In Memoriam. In Memoriam. Prof. dr. ir. J.C. van Dam Erelid Dispuut Watermanagement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In Memoriam. In Memoriam. Prof. dr. ir. J.C. van Dam Erelid Dispuut Watermanagement 1931-2004"

Transcriptie

1 1

2 2

3 In Memoriam In Memoriam Prof. dr. ir. J.C. van Dam Erelid Dispuut Watermanagement De benoeming, in 1968, van Jan van Dam als hoogleraar in de hydrologie aan de (toenmalige) Technische Hogeschool in Delft betekende een erkenning van de hydrologie als wetenschap binnen de civiele techniek. Als jonge hoogleraar, hij was pas 37 jaar, stond hij voor de opgave om de hydrologie in zowel het onderzoek als onderwijs een eigen plaats te geven, en dat in een tijd waarin grote veranderingen plaatsvonden. De studenten werden mondiger en de organisatorische structuur van universiteiten waren aan grote veranderingen onderhevig. De methode van onderzoek binnen de civiele techniek veranderde sterk door de opkomst van numerieke rekentechnieken, in samenhang met de gigantische ontwikkelingen op computergebied. >>> 3

4 In Memoriam Een zelfde ontwikkeling vond plaats binnen de hydrologie. Een omslag moest worden gemaakt van analytische methoden voor de berekening van (geo)hydrologische problemen naar de ontwikkeling van numerieke hydrologische modellen. Daarnaast vond binnen de hydrologie de omslag plaats van het uitsluitend kwantitatieve onderzoek naar het onderzoek waarbij ook de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater steeds belangrijker werd. Van Jan van Dam werd verwacht dat hij al deze ontwikkelingen niet alleen volgde maar hieraan ook mede richting gaf. Hij heeft dat gedurende 25 jaar als hoogleraar met enthousiasme en op een door velen zeer gewaardeerde wijze gedaan. Niet alleen binnen de Delftse omgeving maar ook in samenwerking met o.a. de Wageningse en Amsterdamse collega's heeft hij hard gewerkt aan de profilering van de hydrologie in Nederland en het veroveren van een plaats in de internationale hydrologische onderzoekswereld. Dit was geen gemakkelijke opgave, de onderlinge rivaliteit, concurrentie en soms egocentrische handelswijze die in de onderzoekswereld werd aangetroffen, moet hem zwaar zijn gevallen. Toch is het hem gelukt om hydrologen op één lijn te krijgen. In het kader van de Salt Water Intrusion Meetings (SWIM), die eens in de twee jaren in Europees verband wordt georganiseerd, was hij een grote drijvende kracht. Met zijn onderzoek op het gebied van de geo-elektrische metingen in de geohydrologie heeft hij baanbrekend werk verricht. In internationale organisaties op hydrologisch gebied was hij een zeer gewaardeerd lid. Gedurende 40 jaar was hij als gastdocent verbonden aan het IHE en hij heeft zo bijgedragen aan het vormen van een geheel nieuwe generatie hydrologen, verspreid over de gehele wereld. Op onderwijsgebied was Jan van Dam een echte professor. Hij kon steengoed uitleggen hoe het zat in de hydrologie en ging serieus in op de vragen van studenten. Eén van de ondergetekenden herinnert zich zelfs nog de vraag die hij stelde aan professor Van Dam tijdens diens eerste college geohydrologie in "Professor kunt u nog eens uitleggen waar het min-teken in de wet van Darcy vandaan komt". Hij zou hebben kunnen antwoorden: "Zoek dat nu zelf maar eens uit, jongeman; het is nogal simpel". Professor Van Dam echter pakte de vraag op en gaf een uitermate duidelijke uitleg. Zijn wijze van college geven werd door zijn studenten zeer gewaardeerd. Ondergetekenden, beiden oud-studenten van Jan van Dam en opvolgers van hem als hoogleraar Hydrologie, menen te spreken namens een hele generatie civiele techniek studenten en namens tientallen afstudeerders en promovendi als wij onze grote dank uitspreken voor wat hij voor ons en het vakgebied heeft betekend. Delft, 14 september 2004, Kees van den Akker Huub Savenije 4

5 Van de redactie Colofon jaargang 15, nummer 1, december 2004 Druppeltje is een uitgave van het Dispuut Watermanagement van de faculteit Civiele Techniek van de Technische Universiteit Delft. Het blad verschijnt 4 keer per jaar. Redactie Pieter van Berkum, Arthur Geilvoet Medewerkers aan dit nummer Pieter van Berkum, Dr. Pieter Bol, Tijs Dekker, Prof. ir. J.C. van Dijk, ir. Herman Evenblij, Arthur Geilvoet, Doris van Halem, ir. Bas de Jong, Karin Teunissen, Govert Verhoeven, ir. Hessel Winsemius Lay-out Doris van Halem, Pieter van Berkum Printing Koopman & Kraaijenbrink Druppeltje wordt gratis toegezonden aan alle ere-leden, leden, oud-leden en begunstigers van het Dispuut Watermanagement Subfaculteit der Civiele Techniek kamer 4.74 Stevinweg CN Delft Telefoon: Telefax: Homepage: Het jaar 2004 zit er alweer bijna op. Nog vlak voor de feestdagen valt er weer een nieuw Druppeltje in de bus van alweer het 36e bestuur. Het begin van het nieuwe studiejaar stond weer bol van de activiteiten. Er was echter ook een trieste gebeurtenis, in september overleed een erelid van ons dispuut, Prof. dr. ir. J.C. van Dam. Deze druppel bevat weer een grote verscheidenheid aan onderwerpen met betrekking tot watermanagement. De twee nieuwe leden van het 36e bestuur stellen zich kort en bondig voor. Prof. J.C. van Dijk licht in de waterkolom het verschijnsel van werknemers in de collegebanken toe. Voor dit nummer zijn maar liefst twee interviews afgenomen. Ten eerste is Prof. dr. ir. N.C. van de Giesen, nieuw op de afdeling sinds deze zomer, binnenstebuiten gekeerd en ten tweede zijn van drie Chinese studenten de hemden van het lijf gevraagd over hun doen en laten in Nederland. Bas de Jong en Hessel Winsemius verzorgen deze keer de vaste rubriek van de afstudeerders. Herman Evenblij vertelt over zijn promoveren op het afvalwater met behulp van MembraanBioReactoren. WAM actueel gaat over Prins Willem-Alexander die op bezoek gaat bij verschillende projecten in Afrika en daar Prof. dr. ir. H.H.G. Savenije ontmoet. 5 Namens de redactie prettige feestdagen en veel leesplezier toegewenst.

