De journalistiek en de sterke arm

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De journalistiek en de sterke arm"

Transcriptie

1 De journalistiek en de sterke arm De journalistiek wordt vaak de koningin der aarde genoemd. Ondanks deze fraaie benaming van de beroepsgroep laat de behandeling van journalisten door politie en openbaar ministerie vaak te wensen over. Regelmatig komen journalisten in de uitoefening van hun beroep in contact met de politie en het openbaar ministerie, waarbij regelmatig verstrekkende dwangmiddelen worden gebruikt. In dit artikel zal ik aandacht besteden aan een aantal situaties waarin journalisten met het strafrecht in aanraking zijn gekomen. Hierbij komt de journalistieke bronbescherming aan de orde en het verkrijgen en gebruiken van journalistiek materiaal dat mogelijk uit misdrijf afkomstig is. Het gaat hierbij niet om de journalist als verdachte, maar als getuige, die informatie kan verschaffen over de bron. In zo n situatie zou een klassieke geheimhouder zoals een geestelijke, arts, advocaat of notaris, gelet op het bepaalde in artikel 218 Sv een eenvoudig beroep kunnen doen op zijn of haar verschoningsrecht of geheimhoudingsplicht. Voor journalisten is de situatie veel onduidelijker. De journalist komt in de rechtspraak ook met enige regelmaat als verdachte in beeld. Ik zal een aantal zaken bespreken waarin journalisten zijn vervolgd voor heling van informatie en het niet voldoen aan een ambtelijk bevel. Een aparte categorie vormt de vervolging van journalisten, die verband houdt met de inhoud van hun publicaties. Journalistieke bronbescherming In het bekende Goodwin-arrest 1 is de basis gelegd voor het journalistieke verschoningsrecht op grond waarvan een journalist in beginsel zijn bronnen kan beschermen. In deze zaak had een werknemer een vertrouwelijk document aan een journalist toegespeeld dat ging over de reorganisatie van een bedrijf. Het bedrijf vorderde in de civiele zaak met succes een publicatieverbod, maar wilde tevens dat de journalist Goodwin zijn bron zou onthullen. In deze zaak bepaalde het EHRM dat het rechtelijk bevel aan de journalist om zijn bron te onthullen als een ongeoorloofde inperking van de in art. 10 lid 1 EVRM gegarandeerde vrijheid van meningsuiting moet worden beschouwd. De Hoge Raad heeft kort hierna in het arrest van Van den Biggelaar 2 een soortgelijke uitspraak gedaan en overwogen: Het arrest van het EHRM inzake Goodwin brengt mee dat moet worden aanvaard dat uit het eerste lid van art. 10 van het EVRM voor een journalist in beginsel het recht voortvloeit zich te verschonen van het beantwoorden van een hem gestelde vraag indien hij daardoor het bekend worden van zijn bron zou riskeren, maar dat de rechter een beroep op dit recht niet hoeft te honoreren wanneer hij van oordeel is dat in de bijzondere omstandigheden van het gegeven geval openbaarmaking van die bron in een democratische samenleving noodzakelijk is met het oog op één of meer van de in het tweede lid van voormelde verdragsbepaling bedoelde, door degene die de journalist als getuige doet horen, te stellen en, zo nodig, aannemelijk te maken belang. De Hoge Raad aanvaardde hiermee het zogenaamde noodzakelijkheidscriterium dat als een rode draad door alle uitspraken heenloopt. Het uitgangspunt is het in artikel 10 EVRM gegarandeerde recht van vrijheid van meningsuiting en de toetsing of een inbreuk op dit recht op grond van het tweede lid van artikel 10 EVRM gerechtvaardigd is. Die inbreuk wordt gerechtvaardigd geacht indien deze noodzakelijk is in een democratische samenleving. In de kern zijn alle uitspraken over persvrijheid terug te brengen tot een belangenafweging, die voortvloeit uit deze vuistregel. Wanneer door het Europese Hof een beperking van de vrijheid van meningsuiting wordt aangenomen, dan volgt er steeds een toetsing 3, die uit de volgende drie stappen bestaat: 1 EHRM 27 maart 1996, NJ 1996, Van den Biggelaar, Hoge Raad 10 mei 1996, NJ 1997, Zie ook A.L.J. Janssens en A.J. Nieuwenhuis in Uitingsdelicten, tweede druk, p. 15 tot en met 21.

2 A) Is de beperking bij wet voorzien (prescribed by law)? Het wettelijk voorschrift moet voorzienbaar en toegankelijk zijn. In de praktijk gaat het hierbij vooral om de vraag of er sprake is van een wettelijke regeling, een ongeschreven rechtsregel of een bevoegd gegeven bevel waarop de inperking kan worden gefundeerd. Meestal zal worden volstaan met de vermelding van de betreffende strafbepaling. B) Betreft het een geoorloofd doel? Een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting dient één van de in artikel 10 lid 2 EVRM genoemde doeleinden te dienen, zoals de veiligheid van de Staat en de bescherming van de rechten van anderen en de goede naam. C) Is de inbreuk noodzakelijk in een democratische samenleving? Dit is verreweg de belangrijkste toetssteen. In een recente uitspraak (die overigens niet over bronbescherming ging) van de Europese Kamer 4 heeft de rechtbank deze eis als volgt samengevat: Bij de beantwoording van de vraag of een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting noodzakelijk is in een democratische samenleving is met name van belang of een dringende maatschappelijke noodzaak (pressing social need) bestaat verdachte te veroordelen en of de veroordeling proportioneel is ten aanzien van het doel dat daarmee wordt beoogd. Ten slotte is van belang dat de staat in kwestie kan aantonen dat de veroordeling relevant en voldoende is. Bij de beoordeling van de vraag of een maatschappelijke noodzaak als voornoemd bestaat, wordt aan de staat een bepaalde beoordelingsvrijheid (margin of appreciation) gelaten. Het hangt sterk af van de omstandigheden van het geval welke mate van beoordelingsruimte aan de staat in kwestie wordt overgelaten. Het antwoord op de vraag wanneer een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting door de rechter noodzakelijk wordt geacht, is moeilijk te geven. Alle omstandigheden die de rechter voor de beoordeling van belang acht, kunnen met inachtneming van het hiervoor vermelde stappenschema door de rechter worden gewogen. Op grond van een aantal belangrijke uitspraken van de EHRM en Hoge Raad kan wel een indicatie worden gegeven welke omstandigheden als zwaarwegend worden beschouwd. De Telegraaf/AIVD-zaken Naar aanleiding van een publicatie in De Telegraaf over AIVD-geheimen, die bij drugsmaffia terecht waren gekomen, heeft het Openbaar Ministerie een bevel tot uitlevering van deze stukken gegeven en deze in beslag genomen. De Telegraaf heeft bij de rechtbank een klaagschrift strekkende tot teruggave van de documenten ingediend, waarbij er een beroep werd gedaan op de uit artikel 10 van het EVRM voortvloeiende bronbescherming. De rechtbank verklaarde het klaagschrift ongegrond. De stukken bevatten staatsgeheime informatie (strafbaar gesteld bij artikel 98c Sr). Voor zover het bevel tot uitlevering en inbeslagneming een inbreuk oplevert op de vrije nieuwsgaring en het recht op bronbescherming achtte de rechtbank deze inbreuk gerechtvaardigd 5. In de overwegingen van de Hoge Raad zijn de drie stappen van het toetsingsschema terug te lezen en werd in dit geval de uitlevering en inbeslagneming gerechtvaardigd geacht 6. Met het oordeel dat de in beslag genomen stukken afkomstig zijn van de AIVD en staatsgeheime informatie bevatte en voorwerpen van het in artikel 98c Sr voorziene strafbare feit uitmaken, heeft de rechtbank tot uitdrukking gebracht dat het bevel tot uitlevering het belang dient ter bescherming waarvan die bepaling in het leven is geroepen, te weten de bescherming van staatsgeheimen. In haar vervolgens gegeven oordeel dat in het onderhavige geval het in artikel 10 EVRM vervatte recht van bronbescherming niet is geschonden, ligt besloten dat aldus sprake is van een zwaarwegend 4 Rechtbank Amsterdam, 2 juni 2008, LJN:BD Rechtbank Den Haag, 31 maart 2006, RK 06/ Nieuwsbrief Strafrecht/LJN:BB 2875, Hoge Raad, 02387/06 B. 2

