieën maken van middelen waarvan het patent is verlopen en van biotechbedrijven die nieuwe medicijnen introduceren. Sinds het aantreden van de Engelse topman Ian Read vier jaar geleden heeft het bedrijf weer een duidelijke strategie. De focus ligt op de efficiënte ontwikkeling van nieuwe medicijnen, met een nadruk op biotechnologie. Read gaat het bedrijf in twee of drie divisies splitsen en stoot activiteiten die niet binnen de strategie passen af. Wat overblijft is een vooral Chinese toeristen bijvoorbeeld al meer uit aan toerisme dan Amerikanen en Japanners. Een andere indicatie van de enorme groei van het Chinees toerisme is dat het aantal buitenlandse vakantietrips van Chinezen gestegen is van 10 miljoen in 2000 tot bijna 100 miljoen vorig jaar. De vergrijzing in Europa is in potentie ook een gunstige ontwikkeling voor hoteluitbaters zoals Accor. De baby-boom -generatie gaat met pensioen en krijgt nu meer tijd voor en behoefte aan reizen. Morningstar analist: Chad Mollman ABN AMRO aandelenexpert: Maurits Heldring Focus op medicijnontwikkeling dec 11 dec 13 op biotechnologie gericht bedrijf met naar verwachting een flink hogere waardering dan de huidige onderneming. Pfizer is zeer internationaal en profiteert van de snel groeiende vraag naar geneesmiddelen en vaccins uit de opkomende markten. Dit is een direct gevolg van de ook in deze markten snel stijgende levensverwachting. In 2012 en 2013 liepen zowel omzet als winst terug door het aflopen van het patent op cholesterolverlager Lipitor, het middel met de grootste omzet ter wereld. De nieuwe generatie medicijnen wordt in de komende jaren gelanceerd en kan de winstmarges weer doen stijgen. Morningstar analist: Alex Morozov ABN AMRO contact: Edith Thouin Pictet Clean Energy fonds Lagere Co 2 -uitstoot als beleggingsinsteek Het Pictet Clean Energy fonds investeert wereldwijd in bedrijven die profiteren van de omschakeling naar energiebronnen met een lage Co2-uitstoot. Dat zijn bijvoorbeeld ondernemingen die energie-efficiënte technologieën ontwikkelen, maar ook ondernemingen die actief zijn op het vlak van alternatieve energie. Om in aanmerking te komen voor de portefeuille moet minstens 20 procent van de omzet afkomstig zijn uit dergelijke activiteiten. Het fonds wordt sinds mei 2011 beheerd door Luciano Diana, die in de twee jaar daarvoor al medebeheerder was. Diana wordt ondersteund door externe specialisten Index: 31 januari 2009 = jan 09 Benchmark Rendement jan 10 Pictet Clean Energy Fonds jan 11 RobecoSAM Smart Energy fonds Het RobecoSAM Smart Energy fonds belegt, evenals Pictet Clean Energy, wereldwijd in ondernemingen die actief zijn op het vlak van schone energie. Het verschil is dat het Pictet-fonds meer nadruk legt op ondernemingen die energie-efficiënte technologieën ontwikkelen, terwijl het RobecoSAM fonds meer nadruk legt op ondernemingen die actief zijn op het vlak van alternatieve energie. Het fonds wordt sinds 2007 beheerd door Thiemo Lang. Hij en door het beleggingsteam van het Zwitserse Pictet, dat wereldwijd ruim 100 miljard euro beheert. De portefeuille bestaat uit 60 tot 80 aandelen. Door de specialistische insteek wijkt het fonds sterk af van de MSCI World Index, waartegen de prestaties bij gebrek aan beter vergelijkingsmateriaal worden afgezet. Zo is het fonds bijna volledig belegd in bedrijven uit de industrie-, informatietechnologieen nutssector. De portefeuille bevat veel bedrijven met een kleine tot middelgrote marktkapitalisatie en is van nature onderhevig aan een hoger dan gemiddelde volatiliteit. De afwijkende beleggingsstijl maakt het Pictet Clean Energy Fonds geschikt voor jan 12 Schone energie in portefeuille jan 13 jan 14 wordt ondersteund door een team van specialisten bij RobecoSAM, een Zwitserse dochterbedrijf van Robeco dat gespecialiseerd is in duurzaam beleggen. De portefeuille bestaat uit 50 tot 70 aandelen. Net als bij Pictet Clean Energy ligt het zwaartepunt van het fonds in de nuts-, energie- en industriesector en op kleine tot middelgrote ondernemingen. Momenteel kennen concerns uit Azië die bijdragen aan de ontwikkeling van batterijen voor draagbare apparatuur of LED- beleggers die veel verwachten van deze ontwikkeling en willen beleggen in een goed gediversifieerde portefeuille op dit gebied. Analist: Dennis Biesterveld ISIN-code: LU Benchmark: MSCI AC World Index Fondsmanagers: Luciano Diana en Xavier Chollet Rendement: (jaargemiddelde): 1 jaar: 8,62% 3 jaar: 2,11% 5 jaar 29,87% verlichting een relatief grote positie in de portefeuille. Analist: Dennis Biesterveld $ dec 05 dec 07 Koersverloop Pfizer dec 09 dec 11 dec 13 Index: 31 januari 2009 = jan 09 RobecoSAM Smart Energy Fonds jan 10 jan 11 jan 12 jan 13 Benchmark Rendement jan 14 ISIN-code: LU Benchmark: MSCI AC World Index Fondsmanager: Thiemo Lang Rendement: (jaargemiddelde): 1 jaar: 8,58% 3 jaar: -2,57% 5 jaar: 6,53% Indien uw belangstelling is gewekt door de beschrijving van deze fondsen, raden wij u aan de brochure of het prospectus van deze fondsen te lezen, alvorens u besluit in deze fondsen te beleggen. Hierin treft u relevante informatie aan over onder meer de werking, de risico s, de kosten en de verhandelbaarheid van deze fondsen.