6 Inhoudsopgave In Memoriam Van de redactie Van het bestuur Waterkolom Afstudeerwerk Hydrologie Derdejaars Excursie Promotiewerk Gezondheidstechniek Interview Van de Giesen 10 Interview Chinezen 20 Waterdicht 13 WAM Actueel 22 Afstudeerwerk Land-en Waterbeheer 14 Waterpuzzel Adverteerdersindex e Bestuur 6

7 Van het bestuur succes georganiseerd en bezocht, de sponsoring wordt structureel aangepakt en de beloofde automatische incasso werkt! De symposiumcommissie is net als de lustrumcommissie vol enthousiasme van start gegaan. Deze commissies zullen in de volgende Druppel uitwijden over het symposium en de lustrumactiviteiten. Een gezonde druppel, is een druppel in beweging. Met de komst van twee nieuwe bestuursleden is het bestuur wederom in een stroomversnelling geraakt. Karin Teunissen en Tijs Dekker zijn onze nieuwe aanwinsten. Anneke van der Kraan en Nienke Kramer zijn afgezwaaid na (anderhalf) jaar actieve inzet voor het dispuut. De bestuurswissel werd voorafgegaan door een Franse lunch, waar menigeen nog wel eens aan terug denkt op weg naar de kantine. Een druppel in beweging wekt beroering, zo bleek ook op de algemene ledenvergadering. Nieuwe ideeën en beleid zijn met enige scepsis bekeken door de oude garde. De veelal opbouwende kritiek is positief ontvangen, immers zonder betrokkenheid van de leden ontbreekt reflectie over gevoerd en te voeren beleid. Enkele speerpunten van het 36e bestuur worden nu reeds waar gemaakt; De eerste twee afdelingsborrels zijn met Afgelopen september is erelid Professor van Dam na een lang ziekbed overleden. Op de begrafenis werd duidelijk hoezeer Professor van Dam en de hydrologie met elkaar verbonden waren. Kortgeleden bracht een delegatie van het bestuur een bezoek aan Mevrouw van Dam. Eind september heeft het ereledenetentje plaatsgehad. Na een heerlijke avond tolden onze hoofden van alle wetenswaardigheden die waren uitgewisseld. Het werd wel duidelijk dat onze ereleden niet op hun lauweren rusten. Het Actieve Leden Uitje vond dit jaar aan zee plaats. Na een ontspannen wandeling met ondergaande zon arriveerden we in het Brouwcafe in Scheveningen. Hier werden we ingewijd in het semi-professionele bierbrouwen. Om dat bier vervolgens op professionele wijze te nuttigen tezamen met een smakelijke maaltijd. Tot slot wens ik u namens het bestuur enkele inspirerende vrije dagen toe en succes met de komende tentamens. Pieter van Berkum Voorzitter Dispuut Watermanagement 7

8 Waterkolom De waterkolom is een vaste rubriek van het Druppeltje. Docenten van de afdeling bespreken hier bepaalde zaken van watermanagement. Het kan gaan over de afdeling, actuele zaken of juist iets wat er nog gaat komen. In deze waterkolom zal Prof. ir. J.C. van Dijk iest vertellen over "Werknemers in de collegebanken of het nut van de borreltafel ". We kennen dit natuurverschijnsel (werknemers in de collegebanken) al van de jaarlijkse Vakantiecursussen in Drinkwatervoorziening en Riolering & Afvalwaterbehandeling. Ieder jaar komen op de 1e vrijdag in januari zo'n 400 directeuren en werknemers van waterbedrijven, waterschappen en andere organisaties naar de TU Delft om zich op de hoogte te stellen van de laatste ontwikkelingen op het vakgebied. Voor velen van hen is dit tevens een reünie omdat ze zelf bij Civiel zijn afgestudeerd. De Vakantiecursus is in de loop van de jaren uitgegroeid tot hét toonaangevende congres in de waterwereld. Tijdens de afsluitende Nieuwjaarsborrel wordt er volop genetwerkt en worden creatieve ideeën geboren. Zo bedacht één van de directeuren 2 jaar geleden dat het voor andere werknemers van de waterbedrijven, met name mensen met een HBO-opleiding, toch ook heel goed zou zijn om zich te laven aan de kennis van de TU Delft. Dit leidde tot vervolggesprekken over de mogelijkheid om deze mensen in deeltijd bij ons het MSc-programma te laten volgen. 8