3 maatschappelijk belang dat staatsgeheime gegevens niet in het openbaar circuleren en voorts dat de inbreuk op het recht op bronbescherming welke inbreuk de rechtbank kennelijk heeft aangenomen, hetgeen in cassatie niet wordt bestreden in het licht van de omstandigheden van het geval gerechtvaardigd is te achten. In een procedure betreffende het afluisteren van de twee journalisten, werd eveneens tot en met de Hoge Raad doorgeprocedeerd. Het betrof hier een civiele procedure, waarbij de rechtmatigheid van de door de AIVD gebruikte bijzondere bevoegdheden (waaronder het aftappen en afluisteren van telecommunicatie van de journalisten) ter discussie stond. De Hoge Raad hield de overweging van het gerechtshof 7 in stand, waarin de journalistieke bronbescherming eveneens diende te worden begrensd door de bescherming van de nationale veiligheid en de noodzaak om verspreiding van vertrouwelijke informatie te verhinderen. Ook hier werd de inbreuk op de bronbescherming gerechtvaardigd geacht 8. Op 10 september werd bekend gemaakt dat De Telegraaf een klacht heeft ingediend bij het EHRM vanwege het afluisteren van de twee journalisten door de AIVD. Voskuil In de zaak Voskuil werd een verslaggever van Spits door het gerechtshof gegijzeld, nadat hij weigerde de bron te onthullen van het door hem gepubliceerde artikel over een wapenvondst aan de Nachtwachtlaan in Amsterdam. In dat artikel werd de indruk gewekt dat er door de politie een overstroming in scène was gezet om de flat met wapens zonder de daarvoor vereiste machtiging tot doorzoeking te kunnen betreden. De journalist hield voet bij stuk en belandde uiteindelijk 17 dagen in het huis van bewaring, hetgeen voor hem (ironisch genoeg) eveneens een bron voor publicaties over het leven in het HvB opleverde 10. Het EHRM heeft in deze uitspraak min of meer in het verlengde van de Goodwin-jurisprudentie de bescherming van journalistieke bronnen als één van de basale voorwaarden voor persvrijheid bevestigd 11. Het bevel tot onthulling van bronnen is onverenigbaar met artikel 10 EVRM, tenzij het wordt gerechtvaardigd door een doorslaggevende noodzaak vanwege het algemeen belang. In deze zaak woog het algemeen belang niet zwaarder dan het belang van de journalist om zijn bron te mogen beschermen. Ook werd de 17-daagse gijzeling van Voskuil als een schending van artikel 10 EVRM beschouwd. De hiervoor vermelde geruchtmakende Nederlandse zaken hebben gemeen dat het hierbij niet ging om journalisten die als verdachte werden beschouwd, maar om journalisten die weigerden hun bronnen te onthullen. De Telegraaf journalisten werden aanvankelijk wel als verdachte gehoord op verdenking van het openbaar maken van staatsgeheime documenten, maar na vijf maanden werd hun strafzaak geseponeerd en ging de zaak enkel nog over de vraag of er door het bevel uitlevering en de strafvorderlijke inbeslagneming van de AIVD stukken inbreuk was gemaakt op de journalistieke bronbescherming. In deze zaken zijn de journalisten niet het onderwerp van onderzoek, maar de sleutel tot de bron waarvan de informatie afkomstig is. Heeft de politie in het flatgebouw aan de Nachtwachtlaan een overstroming in scène gezet om de flat met een wapenarsenaal zonder machtiging te kunnen doorzoeken? Om die vraag te kunnen beantwoorden, is Voskuil, die zijn informant niet wilde noemen, langdurig gegijzeld. Gijzeling van journalisten is recent meerdere malen toegepast om hen te dwingen hun bronnen vrij te geven. Ook de 7 Gerechtshof Den Haag, 31 augustus 2006, AY Hoge Raad, 11 juli 2008, LJN:BC NRC Handelsblad, 10 september Diverse columns in Spits 11 EHRM, 22 november 2007, Nieuwsbrief Strafrecht 2007/428, + noot J. Silvis en Willem Korthals Altes, Mediaforum 2008, 2. 3

4 Telegraaf journalisten die de bron van hun onthullende publicaties over lekken binnen de AIVD niet wilden noemen kwamen middels een gijzeling in het gevang terecht 12. Eveneens is misdaadverslaggever Bas van Hout enige tijd in de Mikado-zaak tegen Mink K. door de rechtbank gegijzeld toen hij weigerde te vertellen van wie hij geheime informatie had ontvangen. In alle gevallen ging het om journalisten, die zich louter bezig hielden met professionele nieuwsgaring. Er is dan ook veel maatschappelijke kritiek gevolgd op de weinig zachtzinnige wijze waarop er met de journalistieke belangen werd omgegaan, zonder dat er sprake was van een serieuze verdenking tegen de journalist zelf. De journalist als verdachte Het is evident dat een journalist zich in beginsel als een ieder aan de wet dient te houden en dat de vrijheid van meningsuiting niet in het leven is geschapen als een soort vrijbrief om strafbare feiten te mogen plegen. Het EVRM kent in artikel 17 bovendien een misbruik van grondrecht-bepaling. Er bestaat geen grondrechtelijke bescherming voor het uitoefenen van bepaalde vrijheden met als doel de verdragsrechten te ondermijnen of te vernietigen 13. Met name in discriminatiezaken kan deze bepaling een rol spelen. Gelet op het vervolgingsmonopolie van het Openbaar Ministerie is het in eerste instantie ter beoordeling van het OM of er sprake is van een strafbaar feit danwel van handelen dat valt onder de in artikel 10 EVRM gegarandeerde vrijheid van meningsuiting. Ook is het mogelijk dat het OM zich op het standpunt stelt dat er sprake is van beide. In dat geval zal het OM bij een eventueel conflict of interest beoordelen welk belang dient te prevaleren. Heling van informatie In het voorafgaande is de journalistieke bronbescherming aan de orde gekomen, maar tevens kan het journalistiek materiaal waar een journalist zich van bedient aanleiding geven tot een vervolging wegens heling. Met name voor de misdaadjournalistiek ligt dit gevaar snel op de loer. Voor misdaadjournalisten geldt dat zij regelmatig en vaak ongevraagd worden voorzien van informatie uit het milieu. Dit kan een verhaal zijn, maar het kunnen ook stukken zijn met een dubieuze herkomst. Er kan een groot maatschappelijk belang bestaan om het publiek over bepaalde zaken in te lichten. Hoewel er in sommige gevallen geen twijfel bestaat dat documenten een dubieuze herkomst hebben, is het onwenselijk dat de journalist, die daar op een zorgvuldige wijze over publiceert, wordt vervolgd. Eén van de eerste bekende zaken, waarbij dit aan de orde was, betrof de vervolging van de journalisten Salverda en Peter R. de Vries. Zij waren in het bezit van computerdiskettes (een oude zaak dus) met bestanden afkomstig uit een inbraak bij een officier van justitie. De diskettes bevatten allerlei opsporingsinformatie, die in een televisieprogramma werd onthuld 14. Omdat heling alleen betrekking kan hebben op stoffelijke zaken, kwam het in deze zaak niet tot een veroordeling vanwege heling van de informatie, die op de diskettes stond, maar wel vanwege het bezit van bandopnamen waarvan redelijk vermoed kon worden dat zij een illegale herkomst hadden. In deze zaak werd al een belangenafweging op basis van artikel 10 EVRM toegepast. 12 Onnodige gijzeling, Willem Korthals Altes, Mediaforum 2007, 1 13 Uitingsdelicten, tweede druk, A.L.J. Jansen, A.J. Nieuwenhuis, p De zaken Salverda & De Vries, principiële uitspraken over informatie-heling, Mediaforum , p

5 Voor een journalist is er weinig houvast om te beoordelen of hij bij zijn publicatie gebruik mag maken van uit misdrijf afkomstige informatie. Wanneer het tot een vervolging komt, is de journalist uiteindelijk vaak afhankelijk van de bereidheid van de officier van justitie om zich al dan niet te verplaatsen in het journalistieke belang. Niet vergeten dient te worden dat zelfs in een situatie dat er geseponeerd wordt, het privéleven van de journalist hieraan voorafgaand onderworpen kan zijn geweest aan zeer ingrijpende opsporingsmiddelen als aanhouding, telefoontaps en observaties, zonder dat er een duidelijke aanwijzing bestond dat er sprake was van crimineel handelen 15. Aanleiding is dan enkel het feit dat de journalist op enig moment in het bezit is geweest van documenten met een mogelijke criminele herkomst. Soms is de situatie nog grimmiger. In de Haagse strafzaak tegen Paul H. 16, die betrekking had op dezelfde AIVD-stukken als in de Telegraaf-zaak, is serieus overwogen om de woning van de misdaadjournalist Bas van Hout te doorzoeken, terwijl een vrij eenvoudige reconstructie van de feiten had kunnen opleveren dat Van Hout nooit degene kon zijn van wie de staatsgeheime stukken afkomstig waren. De rechtbank Den Haag heeft hiertoe overwogen: Bijzondere aandacht in dit strafproces is uitgegaan naar het mogelijke scenario waarin de journalist Van Hout degene is geweest die staatsgeheime stukken heeft verstrekt aan De Telegraaf. Zoals hierboven reeds is vermeld, is dit scenario onderzocht naar aanleiding van het proces-verbaal van mr. Teeven d.d. 8 februari 2006, dat gebaseerd was op een telefonische mededeling aan hem door de oudhoofdofficier van justitie mr. Vrakking op 7 februari Mr. Teeven heeft de inhoud daarvan diezelfde dag doorgegeven aan de zaaksofficier van justitie, welke op zijn beurt de mogelijkheid van een doorzoeking in de woning van Van Hout heeft besproken met de Rechter-commissaris, de hoofdofficier van het landelijk parket en het College van procureurs-generaal. De rechtbank komt tot de conclusie dat het onderzoek naar dit scenario geen enkele bevestiging voor de juistheid hiervan heeft opgeleverd maar wel duidelijke indicaties dat Van Hout niet degene is geweest die de bewuste stukken aan De Telegraaf heeft verstrekt. De getuige Van Hout heeft ontkend ooit enig stuk van de BVD of de AIVD in zijn bezit te hebben gehad. De getuige Mos heeft ter zitting verklaard dat hij de bewuste stukken heeft overhandigd gekregen door één niet door hem genoemd persoon en tevens dat hij Van Hout nooit persoonlijk heeft ontmoet. De getuigen Van den Heuvel en Leistra, beiden genoemd als mogelijke bron van de mededeling die mr. Vrakking deed aan mr. Teeven, ontkennen met mr. Vrakking te hebben gesproken over BVD/AIVD stukken. Het scheelde dus maar een haar of er was louter op een kale CIE-tip een doorzoeking geweest bij een journalist. Dit onderstreept maar weer de kwetsbare positie van journalisten. Het Europese Hof heeft in een uitspraak van 25 februari bepaald dat huiszoekingen, die tot doel hebben de identiteit van een informant te onthullen, als een ernstigere inbreuk op de uitingsvrijheid dienen te worden beschouwd dan het bevel de identiteit van een bron te onthullen 18 Zijn er omstandigheden denkbaar waarin een journalist de wet mag overtreden? Het EHRM heeft in de zaak Fressoz & Roire 19 een belangrijke uitspraak gedaan over mogelijke wetsovertredingen van journalisten in de uitoefening van hun beroep. In deze zaak werd er in een satirisch tijdschrift een artikel geplaatst over de directeur van de autofabriek Peugeot. Volgens het 15 Zie hierover tevens Inleiding Harm Brouwer, Symposium Media & Strafrecht, 14 december 2006, 16 Gerechtshof Den Haag, 22 oktober 2007, LJN:BE Roemen & Schmitt v. Luxemburg, EHRM, 25 februari NJB, 20 januari 2006, Journalistiek. Privilege, ook voor anonieme claimbrieven. Mr. Willem F. Korthals Altes. 19 EHRM, 21 januari 1999, NJ 1999,