10 10 Kokend water Ridderkerk is de thuisbasis van de Quooker-productie INTERVIEW Walter Peteri (50) is samen met zijn broer directeureigenaar van Quooker. Het is zijn persoonlijke missie om mensen blij te maken met de kokendwaterkraan. Ik heb nooit één moment getwijfeld aan het succes van dit concept. Ook niet tijdens al die jaren dat we geen winst maakten. Eureka Begin jaren zeventig kwam mijn vader op het idee een kraan te ontwikkelen waar direct kokend water uit zou komen. Hij werkte bij Unilever en was betrokken bij de ontwikkeling van instantsoepen. Het duurde vijf seconden om soep te maken met kokend water, maar vijf minuten om het water aan de kook te brengen. Dat moet sneller kunnen, dacht mijn vader. Hij verliet Unilever en ging bij ons thuis in de kelder aan de slag met de ontwikkeling van een kokendwaterkraan. Na een aantal jaren was hij nog niet veel verder gekomen dan een prototype dat voortdurend storingen gaf. Maar de proefpersonen die er gebruik van maakten, waren razend enthousiast. Nadat mijn vader een zevende hypotheek had genomen op zijn huis, raakte het geld op en moest hij het project eind jaren zeventig stilleggen. In 1985 ging mijn broer Niels zich ermee bemoeien en samen met mijn vader werkte hij fulltime aan de verdere ontwikkeling van het idee. Nog steeds in onze kelder. Zeven jaar later, in 1992, was het dan zover en werd de Quooker Basic geïntroduceerd. Een jaar later kwam ik erbij om het product een commerciële impuls te geven. Lange adem We groeiden jaarlijks met tientallen procenten, maar tot aan het jaar 2000 hebben we verlies gedraaid met het bedrijf. Pas daarna kwam de winst. De groei is altijd gebleven. Het eerste jaar verkochten we vijfhonderd Quookers. Nu zijn dat er per jaar en verkopen we inmiddels in tien Europese landen. Al die jaren zijn mijn vader, mijn broer en ik enorm gefocust geweest. Ik heb nooit één moment getwijfeld aan dit concept. Dat wij de Quooker succesvol gingen maken, stond buiten kijf. En omdat we elk jaar groeiden en de gebruikers van de Quooker zo enthousiast waren en zijn, bleef ik gedreven en gemotiveerd. Ik verdiende jarenlang weinig tot niets, maar heb nooit het bijltje erbij neer willen gooien. Dat kwam niet in me op. Ik wist dat we een lange adem nodig hadden om een volledig nieuw product op de markt te brengen. Dat kost nu eenmaal tijd en is een kwestie van gewenning. Succes is vooral een kwestie van bloed, zweet en tranen. Daar is geen wondermiddel voor. Je begint met niets en je zult overal je voet tussen de deur moeten zien te krijgen. Ik denk dat ik in Het is een kwestie van bloed, zweet en tranen totaal op wel 150 beurzen heb gestaan. Soms twaalf uur per dag twee weken achter elkaar. Maar nu plukken we de vruchten van onze vastberadenheid. De broers Walter (links) en Niels (rechts) Peteri zetten de droom van hun vader voort. vol aan het worden. Mijn broer en ik werken nog steeds nauw samen en die samenwerking is best bijzonder te noemen. We hebben de taken strak verdeeld: hij de techniek, ik de Familie Mijn vader is in 2007 overleden. Hij heeft het begin van het succes gelukkig nog meegemaakt, maar vooral de laatste jaren zijn we écht succescommercie. We komen wat dat betreft niet in elkaars vaarwater. Maar we bedenken wel samen de strategie en houden ons allebei bezig met de marketing. Daarin verschillen we enorm. Ik wil de zaken eerst grondig voor elkaar hebben voordat ik een volgende stap zet. Mijn broer wil sneller en gaat het liefst meteen door. Hierdoor houden we elkaar mooi in evenwicht. We hebben ook nooit vervelende ruzies. Hooguit kibbelen we wat over details. Onafhankelijk We zijn altijd zuinig geweest en kunnen goed plannen. Dat hebben we noodgedwongen geleerd in de loop van de jaren. En die eigenschappen helpen ons nu ook met ons bedrijf. We onderhandelen nog steeds scherp over prijzen. Bovendien zijn we volledig onafhankelijk van financiers. Er zit geen hypotheek op dit bedrijf. Alles wat we verdienen, stoppen we terug in de onderneming. Dat geeft een enorm vrij en onafhankelijk gevoel. We kunnen doen met deze onderneming wat we willen. Geld biedt uiteraard ook persoonlijke vrijheid, maar ik heb geen financiële dromen voor mezelf. Ik hoef bijvoorbeeld geen snelle auto. Ik ben er vooral in geïnteresseerd om met mijn geld dit bedrijf verder te laten groeien. Verder is de enige financiële uitspatting die ik heb gedaan een huis in Zwitserland. Dat Ik ben nog lang niet uitgedroomd heb ik twee jaar geleden samen met mijn broer gekocht. Het huis staat in een gebied waar wij met onze familie al veertig jaar skiën. Jeugdsentiment dus. Toekomst Dit bedrijf kan en moet wat mij betreft nog fors groeien. Zowel binnen als buiten Nederland. Sinds kort hebben we een kraan op de markt gebracht waar niet alleen kokend maar ook koud en warm water uitkomt. Dat betekent dat consumenten nog maar één kraan nodig hebben in hun keuken. Daarmee boren we weer een hele nieuw doelgroep aan. Veel mensen vonden het bezwaarlijk een tweede kraan te moeten plaatsen in hun keuken. Dat probleem is nu opgelost. Verder zie ik groeimogelijkheden in de landen waar we nu al zitten, zoals Duitsland en Engeland, maar ook het verre buitenland lonkt. Binnenkort ga ik een kijkje nemen in Dubai. Daar gebruiken mensen gemiddeld zes kilo thee per jaar. Hoewel de Quooker veel meer is dan een kraan om snel thee mee te kunnen zetten, wordt hij daar wel veel voor gebruikt. Maar ook de landen in het Verre Oosten bieden volop mogelijkheden. Ook daar wil ik op den duur naartoe. Ik ben nog lang niet uitgedroomd.