9 Waterkolom Twee jaar verder zijn we nu zover dat dit borreltafel-idee gerealiseerd gaat worden. Na vele overleggen in diverse gremia hebben decaan en MT een voorstel goedgekeurd waardoor vanaf september 2005 jaarlijks 10 werknemers in deeltijd bij ons het gewone MSc-programma komen volgen. Zij krijgen hiervoor dan 10 weken per jaar studieverlof van hun werkgever en volgen een uitgekiend programma dat hen in staat moet stellen in 4 jaar het MSc-diploma te halen. Hierbij wordt rekening gehouden met de voorkennis van deze groep en de mogelijkheid om het afstudeerproject in het eigen bedrijf uit te voeren. Er blijkt een grote behoefte aan deze deeltijdopleiding te bestaan, want voor de eerste 10 plaatsen hebben zich via alleen al via de mond-op-mondreclame reeds 30 kandidaten aangemeld, zodat we alleen de beste kandidaten zullen toelaten. Voor de gewone studenten betekent dit dat ze vanaf september 10 oudere jongeren in de collegezalen zullen aantreffen, die al veel weten van het vak, maar nog meer willen leren. Zij zullen zich wellicht wat minder mengen in het studentenleven, maar uiteraard wel mee willen borrelen op de 4e verdieping. Het lijkt ons ook een goede gelegenheid om af en toe eens een extra borrel te organiseren in het kader van de teambuilding en de verbroedering. Wie weet wat voor goede ideeën er bij die borrels weer geboren zullen worden Prof. ir. J.C. van Dijk 9

10 Interview Van de Giesen Alweer een paar maanden lopen op de afdeling Watermanagement een aantal nieuwe gezichten rond. In dit Druppeltje staat Deel 1 van het interview met Prof. dr. ir. Nick van de Giesen. In dit eerste deel vertelt hij ons over zijn eigen studiejaren. Selamat pagi (goede morgen, red.) Terima kasih (bedankt, red.) Op uw CV staat dat u 5 talen beheerst, waaronder het Indonesisch. Waarom heeft u deze talen geleerd? Nou, mijn Indonesisch moet ik om even eerlijk te zijn weer een beetje ophalen. Ik wil nog altijd een keer terug. Het plan was om mijn PhD-werk in Indonesië te doen. Ik heb toen vrij lang en intensief Indonesisch gevolgd. Toen sprak ik het redelijk tot goed. Dat is ook alweer ruim 10 jaar geleden en sindsdien ben ik niet meer in Indonesië geweest. Wat voor studie heeft u gevolgd en waarom? Na mijn atheneum ben ik naar Wageningen gegaan en daar heb ik Tropische Cultuurtechniek gestudeerd. Min of meer met het idee om daarna de ontwikkelingshulp in te gaan. Na mijn studie in Wageningen zat ik in Indonesië met een Wotro-beurs, ik vond het onderzoek heel leuk en deed toen voornamelijk irrigatie. Cornell was een belangrijke school in irrigatie. In Indonesië ontmoette ik mensen die op Cornell gestudeerd hadden. Toen dacht ik: dat moet ik ook doen. Ik heb me bij Cornell aangemeld, de volledige Wotro-beurs is toen helaas niet doorgegaan. Daardoor ben ik in Rwanda uitgekomen i.p.v. Indonesië en daar heb ik mijn Frans nodig gehad. Daarna heb ik mijn post doc in de Ivoorkust gedaan, hier wordt ook Frans gesproken. Vond u uzelf toen een idealist? Jawel, tijdens de middelbare school gingen vakken als natuurkunde en scheikunde heel gemakkelijk. De meeste tijd was ik bezig met buitenschoolse activiteiten, ik was politiek erg actief. Waarom naar Wageningen? Eigenlijk zou ik natuurkunde moeten gaan studeren, maar dan zou ik een beetje achter deeltjes aan moeten rennen. Iets sociaals wilde ik ook wel doen, maar dat is zo vaag en mijn talent ligt daar ook niet. Ik kon in Wageningen met een exact vak bezig zijn en het had ook maatschappelijke relevantie. De mensen die naar Delft gingen bij mij in de klas waren sociaal minder geëngageerd. Ik dacht toen aan iets met planten en vond biologie leuk. Ik heb toen een keer een kijkje genomen bij Cultuurtechniek. De interesse voor water en irrigatie is gebleven en daarna heeft dat zich verbreed tot Water Resources Management. 10

11 Interview Van de Giesen Is er veel veranderd tussen de student in Delft en Wageningen toen en nu? De studenten die hier uiteindelijk terecht komen, daartussen zie ik niet zoveel verschil. Ik zie wel dat over het algemeen minder mensen die maatschappelijke interesse hebben. Je bent goed in exacte wetenschappen, waarom zou je dan niet voor het grote geld gaan? Voor ons was het een logische keuze om naar Wageningen te gaan, omdat je keuze veel breder was dan wat je ging verdienen. Nu wel minder denk ik, maar oude mensen zeuren altijd over dingen. Ik denk dat de mensen die hier uiteindelijk terecht komen wel een soortgelijke instelling hebben. Bent u teleurgesteld door het ontwikkelingswerk dat u gedaan heeft? Nee, niet teleurgesteld. Als je er echt naartoe gaat met het idee om mensen te helpen, dan kun je gefrustreerd terug komen. Wat de door de wolgeverfde mensen de 'padvindersmentaliteit' noemden, werd er snel uitgehaald. Ikzelf ben in het onderzoek gerold, vond het leuk om te doen en was er betrekkelijk goed in. Over de jaren is het besef gegroeid dat de enigen die Afrika kunnen ontwikkelen de Afrikanen zelf zijn. Tegelijkertijd speelt wetenschap een hele belangrijke rol in de ontwikkeling. De reden dat wij hier rijker zijn dan in Afrika heeft heel veel te doen met wetenschap. Wij begrijpen onze omgeving heel goed, wij meten meer en maken modellen. Daardoor kun je beter gebruik maken van je resources, ook je human resources. Mijn excuus om daar nog rond te rennen is dat men daar ook wetenschap nodig heeft. U bent gaan promoveren in Amerika (Cornell), was Nederland te klein voor u? Wat mij toen erg interesseerde was de combinatie tussen de hardware van een irrigatiesysteem en de software waarmee je dat dan organiseert. Hoe je die dingen moet ontwerpen en hoe die dingen in de praktijk gebruikt worden, heeft heel weinig met elkaar te maken. Om dat verband beter te begrijpen, vond ik toen heel interessant. Op Cornell werd hier heel veel over geschreven en gedacht, die mensen waren daarin echt heel goed. Ik dacht: als ik hier meer van wil weten moet ik daar zijn. Het was een positieve keus om naar Amerika te gaan, niet omdat Nederland te klein was. Achteraf gezien vind ik het een goede keuze, ik heb daar heel veel geleerd. Het is ook wel gezond om meer dan één systeem te leren kennen. Je ziet in Nederlansd veel mensen die eerst hun Bachelors, Masters en Phd behalen en vervolgens ook gaan werken op die universiteit. Daar is op zich niets op tegen, maar er is iets voor om eens een ander systeem te bekijken. Mij heeft het goed gedaan. Ik raad het andere mensen aan. >>> 11