6 belastingdossier zou de directeur zichzelf een enorme salarisverhoging hebben toebedeeld, terwijl het personeel in die periode er slechts zeer bescheiden op vooruit was gegaan. De redactie had de informatie anoniem ontvangen, maar volgens de Franse justitie kon het niet anders zijn dan dat een belastingambtenaar zijn ambtsgeheim had geschonden (in Nederland zou dit een overtreding van artikel 272 Sr opleveren). De redacteuren werden in Frankrijk in hoogste instantie wegens heling veroordeeld. Het EHRM oordeelde dat de veroordeling in strijd was met artikel 10 EVRM vanwege het belang van de publicatie als bijdrage aan het publieke debat over een zaak die het algemeen belang raakt. Het hof gebruikt daarbij de volgende wegingsfactoren 20 : (a) er was grote publieke aandacht over het arbeidsconflict bij Peugeot; (b) het artikel was er niet op gericht om Calvet s reputatie te beschadigen, maar om een bijdrage te leveren aan het publieke debat over inkomensverdeling en de hoogte van inkomens van topindustriëlen (zie in het bijzonder de overweging waar het hof vaststelt dat de nationale rechter en de Franse regering het er over een waren dat de discussie over het inkomen van deze categorie hen raakt als public figure en niet als privé individu); (c) de mate waarin er reeds informatie over topinkomens uit andere bronnen beschikbaar was, hetgeen maakte dat de gepubliceerde documenten weliswaar vertrouwelijk waren, maar de informatie waar het om ging in grote lijnen niet (zie overweging 53); (d) de journalisten handelden te goeder trouw en in overeenstemming met hun professionele gedragsnormen die verlangen dat de gepubliceerde informatie reliable and precise is, hetgeen in het onderhavige geval ook bleek uit het feit dat de journalisten de inhoud van het gepubliceerde document op betrouwbaarheid hadden getoetst, terwijl de publicatie van het document bijdroeg aan de precisie en de betrouwbaarheid van de berichtgeving. Uit deze uitspraak kan worden afgeleid dat de overheid zich terughoudend dient op te stellen bij de vervolging van journalisten die vertrouwelijke of geheime documenten publiceren met als doel het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. Het uitgangspunt hierbij blijft de gebondenheid aan de strafwet. Alleen in bijzondere omstandigheden kan het journalistieke belang prevaleren boven het naleven van de wet. It falls to be decided whether, in the particular circumstances of the case, the interest of the public s being informed outweighed the duties and responsibilities the applicants had as a result of the suspect origin of the documents that were sent to them. Ook uit Nederlandse jurisprudentie blijkt dat er niet eenvoudig een beroep kan worden gedaan op de vrijheid van nieuwsgaring boven de verplichting om de wet na te leven. Zo werd een journalist die door middel van incasso-opdrachten via de computer een lancune in het bancaire systeem wilde aantonen, door het gerechtshof Amsterdam 21 veroordeeld wegens valsheid in geschrifte. Het hof legt vooral de nadruk op het gegeven dat de journalist het publiekelijk aan de orde stellen van een groot maatschappelijk probleem ook met minder ingrijpende middelen had kunnen bewerkstelligen. Dit is een gedachtengang die ook al eens eerder in uitspraken naar voren is gekomen. Een journalist in Groningen, die een verboden drugspand had bezocht waar heroïne werd verkocht 22, werd veroordeeld omdat hij ook blijkens zijn eigen verklaring diverse alternatieve mogelijkheden had om inlichtingen te vergaren zonder het pand te betreden. De journalistieke noodzaak was niet gebleken. Uit de jurisprudentie ontstaat het beeld dat een beroep op de vrije nieuwsgaring vooral kans van slagen heeft wanneer sprake is van zorgvuldig journalistiek optreden, waarbij er geen redelijk alternatief aanwezig is om op een andere wijze de informatie te vergaren. Met andere woorden: de subsidiariteiteis, die aan de zijde van de opsporing en vervolging geldt, geldt ook aan de zijde van de journalistiek. Beide dienen zeer zorgvuldig te werk te gaan. 20 NJ 1999/ Nieuwsbrief Strafrecht 2005, NJ 1986, 33. 6

7 Het ambtelijk bevel Een andere regelmatig voorkomende situatie waarbij de vervolging van een journalist wegens het overtreden van de wet een inperking van de vrijheid van meningsuiting kan opleveren, doet zich voor wanneer een journalist verslag doet of opnamen maakt van een demonstratie of actie op een (verboden) terrein. Deze journalist kan worden geconfronteerd met een ambtelijk bevel van een politieambtenaar. Als zo n bevel niet wordt opgevolgd, dan levert dat overtreding van artikel 184 Sr op 23. Ook het filmen of het maken van foto s tijdens een aanhouding levert soms een vervolging op wegens het bemoeilijken van een ambtshandeling 24. Ook hier komt weer het reële alternatief voor de journalist om de hoek kijken. De Europese Kamer van de rechtbank Amsterdam heeft in deze zaak een wat al te zeer aanwezige cameraman, die de overbrenging van een arrestant naar het politiebureau op korte afstand filmde, wegens het bemoeilijken van een ambtsverrichting (artikel 185 Sr) veroordeeld: De aanhouding van verdachte vormt in beginsel een inbreuk op zijn recht van vrije nieuwsgaring, zoals beschermd door artikel 10 EVRM. De rechtbank is echter van oordeel dat de verbalisanten een gerechtvaardigd belang hadden om, in het kader van het voorkomen van wanordelijkheden, verdachte op grotere afstand te houden. Zij waren immers onder drukke en chaotische omstandigheden bezig [arrestant] naar het politiebureau te brengen. Om de overbrenging van [arrestant] zo snel en goed mogelijk te laten verlopen, konden zij van verdachte vorderen dat hij op grotere afstand bleef. Bovendien werd verdachte daardoor niet belet in zijn vermogen de overbrenging van [arrestant] naar het politiebureau te filmen. Hij had de overbrenging vanaf een grotere afstand kunnen vastleggen. De inbreuk op zijn recht van vrije meningsuiting was noodzakelijk in een democratische samenleving ter voorkoming van wanordelijkheden. Het optreden van verbalisanten was bovendien proportioneel gelet op het nagestreefde doel. De rechtbank is dan ook van oordeel dat artikel 10 EVRM niet is geschonden door het optreden van verbalisanten. Kan een beroep op strafuitsluitingsgronden slagen? In de rechtspraak wordt slechts zelden een beroep op een strafuitsluitingsgrond gehonoreerd. Prof. Th. de Roos 25 heeft het dilemma, waarin een journalist zich soms bevindt, benaderd vanuit de strafuitsluitingsgronden die onze wet kent, waarbij er volgens hem onder omstandigheden een beroep zou kunnen worden gedaan op het ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid of een beroep op overmacht in de zin van noodtoestand. Bij een conflict van plichten dient het journalistieke belang te prevaleren. Bij mijn weten heeft de Hoge Raad zo n beroep nog nooit gehonoreerd. De Journalist/Columnist De hiervoor vermelde delicten vormen slechts een deel van de mogelijke strafbepalingen waarmee een journalist in de uitoefening van zijn beroep te maken kan krijgen. Een zeer specifieke categorie vormen de beledigende publicaties. In de meeste gevallen zal een onzorgvuldig of kwetsend artikel leiden tot een verzoek tot rectificatie en bij het uitblijven daarvan een kort geding voor de voorzieningenrechter, welke acties eventueel gecombineerd kunnen worden met een klacht bij de Raad voor Journalistiek. Het komt eveneens voor dat het Openbaar Ministerie een journalist vervolgt naar aanleiding van de inhoud van een artikel. In de zaak Jersild 26 heeft het Europese Hof bepaald dat een journalist, die in 23 Rechtbank Amsterdam, 2 juni 2008, LJN:BD Rechtbank Amsterdam, 2 juni 2008, LJN:BD Mediaforum 1995, 5, Journalist, strafrecht en het algemeen belang september 1994, NJ 1995,