11 11 Volg ons ABN AMRO MeesPierson is te volgen op Twitter. Kijk hiervoor op: twitter.com/aa_meespierson Nieuw leven in stichting Soms moet een goed doel aangepast worden aan de tijd Stichtingen Eerste hulp voor ingeslapen stichtingen Sommige stichtingen in een ver verleden opgericht om goede doelen te steunen leiden een slapend bestaan. Bijvoorbeeld omdat de missie niet meer aansluit bij de huidige tijd. Gelukkig zijn er diverse manieren om een stichting te laten herleven. Welk verschil wilde de oprichter maken? Het huisvesten van ongehuwde huishoudsters van onbesproken gedrag. De missie van de stichting ademt de sfeer van een voorbije eeuw. De oprichter slaagde er sinds halverwege de 19 e eeuw in om met het familievermogen het bestaan van vele vrouwen te verbeteren. Het is een van de vele duizenden stichtingen in Nederland die zich richten op het steunen van goede doelen. Vaak hebben ze een lange historie, maar sommige leiden een slapend bestaan. Bijvoorbeeld omdat de uitgangspunten na al die jaren niet meer aansluiten bij de hedendaagse maatschappij of bij de wensen van het huidige bestuur. Jasmijn Melse, expert Filantropie Advies van ABN AMRO MeesPierson, adviseert regelmatig bestuurders die zoeken naar een manier om een stichting te reanimeren. Melse: Als de missie is ingehaald door de tijd, dan beperkt dit de mogelijkheid om het vermogen voor een goed doel in te zetten. Neem een vermogensfonds dat als missie de bestrijding van cholera in Nederland heeft. Die ziekte komt in ons land nog nauwelijks voor. Geefmissie Melse en haar collega s van Filantropie Advies weten hoe een stichting nieuw leven in kan worden ingeblazen. Meestal richten bestuurders zich in de eerste plaats op het wijzigen van de statuten. In de meeste statuten is een clausule opgenomen die het bestuur het recht geeft om ze te wijzigen. Ontbreekt deze clausule, dan rest een gang naar de rechter. Een langdurig proces, weet Melse. Meestal is al een groot verschil te maken door de geefmissie opnieuw te definiëren. De oorspronkelijke waarden en normen vormen de basis. Welk verschil wilde de oprichter maken? Bij het fonds voor de ongehuwde huishoudsters zou het bestuur bijvoorbeeld kunnen overwegen het vermogen aan te wenden voor alleenstaande vrouwen die in de bijstand zitten en met huisvestingsproblemen kampen. Door de geefmissie opnieuw te definiëren, kan het doel van een stichting worden aangepast aan de moderne tijd. Nieuwe invulling Hoe duidelijker de intenties van de oprichter, hoe makkelijker het voor huidige generaties en bestuurders is om een fonds nieuw leven in te blazen. Melse: Mooi voorbeeld is het document dat de oprichter van de Britse Joseph Rowntree Charitable Trust in 1904 naliet. Joseph Rowntree was een chocoladehandelaar die streefde naar Waar het hart vol van is Een nieuwe blik op de missie van een slapende stichting kan ook reden zijn om thema s toe te voegen. Melse: Zo maakten we samen met een klant een plan om de missie van het fonds van haar overleden man uit te breiden. Het fonds leed een slapend bestaan. Naast de steun aan culturele projecten worden met het vermogen nu ook projecten op het gebied van dierenbescherming gesteund. Dat is waar haar hart ligt. Dit lost vaak direct een ander probleem op, weet Melse. Vaak kan een nieuwe generatie de eigen idealen niet onderbrengen in de stichting omdat ze niet aansluiten bij de oorspronkelijke doelstelling van de oprichter. Het herdefiniëren van de missie biedt de mogelijkheid om ook de eigen interesses en schenkingen in de stichting onder te brengen. betere levensomstandigheden voor zijn personeel. Hij geloofde dat echte veranderingen in de samenleving alleen tot stand konden komen door de oorzaken van armoede aan te pakken en niet alleen de gevolgen. Dit heeft het bestuur van de stichting honderd jaar later geïnspireerd om een programma op te zetten voor visionairs. Mensen met vernieuwende ideeën om de oorzaken van sociale ongelijkheid aan te pakken, worden financieel ondersteund. Bij het reanimeren van een stichting bespreken Melse en haar collega s uiteenlopende mogelijkheden met het bestuur. Het gaat erom dat je de doelstellingen die zijn opgesteld in de wereld van die tijd vertaalt naar de wereld van vandaag, zegt Melse. Zo zou ik een stichting die destijds is opgericht om vrouwenstemrecht te verkrijgen, nu adviseren om te kijken naar groepen van wie de stem niet gehoord wordt in de politiek. Of zich in te zetten voor gelijke kansen voor mannen en vrouwen op de werkvloer. Melse benadrukt dat overleg hierover cruciaal is. Neem vooral de tijd om als bestuur deze discussies te voeren. Colofon & Disclaimer Financial Focus Een uitgave van ABN AMRO MeesPierson Nummer 33, februari 2014 Voor vragen of suggesties kunt u contact opnemen met uw private banker of ABN AMRO MeesPierson Redactie Financial Focus (HQ6053) Postbus 283, 1000 EA Amsterdam Redactie: Karien van Bekkum, Bastiaan Braams, Gordon Doull, Maurice Eikmans, Hedwig Florijn, Wim Fonteine, Renate Hilberink, Jacques Hogerwerf, Els Mannaerts, Jasmijn Melse, IJda Ockers, Michiel Pekelharing, Hans Peter Roel, Cleo Scheerboom, Irene Schoemakers, Ben Steinebach, Mirjam Streefkerk, Edith Thouin, Gitte Wouters Vormgeving: Sven van Pel Beeld: ANP, Hollandse Hoogte, istockphotos, Maurice Johan, Adrie Mouthaan, Frank Ruiter, Shutterstock Prepress: Grafimedia, Amsterdam Over ABN AMRO MeesPierson ABN AMRO MeesPierson is een handelsnaam van ABN AMRO Bank N.V. ABN AMRO Bank N.V. is gevestigd aan de Gustav Mahlerlaan 10 (1082 PP) te Amsterdam (Nederland). Het internetadres van ABN AMRO MeesPierson is abnamromeespierson.nl. ABN AMRO Bank N.V. heeft een bankvergunning van De Nederlandsche Bank N.V. en is opgenomen in het register van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) onder nummer ABN AMRO Bank N.V. kan optreden als: - aanbieder van betaal-, spaar- en kredietproducten; - bemiddelaar en adviseur van betaal-, spaar-, krediet- en verzekeringsproducten; - beleggingsonderneming voor alle beleggingsdiensten, beleggingsactiviteiten en nevendiensten. Informatie over de klachtenregeling van ABN AMRO Bank N.V. en de geschilleninstantie waarbij ABN AMRO Bank N.V. is aangesloten kunt u vinden op abnamro.nl/klachtenregeling of opvragen via telefoonnummer ( 0,10 per minuut). Op ABN AMRO Bank N.V. zijn het beleggers-compensatiestelsel en het depositogarantiestelsel van toepassing. Meer informatiedaarover kunt u vinden op: abnamro.nl/garantieregeling of opvragen via telefoonnummer ABN AMRO Bank N.V. is ingeschreven in het Handelsregister K.v.K. Amsterdam onder nummer Het BTW-identificatienummer van ABN AMRO Bank N.V. is NL B01. Algemene Disclaimer De in dit document aangeboden informatie is opgesteld door ABN AMRO Bank N.V. en is bedoeld als informatie in algemene zin en is niet toegespitst op uw persoonlijke situatie. De informatie mag daarom nadrukkelijk niet beschouwd worden als een advies of als een voorstel of aanbod tot 1) het aankopen of verhandelen van financiële instrumenten en/of 2) het afnemen van beleggingsdiensten noch als een beleggingsadvies. Beslissingen op basis van de informatie uit dit document zijn voor uw eigen rekening en risico. De informatie en de voorwaarden die van toepassing zijn op door ABN AMRO Bank N.V. aangeboden financiële instrumenten en beleggingsdiensten verleend door ABN AMRO Bank N.V. kunt u vinden in de Voorwaarden Effectendienstverlening ABN AMRO N.V. en het Informatieblad Effectendienstverlening ABN AMRO Bank N.V. die verkrijgbaar zijn via abnamro.nl/beleggen. Hoewel ABN AMRO Bank N.V. tracht juiste, volledige en actuele informatie uit betrouwbaar geachte bronnen aan te bieden, verstrekt ABN AMRO Bank N.V. expliciet noch impliciet enige garantie dat de aangeboden informatie in dit document juist, volledig of actueel is. ABN AMRO Bank N.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor druk- en zetfouten. De in dit document opgenomen informatie kan worden gewijzigd zonder voorafgaand bericht. ABN AMRO Bank N.V. is niet verplicht de hierin opgenomen informatie te actualiseren of te wijzigen. ABN AMRO Bank N.V. en/of haar agenten of onderaannemers aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid ten aanzien van enige schade (met inbegrip van gederfde winst), die op enigerlei wijze voortvloeit uit de informatie die u in dit document wordt aangeboden of het gebruik daarvan. ABN AMRO Bank N.V., of de rechthebbende, behoudt alle rechten (waaronder auteursrechten, merkrechten, octrooien en andere intellectuele eigendomsrechten) met betrekking tot alle in dit document aangeboden informatie (waaronder alle teksten, grafisch materiaal en logo s). Het is niet toegestaan de informatie uit dit document te kopiëren of op enigerlei wijze openbaar te maken, te verspreiden of te vermenigvuldigen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ABN AMRO Bank N.V. of rechtmatige toestemming van de rechthebbende. U mag de informatie in dit document wel afdrukken voor uw eigen persoonlijk gebruik. US Person Disclaimer ABN AMRO Bank N.V. ( ABN AMRO ) is geen geregistreerde verzekerings- of bankinstelling zoals bedoeld in de federale wetgeving en de wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika. Het is ABN AMRO Bank N.V. daarom niet toegestaan financiële diensten en/of producten, waaronder diensten en/of producten op het gebied van betalingsverkeer (waaronder het accepteren of het aanbieden tot het doen van stortingen), leningen, verzekeringen, hypotheken of creditcards aan te bieden aan Amerikaanse ingezetenen [ US Persons in de zin van vorenbedoelde wet- en regelgeving]. ABN AMRO Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in respectievelijk de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934 en de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, noch in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika. Tenzij zich op grond van de hiervoor genoemde wetten een uitzondering voordoet, is de effectendienstverlening van ABN AMRO Bank N.V. inclusief (maar niet beperkt tot) de hierin omschreven producten en diensten, alsmede de advisering daaromtrent niet bestemd voor Amerikaanse ingezetenen [ US Persons in de zin van vorenbedoelde wet- en regelgeving]. Dit document of kopieën daarvan mogen niet worden verzonden of meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan Amerikaanse ingezetenen. Onverminderd het voorgaande is het niet de intentie de in dit document beschreven diensten en/of producten te verkopen of te distribueren of aan te bieden aan personen in landen waar dat ABN AMRO Bank N.V. op grond van enig wettelijk voorschrift niet is toegestaan. Eenieder die beschikt over dit document of kopieën daarvan dient zelf na te gaan of er wettelijke beperkingen bestaan tegen de openbaarmaking en verspreiding van dit document en/of het afnemen van de in dit document beschreven diensten en/of producten en zodanige beperkingen in acht te nemen. ABN AMRO Bank N.V. is niet aansprakelijk voor schade als gevolg van diensten en/of producten die in strijd met de hiervoor bedoelde beperkingen zijn afgenomen.

12 12 PUM-experts (Programma Uitzending Managers) adviseren al meer dan 35 jaar in opkomende markten en ontwikkelingslanden Even voorstellen 7 PUM-experts over hun missie Naam: Eltjo Kok (61) Woont in: Leiden Beroep: Bestuurder en Commissaris Werd o.m. uitgezonden naar: Indonesië Naam: Jan Koeman (58) Woont in: Kloetinge (Voormalig) beroep: Biologisch bakker/landbouwkundige Werd uitgezonden naar: Sierra Leone en Ghana Naam: Ineke Ouwehand (64) Woont in: Katwijk Beroep: Organisatieadviseur Werd o.m. uitgezonden naar: Vietnam Sinds 1985 is Eltjo Kok werkzaam in de financiële sector en sinds vier jaar verbonden aan PUM, waar hij sectorcoördinator Banking & Microfinanciering is. Ik vind het zinvol om mijn kennis aan te wenden voor kleine banken en microfinancieringsorganisaties. Op zijn 21 ste vertrok Jan Koeman naar Suriname om het land te helpen. Sindsdien is hij gegrepen door ontwikkelingswerk. Toen hij op z n 35 ste in Botswana in aanraking kwam met PUM, wist hij: Als ik later oud en wijs ben, ga ik daar ook voor werken. Ineke Ouwehand houdt ervan om met andere culturen in aanraking te komen. Niet door ze als reiziger te observeren, maar door eraan deel te nemen. Dat doet ze nu onder meer als PUM er. Ik probeer een positieve ontwikkeling in gang te zetten. 4 Naam: Lidwine Dellaert (67) Woont in: Voorburg Het rijke cv van Lidwine Dellaert gaat van Nepal tot Nederland en van overheid en wetenschap tot bedrijfsleven. Inmiddels werkt ze als freelance adviseur en is ze al 14 keer op een PUM-missie geweest. Ik wil mijn kennis blijven toepassen. 6 Naam: Paul Dielissen (69) Woont in: Den Haag (Voormalig) beroep: Teelttechnisch en bedrijfskundig adviseur Werd o.m. uitgezonden naar: China Voormalig beroep: Servicemonteur en ondernemer Werd o.m. uitgezonden naar: Bali Als servicemonteur van stoomketels was Paul Dielissen tot zijn 45 ste gewend om de wereld over te reizen. Daarna ontwikkelde hij zelf een machine voor de loodgieterswerkplaats en ging hij ondernemen. Inmiddels is hij ook al 32 keer voor PUM op pad geweest. 5 Naam: Wil Nuijen (67) Woont in: Huis ter Heide 7 Naam: Patty van der Kleij (56) Woont in: Den Haag Beroep: Sr. Beleidsmedewerker Voormalig beroep: Elektrotechnisch ingenieur Werd o.m. uitgezonden naar: Cambodja en Sierra Leone Werken in ontwikkelingslanden was een oude droom van Wil Nuijen. Vandaar dat hij zich op z n 59 ste, toen hij met vroegpensioen ging, aanmeldde bij PUM. Negen missies heeft hij nu volbracht. Ik wil bijdragen aan het verkleinen van de verschillen in de wereld. provincie Zuid-Holland Werd uitgezonden naar: Laos, Zuid-Afrika en Ethiopië Voor Patty van der Kleij krijgt haar mooiste missie binnenkort een vervolg. Er komen twee Ethiopiërs, met wie ze in hun land aan een PUM-project werkte, naar Nederland. Om zaken te doen, te netwerken en een ondernemerscursus te volgen. 1 Eltjo Kok In onze sector voeren we ongeveer dertig projecten per jaar uit, waarvan vele in microfinanciering. Hierdoor krijgt het mkb in ontwikkelingslanden ook kansen die het nauwelijks heeft bij banken. Zelf heb ik onder meer in Surabaya een bank geadviseerd die problemen had met de kredietportefeuille. Een mooi project, omdat het management openstond voor verandering en het nauw aansloot bij mijn expertise. 2Jan Koeman In Sierra Leone kwam ik terecht bij een grote bakkerij die met zonne-energie brood wilde gaan bakken in plaats van met houtgestookte ovens. Ik zag al heel snel dat je dan wel een erg grote oven nodig had en dat de overgang naar duurzame productie beter stapsgewijs kon gaan. De mensen daar waarderen ontzettend wat je doet. Een dag voor een PUM-missie werken, levert meer levensvreugde op dan een maand werken in Nederland. 3Ineke Ouwehand In Vietnam gaf ik een cursus marketing en sales aan kleine ondernemers. Een trainer is daar een autoriteit en cursisten verwachten een soort tovenaar die hen vertelt wat ze moeten doen en hoe ze het moeten doen. Het duurde even voordat ze doorkregen dat er actieve inbreng van ze werd verwacht in de cursus. Dat was op zichzelf al een hele ommekeer in hun denken. Heel bijzonder. 4Lidwine Dellaert In een woestijngebied in China adviseerde ik over de groenteteeltprogramma s in kassen en buitenteelt. Het lukte hen bijvoorbeeld niet om uien te telen die goed bewaard konden blijven. Ik heb hen geholpen bij het opzetten van een eigen programma om nieuwe rassen te kweken. Om ook op de korte termijn verbeterde uienrassen te telen, bracht ik hen in contact met een Nederlands zadenbedrijf. In de vier keer dat ik er was, zag ik echt resultaat hiervan. Dat is plezierig. 5Wil Nuijen Een Cambodjaans bedrijf heb ik geholpen bij de ontwikkeling en marketing van een waterdichte lamp op zonne-energie. Dit project was voor mij bijzonder, omdat ik er alles in kon toepassen wat ik in mijn loopbaan heb gedaan. Het ontwerp is verbeterd en men exporteert het lampje nu zelfs. Bij een zonne-energieproject in Sierra Leone, waar ik nu mee bezig ben, hebben ze ook belangstelling voor dit lampje. Zo probeer ik twee projecten samen te brengen en profiteert iedereen van elkaar. 6Paul Dielissen Mijn mooiste missie was op Bali bij een bedrijf dat landbouwmachines ontwikkelde. Het probleem zat in het management: de eigenaar deed alles zelf en liet nauwelijks werk over aan zijn dochter. Haar heb ik onder meer geleerd te plannen en offertes te maken. Zij nam het bedrijf daarna bij de hand. Haar vader kreeg daardoor meer tijd de werkplaats te managen. Het bedrijf groeide als kool. Prachtig. 7Patty van der Kleij De universiteit van Gondar wil een reisagentschap en toeristeninformatiecentrum opstarten. Ze hebben heel veel (toeristische) kennis van het land, maar zaken doen buiten Ethiopië is een andere tak van sport. Daarbij probeer ik ze te helpen. Ze zijn al vijf jaar bezig en dit jaar moet het echt gebeuren. Ik breng ze in contact met mijn netwerk in Nederland en adviseer ze. Het is hard werken, maar hun enthousiasme motiveert me.

beleggingsfondsen fondslijst overzicht AANDELEN FONDSNAAM VALUTA KOERS RENDEMENT

beleggingsfondsen fondslijst overzicht AANDELEN FONDSNAAM VALUTA KOERS RENDEMENT beleggingsfondsen fondslijst overzicht FINANCIAL FOCUS Gegevens per 6 augustus 2015 abnamromeespierson.nl financialfocus.nl ok k Twitter Twitter LinkedIn Google + + My Space Tumblr Bebo are Delicious Digg

Nadere informatie

Orders via Beleggersgiro moeten ontvangen zijn voor (=T) Uw order wordt uitgevoerd Via Beurs

Orders via Beleggersgiro moeten ontvangen zijn voor (=T) Uw order wordt uitgevoerd Via Beurs LU0951484681 Rorento 15.00 uur (= T) 2 handelsdagen later tegen NAV T + 1 dag Buitenland LU0927664036 Kempen Global Property Index Fund 15.00 uur (= T) 2 handelsdagen later tegen NAV T + 1 dag Buitenland

Nadere informatie

beleggingsvisie update Hogere groei van de wereldeconomie Omstandigheden zijn ideaal voor aandelen De Nederlandse economie groeit weer in 2014

beleggingsvisie update Hogere groei van de wereldeconomie Omstandigheden zijn ideaal voor aandelen De Nederlandse economie groeit weer in 2014 beleggingsvisie update Februari 2014 Maandelijkse nieuwsbrief Hogere groei van de wereldeconomie De economische groei in de Verenigde Staten bedroeg in het derde kwartaal van vorig jaar 4,1% op jaarbasis.

Nadere informatie

Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds

Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds JPMORGAN FUNDS 10 JULI 2015 Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds Geachte Aandeelhouder, Hierbij informeren wij u dat de aandelenklasse B waarin u belegd hebt, gaat fuseren met aandelenklasse

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Presentatie rente 20.00 uur Korte

Nadere informatie

Interview Jennifer Nagtegaal pagina 10. Superfoods in opmars

Interview Jennifer Nagtegaal pagina 10. Superfoods in opmars 1 Van je familie moet je het hebben Voorkom dus conflicten pagina 2 Gouden tijden Vragen en antwoorden over een edel metaal pagina 3 Onze generatie kan verandering brengen Interview Jennifer Nagtegaal

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Grip op je Vermogen. Rendement maken in tijden van zwakke groei, wat te doen? Bob Homan. ING Investment Office. 5 en 6 oktober 2012

Grip op je Vermogen. Rendement maken in tijden van zwakke groei, wat te doen? Bob Homan. ING Investment Office. 5 en 6 oktober 2012 Grip op je Vermogen Rendement maken in tijden van zwakke groei, wat te doen? Bob Homan ING Investment Office 5 en 6 oktober 2012 Economie 2 En nu? valt uit elkaar Verdere integratie Economisch trend is

Nadere informatie

De fondstips voor 2014: VS, Europa en Japan [lang voor de site]

De fondstips voor 2014: VS, Europa en Japan [lang voor de site] De fondstips voor 2014: VS, Europa en Japan [lang voor de site] Banken tippen voor dit jaar beleggingsfondsen die beleggen in de Verenigde Staten en Europa, maar ook een aantal specifieke opkomende marktenfondsen

Nadere informatie

Zeven chef-koks aan het woord pagina 2. pagina 10

Zeven chef-koks aan het woord pagina 2. pagina 10 1 Vrijvallende lijfrente Over mogelijkheden, wensen en keuzes De kracht van een gift Gerichte geefstrategie Jeugddromen zijn uitgekomen Interview Fred Greter Sterren van de hemel Zeven chef-koks aan het

Nadere informatie

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt /fdmorningstar Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint se Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt AMSTERDAM, 9 maart 2010 Op een druk bezochte avond zijn in Hotel Krasnapolsky

Nadere informatie

Informatie Care IS Beleggingsportefeuille

Informatie Care IS Beleggingsportefeuille Informatie Care IS Beleggingsportefeuille Onderstaande informatie is samengesteld op14 juni 2013 Inleiding Binnen de beleggingsportefeuilles van Care IS wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende beleggingscategorieën:

Nadere informatie

Een kijkje in de keuken van een vermogensbeheerder

Een kijkje in de keuken van een vermogensbeheerder Een kijkje in de keuken van een vermogensbeheerder Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Grip op je Vermogen 3 oktober 2014 Agenda 1. Hoe kunt u beleggen? 2. Kijkje in de keuken 3. Fondsselectie

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Fonds- en tarievenoverzicht

Fonds- en tarievenoverzicht Fonds- en tarievenoverzicht Geldig per 10 juli 2015 Inhoudsopgave 1 Actueel fondsaanbod 1 2 Kosten beleggen 2 3 Doorgeven beleggingsorders 3 4 Feestdagen 3 5 Verwerking beleggingsorders 3 6 Verwerking

Nadere informatie

NAAR MEER EENVOUD VOOR ONZE KLANTEN

NAAR MEER EENVOUD VOOR ONZE KLANTEN Voor professionele beleggers - APrIl 2013 NAAR MEER EENVOUD VOOR ONZE KLANTEN Maak kennis met ons Luxemburgse beleggingsfondsenaanbod Gedetailleerde omschrijving van de wijzigingen in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Fonds- en tarievenoverzicht

Fonds- en tarievenoverzicht Fonds- en tarievenoverzicht Geldig per 1 september 2014 Inhoudsopgave 1 Actueel fondsaanbod 1 2 Kosten beleggen 2 3 Doorgeven beleggingsorders 3 4 Feestdagen 3 5 Verwerking beleggingsorders 3 6 Verwerking

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

Inzicht in de toekomst. Een financieel plan helpt om keuzes te maken. Zeven keer wonen in erfgoed pagina 2. pagina 11. Delen levert veel op

Inzicht in de toekomst. Een financieel plan helpt om keuzes te maken. Zeven keer wonen in erfgoed pagina 2. pagina 11. Delen levert veel op 1 Het nut van kunsttaxaties Juiste dekking voor schade door diefstal Wie wil, kan ver komen Interview Marlies van Wijhe Inzicht in de toekomst Een financieel plan helpt om keuzes te maken Daar bij die

Nadere informatie

Financial Research & Development nv. Prestaties Top Selection Equities en Top Selection Opportunities. Februari 2005

Financial Research & Development nv. Prestaties Top Selection Equities en Top Selection Opportunities. Februari 2005 Financial Research & Development nv Prestaties Top Selection Equities en Top Selection Opportunities Februari 2005 De prestaties sinds begin 2003 van de twee klassieke Top Selection aandelenfondsen vergeleken

Nadere informatie

Interview Ronald Bakker. 7 jonge ondernemers over hun toekomstplannen pagina 2. pagina 10. Tijdelijke winkel, blijvend fenomeen

Interview Ronald Bakker. 7 jonge ondernemers over hun toekomstplannen pagina 2. pagina 10. Tijdelijke winkel, blijvend fenomeen 1 Uitkopen of verkopen Eigen woning is bij scheiding vaak discussiepunt Sociaal en rendabel Er zijn steeds meer mogelijkheden om te beleggen in microkredieten Mijn eigen 06 staat onder elk menu Interview

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

DE FONDSENLIJST PER BEHEERDER

DE FONDSENLIJST PER BEHEERDER Een selectie van performante beheerders! Uw contract laat u toe uw spaartegoed volledig vrij te beheren. U selecteert zelf, met de hulp van uw raadgever, de fondsen die overeenstemmen met uw strategie,

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten 8 oktober 2015 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Oprichter

Nadere informatie

Zeven wereldreizigers over hun ervaringen pagina 2. pagina 10. Voor altijd verbonden 300%

Zeven wereldreizigers over hun ervaringen pagina 2. pagina 10. Voor altijd verbonden 300% 1 Voorwaardelijk gehuwd Zijn partners wel genoeg beschermd? Wonen voor senioren Nu nadenken over wensen voor later Kleinschaligheid is onze kracht Interview Charlotte van Leeuwen De wereld rond Zeven wereldreizigers

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Top 5 beleggingsfondsen

Top 5 beleggingsfondsen Top 5 beleggingsfondsen 2e kwartaal 2012 Vermogensadvies Nederland Auteur: Mw. Drs. J.K. van der Neut Specialist Beleggingsfondsen Datum: 12 april 2012 Met de Top 5 Beleggingsfondsen leggen we accenten

Nadere informatie

Rainbow Dynamic december 2010

Rainbow Dynamic december 2010 1. Beheer/prestatie afgelopen kwartaal 1.1. Er is meer vertrouwen in het economisch herstel! Dit kwartaal steeg Rainbow Dynamic met 6,0 procent. Afgelopen kwartaal was de prestatie van de verschillende

Nadere informatie

Top 5 beleggingsfondsen

Top 5 beleggingsfondsen Top 5 beleggingsfondsen 4 kwartaal 2011 IAC Vermogensadvies Nederland Auteur: Mw. Drs. J.K. van der Neut Specialist Beleggingsfondsen Datum: 6 oktober 2011 Met de Top 5 Beleggingsfondsen leggen we accenten

Nadere informatie

10 jaar. 3 jaar. 5 jaar

10 jaar. 3 jaar. 5 jaar Legg Mason Global Funds plc Gegevens per 0 september 202 en Vastrentende Compartimenten De weergegeven Klasse is de Klasse A Uitkeringsdeelbewijzen, uitgezonderd voor Legg Mason Western Asset US Adjustable

Nadere informatie

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel

Voorbeeldrapportage 2015. Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015. Vermogensrapportage : 400000. Portefeuilleprofiel : geel Voorbeeldrapportage 2015 Verslagperiode 01 januari 2015 t/m 31 december 2015 Vermogensrapportage : 400000 Portefeuilleprofiel : geel ibeleggen Van Eeghenstraat 108 1071 GM AMSTERDAM 020-673 63 72 Rapportagedatum:

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Alpha Research Money Talks, Money Walks November 2013

Alpha Research Money Talks, Money Walks November 2013 Alpha Research Money Talks, Money Walks November 2013 INHOUDSOPGAVE Samenvatting Money talks, money walks november 2013... 3 Asset allocatie overzicht... 3 Korte toelichting... 4 Asset allocatie... 5 Asset

Nadere informatie

Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013

Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013 Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013 Everyone is a disciplined long-term investor, until the market goes down - Steve Forbes - Opvallend Schulden op onderpand aandelenportefeuilles stijgen fors! In de

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Rainbow Defensive december 2010

Rainbow Defensive december 2010 1. Beheer/prestatie afgelopen kwartaal 1.1. Er is meer vertrouwen in het economisch herstel! Dit kwartaal steeg Rainbow Defensive met 3,8 procent. Afgelopen kwartaal was de prestatie van de verschillende

Nadere informatie

Rainbow Dynamic juni 2010

Rainbow Dynamic juni 2010 1. Beheer/prestatie afgelopen kwartaal 1.1. De financiële markten deden het goed, met als positieve verrassing aandelen Dit kwartaal bleef Rainbow Dynamic stabiel, ongeacht de turbulentie op de financiële

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Hoe beleggen vandaag 19 mei 2015. Jan Vergote Hoofd Investment Strategy Belfius Bank

Hoe beleggen vandaag 19 mei 2015. Jan Vergote Hoofd Investment Strategy Belfius Bank Hoe beleggen vandaag 19 mei 2015 Jan Vergote Hoofd Investment Strategy Belfius Bank Referentieportefeuille Obligaties onderwogen! Overheidsobligaties non investment grade 7% Overheidsobligaties investment

Nadere informatie

Bijlage. Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier

Bijlage. Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier Bijlage Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Aan de hand van onderstaande vragenlijst kunt u in ca. 10 minuten het beleggersprofiel vaststellen.

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Top 5 Beleggingsfondsen

Top 5 Beleggingsfondsen Top 5 Beleggingsfondsen 2 e Kwartaal 2013 Vermogensadvies Nederland Auteur: Mw. Drs. J.K. van der Neut u Specialist Beleggingsfondsen Datum: 5 april 2013 De Top 5 Beleggingsfondsen verschijnt ieder kwartaal.

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Voor het meest actuele Fonds- en Tarievenoverzicht, kunt u internet raadplegen op het webadres www.deltalloydbank.nl/beleggen.

Voor het meest actuele Fonds- en Tarievenoverzicht, kunt u internet raadplegen op het webadres www.deltalloydbank.nl/beleggen. FONDS- EN TARIEVENOVERZICHT Delta Lloyd Bank NV GELDIG MET INGANG VAN ONDERDEEL 1 september 2010 Retail Banking ACTUELE FONDS- EN TARIEVEN- OVERZICHT Voor het meest actuele Fonds- en Tarievenoverzicht,

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

AG Fund+ Fondsenbrochure

AG Fund+ Fondsenbrochure AG Fund+ Fondsenbrochure Inhoudstafel Gebruik tak 23 voor een goed gebalanceerde beleggingsportefeuille 3 Met AG Fund+ beleggen in een ruime waaier van beleggingsfondsen 4 De fondsbeheerders 5 Beheersrapport

Nadere informatie

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015 Presentatie ALV 2015 IBEV Volendam, 29 april 2015 Wie is Care IS? 2009 2011 2013 2014 2015 Begonnen omdat vermogensbeheer beter kon en moest Geen kick backs, 100% transparant, vermogensbehoud Verhuizing

Nadere informatie

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk april 2013 2 I. Wie zijn wij? II. Investeren in vastgoed: Een mooi huis in Florida of de beste winkelcentra

Nadere informatie

BELEGGINGSFONDSEN ZONDER PROVISIE

BELEGGINGSFONDSEN ZONDER PROVISIE Hoe vindt u snel uw beleggingsfonds(en)? Klik op CTRL + F (zoeken). Rechtsboven verschijnt een invulscherm. Vul nu de ISIN-code óf (een deel van) de naam van uw beleggingsfonds in. Klik tot slot op Volgende.

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 Doelbeleggen Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 I 09/03/2015 I 2 Mijn financiële tijdslijn Doelbeleggen of doelsparen? 2025 2030 2035 EUR 15.000? EUR 25.000? EUR 35.000? I 09/03/2015 I 3 Doelbeleggen of doelsparen

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

raadplegen op het webadres www.deltalloydbank.nl/beleggen.

raadplegen op het webadres www.deltalloydbank.nl/beleggen. fonds- en tarievenoverzicht Delta Lloyd Bank NV geldig met ingang van ONDERDEEL 1 mei 2011 Retail Banking actuele fonds- en tarievenoverzicht Voor het meest actuele Fonds- en Tarievenoverzicht, kunt u

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Pensioenfonds Unisys 2012 Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Zelf beleggen of uitbesteden aan professionals; Mogelijkheid om te

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

rofiel Rendement sinds 31/12/2013

rofiel Rendement sinds 31/12/2013 Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Januari 2014 Profiel Rendement sinds 31/12/2013 Belfius Pension Fund Low 0.31% Belfius Pension Fund Balanced Plus -0. Belfius Pension Fund High -0.45% Gegevens

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Zeven familiebedrijven in de kijker pagina 2. pagina 10

Zeven familiebedrijven in de kijker pagina 2. pagina 10 1 Geen tijd voor spijt Over de herroepelijke schenking Filantropie anno 2014 Zorg en gezondheid zijn belangrijke filantropische domeinen Er is altijd geld voor goede initiatieven Interview Laurentien van

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Alles wat je moet weten over de rentestijging

Alles wat je moet weten over de rentestijging ARTIKEL 17 december 2015 Alles wat je moet weten over de rentestijging In eerste de maanden na een rentestijging neemt bij aandelen de volatiliteit vaak toe De impact van de renteverhoging op obligaties

Nadere informatie

Emerging markets: toch weer terug naar af?

Emerging markets: toch weer terug naar af? Emerging markets: toch weer terug naar af? Wat is er toch gaande met de opkomende markten? In de afgelopen jaren werd er liefkozend naar deze markten gekeken en gesteld dat zij structureel aan het verbeteren

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher The beat goes on (1967), Sonny & Cher Inleiding Zorgen over de houdbaarheid van de economische groei dicteerden de financiële markten in het eerste kwartaal van 2016. Wederom kwamen centrale banken met

Nadere informatie

Evolutie van uw belegging. BNP Paribas Quam Fund 25/60. Kerncijfers 30 juni 2011 Trimestrieel

Evolutie van uw belegging. BNP Paribas Quam Fund 25/60. Kerncijfers 30 juni 2011 Trimestrieel Evolutie van uw belegging BNP Paribas Quam Fund 25/60 Kerncijfers 30 juni 2011 Trimestrieel Inhoud Voorwoord 1. Marktoverzicht 5 2. Concept en doelstelling 6 3. Evolutie van het compartiment 7 4. Samenstelling

Nadere informatie

Alleen bedoeld voor professionele beleggers - Februari 2011. Samenvoeging van subfondsen. BNP Paribas L1 en Parvest

Alleen bedoeld voor professionele beleggers - Februari 2011. Samenvoeging van subfondsen. BNP Paribas L1 en Parvest Alleen bedoeld voor professionele beleggers - Februari 2011 Samenvoeging van subfondsen en Parvest Samenvoeging van subfondsen - en Parvest I februari 2011 I 2 Sinds het samengaan met Fortis Investments,

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Beleggingen. Risico s en opportuniteiten. voor een wereld in beweging

Beleggingen. Risico s en opportuniteiten. voor een wereld in beweging Beleggingen Risico s en opportuniteiten voor een wereld in beweging luxegoederen Petercam kapitaalbescherming open architectuur profiel water inflatie thema s Amerika responsible growth energie Edmond

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Overzicht trackers en beleggingsfondsen. Trackers en fondsen. Aandelen. VAN LIESHOUT & PARTNERS Vermogensbeheer

Nieuwsbrief. Overzicht trackers en beleggingsfondsen. Trackers en fondsen. Aandelen. VAN LIESHOUT & PARTNERS Vermogensbeheer Nieuwsbrief Overzicht trackers en beleggingsfondsen Regelmatig krijgen wij vragen van onze klanten over een specifiek beleggingsfonds in de portefeuille. Uiteraard zijn wij bereid extra informatie over

Nadere informatie

Inkomsten uit beleggingen Bob Hendriks

Inkomsten uit beleggingen Bob Hendriks Inkomsten uit beleggingen Bob Hendriks April 2014 Waarom is inkomen onderwerp van gesprek? Bron: FD Bron: FD 2 Agenda BlackRock? In welke omgeving zitten we als beleggers? Stabiliteit van uw kapitaal met

Nadere informatie

Rainbow Profielen September 2010

Rainbow Profielen September 2010 1. Beheer/prestatie afgelopen kwartaal Prestatie activaklassen geven onzeker beeld over economie weer Dit kwartaal bleven de Rainbow Profielen stabiel, ongeacht de turbulentie op de financiële markten.

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Aandelen Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2009 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Visie 2016 BNG Vermogensbeheer Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Het beeld van 2015: de beurzen Het is niet altijd wat het lijkt -43% van top naar bodem 2 de schandalen Het is niet altijd

Nadere informatie

Kwartaalverslag derde kwartaal 2013

Kwartaalverslag derde kwartaal 2013 Kwartaalverslag derde kwartaal 2013 The problem with patience and discipline is that it requires both of them to develop each of them - Thomas Sterner - Opvallend Quantitative Easing (het maandelijks opkopen

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Top 5 Beleggingsfondsen

Top 5 Beleggingsfondsen Top 5 Beleggingsfondsen 4 e Kwartaal 2012 Vermogensadvies Nederland Auteur: Mw. Drs. J.K. van der Neut u Specialist Beleggingsfondsen Datum: 8 oktober 2012 Met de Top 5 Beleggingsfondsen leggen we accenten

Nadere informatie