12 Interview Van de Giesen Veel mensen keren na een carrière in het bedrijfsleven terug naar hun eigen nest. Wilt u nog terug naar Wageningen? Oh nee, ik zit hier voorlopig vast. Niemand kan de toekomst voorspellen. 10 jaar? Misschien plak ik er nog wel 10 achteraan. Er zijn hier voor mij veel uitdagingen, water zit ontzettend in de lift. Daar moeten we gebruik van maken en Delft heeft een goede naam. Mensen in Delft vinden zichzelf heel goed, ze zijn ook heel goed. Zodra je een beetje buiten Delft gaat, bijvoorbeeld Den Haag, hebben ze al een veel minder hoge pet van Delft op. Nog verder erbuiten zoals in het buitenland heeft Delft weer een erg goede naam, zeker als het om water gaat. Dit is verdiend in het verleden, maar er gebeurt ook veel vernieuwends. Er kan hier veel gebeuren. In Deel 2 vertelt Professor van de Giesen over het onderwijs. 12

13 Waterdicht Onderstaand gedicht is één van de achttien gedichten die prins Willem-Alexander en prinses Maxima van de gemeente Amsterdam als huwelijksgeschenk ontvingen. O louterend water Mijn mooi molecule... Jij stijgt tot de lippen en slaat op de klippen. Bron van alle leven en kosmisch gegeven. Helder van kleur en reukloos van geur... Voor meer dan tachtig procent weet ik dat jij mij bent. Je was in de moederbuik en staat onder 't kelderluik. Je valt uit de hemel en rijst uit de Aarde. O allerhoogste waarde die men ieder gratis gunt jij vindt vanzelf je diepste punt. En jouw stille gronden uit de hemel gezonden... Kokend als damp of bikkelhard als ijs Jij zit overal en bent altijd op reis. O louterend water Mijn mooi molecule... We prezen de Aarde, de Hemel, de Zon maar vergaten het water de oersprong, de bron. Diana Ozon, 1998/

14 Land-en Waterbeheer In elk Druppeltje zal een afstudeerder over zijn afstudeerwerk vertellen. Bas de Jong is in september afgestudeerd. Hij vertelt in het kader van land- en waterbeheer over water allocatie van nu en in de toekomst in het rivierstroomgebied van Sumatra - Kushiyara. The Surma - Kushiyara river basin: water allocation now and in the future An assessment of the feasibility to meet the Environmental Flow Requirements "E.T., BREAKFAST." I yelled when I am just out of bed. Not completely awake, I almost forget to say ".PLEASE". It may sound bizarre, but the only way to get my breakfast each morning was to scream these words through the room. ET was the maid in the apartment in Bangladesh where I was staying. I was there for three months (Oct Jan. 2004) to collect data for my graduation project. She absolutely forbid me to enter the kitchen, because "men do not belong in the kitchen" (as long as she was in the house). Fortunately, it did work. Shortly after my screams I could enjoy my breakfast, with some guilt off course, while ET was cleaning my room and doing my laundry. My graduation project focused on the Surma and Kushiyara river basin. This river basin is located in the northeast region of Bangladesh. Flooding occurs at a yearly basis in this region, which has a great influence on the way of living of the local population, on the natural resources and on the economic stability of the region. I also encountered on numerous occasions. But a network of high placed officials and my own money were used to collect some of the data I needed. With this data, I constructed a water-balance model in RiBaSim, in order to analyse the area. Domestic and industrial water use, irrigation, navigation and groundwater recharge are the main socio-economic water demands in this area. In particular in the dry season, large amounts of water are needed and shortages occur at some locations. An integrated water resources management approach was needed to come to a sustainable use of the natural resources. The (river) ecosystem should also be taken into account. This is done by specifying so-called Environmental Flow Requirements (EFR's), which expresses the need for river flows and water availability to maintain these ecosystems. I collected the data I needed at different governmental and private institutions in Dhaka, the capital of Bangladesh. Corruption is one of the big national problems of Bangladesh, which 14

15 Land-en Waterbeheer The objective of my graduation project was to analyse the water allocation structure in the river basin, for the present situation as well as for future external scenarios, taking into account the Environmental Flow Requirements (EFR's) that secure the social and ecological needs in the area. It is expected that in the coming years some manmade as well as natural changes will occur that have a great impact on the river basin. The largest change will be due to the construction of the Tipaimukh Hydropower Dam on the Barak River, upstream of the river basin in India (possibly in combination with an irrigation-barrage). The partial regulation of the discharge in the Barak River, which bifurcates at the border of Bangladesh into the Surma and the Kushiyara, will result in less severe or even no flooding in the river basin. This will have consequences for the water supply to the different demands, both positive as well as negative. In general it could be concluded that in the present situation, there is, on an annual basis, enough water available in the river basin to fulfil the social and economic demands. In the coming future this will be more difficult due to the river regulation by the Hydropower dam and Climate Change. A number of measures will be needed to guarantee a sustainable use of the natural resources and economic stability in the future. Bas de Jong 15