8 een uitzending over racisme in Denemarken gebruik maakte van racistische uitlatingen van jongeren, niet hiermee vereenzelvigd diende te worden. Hoewel de journalist in feite door zijn reportage meewerkt aan de verspreiding van racistische uitspraken, werd zijn veroordeling vanwege de rol van de pers als publieke waakhond strijdig geacht met artikel 10 van het EVRM. Een uitspraak die weinig verrassend is te noemen, tenzij men het rechtvaardig acht om de brenger van het, in dit geval, slechte nieuws een verwijt te maken. Het wordt ingewikkelder als het gaat om journalisten/columnisten, die gebruik maken van een scherpe of satirische stijl met het doel om bepaalde maatschappelijke problemen op een scherpe wijze onder de aandacht te brengen. Meer in algemene zin bestaat er in de samenleving een tendens om zich zowel in woord als geschrift krachtiger uit te drukken. Het is een weinig gewaagde stelling dat humoristen en schrijvers uit de jaren 70 waarschijnlijk in het huidige tijdsegment nauwelijks aandacht zouden krijgen vanwege hun indirecte toonzetting. De columns van nu zijn vaak expliciet en confronterend en de cartoons van Peter van Straaten over Joop den Uyl en Dries van Agt zijn lieflijk vergeleken bij de harde cartoons van Nekschot. Als de samenleving polariseert, dan ligt het voor de hand dat de verschillende uitingsvormen hierdoor (uiteraard) worden beïnvloed. In één van de standaardarresten van het EHRM over de vrijheid van meningsuiting Handyside 27 heeft er een erkenning plaatsgevonden van het recht to offend, shock and disturb the state or any sector of the population. Such are the demands of that pluralism, tolerance and broadmindedness without which there is no democratic society. Er moet, kort gezegd, ruimte zijn voor shockerende en verontrustende uitingen in de maatschappij. Toch levert de rechtspraak een wisselend beeld op met betrekking tot de vraag in hoeverre een journalist zich beledigend of racistisch moet kunnen uiten. In de zaak Giniewski tegen Frankrijk 28 werd de veroordeling van een journalist, die in zijn artikel een verband had gelegd tussen de rol van de katholieke kerk en de uitroeiing van Joden, strijdig geacht met de vrijheid van meningsuiting vanwege kort samengevat de bijdrage aan het publieke debat. In de kort geding-uitspraak van de rechtbank Den Haag 29 over Geert Wilders, die de Koran had omschreven als een islamitische Mein Kampf werd verwezen naar deze uitspraak, ter onderbouwing van het standpunt dat er geen sprake was van onrechtmatige uitlatingen. Toch kon Theo van Gogh, één van de belangrijkste exponenten van de grove satire, niet altijd op de genade van de rechter rekenen. Zo werd hij na een aanvankelijke vrijspraak bij de politierechter in 1990 door de Hoge Raad 30 veroordeeld wegens discriminatie (artikel 137c Sr). Het ging hierbij om macabere grappen over de massamoord, waaraan de Duitsers zich tijdens de Tweede Wereldoorlog schuldig hebben gemaakt en in het bijzonder de moord op Anne Frank. In een andere uitspraak van het hof Amsterdam 31 werd Van Gogh voor soortgelijke uitspraken (die hij zelf aanduidde als sick jokes) vrijgesproken. Het hof oordeelde dat de uitlatingen op zichzelf beschouwd, beledigend zijn voor Joden vanwege hun ras: bij de beoordeling van de vraag of de context waarin die uitlatingen zijn gebezigd, het beledigend karakter daaraan ontneemt, past de rechter terughoudendheid toe. Die vraag kan eerst dan ontkennend beantwoord worden indien onmiskenbaar is dat die uitlatingen geheel overbodig of onnodig grievend zijn. Dat laatste vindt het hof niet onmiskenbaar het geval. De laatste opmerkelijke uitspraak, die ik wil bespreken, betreft een zaak van een columnist die vervolgd werd wegens belediging van een groep mensen is (wederom) afkomstig van de Europese 27 EHRM 7 december 1976, NJ 1978, 236. Tevens EHRM, 26 april 1979, NJ 1980, 146. E.A. Alkmema. 28 EHRM 31 januari 2006, NJ 17 april Rechtbank Den Haag, LJN: BC8732, Hoge Raad, 11 december Vindplaats rechtspraak antisemitisme, website Anne Frank Stichting 31 Hof Amsterdam, 26 januari

9 Kamer van de rechtbank Amsterdam 32. Arnold Scheepmaker, die jarenlang een column voor het blad van de Hogeschool van Amsterdam schreef, werd wegens belediging in de zin van artikel 137c Sr vervolgd vanwege een aantal passages, die opgenomen waren in zijn column. Deze tekst met onder meer de volgende passage: sinds de Nazi-tijd is het niet echt cool om negatieve dingen te zeggen over Joden, maar soms snap ik best hoe het in 1937 allemaal zover heeft kunnen komen, wekte de toorn op van het Openbaar Ministerie en leidde tot vervolging, ondanks dat de enige persoon die geklaagd had over deze column zich met de schrijver had verzoend en vooral verontwaardigd was over de Hogeschool, die niet op zijn klachtbrief had gereageerd. De rechtbank liep ook in deze strafzaak het eerder vermelde stappenschema af. Er was volgens de rechtbank voldaan aan het voorschrift van artikel 10 lid 2 EVRM dat de beperking van de vrijheid van meningsuiting bij wet moet zijn voorzien. Belediging van groepen is strafbaar gesteld in artikel 137c Sr. Daarnaast toetste de rechtbank of de inbreuk op de vrijheid van meningsuiting noodzakelijk is in een democratische samenleving. De rechtbank ging uit van het op zichzelf beledigende karakter van de uitlatingen, maar kwam desalniettemin tot een vrijspraak op grond van een aantal omstandigheden. Uit de overwegingen volgt dat de rechtbank rekening heeft gehouden met het feit dat het een column betreft, waarbij niet alleen de inhoud, maar ook de satirische vorm de schrijver een uitzonderingspositie verschaft. In een column mag sprake zijn van overdrijving, scherpte en ridiculisering, waarbij ook een rol speelde dat de column was geschreven voor onafhankelijk denkende jonge mensen, waarvan een kritische instelling mag worden verwacht. Ook in verband met het eerdere werk van Scheepmaker, dat geen antisemitische strekking had en het feit dat er maar één persoon aangifte had gedaan, gaf de rechtbank reden om de balans in het voordeel van de columnist te laten uitvallen. De rechtbank heeft hierbij overwogen: Dit alles overwegende komt de rechtbank tot de conclusie dat het als beledigend kwalificeren van de in de tenlastelegging opgenomen teksten in de zin van artikel 137c Sr niet noodzakelijk is in een democratische samenleving. De vrijheid van meningsuiting in de vorm van artistieke expressie hoeft in dit geval niet te wijken voor het recht van anderen van discriminatie gevrijwaard te blijven. Hoewel de uitlatingen van verdachte niet getuigen van medemenselijkheid of veel nuance, dient zijn recht deze uitlatingen te doen te worden gewaarborgd. Een inbreuk op dat recht, in de vorm van een strafrechtelijke veroordeling, is in het licht van de zaak als geheel bezien niet proportioneel ten opzichte van het doel dat daarmee wordt gediend. Verdachte dient dus van het hem tenlastegelegde te worden vrijgesproken. Deze overweging doet denken aan het bekende aan Voltaire toegeschreven citaat ik ben het in alles wat u zegt met u oneens, maar ik zal blijven strijden voor uw recht het te mogen blijven zeggen. De uitspraak van de rechtbank en andere uitspraken van de Europese Kamer van de rechtbank Amsterdam hebben veel lof geoogst, maar ook kritiek 33. Het is afwachten wat het gerechtshof zal beslissen, want in de zaak Scheepmaker is appèl ingesteld. Conclusie en aanbevelingen Het wordt algemeen erkend dat in een democratische rechtsstaat de journalistieke nieuwsgaring van enorm belang is om de vrijheid van meningsuiting te kunnen verwezenlijken. Uit het geschetste beeld kan echter blijken dat er veel situaties bestaan waarin een journalist, die handelt naar zijn journalistieke plicht, toch de sterke arm moet vrezen. Hoewel er vanuit de wetenschap 34 al in een vroeg stadium werd aangedrongen op een journalistiek verschoningsrecht, heerst er een grote mate van verdeeldheid onder wetenschappers en journalisten of er een wettelijk verankerd verschoningsrecht dient te komen 35. Uit onder meer de AIVD/Telegraaf-zaken blijkt dat de ernst van de zaak een gat 32 Rechtbank Amsterdam, 2 juni 2008, LJN:BD Zie opinie Arnout Nieuwenhuis, Vrijheid en noodzakelijkheid, Mediaforum /8, en 34 W.F. Korthals Altes, Naar een journalistiek privilege, Amsterdam, Otto Cramwinkel, Bronbescherming onder druk, verkennende rapportage in opdracht van de NVJ Stella Braam, Astrid van Unen, mei 2007, de Journalist 11 mei 2007, nr 9 9

10 kan slaan in de bescherming van de journalist. M.i. zal een wettelijke regeling kunnen bijdragen aan meer rechtszekerheid. In het rapport Bronbescherming onder druk wordt een wettelijke regeling als een extra slot op de deur door de meerderheid van journalisten als wenselijk gezien. Vanuit de wetenschap (Prof Brants) 36 wordt het standpunt verdedigd dat codificatie van de bronbescherming niet alleen onnodig is, maar in het licht van de fundamentele uitgangspunten van de uitingsvrijheid ook principieel onwenselijk. Juist door wetgeving kan de situatie ontstaan dat Nederland zal achterlopen ten opzichte van nieuwe ontwikkelingen in de rechtspraak van het EHRM. In navolging van professor Ties Prakken 37 ben ik echter van mening dat voor journalisten dezelfde grenzen dienen te worden gehanteerd als voor de klassieke geheimhouders. Prakken bepleit de ernst van het feit als criterium te vervangen door het criterium van de artikelen 135 en 136 Sr, welke strafbepalingen de burger verplichten aangifte te doen wanneer hij kennis heeft van voorgenomen, zeer ernstige misdrijven of van gepleegde misdrijven, waarvan de gevolgen nog kunnen worden voorkomen. Op deze wijze zou het verschoningsrecht in de pas lopen met dat van advocaten en notarissen. De stelling van Prakken dat met de ernst van het feit ook het informatiebelang in gelijke mate groeit, is een logische gedachte. Het Openbaar Ministerie lijkt geen voorstander van een wettelijke regeling en motiveert dit onder meer door te stellen dat journalisten een zo diverse en ongeregelde groep vormen dat terughoudend moet worden om gegaan met het toekennen van het verschoningsrecht 38. De aanwijzing, die het Openbaar Ministerie hanteert bij het vervolgen van journalisten 39, is echter zeer ruimhartig bij het toekennen van de status van journalist. Hierin wordt vermeld: Voor het vervolg van deze aanwijzing wordt uitgegaan van de omschrijving dat een journalist iemand is die zich beroepsmatig bezighoudt met het verzamelen en vervolgens verspreiden van informatie via de publieke media. Daarbij zij echter aangetekend dat deze definitie niet uitputtend is. Het belangrijkste criterium is dat iemand een actieve rol vervult bij de vrije nieuwsgaring. Ook medewerkers van een bureauredactie, camera- en geluidslieden zullen daarom bij hun taakuitoefening onder het bereik van artikel 10 EVRM vallen. De angst voor een wettelijke regeling, is gelet op hiervoor aangehaalde ruime begripsbepaling van de term journalist niet eenvoudig te begrijpen. Voor de klassieke problemen van journalisten, die zich op een verboden terrein bevinden of niet voldoen aan een ambtelijk bevel, zou het al een grote verbetering vormen dat politiefunctionarissen in hun opleiding er al op worden gewezen dat de journalistieke nieuwsgaring van groot belang is voor de vrijheid van meningsuiting en dat er speciale beleidsregels gelden voor journalisten. Mijn indruk is dat de aanwijzing weinig bekendheid geniet. In het zakboek Politie 40 wordt (zij het in een zeer klein lettertype) melding gemaakt van de eerder genoemde leidraad en het Goodwin-arrest. In het andere veel gebruikte zakboek Strafrecht voor de Politie 41 komt de journalist niet voor. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat journalisten vaak al enige tijd in de politiecel hebben doorgebracht, voordat hun beroep op artikel 10 van het EVRM mogelijk enig effect zal hebben. Het verdient dan ook aanbeveling om de contacten tussen journalistenverenigingen en het Openbaar Ministerie te intensiveren, zodat al in een vroeg stadium aan beide zijden een standpunt kan worden bepaald of de handelwijze van een journalist, gelet op alle ter 36 C.H. Brants, Het journalistieke privilege in Nederland: hoe zinvol en wenselijk is een wettelijke regeling? Delikt & Delinkwent, NJB, 2004/12, Justitiële versus journalistieke waarheidsvinding. 38 Toespraak Harm Brouwer, persvrijheid-lezing, 3 mei 2007: Bronbescherming verdient betere bescherming dan wet. 39 Aanwijzing toepassing dwangmiddelen bij journalisten, College van procureurs-generaal, d.d. 1 april Strafvordering voor de Hulpofficier, mr. M.G.M. Hoekendijk. 41 Strafrecht voor de Politie, 2007, mr. M.G.M. Hoekendijk. 10

11 zake doende belangen, gerechtvaardigd is te achten. Niet alle officieren van justitie zijn ongevoelig voor redelijke argumenten aan de zijde van de journalist. Indien het gaat om de inhoud van publicaties dringt zich de vraag op in hoeverre het strafrecht wel een geschikt instrument is om journalistieke uitingen, hoewel soms ongetwijfeld schokkend en kwetsend, door middel van een vervolging tegen te gaan. Nog los van het vaak averechtse effect (nog meer publiciteit) is het zogenaamde Chilling-effect enorm groot. De angst om vervolgd te worden, kan een ongewenste inperking van de artistieke en journalistieke vrijheid opleveren. Men zou bijvoorbeeld de grens van de uitingsvrijheid kunnen koppelen aan gevaarzetting voor personen. Over het algemeen beschouwd zullen journalisten zich sneller dan andere burgers op terreinen begeven, waarbij de grenzen van de wet kunnen worden overtreden. Een bredere erkenning van het belang van de vrije nieuwsgaring aan de zijde van het Openbaar Ministerie en de politie is absoluut noodzakelijk om de vrijheid van meningsuiting te kunnen verwezenlijken. Met de vervolging en toepassing van dwangmiddelen tegen journalisten dient om deze reden zeer terughoudend te worden omgegaan. Uitsluitend wanneer er sprake is van duidelijke normovertredingen dient een journalist hiervoor te worden vervolgd. Als het gaat om de Koningin der Aarde dan ligt het toch op zijn minst voor de hand om eerst de koninklijke weg te bewandelen en het belang van de vrijheid van meningsuiting zeer zwaar te laten wegen alvorens men tot vervolging overgaat. Maarten Pijnenburg 11

Handleiding voor de deken ter waarborging van de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van advocaten bij extern onderzoek.

Handleiding voor de deken ter waarborging van de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van advocaten bij extern onderzoek. Handleiding voor de deken ter waarborging van de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van advocaten bij extern onderzoek Maart 2013 Vastgesteld door de algemene raad op 4 maart 2013 1 Voorwoord

Nadere informatie

Datum 23 februari 2012 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over de voorlopige hechtenis van dhr. R.

Datum 23 februari 2012 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over de voorlopige hechtenis van dhr. R. 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Rapport. Datum: 15 december 2008 Rapportnummer: 2008/297

Rapport. Datum: 15 december 2008 Rapportnummer: 2008/297 Rapport Datum: 15 december 2008 Rapportnummer: 2008/297 2 Klacht Verzoeker is op 8 november 2006 door de politie aangehouden wegens stalking van zijn ex-echtgenote. In dit verband klaagt verzoeker erover

Nadere informatie

arrest GERECHTSHOF AMSTERDAM Parketnummer: X Datum uitspraak: 20 oktober 2016 TEGENSPRAAK (gemachtigde raadsman)

arrest GERECHTSHOF AMSTERDAM Parketnummer: X Datum uitspraak: 20 oktober 2016 TEGENSPRAAK (gemachtigde raadsman) arrest GERECHTSHOF AMSTERDAM Parketnummer: X Datum uitspraak: 20 oktober 2016 TEGENSPRAAK (gemachtigde raadsman) Arrest van het gerechtshof Amsterdam gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis

Nadere informatie

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11 ECLI:NL:GHSHE:2015:3566 Instantie: Gerechtshof 's-hertogenbosch Datum uitspraak: 16-09-2015 Datum publicatie: 17-09-2015 Zaaknummer: 20-002514-14 Rechtsgebieden: Materieel strafrecht Strafprocesrecht Bijzondere

Nadere informatie

34300 VI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (VI) voor het jaar 2016

34300 VI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (VI) voor het jaar 2016 34300 VI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (VI) voor het jaar 2016 Nr. 75 Brief van de minister van Veiligheid en Justitie Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND HOOFDSTUK 1. DEFINITIES Artikel 1. Definities In deze regeling worden de volgende definities gebruikt: betrokkene: degene die al dan niet in

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Aanwijzing toepassing dwangmiddelen tegen journalisten

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Aanwijzing toepassing dwangmiddelen tegen journalisten STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 3656 27 februari 2012 Aanwijzing toepassing dwangmiddelen tegen journalisten Categorie: Opsporing, vervolging Rechtskarakter:

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010 Rapport Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014 Rapportnummer: 2014/010 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het College van procureurs-generaal

Nadere informatie

ECLI:NL:GHARL:2013:BZ4692

ECLI:NL:GHARL:2013:BZ4692 ECLI:NL:GHARL:2013:BZ4692 Instantie Datum uitspraak 19-03-2013 Datum publicatie 19-03-2013 Zaaknummer 21-000368-12 Formele relaties Rechtsgebieden Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden Eerste aanleg: ECLI:NL:RBGRO:2009:BH3578,

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Raad van State 201200615/1/V4. Datum uitspraak: 13 november 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) op

Nadere informatie

Samenvatting Requisitoir Wilders 12 oktober 2010 (deel 1) 1/7

Samenvatting Requisitoir Wilders 12 oktober 2010 (deel 1) 1/7 Requisitoir G. Wilders (deel 1) - samenvatting Officieren van justitie mr. P. Velleman en mr. B. van Roessel 12 oktober 2010 13/425046-09 Dit is een samenvatting van het eerste deel van het requisitoir,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048

Rapport. Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048 Rapport Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048 2 Klacht Verzoeker, die op 20 juli 2002 is aangehouden op grond van verdenking van belediging van een politieambtenaar, klaagt erover dat het Korps

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een ambtenaar van het regionale politiekorps Limburg-Noord op 14 juli 2008 heeft geweigerd de aangifte van diefstal van haar kat op te nemen. Beoordeling

Nadere informatie

SCHOTELANTENNES. Wettelijk kader

SCHOTELANTENNES. Wettelijk kader SCHOTELANTENNES Ondanks de technologische ontwikkelingen met betrekking tot de ontvangst van televisiesignalen blijven schotelantennes populair om televisie mee te kijken. Ook VvE s worden geconfronteerd

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

Rapport. Datum: 29 augustus 2000 Rapportnummer: 2000/287

Rapport. Datum: 29 augustus 2000 Rapportnummer: 2000/287 Rapport Datum: 29 augustus 2000 Rapportnummer: 2000/287 2 Klacht Op 4 augustus 1999 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van mevrouw P. te Almere, ingediend door mevrouw mr. J.A. Neslo, advocaat

Nadere informatie

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Afdeling openbaarheid van bestuur 21 maart 2011 ADVIES 2011-102 over de weigering om toegang te verlenen tot het volledige fiscaal

Nadere informatie

Waardebepaling tegen de zin van een van de twee opdrachtgevers gemeld.

Waardebepaling tegen de zin van een van de twee opdrachtgevers gemeld. Waardebepaling tegen de zin van een van de twee opdrachtgevers gemeld. Klaagster en haar partner gaan uit elkaar. In dat kader moet de gezamenlijke woning worden verkocht. Als na geruime tijd geen verkoop

Nadere informatie

Handleiding controle FIOD. 12 tips voor bezoek FIOD (bij u als dienstverlener). Wat te doen (en waarom)?

Handleiding controle FIOD. 12 tips voor bezoek FIOD (bij u als dienstverlener). Wat te doen (en waarom)? Handleiding controle FIOD 12 tips voor bezoek FIOD (bij u als dienstverlener). Wat te doen (en waarom)? 1 Inleiding Een bezoek van de FIOD kan mogelijk verstrekkende gevolgen hebben voor uw klant. Maar

Nadere informatie

Rapport. Datum: 7 juli 2005 Rapportnummer: 2005/190

Rapport. Datum: 7 juli 2005 Rapportnummer: 2005/190 Rapport Datum: 7 juli 2005 Rapportnummer: 2005/190 2 Klacht Verzoekers klagen erover dat het regionale politiekorps Utrecht hun verzoek om vergoeding van de schade als gevolg van een politieonderzoek in

Nadere informatie

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Afdeling openbaarheid van bestuur 16 mei 2011 ADVIES 2011-265 over de weigering om toegang te verlenen tot het volledige fiscaal dossier

Nadere informatie

Congres Modernisering Wetboek van Strafvordering

Congres Modernisering Wetboek van Strafvordering Congres Modernisering Wetboek van Strafvordering Tien minuten voor een inhoudelijk verhaal over de voorgenomen modernisering strafvordering is niet veel, maar in een tijd waarin commentaren op beleid en

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord-Nederland. Datum: 28 juli 2014

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord-Nederland. Datum: 28 juli 2014 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord-Nederland. Datum: 28 juli 2014 Rapportnummer: 2014/082 2 Klacht Verzoeker klaagt er over dat de politie-eenheid

Nadere informatie

Beroepsgeheim en Huiselijk Geweld

Beroepsgeheim en Huiselijk Geweld Beroepsgeheim en Huiselijk Geweld Workshop Landelijk Congres Huiselijk Geweld 16 november 2009 Inhoud Waar hebben we het over Juridisch Kader Achtergrond Afweging: geheim doorbreken? Stappenplan Casusposities

Nadere informatie

Raad van Discipline. Beslissing. Beslissing van 12 november 2013 in de zaak 13-144A naar aanleiding van de klacht van: klaagsters.

Raad van Discipline. Beslissing. Beslissing van 12 november 2013 in de zaak 13-144A naar aanleiding van de klacht van: klaagsters. van 12 november 2013 in de zaak naar aanleiding van de klacht van: klaagsters tegen: verweerder 1 VERLOOP VAN DE PROCEDURE 1.1 Bij brief aan de raad van 29 mei 2013 met kenmerk 03-13-0407, door de raad

Nadere informatie

De verdachte heeft tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld.

De verdachte heeft tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld. arrest GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN locatie Arnhem Afdeling strafrecht Parketnummer: X Uitspraak d.d.: 15 juni 2016 TEGENSPRAAK Verkort arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken gewezen op het hoger

Nadere informatie

De Hoge Raad moet om! Over het recht minderjarige slachtoffers in zedenzaken te ondervragen

De Hoge Raad moet om! Over het recht minderjarige slachtoffers in zedenzaken te ondervragen This is a postprint of De Hoge Raad moet om! Over het recht minderjarige slachtoffers in zedenzaken te ondervragen Wilde, B. de Nederlands Juristenblad, 2009(44/45), 2885-2886 Published version: no link

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Raad vanstatc 201106725/1/V1. Datum uitspraak: 3 juli 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) op het

Nadere informatie

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de.

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de. vonnis RECHTBANK NOORD-HOLLAND Afdeling Publiekrecht, Sectie Straf Locatie Schiphol Meervoudige strafkamer Parketnummer: Uitspraakdatum: 8 april 2013 Tegenspraak Strafvonnis Dit vonnis is gewezen naar

Nadere informatie

Een onderzoek naar het geen gevolg geven aan een rechterlijke uitspraak door het Openbaar Ministerie te Den Haag

Een onderzoek naar het geen gevolg geven aan een rechterlijke uitspraak door het Openbaar Ministerie te Den Haag Rapport Een onderzoek naar het geen gevolg geven aan een rechterlijke uitspraak door het Openbaar Ministerie te Den Haag Oordeel Op basis van het onderzoek vindt de klacht over het Openbaar Ministerie

Nadere informatie

Rapport. Datum: 16 juli 2010. Rapportnummer: 2010/207

Rapport. Datum: 16 juli 2010. Rapportnummer: 2010/207 Rapport Rapport over een klacht van mevrouw Z. uit Rotterdam over het regionale politiekorps Utrecht. De klacht is ingediend door de heer mr. E.T. Hummels en mevrouw mr. M.H.P.G. Wiertz, Advocaten en Procureurs

Nadere informatie

U wordt verdacht. Inhoud

U wordt verdacht. Inhoud Inhoud Deze brochure 3 Aanhouding en verhoor 3 Inverzekeringstelling 3 Uw advocaat 4 De reclassering 5 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5 Beperkingen en rechten 5 Voorgeleiding bij de officier

Nadere informatie

REGELING MELDING VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND 2016 REGELING MELDING VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND

REGELING MELDING VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND 2016 REGELING MELDING VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND REGELING MELDING VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND 2016 1 INHOUD Inhoudsopgave REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN ERNSTIGE MISSTAND ( KLOKKENLUIDERSREGELING VO ) 3 REGELING INZAKE HET OMGAAN

Nadere informatie

Samenvatting strafzaken die in 2008 zijn aangemeld bij/afgedaan door de Toegangscommissie

Samenvatting strafzaken die in 2008 zijn aangemeld bij/afgedaan door de Toegangscommissie Samenvatting strafzaken die in 2008 zijn aangemeld bij/afgedaan door de Toegangscommissie Van onderstaande zaken zijn nummer 0038 t/m 0052 in 2008 onder de aandacht gebracht. Zaak 0031 is zowel in 2006,

Nadere informatie

vonnis van de Meervoudige kamer d.d. 24 november 2009 in de zaak van het openbaar ministerie tegen:

vonnis van de Meervoudige kamer d.d. 24 november 2009 in de zaak van het openbaar ministerie tegen: Rechtbank Assen Budget Webhosting DomJur 2011-761 Rechtbank Assen Parketnummer: 19.606217-07 Datum: 24 november 2009 vonnis van de Meervoudige kamer d.d. 24 november 2009 in de zaak van het openbaar ministerie

Nadere informatie

Rapport. Datum: 15 juni 2004 Rapportnummer: 2004/222

Rapport. Datum: 15 juni 2004 Rapportnummer: 2004/222 Rapport Datum: 15 juni 2004 Rapportnummer: 2004/222 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de officier van justitie te Maastricht geen uitvoering heeft gegeven aan de door het gerechtshof te 's-hertogenbosch

Nadere informatie

gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 26 augustus 2008 in de strafzaak tegen de verdachte:

gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 26 augustus 2008 in de strafzaak tegen de verdachte: Gerechtshof te s-gravenhage meervoudige kamer voor strafzaken Arrest gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 26 augustus 2008 in de strafzaak tegen de verdachte: (naam

Nadere informatie

Collegialiteit. Uitlatingen over collega.

Collegialiteit. Uitlatingen over collega. Collegialiteit. Uitlatingen over collega. Tussen twee makelaars, klager en beklaagde, bestaan reeds enige tijd conflicten welke tot verschillende gerechtelijke procedures hebben geleid. In de onderhavige

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de Belastingdienst/Toeslagen te Utrecht. Datum: 6 mei 2013. Rapportnummer: 2013/047

Rapport. Rapport over een klacht over de Belastingdienst/Toeslagen te Utrecht. Datum: 6 mei 2013. Rapportnummer: 2013/047 Rapport Rapport over een klacht over de Belastingdienst/Toeslagen te Utrecht Datum: 6 mei 2013 Rapportnummer: 2013/047 2 Klacht Verzoeksters klagen over de beslissing van de Belastingdienst/Toeslagen van

Nadere informatie

Noot onder Vzr. Rb. Amsterdam 25 november 2010, B (Nestlé/Mars)

Noot onder Vzr. Rb. Amsterdam 25 november 2010, B (Nestlé/Mars) De art. 6:193a e.v. BW, art. 6:194 BW en art. 6:194a BW Paul Geerts, Rijksuniversiteit Groningen Noot onder Vzr. Rb. Amsterdam 25 november 2010, B9 9243 (Nestlé/Mars) 1. In Vzr. Rb. Amsterdam 25 november

Nadere informatie

opleiding BOA Wetgeving adhv eindtermen

opleiding BOA Wetgeving adhv eindtermen In de eindtermen (juni 2005) voor de opleiding BOA wordt verwezen naar een aantal artikelen van wetten. Deze wetten zijn: de Algemene wet op het Binnentreden (Awob) Besluit Buitengewoon Opsporingsambtenaar

Nadere informatie

Zakboekenpolitie.com

Zakboekenpolitie.com Zakboekenpolitie.com Art. 359a Sv Relativering onrechtmatig verkregen bewijs Gebaseerd op paragraaf 3.9 e.v. van het zakboek Strafvordering voor de Hulpofficier 1 Vormverzuim / relativering onrechtmatig

Nadere informatie

Deze brochure 3. Aanhouding en verhoor 3. Inverzekeringstelling 4. De reclassering 5. Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5

Deze brochure 3. Aanhouding en verhoor 3. Inverzekeringstelling 4. De reclassering 5. Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5 U WORDT VERDACHT INHOUD Deze brochure 3 Aanhouding en verhoor 3 Inverzekeringstelling 4 De reclassering 5 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5 Beperkingen en rechten 6 Voorgeleiding bij de

Nadere informatie

Instantie. Onderwerp. Datum

Instantie. Onderwerp. Datum Instantie Hof van Cassatie Onderwerp Overeenkomst - Bestanddelen - Toestemming - Gebrek - Geweld - Morele dwang - Gebrekkige wil - Voorwaarde - Artt. 1109 en 1112, BW Datum 23 maart 1998 Copyright and

Nadere informatie

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Mr. J. Kronenberg Mr. B. de Wilde Vijfde druk Kluwer a Kluwer business Deventer - 2012 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17

Nadere informatie

Rapport. Datum: 4 mei 2007 Rapportnummer: 2007/086

Rapport. Datum: 4 mei 2007 Rapportnummer: 2007/086 Rapport Datum: 4 mei 2007 Rapportnummer: 2007/086 2 Klacht Verzoekster klaagt erover dat de officier van justitie te Groningen op 10 februari 2006 heeft geweigerd haar een kopie te verstrekken van de foto

Nadere informatie

Edèlhoogachtbare Heer/Vrouwe,

Edèlhoogachtbare Heer/Vrouwe, Edèlhoogachtbare Heer/Vrouwe, X Z (belanghebbende), \ beroep in cassatie ingesteld tegen de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 4 juli 2013. Bij brief van 11 oktober 2013 heeft de griffier mij

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling. van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam

Klokkenluidersregeling. van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam Klokkenluidersregeling van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam Amsterdam, 2006 Preambule Klokkenluiden kan worden omschreven als het door een medewerker (de klokkenluider) extern

Nadere informatie

Leidraad voor het nakijken van de toets

Leidraad voor het nakijken van de toets Leidraad voor het nakijken van de toets STRAFPROCESRECHT 14 OKTOBER 2011 (Uit het antwoord moet blijken dat de cursist de stof heeft begrepen en juist heeft toegepast; een enkel ja of nee is niet voldoende)

Nadere informatie

Camera-toezicht op de werkplek

Camera-toezicht op de werkplek Camera-toezicht op de werkplek december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld

Nadere informatie

LJN: BM6944, Gerechtshof Leeuwarden, 24-000403-09 Print uitspraak

LJN: BM6944, Gerechtshof Leeuwarden, 24-000403-09 Print uitspraak Het LJN nummer is belangrijk om terug te zoeken voor derden. +++++ LJN: BM6944, Gerechtshof Leeuwarden, 24-000403-09 Print uitspraak Datum uitspraak: 04-06-2010 Datum publicatie: 07-06-2010 Rechtsgebied:

Nadere informatie

Ingevolge artikel 80 van de Algemene wet inzake

Ingevolge artikel 80 van de Algemene wet inzake MR. P.J.SIEKMAN Bevoegdheden van fiscale opsporingsambtenaren 56 Ingevolge artikel 80 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR), zijn behalve de in artikel 141 van het Wetboek van Strafvordering

Nadere informatie

Rapport. Datum: 20 april 2006 Rapportnummer: 2006/152

Rapport. Datum: 20 april 2006 Rapportnummer: 2006/152 Rapport Datum: 20 april 2006 Rapportnummer: 2006/152 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de beheerder van het regionale politiekorps Zeeland zijn verzoek om vergoeding van schade, die is ontstaan bij

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de regionale politie eenheid Amsterdam en het Openbaar Ministerie te Amsterdam

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de regionale politie eenheid Amsterdam en het Openbaar Ministerie te Amsterdam Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de regionale politie eenheid Amsterdam en het Openbaar Ministerie te Amsterdam Datum: 30 december 2013 Rapportnummer: 2013/213 2 Feiten Verzoeker is

Nadere informatie

nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek)

nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek) nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek) Artikel 1 Wettelijke grondslag Deze klachtenregeling heeft betrekking op de behandeling van klachten in overeenstemming

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2013:1157. 1 Geding in cassatie. 2 Beoordeling van het eerste middel. 3 Beoordeling van het derde middel. Uitspraak.

ECLI:NL:HR:2013:1157. 1 Geding in cassatie. 2 Beoordeling van het eerste middel. 3 Beoordeling van het derde middel. Uitspraak. ECLI:NL:HR:2013:1157 Uitspraak 12 november 2013 Strafkamer nr. 11/04366 P Hoge Raad der Nederlanden Arrest op het beroep in cassatie tegen een bij verstek gewezen uitspraak van het Gerechtshof te Amsterdam

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van:

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van: Raad vanstate 201109405/1 /V4. Datum uitspraak: 20 september 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE STRAFRECHT. Uitspraken 10 februari 2015 Paul Verloop

JURISPRUDENTIE STRAFRECHT. Uitspraken 10 februari 2015 Paul Verloop JURISPRUDENTIE STRAFRECHT Uitspraken 10 februari 2015 Paul Verloop HR uitspraken 10 februari 2015 Beslissingen voorlopige hechtenis (Cassatie in het belang der wet) HR:2015:247 HR:2015:255 HR:2015:256

Nadere informatie

CENTRALE RAAD VAN BEROEP MEERVOUDIGE KAMER U I T S P R A A K

CENTRALE RAAD VAN BEROEP MEERVOUDIGE KAMER U I T S P R A A K CENTRALE RAAD VAN BEROEP MEERVOUDIGE KAMER 07/6943 WWB 07/6944 WWB U I T S P R A A K op het hoger beroep van: [appellant], wonende te [woonplaats] (hierna: appellant), tegen de uitspraak van de rechtbank

Nadere informatie

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant Zoekresultaat - inzien document ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ec Instantie Datum uitspraak 07-10-2015 Datum publicatie 07-10-2015 Rechtbank Oost-Brabant

Nadere informatie

de minister van Economische Zaken, de heer mr L.J. Brinkhorst Postbus 20101 2500 EC Den Haag Ministeriële regeling afsluitingen

de minister van Economische Zaken, de heer mr L.J. Brinkhorst Postbus 20101 2500 EC Den Haag Ministeriële regeling afsluitingen POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de minister van Economische Zaken,

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de hoofdofficier van justitie te Den Haag. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/044

Rapport. Rapport over een klacht over de hoofdofficier van justitie te Den Haag. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/044 Rapport Rapport over een klacht over de hoofdofficier van justitie te Den Haag. Datum: 3 juni 2014 Rapportnummer: 2014/044 2 Klacht Meneer Jansen1 klaagt erover dat de hoofdofficier van justitie onvoldoende

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Sector Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Rapport. Publicatiedatum: 15 oktober 2014. Rapportnummer: 2014 /139. 20 14/139 d e Natio nale o mb ud sman 1/6

Rapport. Publicatiedatum: 15 oktober 2014. Rapportnummer: 2014 /139. 20 14/139 d e Natio nale o mb ud sman 1/6 Rapport Publicatiedatum: 15 oktober 2014 Rapportnummer: 2014 /139 20 14/139 d e Natio nale o mb ud sman 1/6 Rapport Een onderzoek naar de titel op grond waarvan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen

Nadere informatie

Rapport. Datum: 22 december 2006 Rapportnummer: 2006/391

Rapport. Datum: 22 december 2006 Rapportnummer: 2006/391 Rapport Datum: 22 december 2006 Rapportnummer: 2006/391 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de hoofdofficier van justitie te Groningen hem in een brief van 1 februari 2006 onvolledig heeft geantwoord

Nadere informatie

SCHOTELANTENNES. Daarnaast zijn er in de MR s nog meer artikelen terug te vinden die in deze

SCHOTELANTENNES. Daarnaast zijn er in de MR s nog meer artikelen terug te vinden die in deze SCHOTELANTENNES Ondanks de technologische ontwikkelingen met betrekking tot de ontvangst van televisiesignalen blijven schotelantennes populair om televisie mee te kijken. Ook VvE s worden geconfronteerd

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2002 2003 Nr. 57a 27 732 Wijziging van de artikelen 139f en 441b van het Wetboek van Strafrecht (uitbreiding strafbaarstelling heimelijk cameratoezicht)

Nadere informatie

Schema werkwijze LANGZS-advocaten. De financiering

Schema werkwijze LANGZS-advocaten. De financiering Schema werkwijze LANGZS-advocaten De financiering Wanneer een cliënt zich meldt bij de advocaat zal deze, net als in andere zaken, een kennismakingsgesprek plannen. Doorgaans is dit niet vrijblijvend.

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2003.1084 (031.03) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling

Klokkenluiderregeling Klokkenluiderregeling Versie: V-7 Datum: 13-12-2007 1/7 PREAMBULE Het College van Bestuur van Codarts, Hogeschool voor de Kunsten heeft in het kader van de Branchecode Hogescholen besloten een Klokkenluiderregeling

Nadere informatie

SAMENVATTING. 104771 - Klacht over medewerking aan AMK-onderzoek; PO

SAMENVATTING. 104771 - Klacht over medewerking aan AMK-onderzoek; PO SAMENVATTING 104771 - Klacht over medewerking aan AMK-onderzoek; PO Een vader klaagt dat de IB'er zonder indicatie en overleg onjuiste informatie heeft verschaft aan het AMK en aan de logopedist en de

Nadere informatie

ONDERZOEK OP DE TERECHTZITTING Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van 15 oktober 2015.

ONDERZOEK OP DE TERECHTZITTING Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van 15 oktober 2015. ECLI:NL:RBROT:2015:7773 Instantie: Rechtbank Rotterdam Datum uitspraak: 29-10-2015 Datum publicatie: 02-11-2015 Zaaknummer: 11/870399-12.ov Rechtsgebieden: Strafrecht Bijzondere kenmerken: Eerste aanleg

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2004.6020 (148.04) ingediend door: hierna te noemen 'klaagster', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politie Noord-Nederland. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/055

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politie Noord-Nederland. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/055 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de politie Noord-Nederland. Datum: 3 juni 2014 Rapportnummer: 2014/055 2 Feiten Verzoeker is in 2005 gescheiden van zijn toenmalige partner. Na de scheiding

Nadere informatie

De Minister van Justitie

De Minister van Justitie = POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Justitie DATUM

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving α Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag An de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO

Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Artikel 1 1. In deze regeling wordt verstaan onder: a. bestuur: de natuurlijke persoon/personen of het orgaan

Nadere informatie

Inhoudsopgave. N.B. Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen.

Inhoudsopgave. N.B. Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen. U wordt verdacht Inhoudsopgave Deze brochure 2 Aanhouding en verhoor 2 Inverzekeringstelling 2 Uw advocaat 3 De reclassering 3 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 4 Beperkingen en rechten

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Inzake de klacht van [Klaagster BV], gevestigd te [gemeente] aan de [adres], hierna te noemen klaagster,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 27 december 2005 Rapportnummer: 2005/400

Rapport. Datum: 27 december 2005 Rapportnummer: 2005/400 Rapport Datum: 27 december 2005 Rapportnummer: 2005/400 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat een met naam genoemde inspecteur van de Inspectie Verkeer en Waterstaat, Divisie Vervoer, van het Ministerie

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Zaanstreek-Waterland, thans regionale politie-eenheid Noord-Holland.

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Zaanstreek-Waterland, thans regionale politie-eenheid Noord-Holland. Rapport Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Zaanstreek-Waterland, thans regionale politie-eenheid Noord-Holland. Datum: 25 februari 2014 Rapportnummer: 2014/009 2 Klacht Verzoekster

Nadere informatie

c) persoonsgegeven: elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon;

c) persoonsgegeven: elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon; Privacyreglement ArboVitale ArboVitale vindt het belangrijk dat u uitleg krijgt over hoe ArboVitale persoonsgegevens beschermt en hoe onze medewerkers om gaan met privacygevoelige informatie. Paragraaf

Nadere informatie

6. BEROEPSGEHEIM EN VERSCHONINGSRECHT.

6. BEROEPSGEHEIM EN VERSCHONINGSRECHT. 6. BEROEPSGEHEIM EN VERSCHONINGSRECHT. In dit hoofdstuk zal aandacht besteed worden aan de vraag in welk opzicht het beroepsgeheim een rol kan spelen bij de aanpak van ernstige (seksuele) mishandeling.

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de regionale politie-eenheid Rotterdam. Datum: 8 november 2013. Rapportnummer: 2013/166

Rapport. Rapport over een klacht over de regionale politie-eenheid Rotterdam. Datum: 8 november 2013. Rapportnummer: 2013/166 Rapport Rapport over een klacht over de regionale politie-eenheid Rotterdam. Datum: 8 november 2013 Rapportnummer: 2013/166 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de regionale politie-eenheid Rotterdam op

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de beheerder van het regionale politiekorps Groningen. Datum: 8 juni 2011. Rapportnummer: 2011/0169

Rapport. Rapport over een klacht over de beheerder van het regionale politiekorps Groningen. Datum: 8 juni 2011. Rapportnummer: 2011/0169 Rapport Rapport over een klacht over de beheerder van het regionale politiekorps Groningen. Datum: 8 juni 2011 Rapportnummer: 2011/0169 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat politieambtenaren van het regionale

Nadere informatie

betreft: [klager] datum: 8 september 2014

betreft: [klager] datum: 8 september 2014 nummer: 14/794/GA betreft: [klager] datum: 8 september 2014 De beroepscommissie als bedoeld in artikel 69, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) heeft kennisgenomen van een bij het secretariaat

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK MigratieWeb ve07001320 200700456/1. Datum uitspraak: 11 juli 2007 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: vennootschap onder firma Chinees Japans Specialiteitenrestaurant A., gevestigd

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de regionale politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Datum: 7 juli Rapportnummer: 2014/071

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de regionale politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Datum: 7 juli Rapportnummer: 2014/071 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de regionale politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Datum: 7 juli 2014 Rapportnummer: 2014/071 2 Feiten Op 28 november 2013 hebben politieambtenaren van

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012. Rapportnummer: 2012/117

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012. Rapportnummer: 2012/117 Rapport Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012 Rapportnummer: 2012/117 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat politieambtenaren van het regionale

Nadere informatie

Klachtenreglement Sagènn Diensten Versie januari 2015

Klachtenreglement Sagènn Diensten Versie januari 2015 Klachtenreglement Sagènn Diensten Versie januari 2015 Sagènn Diensten B.V. - 2015 1 Klachtenreglement Sagènn Leeswijzer Het klachtenreglement Sagènn Diensten is onderverdeeld in 5 hoofdstukken. In hoofdstuk

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN. 1. Inleiding

MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN. 1. Inleiding Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering teneinde nader inhoud te geven aan het beginsel van openbaarheid van de behandeling van zaken betreffende personen- en familierecht MEMORIE VAN

Nadere informatie

Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen.

Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen. Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen. Een makelaar is door de rechtbank als deskundige benoemd om te komen tot de verkoop

Nadere informatie

BESCHIKKING INZAKE VERZOEK EX ARTIKEL 475 Jo 460 VAN HET WETBOEK VAN STRAFVORDERING

BESCHIKKING INZAKE VERZOEK EX ARTIKEL 475 Jo 460 VAN HET WETBOEK VAN STRAFVORDERING HET HOF VAN JUSTITIE VAN SURINAME BESCHIKKING INZAKE VERZOEK EX ARTIKEL 475 Jo 460 VAN HET WETBOEK VAN STRAFVORDERING Gelezen het namens [klager] ingediend verzoekschrift, welke ertoe strekt dat het Hof

Nadere informatie

Aanhouding en inverzekeringstelling

Aanhouding en inverzekeringstelling Aanhouding en inverzekeringstelling 1 U bent aangehouden en meegenomen naar het politiebureau. Wat zijn uw rechten? U wordt verdacht van een strafbaar feit. De Rechercheur Opsporing van de Inspectie SZW

Nadere informatie

Datum 5 november 2012 Onderwerp Antwoorden kamervragen over strafrechtelijke ontruiming van krakers

Datum 5 november 2012 Onderwerp Antwoorden kamervragen over strafrechtelijke ontruiming van krakers 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling PThU

Klokkenluidersregeling PThU Klokkenluidersregeling PThU Hoofdstuk 1 Algemene Bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen In deze regeling wordt verstaan onder: a. een melder: degene die (het vermoeden) van een misstand meldt. b. bevoegd

Nadere informatie

Rapport. Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032

Rapport. Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032 Rapport Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de griffie van het gerechtshof Den Haag hem het arrest van 17 juli 2008 niet heeft toegestuurd met als gevolg

Nadere informatie