16 Hydrologie Voortplanting van weersonzekerheden in afvoervoorspellingen Een case studie op Rijnafvoeren te Lobith Sinds de overstromingen vanuit het Rijn- en Maasstroomgebied in 1993 en 1995 zijn Nederlandse overheden in toenemende mate geïnteresseerd in het verlengen van de voorspelperiode van voorspellingsmodellen voor hoogwaters. Momenteel is men bezig met het operationaliseren van een nieuw voorspellingsmodel: FEWS-Rijn voor voorspellingen bij Lobith, het instroompunt van de Rijn in Nederland. Minimaal vier dagen vooruit voorspellen moet hiermee mogelijk worden. Metingen van waterniveaus en temperatuur- en neerslagvoorspellingen vormen de invoer voor dit model. Probleemomschrijving Met grotere voorspelperioden spelen onzekerheden in de invoer, in het bijzonder de weersvoorspelling, een steeds grotere rol. Men moet hierdoor de aanpak van voorspellen veranderen van deterministisch naar probabilistisch. Het doorrekenen van zogenaamde ensemble weersvoorspellingen wordt hiermee onder andere interessant (zie onderstaand figuur). voor doorrekenen in een uitgebreider model zoals FEWS-Rijn. Modelstructuur Een aantal zaken is sterk vereenvoudigd in het quick scan model ten opzichte van FEWS-Rijn: In FEWS-Rijn zijn per deelstroomgebied diverse neerslag afvoerrelaties gedefinieerd. De eerste vereenvoudiging bestaat uit ruimtelijke aggregatie van deze neerslag afvoerrelaties tot één neerslag afvoerrelatie per deelstroomgebied. De gebruikte modelstructuur is hieronder globaal weergegeven. Een EPS neerslagvoorspelling: iedere lijn geeft een mogelijke ontwikkeling van de Een nadeel van het doorrekenen van deze ensemble voorspellingen is, dat het teveel rekentijd vergt voor real-time voorspellingen. Om dit probleem te ondervangen is een quick scan model ontwikkeld gedurende deze studie om met een minimale hoeveelheid rekentijd een eerste indicatie te geven van de spreiding in afvoervoorspelling in de Rijn bij Lobith, geïnduceerd door ensemble voorspellingen. Riskante ensemble leden zouden kunnen worden geselecteerd 16 De neerslag-afvoerrelatie modelstructuur HYMOD De uitvoer, die geproduceerd wordt door de neerslag afvoerrelaties wordt in FEWS-Rijn getransporteerd door een SOBEK-1D model. Dit model is vervangen door een regressievergelijking. Als regressievariabelen zijn afvoeren uit deelstroomgebieden gekozen.

17 Hydrologie Bij het selecteren van deze variabelen is rekening gehouden met de looptijd van golven tussen deze deelstroomgebieden en Lobith. Tenslotte is er vastgesteld dat gedurende winterse perioden de afvoeren afkomstig uit naburige deelstroomgebieden sterke correlatie vertonen. Dit verschijnsel wordt voornamelijk veroorzaakt doordat ook de meteorologische condities boven deze deelstroomgebieden sterke overeenkomsten bevatten. Het gevolg is, dat een monstername van afvoeren uit slechts 3 deelstroomgebieden voldoende informatie bevat voor het regressiemodel. De Lippe, Moesel en Neckar zijn uiteindelijk meegenomen als representatieve deelstroomgebieden. Discharge [m3/s] okt-97 nov-97 dec-97 Precipitation MLR observations jan-98 feb-98 mrt-98 apr-98 mei-98 jun-98 jul-98 aug-98 sep-98 okt-98 nov-98 dec-98 Calibratieresultaat: afvoer te Lobith. Periode van ca. 1,5 jaar Ondanks het feit dat het model doet wat ervan verwacht wordt zijn er beperkingen. Voor een groot deel zijn deze te wijten aan de betrouwbaarheid van de neerslagintensiteit, die geproduceerd wordt in de ensembles zelf. Deze is bij verwachte hoge intensiteit doorgaans te laag, zoals ook te zien is in onderstaand figuur Observed Q MLR computations Intensity [mm/day] Het regressiemodel Resultaten en conclusies De calibratie van zowel de neerslag afvoerrelaties als het regressiemodel geeft voldoende accuraatheid voor eerste indicatie van afvoeren bij Lobith, geïnduceerd door ensemble voorspellingen. Het is dus mogelijk om met de grote vereenvoudigingen, die hierboven genoemd zijn, toch nog een zeer behoorlijk modelresultaat te bereiken in zeer weinig tijd ('één druk op de knop'). Discharge [m3/s] Obs. precipitation Observed Q Ensemble berekening met regressiemodel Hessel Winsemius Afstudeercommissie: Prof. H.H.G. Savenije, W.M.J. Luxemburg, H. Havinga, F. Diermanse, S. Tijm Intensity [mm/day] EPS mean precipitation EPS computed Q 17

18 Derdejaars Excursie Bezoek aan het Oceanium Op een koude middag reisde een gezelschap af naar dierentuin Blijdorp in Rotterdam. Doel van de excursie was een bezoek aan het nieuwe aquarium het "Oceanium". Behalve een kijkje in de aquaria werd ons ook een kijkje achter de schermen gegund. Zo belandden we in de filterruimten waar al het water (circa 6 miljoen liter) elke twee uur wordt gezuiverd. In feite worden hier dezelfde principes toegepast als bij de zuivering van drinkwater. Voor het terugspoelen van het zandbed wordt in tegenstelling tot drinkwaterzuivering eerst het zandbed met deeltjes opgewoeld om vervolgens het vuile water af te voeren. Het zoute water is een kostbaar product, dat zoveel als mogelijk wordt hergebruikt. Ballast Nedam neemt het water mee uit zee als ballast en geeft dit indien van goede kwaliteit aan het Oceanium. Vervolgens mogen eerst de vissen en waterplanten er in zwemmen en daarna de zoogdieren, die minder gevoelig zijn voor vervuild water. Uniek is het Oceanium in de kweek van koraal. Ze zijn de enigen ter wereld die koraal in gevangenschap in leven kunnen houden. Hiervoor is een speciaal onderzoeksprogramma opgestart, waarbij de gehele voedselketen is geanalyseerd en nagebootst. Met bewondering hebben we vervolgens de prachtige onderwaterwereld aanschouwd. Pieter van Berkum Word lid! 18

19 Voor de zuivering van stedelijk afvalwater wordt doorgaans het conventionele actiefslibproces toegepast. Het actiefslib bestaat hierbij uit bacteriën die samengeklonterd zijn tot slibvlokken. Deze slibvlokken worden in het conventionele actiefslibproces van het gezuiverde water gescheiden door middel van bezinking. Om deze bezinking goed te laten verlopen wordt een aantal eisen gesteld aan de bedrijfsvoering van het actiefslibproces. Voornamelijk de concentratie biomassa is hierbij limiterend. Meest gangbaar is een drogestofgehalte van 3-5 g/l. Hoewel een hoger drogestofgehalte wenselijk kan zijn voor de microbiologische omzettingen, levert dit problemen op bij de bezinking. De MembraanBioReactor (MBR) combineert het conventionele actiefslibproces met een membraanfiltratiestap voor de slib/waterscheiding. Deze filtratiestap kan uitgevoerd worden als ultra- of microfiltratie. Het is duidelijk dat een groot voordeel hiervan de afwezigheid van bezinking is. De doorgaans grote nabezinktanks kunnen achterwege blijven en doordat de concentratie biomassa aanzienlijk verhoogd kan worden, is de omvang van de bioreactor belangrijk kleiner. Verder is het membraan een absolute barrière voor deeltjes en bacteriën, zodat het effluent een constante, hoge kwaliteit heeft. Qua biologische omzettingen zijn de verschillen met het conventionele actiefslibproces niet erg groot. Wel is waargenomen dat door de aanwezigheid van het membraan meer bacteriesoorten tot ontwikkeling en groei komen, maar een substantiële verbetering of intensivering van de biologische processen is niet eenduidig aangetoond. Vanwege dalende membraanprijzen en strengere effluenteisen is het MBR-proces de afgelopen jaren hernieuwd in de belangstelling komen te staan als alternatief voor de zuivering van stedelijk afvalwater. Waar in industrieën en kleinschalige toepassingen de MBR zich als bewezen techniek een plaats heeft toegeëigend, is de grootschalige toepassing in de communale toepassing vooralsnog achtergebleven. Vooral de vereiste bedrijfszekerheid speelt hierin een belangrijke rol. ir. Herman Evenblij Gezondheidstechniek Vervuilingskarakteristieken in MBR Herman Evenblij is een promovendus op de afdeling bij Gezondheidstechniek. De afgelopen jaren heeft hij onderzoek verricht naar vervuilingskarakteristieken in MembraanBioReactoren. Hij vertelt wat er allemaal speelt bij deze methode en hoe de toekomst er uit zal zien voor deze nieuwe techniek. 19

20 Interview Chinezen De Chinese invasie Het is iedere masterstudent niet ontgaan dat aan het begin van het collegejaar de vakken massaal gevolgd worden door Chinese studenten. Waarom zijn ze helemaal naar Delft gekomen, wat komen ze hier doen en hoe ervaren ze de studie? Om daar achter te komen hebben we drie Chinezen een aantal vragen gesteld over hun land, de studie en Nederland. De drie ondervraagden zijn de studentes Wang Qing, Li Ping en de student Wei Quan Long. Voordat ze naar Delft kwamen, studeerden ze alledrie eerst aan een universiteit in hun eigen land. Wang Qing en Li Ping kennen elkaar van de Hohai University van Nanjing. Wei Quan Long zat op de Wuhan University. Opvallend is dat ze alledrie eerst een andere vooropleiding hebben gedaan: hydraulic engineering, hydrology en structural engineering. Over de aansluiting op hun studie watermanagement in Delft bestaat tevredenheid. Ze zijn naar Delft gekomen omdat dat volgens hen de enige mogelijkheid was om een goede watermanagementopleiding te kunnen volgen. Het grote verschil tussen de Chinese en de Delftse opleiding is het groepswerk. Als je in China een opdracht krijgt, dan maak je wat berekeningen. Hier moet je met veel meer dingen rekening houden. Ze zijn wel gewend aan de colleges zoals die ook op Civiele Techniek gegeven worden. Qua inhoud van de colleges wordt er altijd les gegeven over de situatie ter plekke. Hydrologie gaat daar bijvoorbeeld meer over rivieren en hier meer over grondwater. Het grootste aanpassingsprobleem was de taal. In de tussentijd is er al wel een begin gemaakt met de Nederlandse taal. Bovendien wisten ze niet wat een polder was, maar nu kunnen ze dat vol trots uitleggen aan nieuwe buitenlandse studenten. Alle drie de Chinezen hebben in het eerste blok dezelfde vakken gevolgd: Integrated Water Resources Management, Geohydrology, Water Quality Management, Computational Modelling of flow and transport en Civil Engineering in Developing Countries. Integrated Water Resources Management is het best bevallen, mede omdat het vak zo anders gegeven wordt als zij gewend waren. Het gebouw van Civiele Techniek werd in eerste instantie als een mooi gebouw ervaren, maar nadat andere faculteiten bezocht waren, viel het toch een beetje tegen. 20

STUDIEREIS Heading 2 Africa 2012 INFORMATIE FOLDER

STUDIEREIS Heading 2 Africa 2012 INFORMATIE FOLDER STUDIEREIS Heading 2 Africa 2012 INFORMATIE FOLDER Inhoudsopgave Studiereis 2012 Dispuut Watermanagement Master Watermanagement Het Team Contactgegevens De Reis De Bestemming Sponsormogelijkheden Comité

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Sollicitatieformulier Commissies Studiejaar 2013-2014

Sollicitatieformulier Commissies Studiejaar 2013-2014 Sollicitatieformulier Commissies Studiejaar 2013-2014 Algemeen Met dit formulier solliciteer je voor een functie in één van de commissies van S.F.V. Cedo Nulli om zo actief lid te worden. Actief lidmaatschap

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Deltatechnology goes East. van zout naar zoet. Tjitte A. Nauta account manager Singapore en regio

Deltatechnology goes East. van zout naar zoet. Tjitte A. Nauta account manager Singapore en regio Deltatechnology goes East van zout naar zoet Tjitte A. Nauta account manager Singapore en regio Deltares en Singapore Veel grote projecten (landaanwinning, reservoir management,..) Top quality brand met

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren : Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren Assessment of Counseling Communication Skills by Means of the Webcamtest: A Study of Reliability, Experience and Correlation

Nadere informatie

Sustainability Career Event 2014

Sustainability Career Event 2014 In samenwerking met de carrièredag Universiteit Utrecht Sustainability Career Event 2014 3 e editie 6 februari 2014 Campus Uithof, Utrecht Duurzaamheid, kennis voor de toekomst Wilt u in contact komen

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelingsplan Laurens Roos

Persoonlijk Ontwikkelingsplan Laurens Roos POP Persoonlijk Ontwikkelingsplan Laurens Roos In het genoemde POP zal ik Laurens Roos, de uitvoerende student beschrijven; welke competenties ik heb, welke ik niet beheers, welke achtergrond mijn competenties

Nadere informatie

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Programma 15.15 uur: Inleiding duurzaam toerisme door Dr. Anja de Groene 15.35 uur: Cradle to Cradle

Nadere informatie

APPARTEMENT BREDERODESTRAAT 73 I AMSTERDAM. Huurprijs 1.700,00 per maand. MTH Makelaars B.V. T 020-5736000. 1071 KG AMSTERDAM I www.mthmakelaars.

APPARTEMENT BREDERODESTRAAT 73 I AMSTERDAM. Huurprijs 1.700,00 per maand. MTH Makelaars B.V. T 020-5736000. 1071 KG AMSTERDAM I www.mthmakelaars. APPARTEMENT BREDERODESTRAAT 73 I AMSTERDAM Huurprijs 1.700,00 per maand Omschrijving Super 3 kamer appartement van ca. 70 m2 in Oud West! In een van de meest gewilde stukken van de populaire Helmersbuurt

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Assessment of dredginginduced

Assessment of dredginginduced Assessment of dredginginduced turbidity CEDA presentatie januari 2013 Walter Jacobs Hydronamic / Royal Boskalis Westminster Inleiding Inschatten van vertroebeling t.g.v. baggerwerken Assessment of dredging-induced

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders Ervaringen met een Pilot 1 Even voorstellen Henk Plessius Hogeschool Utrecht o Onderzoeker o Docent o Projectleider Aandachtsgebieden:

Nadere informatie

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Jennifer Machielse I am Jennifer Machielse, spontaneous, self-conscious and a go-getter, that s me. I am a fourth-year student Marketing & Communication in Tourism

Nadere informatie

TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN

TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN Accelerating success. COLLIERS INTERNATIONAL TE HUUR P.Czn. HOOFTLAAN 14 - EINDHOVEN OPPERVLAKTE GEBOUW Het gebouw is in totaliteit circa 2.600 m² groot. SURFACE BUILDING

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

De Studio Classroom -methode als middel voor activerend onderwijs in het 1e jaar van de studie Technische Natuurkunde aan de TU Delft.

De Studio Classroom -methode als middel voor activerend onderwijs in het 1e jaar van de studie Technische Natuurkunde aan de TU Delft. De Studio Classroom -methode als middel voor activerend onderwijs in het 1e jaar van de studie Technische Natuurkunde aan de TU Delft 27 May 2013 1 Stephan Eijt Waarom Studio Classroom? Voorkom verveling!

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 )

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nieuwsbrief Stichting OER Stichting Onderwijs Evaluatie

Nadere informatie

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur 1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur GESPREK MET DE MINISTER-PRESIDENT, NA AFLOOP VAN DE MINISTERRAAD, OVER DE VOORJAARSNOTA EN DE KONINKLIJKE FAMILIE Nederland

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL

INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Check the answer that best describes

Nadere informatie

ABLYNX NV. (de Vennootschap of Ablynx )

ABLYNX NV. (de Vennootschap of Ablynx ) ABLYNX NV Naamloze Vennootschap die een openbaar beroep heeft gedaan op het spaarwezen Maatschappelijke zetel: Technologiepark 21, 9052 Zwijnaarde Ondernemingsnummer: 0475.295.446 (RPR Gent) (de Vennootschap

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 Een bestaand kantoorgebouw op het Schinkel terrein In Amsterdam wordt nieuw leven ingeblazen als bedrijfsverzamelgebouw.

Nadere informatie

Donderdag 22 maart 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Donderdag 22 maart 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Donderdag 22 maart 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Wereldwaterdag - Basisschool Heiende, Lokeren Geachte directeur en leerkrachten, Geachte burgemeester

Nadere informatie

Naam: Louay Alzaghtity StudentNum:1593536 GroepNum: imm08309

Naam: Louay Alzaghtity StudentNum:1593536 GroepNum: imm08309 Naam: Louay Alzaghtity StudentNum:1593536 GroepNum: imm08309 Abstract In dit essay zal ik uitleg geven over het samenwerken en wat ik vooral geleerd hebt. Verder zal ik uitleggen over mijn interactieve

Nadere informatie

CT Nieuws. Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48. Training Reis Veilig. International Office / Stagebureau

CT Nieuws. Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48. Training Reis Veilig. International Office / Stagebureau Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen Onderwijs- en Studentenzaken CT Nieuws Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48 1 Training Reis Veilig 1 International Office / Stagebureau gesloten 2 Shell

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Een stroomversnelling. je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig.

Een stroomversnelling. je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig. Een stroomversnelling in je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig. 2,5 miljoen consumenten en bedrijven dagelijks van water voorzien. Feit: Voor 2,5 miljoen mensen en bedrijven in ons werkgebied

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

Thema WATER. Themacoordinatoren: Okke Batelaan Patrick Willems

Thema WATER. Themacoordinatoren: Okke Batelaan Patrick Willems Thema WATER Themacoordinatoren: Okke Batelaan Patrick Willems Harte, Physics Today, 2002 Conflict or opportunity? Argument Synthesis is needed for BIG issues in earth system science: 1. How will climate

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 Agenda! Algemene Feedback lesweek 3 opdracht! Reflectie oefening: Hoe gaat het tot nu toe?! Persona oefening! Lesweek 4 opdracht: Een werkdag uit

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Wie zaait zal oogsten!

Wie zaait zal oogsten! Wie zaait zal oogsten! Investeren in de toekomst Bestuur Semper Florens Semper Florens Sponsorcatalogus 2015/2016 1 Introductie Semper Florens is de studievereniging van de Bachelor opleiding Plantenwetenschappen

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

TE HUUR KENNEDYPLEIN 101 EINDHOVEN

TE HUUR KENNEDYPLEIN 101 EINDHOVEN TE HUUR KENNEDYPLEIN 101 EINDHOVEN Accelerating success. COLLIERS INTERNATIONAL TE HUUR KENNEDYPLEIN 101 - EINDHOVEN OPPERVLAKTE GEBOUW Het gebouw is in totaliteit circa 6.643 m² groot. SURFACE BUILDING

Nadere informatie

g r a d u a t e s c h o o l UNIVERSITEIT VOOR HUMANISTIEK

g r a d u a t e s c h o o l UNIVERSITEIT VOOR HUMANISTIEK g r a d u a t e s c h o o l UNIVERSITEIT VOOR HUMANISTIEK De Graduate School van de Universiteit voor Humanistiek (UvH) biedt een vierjarige promotieopleiding, die uitmondt in een wetenschappelijk proefschrift

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje Bijlage VWO 213 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-131-a-13-2-b Wereld Opgave 1 Bbp en bevolkingsomvang in Japan, India en de Verenigde Staten Ontwikkeling van het bbp en de bevolkingsomvang in

Nadere informatie

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia archeologen, Tuinstraat 27a, 1544 RS Zaandijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Micha Reuter M.Sc. Fontys International Logistics Expertise Center (ILEC)

Micha Reuter M.Sc. Fontys International Logistics Expertise Center (ILEC) jaar>5 jaar=1 Ondernemers Onderwijs Overheid Visie Ambitie = INNVALL Micha Reuter M.Sc. Fontys International Logistics Expertise Center (ILEC) 2013 Agenda (1) Het INNVALLproject (2) Conclusies en praktische

Nadere informatie

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011 Werkcollege 7 Deliverables I. Gekozen Persona II. Scenario tekst III. Storyboard IV. Programma van Eisen V. Onderbouwing WERKCOLLEGE 7: Ideeën genereren voor het concept. Werkcollege 7: deel I 1. Kies

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Actueel. de essentie! Keuzes voor de juiste richting. Dat is. EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011

Actueel. de essentie! Keuzes voor de juiste richting. Dat is. EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011 Actueel EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011 Keuzes voor de juiste richting. Dat is de essentie! De Jager Actueel is een uitgave voor ondernemers. Met dit blad informeren wij u

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

11 FEB 2016 VAN NEDERLAND VOOR DUURZAAM TALENT GROOTSTE CARRIÈREBEURS. Locatie: Campus Uithof, Utrecht

11 FEB 2016 VAN NEDERLAND VOOR DUURZAAM TALENT GROOTSTE CARRIÈREBEURS. Locatie: Campus Uithof, Utrecht 11 FEB 2016 Locatie: Campus Uithof, Utrecht GROOTSTE CARRIÈREBEURS VAN NEDERLAND VOOR DUURZAAM TALENT In samenwerking met de carrièredag Universiteit Utrecht Duurzaamheid, kennis voor de toekomst Het SCE2016

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Doelgroep Onderzoek Projekt Unyon Groep 12

Doelgroep Onderzoek Projekt Unyon Groep 12 Doelgroep Onderzoek Projekt Unyon Max Veeke VoexHRO@hotmail.com Jacky Tsang (weggevallen) Jacko o@hotmail.com Sean Wijntjes Sean_wijntjes@hotmail.com Groep 12 V 1.03 23 09 2008 Doelgroep : Buitenlandse

Nadere informatie

Over stekkeren en sjorren, sweepen en tremmen

Over stekkeren en sjorren, sweepen en tremmen Over stekkeren en sjorren, sweepen en tremmen Een inspectieproject naar fysieke belasting in de Nederlandse Zeehavens, september - december 2007 en naar oplossingen om fysieke overbelasting te verminderen

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Milieuwetenschappen in Leiden

Milieuwetenschappen in Leiden Milieuwetenschappen in Leiden Combineer je opleiding met milieu en duurzaamheid leiden.edu.nl Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Waarom milieu en duurzaamheid? Thema s als gezondheid, armoedebeschrijving,

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie