Ook digitaal beschikbaar via vintres.nl INTERVIEW ICC JUDGE POST-NATION CITIZENS IN THE EU STAGE PV GENÈVE VERSLAG CARRIÈREDAG PRIJSVRAAG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ook digitaal beschikbaar via vintres.nl INTERVIEW ICC JUDGE POST-NATION CITIZENS IN THE EU STAGE PV GENÈVE VERSLAG CARRIÈREDAG PRIJSVRAAG"

Transcriptie

1 Opinio Iuris Ook digitaal beschikbaar via vintres.nl INTERVIEW ICC JUDGE POST-NATION CITIZENS IN THE EU STAGE PV GENÈVE VERSLAG CARRIÈREDAG PRIJSVRAAG VOLUME 23 NO. 2 APRIL 2014 GRONINGEN

2 INHOUDSOPGAVE legal power & sector knowhow INHOUDSOPGAVE Opinio Iuris 2014/2015(2) VOORWOORD VOORZITTER... ACTIVITEIT Excursie Den Haag (door Niek Berendsen)... Carrièredag (door Kristiaan Koop) INTERNATIONAL LAW Het Internationaal Strafhof: Beginning of the End or End of the Beginning? (door Cleo Ruardij en Evelien van Ingen) Wil jij ook Best of both Birds? Ga naar werkenbijbirdenbird.nl Abu Dhabi & Beijing & Bratislava & Brussels & Budapest & Copenhagen & Dubai & Düsseldorf & Frankfurt & The Hague & Hamburg & Helsinki & Hong Kong & London & Lyon & Madrid & Milan & Munich & Paris & Prague & Rome & Shanghai & Singapore & Skanderborg & Stockholm & Warsaw COLOFON VINTRES bestuur Robert Strooper Daan de Grefte Everhard Tilstra Karin te Grootenhuis Ines Slimi STUDIE Erasmus in Fribourg: het Zwitserlevengevoel (door Laurens van der Woude) Redactiecommissie Cleo Ruardij Niek Berendsen Clara Palazzi Evelien van Ingen FOTOCOLLAGE Prijsvraag Onze juristen excelleren door hun nieuwsgierigheid en hun vermogen technologische kennis snel te koppelen aan juridische slagkracht. De resultaten mogen er zijn. We werken met grote (inter)nationale cliënten aan spraakmakende zaken. Past deze aanpak ook bij jou? Wij zijn continu op zoek naar talenten met drive. 3 EUROPEAN LAW Who Pays For Our Future? (door Matthijs van Wolferen) INTERNATIONAL LAW US-Gambling Case: Weak vs Powerful Players within the WTO Dispute Settlement Body (door Cleo Ruardij) PRAKTIJK Stageverslag: PV bij de VN Genève (door Çees Verburg) Welkom bij DisGover (door Hans Remerie) VERENIGING Inleiding tot de ISP 2015: Recente Geschiedenis van Kosovo (door Kasper Edelbroek) BESTUURSMEDEDELINGEN April 2015 Studievereniging VINTRES Oude Kijk in t Jatstraat 26 Postbus AS Groningen

3 4 Opinio Iuris 2014/2015(2) VOORWOORD VOORZITTER 5 Beste lezer, Voorwoord Voorzitter Robert Strooper U kijkt naar alweer de tweede uitgave van de Opinio Iuris van dit collegejaar. De redactiecommissie is druk bezig geweest om ook deze editie van interessante artikelen en verslagen te voorzien. Dit is ze gelukt! Hier werden ze uiteraard in een aanzienlijke mate door geholpen door de commissies die VINTRES rijk is. Zij hebben zich de afgelopen maanden ingezet om alle activiteiten succesvol te laten verlopen. Het nieuwe jaar werd ingeluid met de gezellige Nieuwjaarsborrel. Na een lekker maaltje werden op de aansluitende borrel de confettikanonnen tevoorschijn gehaald en konden we met zijn allen proosten op het nieuwe jaar en op een, hopelijk, succesvolle tentamenperiode. Toen de tentamenstress plaats had gemaakt voor de rust van de collegeweken was het ook weer tijd voor een VINTRES activiteit. Te beginnen met de BingoBorrel! Onder het genot van een drankje werden op deze avond vele prijzen verdeeld over de fanatieke deelnemers. De winnaars kunnen overigens nog steeds hun prijzen incasseren bij het bestuur. Daaropvolgend was het symposium met Nexus en Amnesty International zeer geslaagd. Onze drie sprekers, mevrouw Fournet en de heren Leurdijk en Van Krieken gaven een interessant inzicht in de situatie die Srebrenica, zowel tijdens als na het conflict, kenmerkt. Na de lezingen konden studenten en sprekers hier nog uitgebreid over in discussie treden. sprak over de huidige stand van deze organisatie en de uitdagingen voor de toekomst. Een inspirerende lezing in de altijd mooie Senaatszaal van het Academiegebouw. In het publiek zat onder andere een groep gemotiveerde Japanse studenten die wij eerder deze week al hadden ontvangen en waarmee leden van de vereniging in gesprek waren getreden. Het was bijzonder om met hen te spreken over de verschillen in cultuur van zowel het land als ook het onderwijs. Wij hebben ze uiteraard ook met de Nederlandse cultuur kennis laten maken door met hen te gaan haringhappen. Niet iedere Japanner vond dit even lekker maar het was wel erg leuk en gezellig. Ook voor de komende tijd staan er leuke activiteiten op het programma. Te beginnen met het Algemene Ledenweekend. Dit vindt plaats op 11 en 12 april in Appelscha. De inschrijving is geopend en iedere zichzelf respecterende Groningse student moet toch een keer in zijn studententijd op de illustere boerderij van boer Wouda zijn geweest. Schrijf je snel in want er is een gelimiteerd aantal plekken! Bereid je voor op een episch weekend welke absoluut geen inhoudelijk karakter heeft! Hierop zal volgen het Rechtenfeest. Op 20 april organiseren 12 verenigingen een fantastisch afgekocht feest met als thema All-in with your twin! De kaartverkoop begint bijna dus hou de sociale media in de gaten! Een andere activiteit waar menig VINTRES lid al maanden naar uitkijkt is het ISP. De meeste activiteiten zijn rond en het weer lijkt alleen maar beter en het bier alleen maar goedkoper te worden! Er zijn nog 2 plekken vrij dus schrijf je snel in! Ook aan ons bestuursjaar komt een eind, daarom zijn we op zoek naar een kandidaatsbestuur. Heb je interesse? Wij zijn altijd bereid om je voor te lichten of om twijfels weg te nemen. 7 april kun je je voor het laatst laten voorlichten voor de deadline op 8 april. Veel leesplezier en tot op de volgende VINTRES activiteit! Robert Strooper Voorzitter VINTRES Op 20 februari stond de Dagexcursie op het programma. In alle vroegte stapte een enthousiaste groep op de trein naar Den Haag om aldaar het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Bird&Bird advocaten te bezoeken. Beide bezoeken waren erg interessant. Ook bij beiden was er een weerzien met alumni van VINTRES. Zo zie je maar weer waar je als VINTRES-lid terecht kan komen! De leden hadden de mogelijkheid om zich te oriënteren op hun toekomst en het was voor de vereniging een mooie kans om de banden met onze sponsor Bird&Bird aan te halen. Beide organisaties zijn wij zeer dankbaar voor hun enthousiasme en behulpzaamheid. Kort hierop volgde het tweede kroegcollege van het jaar met als sprekers twee ethical hackers werkzaam bij Deloitte. Zij introduceerden ons in de vele gevaren op het internet en gaven ons de juridische achtergronden. Met een interessante lezing en een uitstekende opkomst kunnen wij spreken van een geslaagde avond. Zo springen we dit jaar van inhoudelijke activiteit naar inhoudelijke activiteit want de Carriéredag stond alweer voor de deur. Een dag waar de commissie al maanden mee bezig was en dat was te zien! Met interessante lezingen, gemotiveerde deelnemers en een vlekkeloze organisatie was ook deze activiteit een succes. De sprekers varieerden van VN officials en militair juristen tot scriptieprijswinnaars en de personeelsselectie voor de instellingen van de EU! Ik kan de commissie alleen maar bedanken voor al hun harde werken. Hierna volgde de Avril McDonaldlezing waar rechter van het ICC barones Christine van den Wyngaert

4 6 Opinio Iuris 2014/2015(2) ACTIVITEIT 7 ACTIVITEIT Excursie Den Haag Niek Berendsen drankje even te wachten. Er werden een aantal selfies genomen met het uitzicht op de skyline van Den Haag, waarna Pauline Kuipers, een van de twee managing partners, binnenkwam. Zij gaf een algemene presentatie over het kantoor. Ze vertelde dat Bird&Bird een kantoor is met vestigingen over de hele wereld. Het houdt zich bezig met internationale klanten, maar wel voornamelijk met Nederlands en Europees recht, alleen dan dus de toepassing op internationale situaties in Nederland. Doordat Bird&Bird in verschillende landen is gevestigd, en de verschillende vestigen ook geregeld gezamenlijke informele activiteiten hebben, is het een netwerk waarin advocaten uit de verschillende landen elkaar kunnen helpen bij het verschaffen van informatie, bijvoorbeeld over recht uit een bepaald land. De 20e van februari begon vroeg, omdat we om 7 uur al de trein moesten pakken. De reis duurde lang en aangekomen op Den Haag Centraal moesten de dames dan ook eerst even een plaspauze inlasten. Als eerste stond een bezoek aan het ministerie van buitenlandse zaken op het programma. Mireille, met haar geweldige gevoel voor richting en kaartlezen (ahum), vond het een goed idee om eerst nog even een rondje rond het station te lopen alvorens richting het ministerie te gaan. Op het ministerie aangekomen kregen we een presentatie van Claudia Pieterse. Ze is via het klasje bij BuZa terecht gekomen en is beleidsmedewerker op het gebied van financieel beleid in de EU. Zaken waar zij bij betrokken is zijn onder andere de recente ontwikkelingen rondom de bankenunie en de wet- en regelgeving omtrent het Europees semester, dat te maken heeft met begrotingsafspraken. Ze heeft aan de hand van een mooi schemaatje uitgelegd hoe Europese wetgeving tot stand komt en dat de lidstaten daar, via de Raad, de BCN werkgroep, de permanente vertegenwoordiging, etc., meer bij betrokken zijn dan veel mensen weten. Tot slot vertelde ze nog dat een van de leukste onderdelen van het werken bij BuZa is, dat je als het ware in het centrum van alle ministeries zit. Buitenlandse zaken gaat niet alleen over politiek, maar ook inhoudelijk over vrijwel alle zaken waar de andere ministeries zich mee bezighouden. Op die manier onderhoudt BuZa veel contact met de verschillende ministeries, hoewel het ook voorkomt dat andere ministeries het gevoel hebben dat BuZa in hun vaarwater treedt. Vervolgens kregen we een presentatie van Thomas Beukers, van de directie Juridische Zaken en ECER (Expertisecentrum Europees Recht). Hij adviseert het ministerie dan ook op Europeesrechtelijke thema s en vertelde daarbij dat, hoewel het advies uiteraard niet bindend is, deze toch veel invloed heeft op uiteindelijke beslissingen. Aan de hand van een aantal voorbeeldcasus gaf hij een beeld van de problemen waarmee hij wordt geconfronteerd en waarvoor soms op zeer korte termijn een advies wordt verwacht. Een van de voorbeelden is Griekenland. In de media en op straat wordt altijd heel makkelijk gezegd dat Griekenland dan maar uit de EU of de EMU moet worden gezet, maar juridisch is dat veel lastiger, zowel m.b.t. EU recht, als internationaal recht. Een ander voorbeeld is het voorstel in Duitsland tot invoering van een minimumloon voor iedereen die werkzaam is op Duitse bodem. Dit zouden dan ook vervoerders uit Oost-Europa betreffen die enkel door Duitsland heen rijden, waardoor er allerlei moeilijkheden ontstaan omtrent het vrij verkeer. Door ons bij deze casus te betrekken, was het een leuke interactieve presentatie. Daarna vertelden twee trainees bij de Academie voor Overheidsjuristen iets over dat instituut. Ze hadden beide gestudeerd en Groningen en zijn na hun master hier terecht gekomen. De tweejarige opleiding bestaat voor een deel uit studie en voor een deel uit werk op een departement. Dit is niet alleen het ministerie van BuZa, maar je kunt ook bij andere ministeries terecht komen, tussentijds wisselen of je inzetten bij verschillende. Tot slot vertelde Jacco Lenting, oud-vintres-lid, over zijn stage als adviseur hofzaken EU, waarna het bezoek was afgelopen. Verder richt Bird&Bird zich voornamelijk op gereguleerde sectoren, zoals energie en media en telecommunicatie. Daarover vertelden twee stagiaires. Zij gaven een aantal voorbeelden van waarmee zij zich zoal bezighielden. Toch is ook het gewone burgerlijke recht in opkomst bij Bird&Bird. Oud- VINTRES-lid Ger van Essen is momenteel privaatrechtadvocaat en vertelde daar tot slot over. Hoewel Bird&Bird aanvankelijk niet zeer actief was op dit gebied, is er bij de afdeling privaatrecht de laatste jaren een sterke groei te zien, waardoor het kantoor steeds veelzijdiger wordt. Een tip die meermaals werd benadrukt is dat stagelopen tijdens of na je studie erg aan te raden is en zeer veel bijdraagt aan het zoeken en vinden van een baan. Niet alleen krijg je daardoor werkervaring en bouw je aan je CV, maar het helpt je ook bij het uitvinden wat je wel of niet leuk vindt om te doen en waar je verder mee wilt. Daarna kregen we een rondleiding door het gebouw en toen we terugkwamen was er een kennisquiz, deels bestaande uit vragen over de dingen die die middag waren verteld. Het winnende team kreeg een Bird&Bird-mok, die Thijs op de grond liet vallen, waarna hij zo sneu stond te kijken dat ze gelijk een nieuwe voor hem hebben gehaald. Na de quiz was er een borrel, waarbij we de gelegenheid kregen om met de Birds te socialisen. Een aantal goeie en slechte verhalen verder, was het tijd om weer 3 uur in de trein te gaan zitten en deze interessante excursie te beëindigen. We gingen even lunchen in een pannenkoektent bij het Malieveld en vervolgens liepen we naar advocatenkantoor Bird&Bird, dat vlakbij was naast het provinciehuis van Zuid-Holland. We werden naar boven geëscorteerd en naar de Birdroom (boardroom) gebracht om onder genot van een hapje en een

5 8 Opinio Iuris 2014/2015(2) ACTIVITEIT ACTIVITEIT Carrièredag Kristiaan Koop Afgelopen woensdag waren Eline, Zeinab en ik als leden van de Carrièredagcommissie de hele dag kwijt om onze taak te verrichten als lid van het stembureau voor de Provinciale Staten. Alleen onze voorzitter Loes liet het afweten (nog bedankt Loes). Waarom we dit deden, vraag je je af? Het had heeft een goede reden. Dinsdag 17 maart was namelijk de jaarlijkse VINTRES Carrièredag. Het was een lange rit maar het was uiteindelijk de vele vergaderingen, telefoontjes en een dagje werken bij het stembureau dubbel en dwars waard. Sprekers uit verschillende stromingen van het internationale recht hebben een gastlezing gegeven over hun loopbaan, hun functie en hoe een gemiddelde dag er voor hen uitziet. Met humor, interessante feiten en meeslepende verhalen hebben de sprekers ons nooit laten vervelen gedurende de dag. Ook de netwerkborrel verliep vrij soepel. Weinig Sjaak Afhaaks en gratis consumpties bleken de ideale cocktail voor een gezellige nabespreking onder de leden. De dag begon om half 10 in de Drie Gezusters aan de Grote Markt. Gelukkig was iedereen braaf op tijd aanwezig en konden we beginnen. De eerste lezing stond gepland voor 10 uur, de beurt was aan het Europees Bureau voor Personeelsselectie. Erg informatief, aangezien veel van de aanwezigen een baan ambiëren bij de Europese Unie. Na deze lezing vond er een splitsing plaats, de ene helft woonde een lezing bij van Tom Diederen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de andere helft was aanwezig bij de lezing van Bram Bronsveld van de Afdeling Internationale Rechtshulp in Strafzaken. Over beide lezingen hebben we positieve kritieken ontvangen, met als enige kanttekening dat Tom Diederen niet de meest spannende verteller was, maar afgezien daarvan was zijn verhaal verder erg leerzaam. Na twee interessante lezingen van Aysel Sabahoglu van Terre des Hommes, mijn favoriete lezing, en voormalig VINTRES voorzitter Nynke Staal, volgde een bijzondere lezing van twee militaire juristen van het Ministerie van Defensie. Mijn favoriete moment van de gehele Carrièredag was misschien wel het wanstaltige introductiefilmpje dat hierbij werd vertoond. Een video met teksten als wij geven nooit op en wij zijn moedig, hard en onstuitbaar, begeleidt door een dramatisch muziekje en spannende plaatjes, zoals een wapperende Nederlandse vlag, werd ons geshowd. Gelukkig was de rest van de presentatie wel een stuk geschikter voor studenten van ergens in de twintig. We hebben als commissie dan ook van veel aanwezigen gehoord dat met name de presentatie van het Ministerie van Defensie er bovenuit sprong en dat veel mensen nog niet erg bekend waren met deze hoek van het recht maar het wel erg boeiend vonden. Na een lezing van bedrijfsjuriste Nadine Imminga volgde de laatste spreker van de dag, Dr. Mr. Peter van Krieken. Met zijn charisma en gevoel voor humor wist hij ons allemaal te fascineren met zijn verhalen over zijn rijke loopbaan. Zijn overtuigende pleidooien aan ons om onze creativiteit te koesteren, een goede stageplek te vinden en The Economist te lezen hebben we allemaal ter harte genomen. Na afsluitende praatjes van onze Carrièredagcommissievoorzitter Loes en de VINTRES-voorzitter Robert was het tijd voor de borrel die zoals eerder gezegd erg geslaagd was. Van tevoren waren wij als commissie erg bang dat we de hele dag kunst- en vliegwerk moesten verrichten om tijdens de dag de gang van zaken een beetje op orde te houden, maar gelukkig verliep 9 alles nagenoeg vlekkeloos. Het enige heikele punt dat we tegenkwamen was dat Lada Soljan van de ICTY meldde dat ze niet aanwezig kon zijn. Ze had een belangrijke vergadering in Den Haag; niets aan te doen. Natuurlijk is het jammer dat we nu een lezing over zo n intrigrerend onderwerp misgelopen zijn. Er was echter een breed genoeg scala aan thema s om deze klap op te vangen. We hebben de hele dag vrijwel geen stress gehad. Ik denk dat ik voor de gehele commissie en het bestuur spreek als ik zeg dat ik erg positief terugkijk op de Carrièredag. Niet zo heel lang voor de Carrièredag zag het er soms nog wat somber uit maar uiteindelijk hebben we met z n allen er toch een zeer geslaagde dag van weten te maken. Ik hoop dat de aanwezigen het met me eens zijn en verder hoop ik dat ik met mijn verhaal de lezers die niet aanwezig waren over heb weten te halen om volgend jaar wel langs te komen. Namens de Carrièredagcommissie, Kristiaan Koop

6 10 Opinio Iuris 2014/2015(2) INTERNATIONAL LAW 11 INTERNATIONAL LAW Het Internationaal Strafhof: Beginning of the End or End of the Beginning? Afgelopen vrijdag 20 maart organiseerde VINTRES samen met NEXUS de jaarlijkse Avril McDonald-lezing, met dit jaar een bijdrage van professor en rechter bij het Internationaal Strafhof barones Christine Van den Wyngaert. De lezing was getiteld International Criminal Justice at a Crossroads: New Challenges for the ICC en focusde zich voornamelijk op uitdagingen in de werkwijze van het Internationaal Strafhof en de kritiek die het recentelijk krijgt. Uiteraard was de redactiecommissie aanwezig en kregen wij zelfs de gelegenheid om rechter Van den Wyngaert na de lezing enkele vragen te stellen. Cleo Ruardij & Evelien van Ingen Barones Van den Wyngaert tijdens de lezing. Professor en rechter Christine Van den Wyngaert is in 1974 afgestudeerd aan de Universiteit van Brussel en behaalde haar PhD in het Internationaal Strafrecht in Ze heeft als professor aan de Universiteit van Antwerpen gewerkt waar ze (internationaal) strafrecht doceerde. Tevens is ze is verbonden geweest aan de universiteiten van Cambridge, Stellenbosch en Uppsala en is daarnaast actief geweest bij de International Law Association en de International Association of Penal Law. In de periode 2000 tot 2002 heeft ze als ad hoc rechter gewerkt aan de Arrest Warrant Case van het Internationaal Gerechtshof. Van 2003 tot 2009 was ze werkzaam als rechter bij het Joegoslavië Tribunaal waar ze aan veel zaken heeft gewerkt. Momenteel is ze rechter bij het Internationaal Strafhof, waar ze in 2009 is verkozen voor een termijn van negen jaar. Het is zeker het vermelden waard dat ze in 2006 de Prize of the Human Rights League heeft gewonnen en dat de koning van België haar in 2013 de titel van barones heeft verleend voor het werk wat zij verricht heeft als professor en rechter. Het Internationaal Strafhof in 1998 opgericht op voordracht van de Verenigde Naties met het doel de vervolging van personen die verdacht worden van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Op dit moment staat Internationaal Strafhof op een kruising en is er meer kritiek op de werkwijze. De kruising werd door Van den Wyngaert omschreven als beginning of the end or end of the beginning?, waarmee wordt gesuggereerd dat de vraag gesteld kan worden of de periode die achter ons ligt slechts de opstart was van het Internationaal Strafhof. Maar wat zijn dan precies de problemen waar het Strafhof tegen aan loopt? Omdat Van den Wyngaert ook rechter is geweest bij het Joegoslavië-Tribunaal, gaf ze enkele voorbeelden aan de hand van de verschillen tussen het Tribunaal en het Strafhof. Een eerste voorbeeld is de jurisdictie. Nu de grenzen van jurisdictie bij het Joegoslavië-Tribunaal vrij duidelijk zijn vastgelegd, kan dit voor het Internationaal Strafhof voor problemen zorgen in de bewijslast en voor vaststelling van alle feiten. Het grote gedeelte van de wereld heeft de jurisdictie van het Internationaal Strafhof geaccepteerd, waardoor het Strafhof een universele inslag heeft. Diezelfde problemen zorgen er weer voor dat lange procedures de praktijk zijn geworden voor het Internationaal Strafhof. Volgens Van den Wyngaert is het tijdsframe misschien wel het meest fundamentele probleem van het Internationaal Strafhof. In de Katanga-zaak was na vele jaren onderzoek eigenlijk nog steeds niet duidelijk wat het Strafhof had besloten. Bij het Joegoslavië-Tribunaal, waar de jurisdictie duidelijker bepaald is en procedures soms makkelijker verlopen. De participatie van slachtoffers is uniek voor het Internationaal Gerechtshof. Bij het Joegoslavië- Tribunaal stonden slachtoffers niet op de voorgrond. Het Internationaal Gerechtshof heeft echter besloten om slachtoffers een actieve rol te geven in het proces om hun waardigheid te respecteren. Daarnaast kunnen slachtoffers schadevergoedingen krijgen. Uiteraard is dit een problematisch aspect: in sommige zaken die het Strafhof behandeld kunnen er wel slachtoffers zijn, het gaat immers om genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Om schadevergoeding te kunnen krijgen, moet er voor elk slachtoffer apart een uitspraak komen, iets wat praktisch niet haalbaar is. De vraag die vervolgens gesteld moet worden is wie die vergoedingen gaat betalen en hoe dat geld over de slachtoffers verdeeld moet worden. In de Katanga-zaak is er door het Strafhof voornamelijk gekeken naar wat slachtoffers zelf het liefst hebben. In veel gevallen is een fysieke schadevergoeding niet eens wenselijk en staat zelfs in conflict met het doel van verzoening in de regio waar de misdaden zich afspeelden. Aangezien de participatie van slachtoffers nieuw is voor het Strafhof, is er weinig jurisprudentie om op terug te vallen. Dit maakt deze werkwijze lastig, al werkt het Strafhof momenteel aan meer duurzame oplossingen om dit soort problematiek in de toekomst te voorkomen. Een ander punt van kritiek op het Internationaal Strafhof is het feit dat het vaak een Afrikaans Strafhof wordt genoemd. Ondanks dat het Strafhof een universele inslag heeft en 123 landen het verdrag hebben geratificeerd, spelen de meeste zaken zich af op Afrikaans grondgebied. De aanklager bepaald welke situaties onderzocht gaan worden. Staten kunnen ook zelf een zaak voordragen aan het Strafhof of de Security Council kan een zaak voordragen wanneer het Strafhof geen jurisdictie heeft. Op dit moment zijn de meeste zaken voornamelijk Afrikaanse situaties: Congo, Uganda, Kenia, Libië, Sudan, Mali en Ivoorkust zijn de Afrikaanse landen waar de huidige situaties zich afspelen. Er zijn echter op dit moment wel veel preliminaire onderzoeken in niet-afrikaanse landen, zoals Afghanistan, Columbia, Georgië, Honduras en Irak. Echter, zoals hierboven genoemd, zijn de meeste zaken voorgedragen door de staten zelf, dus veel invloed heeft het Strafhof niet. Het is tevens niet geheel onbelangrijk om te vermelden dat het Strafhof niet continu zelf wil vervolgen, maar ook staten wil aansporen om zelf tot vervolging van misdadigers aan te gaan. Andere problemen die het Internationaal Strafhof momenteel ondervind zijn meer praktisch van aard. Als voorbeeld gaf Van den Wyngaert bijvoorbeeld de bescherming van getuigen in een proces. In de meeste gevallen zijn de conflicten nog steeds gaande. In veel gevallen kunnen getuigen niet meer terugkeren naar hun woonplaats, nu veel processen in de media naar voren komen en dit soort nieuws in kleine dorpjes niet onopgemerkt blijft. Dit levert dus een extensieve getuigenbescherming op, wat in nationale procedures natuurlijk niet naar voren komt. Ook vertalingen leiden tot een groot probleem in veel processen. Zo kan het voorkomen dat er iemand vervolgd wordt die alleen een lokaal dialect kan spreken, dus is het niet makkelijk om een vertaler te vinden. Helemaal problematisch wordt het gaat om een taal die niet eens op schrift bekend is. Er moet dan tijd en geld vrijkomen om mensen te vinden en te trainen om te helpen met vertalen. Al met al is de werkwijze van het Internationaal Strafhof niet altijd optimaal. Echter, rechter Van den Wyngaert is optimistisch. Ze concludeerde de lezing dan ook door te stellen dat het Strafhof zeker at the end of the beginning is, dat het slechts in de adolescentiefase zit. Het grootste probleem blijft volgens haar echt het tijdsframe van een proces. Ze gaf aan dat de regels voor de werking van het Strafhof worden gemaakt door de staten zelf, maar rechters degene zijn die de praktijken kunnen aanpassen.

7 12 Opinio Iuris 2014/2015(2) STUDIE 13 Als redactiecommissie mochten wij na afloop van de lezing rechter Van den Wyngaert nog kort een paar vragen stellen. Waar komt uw passie voor het strijden voor mensenrechten vandaan? Mijn passie komt eigenlijk voort uit verontwaardiging, dat is bij mij op jonge leeftijd begonnen met de verontwaardiging over de oorlog in Vietnam. Toen ben ik me als student voor mensenrechten gaan interesseren. Dat waren de eerste pioniersjaren van de mensenrechten, toen was het Europese Hof voor de Rechten van de Mens er al wel maar het was nog niet echt gekend; er werd in de universiteitslessen amper over gesproken. En ook de rechtbanken pasten het amper toe, dat was een interessant onderzoek voor mij. Waar je het over mensenrechten hebt heb je het over staten die rechten van mensen schenden. Uit de discussie is nu gebleken dat deze aanname verschuift; er zijn nu situaties waarin je ook andere entiteiten hebt. Het Joegoslavië-Tribunaal is toegespitst op één conflict specifiek, terwijl het Internationaal Strafhof een bredere visie heeft. Maakt dat uit in de gang van het proces? Is het mogelijk om bij een zaak van het Internationaal Strafhof dezelfde diepte te bereiken als bij het Joegoslavië-Tribunaal? In het Joegoslavië-tribunaal hebben ze nu 25 jaar over dezelfde situatie gesproken, dus als rechter begin je dan na al die tijd de situatie veel beter te kennen. Daarentegen gaat het bij het Internationaal Strafhof om een groot aantal situaties tegelijk, op het moment negen á tien, allemaal verschillende conflicten met eigen pijnpunten, dus dat is niet gemakkelijk; dat is een grote opgave. Het Joegoslavië-Tribunaal stopt in Kijkt u met een tevreden blik terug op de werking van dit tribunaal? Zeker! Ik denk dat het fantastisch werk heeft verricht en dat zonder het tribunaal het Internationaal Strafhof er nooit gekomen zou zijn. Het Joegoslavië-Tribunaal is gecreëerd in 1993 als een soort doekje tegen het bloeden want niemand wilde troepen sturen naar de Balkan. De Amerikanen hadden een blauwtje gelopen in Somaliland waar er Amerikanen gesneuveld waren en Clinton wilde geen grondtroepen sturen. Men dacht eigenlijk dat het tribunaal niet zou slagen en dat het in korte tijd op zijn gezicht zou vallen, maar niets was minder waar. Erg belangrijk in deze ontwikkeling was Pioniersrechter Cassesse die heeft dit voorgetrokken en in no time was er hele goede rechtspraak en waren er ontzettend veel veranderingen doorgevoerd. Als je internationaal humanitair recht studeert, weet je dat het oorlogsrecht alleen maar op internationale conflicten van toepassing was en dat men in Genève in 1977 bij de aanvullende protocollen had geprobeerd nietinternationale conflicten op dezelfde wijze te regelen, maar dat was niet gelukt. Het Joegoslavië-Tribunaal heeft in de Tadic-zaak, de eerste beslissing, gewoon met een pennenstreek van de rechter die twee soorten conflicten geassimileerd. Dat is fantastisch, dus ja, ik ben zeer tevreden over het Joegoslavië-Tribunaal. Hoe zorgt u er voor dat u als rechter onpartijdig blijft in een zaak, als de belangen en de emoties zo hoog oplopen dat het haast onmogelijk is om niet de kant van een gedoodverfd slachtoffer te kiezen? Als rechter moet je een gezonde dosis empathie hebben, maar niet teveel natuurlijk, want je moet je hoofd koel houden. Daarnaast moet je weten dat wat de slachtoffers hebben ervaren heel vaak waar is, maar dat dat niet noodzakelijk betekent dat de beklaagde schuldig is aan de feiten. In een aantal gevallen heb ik moeten vrijspreken, hoe erg dat ook was voor de slachtoffers. Maar alle omstandigheden spelen mee. Als voorbeeld dat het ook andersom kan gaan gaf Van den Wyngaert tijdens de lezing het voorbeeld van een misdadiger die tijdens het proces recht in de ogen van een van zijn slachtoffers, die hij verkracht had, kon kijken. Uiteindelijk heeft deze persoon levenslang opgelegd gekregen. Niet vaak wordt er een levenslange straf uitgesproken. U bent afgestudeerd in 1974, een compleet andere academische wereld. Wat ziet u als het grote verschil? Wat zou u aan studenten van nu mee willen geven vanuit u eigen studietijd? Je moet je hart volgen. Je beroepskeuze is even belangrijk als de keuze van je echtgenoot, want daar moet je heel je leven mee leven. Je moet iets doen wat je graag doet en als je een bezield mens bent moet je je ziel volgen en als je dat niet bent, dus als je graag geld verdient, dat kan ook. Er zijn mensen die graag financieel recht, fiscaal recht en bankenrecht doen, daar is niks mis mee, maar dat zou ik niet willen doen. Ik wilde precies de weg van mijn hart volgen. STUDIE Een semester in Fribourg: het Zwitserleven-gevoel Laurens van der Woude Introductie Toen ik gevraagd werd om een stukje te schrijven over mijn buitenlandavontuur in Zwitserland twijfelde ik geen moment. Een mooie kans om mijn verhaal op te schrijven en mijn VINTRES-vrienden op de hoogte te houden van dit avontuur. Ik studeer dit semester aan de universiteit van Fribourg in Zwitserland (ook wel bekend als Freiburg, niet te verwarren met de stad Freiburg in Duitsland). Fribourg is een relatief kleine studentstad in het westen van Zwitserland. Hoewel Zwitserland überhaupt niet bekend staat om zijn dynamiek is Fribourg zeker niet de meeste dynamische stad van het land. Gelukkig is er in de omgeving genoeg te doen. De Alpen zijn vlakbij dus in de winter zijn er volop mogelijkheden om te skiën en in de zomer volop mogelijkheden om allerlei bergsporten te beoefenen. Daarnaast zijn er een aantal iets meer boeiende en bruisende steden in de buurt zoals Lausanne en Geneve. Nu zullen jullie wel denken, waarom kies je zo n gat als Erasmus-bestemming. Geloof het of niet maar Fribourg was mijn eerste keuze. Ik wilde dolgraag naar een Franstalige universiteit maar liever niet naar Frankrijk. Ik ben al erg vaak in Frankrijk geweest en bovendien leek het alsof de verschillende universiteiten niet enorm internationaal georiënteerd waren. Wat mij aantrok aan deze universiteit is het feit dat het de enige volledig tweetalige universiteit is. Alle vakken worden hier in zowel het Duits als het Frans aangeboden. Bovendien is Fribourg zelf een unieke meertalige stad. Ongeveer 80 procent van de bevolking is Franstalig. Verder wordt er veel Duits, Zwitserduits en Italiaans gesproken en op een gemiddelde dag hoor je al deze talen voorbij komen op straat. Je kunt je voorstellen dat zo n plek voor een talengek als ik een hemel is. Ik volg hier op één vak na alle vakken in het Frans. Ik doe zowel rechtenvakken als meer filosofisch en politiek georiënteerde vakken. Daarnaast doe ik een intensieve taalcursus Duits aangezien de taalcursussen hier gratis zijn en ik al een tijdje bezig was mijn Duits bij te spijkeren. Een ideale bestemming dus! Pas de stress, c est la Suisse! Bon, het lijkt misschien alsof ik het hier heel erg druk heb met studeren maar dat valt eigenlijk best wel mee. Ik heb al mijn verplichte punten voor mijn bachelor al behaald dus veel druk rust er niet op mijn schouders. Na twee weken intensieve Frans cursus heb ik me voornamelijk gericht op het ontwikkelen van mijn skiskills, partyvaardigheden en het ontdekken van de omgeving. Ik ben al 4 keer wezen skiën en heb verschillende steden bezocht waaronder Geneve, Lausanne en Basel. Bovendien kwam ik er al snel achter dat Fribourg bruisender is dan ik dacht. Het is immers een studentenstad en daar waar studenten zijn is het feest! De uitgaansavond is hier maandagavond en deze avond wordt hier de crazy Monday genoemd. Je kan je voorstellen dat crazy Monday een goed begin van de week is. Er zijn hier volop feestjes en activiteiten en vooral de pre-drinks met de andere internationale studenten zijn een groot succes. Het bier in de kroegen is hier namelijk ongelofelijk duur. Voor een biertje betaal je zomaar 7 of 8 frank wat gelijk staat aan 7 euro. Creatief als we zijn kopen we vaak gezamenlijk

8 14 Opinio Iuris 2014/2015(2) drank in en organiseren onze eigen pre-drinks. Het doel is dan om dusdanig veel te drinken dat je de rest van de avond nog maar 1 of twee biertjes nodig hebt. Zo kan je voor ongeveer 15 Frank een leuke avond hebben. Culture shock?! Dan nu even over Zwitserland in het algemeen. De meeste mensen denken bij Zwitserland aan orde, rust, bergen, chocola, kaas en geld. De meeste van die vooroordelen kloppen wel. De Zwitserse chocolade en kazen zijn verrukkelijk, de omgeving is prachtig, de mensen zijn rustig en beheerst en alles verloopt hier ordelijk. Orde wordt hier in Zwitserland ook bij wet afgedwongen. Dit is het land waar je serieus een boete kan krijgen als je oversteekt op een plek waar geen zebrapad is of als je na 22:00 de wc doorspoelt. I got the money bitch! Wat het geld betreft is Zwitserland ook interessant. Allereerst zie je hier op echt iedere straathoek een bank. Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt en ook maar een Zwitserse bankrekening (inclusief bankgeheim) geopend. Verder is het opvallend dat mensen hier bijna altijd met contant geld betalen. Het is voor de gemiddelde Zwitser heel normaal om met een paar duizend franc op zak te lopen. Daarnaast is het hier enorm duur. Veel dingen zijn wel 3 à 5 keer zo duur als in Nederland. Voor een kebabje leg je hier zo 8 euro neer en over het bier had ik het al gehad. Gelukkig krijg ik hier een hele goede beurs van de Zwitserse overheid. Die Zwitserse studiebeurs is trouwens een geluk bij een ongeluk. Zwitserland is vorig jaar uit het Erasmus programma gekickt omdat de EU het niet eens was met de Zwitserse immigratiewet. Koppig als de Zwitsers zijn weigerden ze de immigratiewet aan te passen. Om Zwitserland onder druk te zetten heeft de EU de deelname van Zwitserland aan het Erasmusprogramma stopgezet. Van deze sanctie leken de Zwitsers echter niet onder de indruk. Binnen enkele maanden heeft Zwitserland gewoon zijn eigen Erasmusprogramma opgericht. Het mooie is dat de beurs die ik van Zwitserland krijg twee keer zoveel is als de Erasmusbeurs die ik normaal gesproken had gekregen. Een win-win situatie dus! Heimwee? Pas du tout! Ik ben nu ongeveer anderhalve maand in Zwitserland en ik heb me nog geen moment verveeld. Binnenkort ga ik op bezoek bij de VN in Geneve en er staan nog behoorlijk wat excursies en activiteiten op het programma. Daarnaast hoop ik nog flink aan mijn talen te werken. Ik kan nu al zeggen dat het enorm veel waard is om een semester in het buitenland te studeren. Het is goed om even weg te zijn uit het vertrouwde Groningen, je horizon te verbreden en te ontdekken wat er nog meer te zien is in de wereld. Ik zou het daarom iedereen aanraden om zodra je de kans krijgt voor een tijdje naar het buitenland te vertrekken! De Drie Gezusters Groepsarrangementen DRI DE E GEZUSTE RS Groningen Iets te vieren? De nostalgische uitstraling en de prachtige locatie op de Grote Markt zorgt ervoor dat de Drie Gezusters een warme en bijzondere plek is om iets te vieren. Van diner tot High-Tea en van lunch tot feest. Mede door de indeling van de ruimtes is de Drie Gezusters uitermate geschikt voor het ontvangen van kleinere gezelschappen en grotere groepen. De Drie Gezusters biedt voor gezelschappen en groepen speciale keuzemenu s en buffetten. In overleg is bovendien vrijwel alles mogelijk. De groepsgrootte kan variëren van 15 tot 1500 personen. Maar waarom zou een zonsondergang of een dagtochtje door Stad en Ommeland met z n tweeën geen reden zijn tot een feestje? In het zonnetje op ons terras of gewoon lekker binnen. Meer weten? U kunt ons alles vragen! Mail naar BEZOEKADRES Drie Gezusters Groningen Grote Markt 36/ LV Groningen Tel POSTADRES Horeca Combinatie Groningen BV (inzake Drie Gezusters Groningen) Postbus CC Groningen Fax ONLINE MEDIA Mail Web Facebook facebookcom/driegezusters W W W. D R I E G E Z U S T E R S G R O N I N G E N. N L

9

10 18 Opinio Iuris 2014/2015(2) EUROPEAN LAW 19 Prijsvraag Hoe goed ken jij de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU? Test nu je kennis. Raad de plaatjes en maak kans op een flesje Cassis de Dijon! Hieronder staan 9 plaatjes die verwijzen naar bekende arresten van het HvJEU (allen te vinden in de jurisprudentiebundel van het vak Europees Recht 1). Raad naar welk arrest de plaatjes verwijzen. Deelnemen kan door een mail te sturen naar met daarin je naam, adres, adres en de antwoorden van de 9 plaatjes. Vermeld daarbij zowel het zaaknummer, als de naam waarmee vaak naar het arrest wordt verwezen, bijvoorbeeld C-213/89 Factortame I. De prijsvraag loopt tot vrijdag 17 april 2015, 12:00 uur CET. De winnaar wordt op 19 april 2015 bekend gemaakt via de VINTRES-Facebook. EUROPEAN LAW Who Pays For Our Future? Matthijs van Wolferen (PhD student EU Judicial Protection) Introduction Higher Education within the European Union is a problematic affair. The Bologna accords have tried to create a structure within which it is easy for students to study wherever they want. There have been many cases that emphasize the role of the exchange of students within the European project to further integration. Yet Member States have a dual view of these developments. On the one hand, they benefit from young talent that comes to their country and from the talent they send (and which hopefully returns) to gather knowledge. On the other, higher education is a costly affair and there is the constant fear of actually subsidizing students whose home-nation s education system is failing or too expensive. This has lead to complex systems of student support, which often have a sufficient link component. The Court of Justice has taken a strict approach to these systems. Although, as in social policy, Member States are allowed to require a sufficient link for students to be granted benefits, this policy can not be arbitrary or discriminatory. This piece will argue that a recent case against the Netherlands illustrates that the Court s conception of citizenship, foregoing in part the concept of nationality, is either too idealistic for its own good, or needs to be more rigorously enforced to truly solve issues of social polity. Be forewarned that the following is not so much a legal analysis, as it is the opinion of the author on this issue. The Martens case The recently decided Martens case deals with the so-called three-out-of-six rule (3-6 rule) that establishes which persons are eligible for Meeneembare Studie Financiering (MNSF) in the Netherlands. MNSF is the system that allows students to pursue a study outside of the Netherlands, but with the benefits of the prestatiebeurs system that they would have enjoyed had they chosen a study within The Netherlands. The 3-6 rule states that this possibility will only be open for those prospective students that have spent at least three out of the six years preceding their studies in The Netherlands. It is a basic solidarity clause. Within the European Union, social benefits are to a certain extent allowed to be limited to persons who have demonstrated a certain connection to the benefactor state, yet as this case will demonstrate, it is a thin line to tread. Miss Martens has Dutch nationality as she is born in the Netherlands to Dutch parents, who when she is six moved to Belgium. Consequently, she has resided there until she finished her primary and secondary education. Her father has worked in Belgium since moving there in 1993, and only briefly had part-time employment in the Netherlands from 2006 till After finishing her secondary education, she chose the Netherlands Antilles University in Curaçao as her place of tertiary education. In her application for MNSF, she stated that she had fulfilled the 3-6 rule after which she received her student grants. During her studies, the Belgian government supported her parents, yet as Belgium does not have a system of student grants in place, she herself did not receive financial support from the Belgian state. In 2010 it was established by the DUO that miss Martens had in fact not fulfilled the condition that she has lawfully resided in the Netherlands for three out of the preceding six years. As a result she was notified via a (delegated) decision by the Minister for Education that she was obliged to pay back the she had received. Miss Martens contested this decision, stating that this would go against her rights as the dependant of a cross border worker under Regulation 1612/68 and Article 45 TFEU. In earlier cases the Court had rejected such schemes and even explicitly the Dutch 3-6 rule, in case C-542/09 as discriminatory with regards to cross border workers. The Centrale Raad van Beroep however makes a preliminary reference as the status of Miss Martens is not clear. Surely, miss Martens father is no longer to be considered a cross

11 20 Opinio Iuris 2014/2015(2) INTERNATIONAL LAW 21 border worker for the sake of the definition of the awarding of MSNF. The referring tribunal is aware of the judgment in C-542/09, but considers this case to fall outside of that scope. The fall-out The Martens case is not only interesting for the, somewhat more political, point that the author intends to make in the following section. The A-G and the Court come to the same result, yes this case fall under the scope of C-542/09 and is not allowed, but via completely different routes. Whereas A-G Sharpston goes to great length to clarify that time since the father has made use of his worker s rights should not be an issue in these questions as the point is that rules such as the one under contention, limit the rights of each person to move, reside and find gainful employment within the European Union. A Dutch national would be deterred to seek cross-border employment if this results in the loss of rights for his dependants, such as student grants. The point of Union citizenship was, in the A-G s opinion of a secondary nature. The Court however bases its conclusion completely on the status of Union citizenship. The 3-6 rule will have a negative effect on the rights of EU citizens to make use of their rights under Article 21(1) of the TFEU. Union law does not force Member States to create a system of financial support for students, yet when they do choose to do so, these rules should not infringe upon the inherent rights of Union citizens to make use of the freedoms ensured by the Treaty and Directive 2004/38. The 3-6 rule tries to establish a sufficient link between the Netherlands and the recipient of the grant, which is allowed (see C-220/12 Thiele Meneses) yet it is disproportional. The Court is of the opinion that it: [...]is [...] too exclusive because it does not make it possible to take account of other factors which may connect such a student to the Member State providing the benefit, such as the nationality of the student, his schooling, family, employment, language skills or the existence of other social and economic factors. The post-nation citizen It was clear from the outset that the Netherlands would lose this case. There has been extensive case law on the free movement of students and, in all fairness, even though the former minister of education Zijlstra has argued that the 3-6 rule was drafted with European Law in mind, it is of a completely arbitrary nature. Yet it is the Court s firm wording on what grounds are allowed to confirm a sufficient link with the Member State that triggers the criticism of the author. It is the fact that the Court gives such primacy to the fundamental nature of European Citizenship which is becoming untenable in cases such as the one currently discussed. The development of Citizenship is to a large extent logical, given the place it has been given since the Lisbon Treaty and the ongoing enmeshing of the Member States. If we accept the fact that, within certain logical limits, every EU citizen is allowed to freely make use of the shared space that the Treaties have created within the outer border of the Union, it is clear that there is a need for the elimination of those concrete hindrances such as the threat of loss of nationality (C-135/08 Rottmann) or the expulsion of a third country national spouse (C-202/13 McCarthy). The fact that the Court allows the protection of the basic tenets of the social-democratic state through the sufficient link doctrine is logical. However, the current case illustrates the problems the Union faces in this phase of transition. The point is as follows, if Union Citizenship is the fundamental nature of all who are awarded this status, then why is miss Martens so beholden to the Dutch State. Yes, she has Dutch citizenship, yet her link with her motherland is tenuous at best. It is only the fact that there is a system of student support that has created a new relationship between her and the Netherlands. If Union Citizenship is our fundamental status, the focal point of our rights to live and reside where we want, and if we accept that social support schemes need a sufficient link to the benefactor state to be granted, then why is there still such a focus on the original nationality? The reasoning of the Court is both impractical in its idealism, yet at the same time does not carry the point far enough. Miss Martens is for all intents and purposes linked to the Belgian state. Had she chosen to reside somewhere else, that choice to reside should have been sufficient to be awarded the benefits that come with the place of residence. In an era of true post-nation citizenship, what does the label of being Dutch or Belgian mean except as an indicator of heritage, not of rights. Had the Court truly chosen for EU citizenship, it would have tried to minimise the role that nationality plays in this discussion. Why should mere heritage play a role in the awarding of benefits, where factual link and the choice one makes to work and reside is of so much more importance? INTERNATIONAL LAW US-Gambling Case: Weak vs Powerful Players within the WTO Dispute Settlement Body Cleo Ruardij The market for internet gambling became significantly popular in the last decade, mainly because of the improvement of communications technology. Internet websites offer an unlimited supply of gambling to players all around the world. Nevertheless, the gambling industry remains a controversial one. In the United States, policy makers biggest concern about online gambling is the connection that is being made with money laundring, fraud and addictiveness. Furthermore, it is still difficult to control online gambling: it is limitless and anonomous. In an attempt to prevent and protect citizens from these kind of activities, the US has adopted several federal laws that prohibit online gambling and betting services. 1 By adopting these federal laws, the island of Antigua felt that the US was violating principles of World Trade Organization (WTO) law. As a tiny island with less than inhabitants, Antigua s economy is largely based on the online gambling industry. The Country is home to more than 120 online betting services and this industry is the countries biggest employer. In 2003, Antigua therefore requested consultations in regard to the adopted acts by the US. The dispute that arose between Antigua and the U.S. is remarkable in multiple aspects. First of all, it is the first time that the Dispute Settlement Body (DSB) is dealing with internet trade. Secondly, it deals with one the one hand economic development, and on the other hand public morals as a general exception under Art. XIV of the GATS. But what might be the most interesting aspect is that the dispute is brought by one of the smallest WTO members against one of its biggest members. In April 2005, the Appelate Body of the WTO DSB decided in favor of Antigua. The outcome of the US-Gambling case can be seen as a victory for Antigua. 2 However, it did not solve many of its economical problems. The WTO agreements contains several special and differential treatment 1 The Wire Act (18 U.S.C. 1084); the Travel Act (18 U.S.C. 1952); Illegal Gambling Business Act ( IGBA ) (18 U.S.C. 1955). 2 Appelate Body, United States-Measures Affecting the Cross-Border Supply of Gambling and Betting Services, WT/DS285/ AB/R (April 7, 2005).

12 22 Opinio Iuris 2014/2015(2) INTERNATIONAL LAW 23 provisions (SD&T), which are rules that impose specific rights on obligations on developed WTO Member states. There is one specific provision that commit developed Members to safeguard the interests of the developing Members. In the US-Gambling case, there are several points that lack this obligation. For instance, when we take a look at the length of the case between the moment of initiating the case and the ruling, four years have passed and two years since the DSB published its findings. The consequences on the Antiguan economy which is for a majority based on its gambling revenues, might be devestating and most likely irreversible. Furthermore, these SD&T provisions have proven to be not effective at all and only in a few cases they had a postive effect on the ruling. One of the reasons why these rules are failing, is the vagueness of the provisions. The reason for this is most likely the absence of any guiding procedures for developed countries to safeguard developing country s interests. The question that can be asked at this stage is whether or not the US did comply with the SD&T provisions? The abovementioned problems small countries face are just a small part. Under the Dispute Settlement Understanding, paragraph Understanding on Rules and Procedures Governing the Settlement of Disputes,Art states: During consultations Members should give special attention to the particular problems and interests of developing country Members. When looking at the procedure between Antigua and the US, we can say that there were some errors in the consultation procedure and it seems that the US failed to take into account the economic interests of Antigua at all. The arguments made by Sir Ronald Sanders, Chief foreign affairs minister of Antigua, support this. He emphasizes the economic dependence when it comes to tourism and the devestating hurricanes the country had to deal with, destroying the hotels and infrastructure. 3 To stabilize the economy, it invested and developed in electronical commerce and telecommunication infrastructure. 4 This investment attracted the internet gaming industry which provided the country with more jobs and also solved problems in relation to the drug trafficking problem the country was faced with. 5 To sum up, the industry was vital for the survival of Antigua s economy. Therefore, the laws the US enforced were preventing Antigua s operators from offering their services in the US, which is a violation of the GATS. Furthermore, the country devoted its best human resources to the regulation of its financial services, including Internet Gambling. 6 Sir Ronald Sanders emphasized that the Antiguan industry was the most tightly regulated and supervised gambling industry in the world. 7 The United States can be considered as the centre of the world s gambling industry, and many of the large gaming companies are from US origin. With the failed negotiations, the only thing Antigua could really do is to request a panel and safe its population from losing their jobs. The plea that Sir Ronald Sanders gave presents Antigua s biggest concerns when it comes to its economy. When looking at Art DSU, we can say that the US did not give special attention to the particular problems and interests of developing country Members at all, since the dispute resulted in a long and costly case before the DSB. In fact, in its statement during the Panel meetings, the US does not even mention anything about compliance with or not even consider Art DSU. obligations. With this ruling, Antigua is allowed to impose sanctions against the US. Since Antigua can be regarded as a developing country, it has little to no measures to let the US comply with the ruling. Out of fear for recrimination, penalties against the US are therefore no option. Recenlty, Jamaica supported Antigua in noting that it is its belief that For all countries who rely on the rules-based Multilateral Trading System Small Vulnerable Economies in particular it is extremely important that the credibility of the Dispute Settlement Mechanism be preserved and strengthened through faithful implementation of decisions not undermined through non-compliance. 8 The outcome of the case led to the practice that in exchange for the US to block the Antiguan online gambling services, Antigua had the right to not protect 21 million dollar worth of US Intellectual Property rights on a yearly basis, unless they solve the dispute. However, the US has done little to nothing in order to solve this issue, Antigua says. In a DSB meeting on April 25, 2014, Antigua argued that Over 10 years of following the rules and prevailing, millions of dollars of cost and expense, hours upon hours of fruitless and frustrating attempts at negotiation and what has the tiny, developing economy of Antigua gained from the process?. 9 It further stated that there is no doubt that the major economies of the world do not have to face the same fears and uncertainties when they as they have indeed done make their own recourse to such remedies.. 10 To conclude, it is not unreasonable to say that the US-Gambling case raised a lot of questions when it comes to the DSB and the participation of small developing countries. The victory on the side of Antigua is a hollow one. The case shows that the SD&T rules established in the WTO Agreements are not used efficient enough. Since they are vague and there are no clear guidelines on how to use them, small developed countries do not benefit from these provisions at all. Moreover, another difficulty for small developing countries is to let their opponont comply with the ruling. Since they mostly have minimal measures available, penalties or sanctions are not an option. Until today, Antigua is still fighting for justice and the US-Gambling case is still an ongoing one. It might therefore be appropriate to reconsider the SD&T provisions as set out in the DSU or to set up clear guidelines on how to use them. The aim of the WTO is to balance the differences between the different economies in the world, whether it regards a small or a big country. However, this is not yet to be seen in its DSB. With the help from Jamaica, Antigua is getting a stronger position, but for now, it still has to go all-in. Another problem is the compliance question. How can Antigua effectively let the US comply with the ruling? The source of Antigua s frustration is the fact that the US fails to comply with the DSB ruling. For the US to comply with the AB s ruling it has to amend or change it legislation. This may sound as an relatively reasonable solution, however, in December of 2006, the US adopted new legislation that stated the illegality of credit card payments for online betting transactions, and stated that by doing so it complied with the ruling. After that, a compliance Panel investigated the issue and found that the US did in fact not comply with the ruling and it was still violating the commitments to Antigua. Furthermore, the compliance Panel stated that the US had to amend or change its laws in order to comply with the 3 First Panel Meeting, US-Gambling, WT/DS 285, Opening statement of Antigua and Barbuda, (December 10, 2003) 4 Id. 5 Ewart, Andrea M., Small Developing States in the WTO: A Procedural Approach to Special and Differential Treatment through Reforms to Dispute Settlement, Syracuse Journal of International Law and Commerce, Vol. 35, Issue 1, 2007, p Id. 7 Id. 8 William New and Catherine Saez, Antigua Questions Efficacy Of WTO Dispute System Over IP-Related Case, Intellectual Property Watch, (April 26, 2014), via <http://www.ip-watch.org/2014/04/26/antigua-questions-efficacy-of-wto-dispute-system-over-ip-related-case/>. 9 Id. 10 Id.

13 24 Opinio Iuris 2014/2015(2) PRAKTIJK 25 Beste VINTRES-leden, PRAKTIJK Stageverslag: PV bij de VN in Genève Cees Verburg Hierbij een kort verslag van mijn stage bij de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Genève. Twee dagen na m n laatste tentamen ben ik naar Genève afgereisd om op 2 februari te beginnen. Op de post werken in totaal een kleine 30 mensen, waarvan 6 stagiairs. De PV is opgedeeld in een politieke, economische en ontwapeningsafdeling. Zelf ben ik werkzaam op de economische afdeling, die verantwoordelijk is voor de WTO, ILO, WIPO en enkele VN afdelingen, zoals de UNECE en UNCTAD. De organisatie waar ik momenteel het meeste mee in aanraking kom is de WTO. Zo zat ik vandaag, op 9 maart, bij de Trade Policy Review (TPR) van Japan. Dit houdt in dat het handelsbeleid van Japan onder de loep wordt genomen door de andere WTO. Daarnaast staat er morgen een bijeenkomst van de Dispute Settlement Body (DSB) op het programma, het rechtsprekende orgaan van de WTO. Een van de agendapunten is de mogelijke oprichting van een Panel dat onderzoek gaat doen naar de rechtmatigheid van de economische sancties die Rusland heeft afgekondigd tegen de Europese Unie. Deze zaak zou eigenlijk al in februari geagendeerd worden, alleen werd dat uitgesteld omdat Brussel het vredesoverleg in Minsk niet wou bemoeilijken. De TPR en DSB zijn over het algemeen de meest spectaculaire bijeenkomsten die de WTO te bieden heeft. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de gemiddelde bijeenkomst van de Council for Trade in Services, waar we onlangs een hele dag vergaderd hebben over hoe er gediscussieerd moet worden tijdens de onderhandelingen. Uiteraard zonder consensus te bereiken, wat betekende dat iedereen onverrichter zake weer naar huis mocht. enige regelmaat (gratis) borrels die bovendien altijd op locaties zijn met een schitterend uitzicht over het meer van Genève en de Alpen. Zo was er afgelopen week een borrel met minister Koenders naar aanleiding van een foto tentoonstelling die Nederland organiseert in het Palais, het VN kantoor. Bovendien is er nu toe bijna elke week een vrijmibo op kantoor geweest. Verder is er ook de wekelijkse borrel van de Geneva Intern Association, die overigens niet gratis is. Dit is een netwerk van stagiairs die elke week veel mensen weet te trekken. Mocht de hele avond small talk helemaal je ding zijn, dan zou ik dit zeker aanbevelen. Wel is het een leuke en makkelijke manier om contact te leggen met andere mensen. Al met al vind ik het een ontzettend leuke en leerzame stage waar ik samenwerk met hele aardige en professionele collega s. Zeker in het begin is het bijzonder om alleen plaats te nemen achter het bordje Netherlands. Dat dit in mijn geval meestal bij de WTO is, naar mijn mening de meest intrigerende internationale organisatie, versterkt dit alleen maar. Mochten er nog mensen zijn met een interesse voor mensenrechten dan kan ik een stage in Genève ook zeker aanbevelen. Nederland zit namelijk nog tot 2017 in de VN Mensenrechtenraad. Een werkweek bestaat hier vaak uit een mix tussen dagdelen op kantoor en bijeenkomsten buiten de deur. Deze bijeenkomsten spelen zich zeker niet alleen bij internationale organisaties af, maar ook bij andere missies. Zo ben ik op de PV s van de EU, Spanje, Oostenrijk en Canada geweest. Meestal zijn deze bijeenkomsten bedoeld om een andere bijeenkomst voor te bereiden of na te bespreken. Mijn taak bij deze bijeenkomsten is niet zozeer om namens Nederland het woord te voeren, maar met name om aantekeningen te maken van wat er gebeurd. Eenmaal terug op kantoor moet er dan vaak gerapporteerd worden naar Den Haag of andere relevante collega s/posten. Genève is niet per definitie de meest spetterende stad om te wonen, het is qua omvang misschien twee keer Groningen. Mocht je echter van skiën houden dan kun je hier wel je hart op halen, het is gespreksonderwerp nummer 1 op kantoor en veel mensen nemen dan ook zo nu en dan een dag(deel) vrij om even wat nieuwe sneeuw mee te pakken. Verder is de kwaliteit van leven zeer goed hier, al is het prijsniveau wel even wennen. Een biertje in de kroeg kost al snel 8 tot 9 euro. Al valt dit nog mee in vergelijking met een discotheek waar enkele stagiairs laatst 30 euro mochten betalen voor een drankje. Gelukkig zijn er bij de VN wel met

14 26 Opinio Iuris 2014/2015(2) VERENIGING 27 PRAKTIJK Welkom bij DisGover Hans Remerie Na het afstuderen ben ik in eerste instantie aan het werk gegaan bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst in Zwolle. Het was een relatief kleine, maar erg leuke afdeling waarin juridisch onderzoek in het vreemdelingenrecht centraal stond. Hoewel ik op deze afdeling veel geleerd heb en met plezier gewerkt heb, had ik niet het gevoel dat er veel ruimte was om mezelf professioneel te ontwikkelen. Het feit dat ik gedetacheerd was speelde daarin een belangrijke rol, want als tijdelijke kracht krijg je niet altijd de ruimte om naar een cursus te gaan of iets dergelijks. Toen de verlenging van mijn contract onzeker was ben ik verder gaan solliciteren. Toen kwam DisGover op mijn pad. Een leuk en klein traineebureau, die zich bezighoudt met overheidsprojecten, gevestigd in Amersfoort met een stuk of dertig jonge enthousiaste trainees. Ik voelde me gelijk op mijn plek en toen mij een contract werd aangeboden ben ik daar gelijk op in gegaan. In het begin was de manier van werken bij DisGover wel even wennen. Het bedrijf gaat er namelijk vanuit dat er geen hiërarchische structuur hoeft te zijn en dat de meeste besluiten over het bedrijf door iedereen samen genomen kunnen worden. Daarnaast wordt een proactieve houding verwacht waarbij de trainee zelf aan het netwerken slaat en dat is niet altijd even makkelijk. Nadat de opdracht die voor mij bedoeld was niet doorging, kwam ik helaas op de bank te zitten. Dat was niet de ideale uitgangspositie, want wat doe je dan met je tijd? Het idee was dat ik bij de andere trainees langs zou gaan en zou gaan netwerken, om op deze manier misschien zelf een opdracht binnen te slepen. Zo gezegd, zo gedaan. Ik heb aardig wat kilometers gemaakt die eerste paar weken, maar geen enkel afdelingshoofd liep warm voor mijn charmes. Ik bedoel natuurlijk dat ze bijzonder gecharmeerd van mij waren, maar geen budget hadden om mij aan te nemen. Ondertussen ging het opleidingstraject van DisGover gewoon door. Het opleidingstraject bestaat uit projecten zoals evenementen die de trainees zelf opzetten. Maandag tot en met donderdag wordt er bij de opdrachtgever gewerkt en op vrijdag komen alle trainees samen in het pand van DisGover in Amersfoort. De hele middag wordt dan druk gewerkt aan de verschillende projecten en de dag wordt natuurlijk afgesloten met een borrel! Sabine, de oprichtster van DisGover, staat erop dat de borrel koste wat kost plaatsvindt. Een prachtige instelling waar ik natuurlijk volledig achtersta! De projecten worden in beginsel zonder budget ingezet. De filosofie van DisGover is namelijk je hoeft niet te betalen voor kennis, want kennis ligt op straat. Een prachtige filosofie, maar ook een kleine handicap als je een evenement mag gaan opzetten. Gelukkig komt al dat sponsor zoeken van de studieverenigingdagen op zo n moment goed van pas. Het evenement dat we nu opzetten wordt een night to five event waarbij het leuke en interessante werk van de ambtenaar uitgelicht wordt. Er moet veel geregeld worden en we mogen het allemaal zelf doen, oftewel leren van de praktijk. Het open karakter van DisGover laat dus veel over aan eigen initiatief, maar ook je eigen ontwikkeling. Overal en nergens duiken mogelijkheden op om mensen te begeleiden, sessies bij te wonen en workshops te geven. Een goede omgeving om je vleugels uit te slaan en de basis te leggen voor je toekomstige carrière. Sinds enkele weken ben ik aan de slag bij de Belastingsamenwerking West-Brabant, een leuke functie waarbij ik me mag verdiepen in bezwaarschriften op gemeentelijke belastingen en waterschapsheffingen. Ik werk er met veel plezier en verheug me elke week weer op de vrijdag. Dan heb ik het natuurlijk over de borrel! Kortom, het werkende leven is soms zo slecht nog niet. Zie ook: VERENIGING Inleiding tot het ISP 2015 Recente Geschiedenis van Kosovo Kasper Edelbroek Ter inleiding van het aankomende Internationaal Studieproject (ISP) van VINTRES naar Kosovo en Macedonië, dat plaatsvindt van 3 t/m 13 mei 2015, schetst Kasper Edelbroek, voorzitter van de ISP-commissie, kort een beeld van de recente geschiedenis van Kosovo en de instituties die tijdens de reis zullen worden bezocht. Kosovo in Joegoslavië heeft een uiterst moeizaam verleden door politieke onderdrukking en economische achterstand Kosovo was het armste gebied van Joegoslavië waardoor regelmatig protesten de kop opstaken. In april 1980, enkele maanden voor zijn overlijden, zei Josip Broz Tito, president van Joegoslavië, al tegen het persbureau Agence France-Presse dat: Kosovo nu het grootste probleem is dat Joegoslavië confronteert. Op 11 maart 1981 begon een periode van onrust in de Kosovaarse regio in Servië. Het begon als een spontane en kleinschalige studentendemonstratie tegen het slechte voedsel in het onderwijs en onvoldoende woonvoorzieningen, maar liep uiteindelijk uit tot een bloederige Albanees nationalistische protestactie (daar kunnen ze in Amsterdam een puntje aan zuigen). Zoals de geschiedenis al wel vaker heeft uitgemaakt, leidden grootschalige arrestaties en het excessieve gebruik van geweld door de oproerpolitie enkel tot grotere protesten, uiteindelijk gericht tegen alles dat met Servië te maken had. Deze demonstraties zouden uiteindelijk het begin van het einde zijn voor Kosovo binnen Joegoslavië. Nadat Slobodan Milošević in de jaren 80 steeds meer macht in handen kreeg, eindigde hij de autonomie van Kosovo eind 1989, waarna het onder volledig Servisch bestuur kwam te staan. Er ontstonden vervolgens, oorspronkelijk vreedzame, oppositiebewegingen in Kosovo, welke later uitmondde in het Kosovaarse Bevrijdingsleger. Deze guerrillapartij was verantwoordelijk voor aanslagen op Serviërs, waarop Belgrado vervolgens reageerde met een groot militair offensief in Kosovo. Na tussenkomst van de NAVO, werd op 9 juni 1999 het Kumanovo Akkoord getekend. Leuk feitje is dat er in Servië een scheldwoord schijnt te zijn Da bog da ti kuca bila na CNN-U (Ik hoop dat je huis live op CNN te zien is oftewel; ik hoop dat NAVO je huis bombardeert), refererend aan de NAVO bombardementen in Servië. Hierin gingen de Serviërs akkoord met een NAVO vredesmacht in Kosovo, de Kosovo Force (KFOR). Eén dag later, op 10 juni 1999, werd UNSC Resolutie 1244 aangenomen, waarmee de United Nations Interim Administration Mission in Kosovo (UNMIK) werd gevestigd. Slobodan Milošević

15 28 Opinio Iuris 2014/2015(2) VERENIGING Oorspronkelijk stond Kosovo onder volledig bestuur van UNMIK, maar na de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo in 2008 slonk het takenpakket van UNMIK voor een groot deel. Daarnaast werd onder het mom van UNSCR 1244 de EULEX opgericht, welke stapje voor stapje de operationele verantwoordelijkheden op het gebied van politie en justitie zou overnemen van UNMIK. De KFOR missie zou enigszins van taken veranderen en voornamelijk aanwezig blijven om een Kosovaarse veiligheidsmacht te trainen en ervoor zorgen dat een civiel geleid orgaan toezicht houdt op het leger. Dit zou echter wel in afgeslankte vorm gebeuren; daar waar de KFOR missie ooit begon met een troepenmacht van meer dan , zijn dat tegenwoordig nog ongeveer troepen uit 30 verschillende landen. Tijdens het Internationaal Studieproject naar Macedonië en Kosovo in mei zullen wij verschillende van deze instanties aandoen. Bij KFOR zullen wij een uitgebreide briefing krijgen in Camp Film City (gelegen in Pristina) over de historische en huidige rol van de NAVO in Kosovo. Bovendien zijn we als ISP commissie nog in gesprek met UNMIK. Bij EULEX zullen wij een uitgebreid programma krijgen, met als kers op de taart een bezoek aan een van de Nederlandse gedetacheerde rechters in Kosovo: Roland de Bruin. Daar blijft het echter niet bij; bij de opbouw van een volledig nieuwe staat komt veel meer kijken, en om ook op die aspecten licht te werpen staat op dit moment ook het United Nations Development Programme, de Nederlandse Ambassade in Kosovo en een Kosovaarse Oppositiepartij met een bezoek aan het parlement op het programma. Of het uiteindelijk zo loopt zoals we het op dit moment in gedachten hebben, dat moet nog blijken, maar dat het een onwijs gaaf ISP gaat worden, dat is allang zeker. 29

16 30 Opinio Iuris 2014/2015(2) Bestuursmededelingen 1. VINTRES is op zoek naar een nieuw bestuur voor Lijkt het jou leuk om bestuurservaring op te doen en een onvergetelijk jaar te beleven? Solliciteer dan nu door je c.v. en motivatiebrief naar te sturen. Solliciteren is mogelijk tot en met 8 april Voor vragen kun je altijd terecht bij de huidige bestuursleden. Hun enthousiasme zal je absoluut overtuigen! 7 april is er ook de bestuursinteresseborrel. Hier zal het huidige bestuur een voorlichting geven over een bestuursjaar en wat er allemaal bij komt kijken. Kijk ook eens op om te zien wat VINTRES allemaal organiseert! 2. De mooiste reis van het jaar staat op het punt van beginnen want van 3 tot 13 mei gaat VINTRES naar Macedonië en Kosovo! De commissie heeft de activiteiten zo goed als rond en het enthousiasme onder de deelnemers groeit alleen maar. Er zijn nog twee plaatsen beschikbaar dus wil jij een onvergetelijke reis, met zowel formele als informele activiteiten, met een gezellige groep beleven? Dit alles kan voor slechts 350,- dus meld je snel aan door een mail te sturen naar 3. Voor het tweede semester is het mogelijk om voor slechts 7,50 lid te worden van VINTRES. Studeer jij Internationaal en Europees recht? Word dan lid en ontdekt wat VINTRES allemaal te bieden heeft! Lid worden kan heel gemakkelijk via onze geheel vernieuwde website! 4. Nieuwe leden: Jennifer Shek, Jaap Broekstra, Lisette Bouwhuis, Nina de Jongh, Enisa Doko, Jenny Chen. Agenda 7april 11 & 12 april 21 april 23 t/m 13 mei 19 mei 26 mei 2 juni Bestuursinteresseborrel Algemeen Ledenweekend ISP Kennismakingsborrel Internationaal Studieproject Macedonië en Kosovo Actieve Ledenbedankdag + semester etentje + algemene ledenborrel OverdrachtsALV Algemene ledenborrel Met Bijzondere Dank aan: Matthijs van Wolferen Kristiaan Koop Hans Remerie Cees Verburg Laurens van der Woude Kasper Edelbroek Het bestuur

17 Word jij een van de 24 insiders? THE INSIDERS experience the life of a top lawyer Gedreven. Scherp. Businesswise. Dat moet je zijn als je een van de 24 insiders wilt worden. The Insiders is een unieke real life business course. Eén week lang ervaar je het leven van een topadvocaat. De zaken, de cliënten, de mensen en de cultuur. Het echte werk! Onder toezicht van kopstukken van Allen & Overy werk je samen met jouw team aan een reële en uiterst uitdagende case. Je gaat de strijd aan in binnen- en buitenland. The Insiders vindt plaats van 13 t/m 17 juli 2015 met een introductiemiddag / -avond op 3 juli Ben jij derde- of vierdejaars rechtenstudent en durf je het aan? Schrijf je vóór 22 mei in op businesswiseadvocaten.nl

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Raadsman bij het politieverhoor

Raadsman bij het politieverhoor De Nederlandse situatie J. Boksem Leuven, 23 april 2009 Lange voorgeschiedenis o.a: C. Fijnaut EHRM Schiedammer Parkmoord Verbeterprogramma Motie Dittrich: overwegende dat de kwaliteit van het politieverhoor

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Overzicht wetsbepalingen staatloosheid

Overzicht wetsbepalingen staatloosheid Overzicht wetsbepalingen staatloosheid Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind Artikel 7 1. Het kind wordt onmiddellijk na de geboorte ingeschreven en heeft vanaf de geboorte het recht op

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Froombosch Frans N. Stokman frans.stokman@grunnegerpower.nl 28 mei 2013 Hoe realiseren wij duurzaamheid? Decentrale duurzame

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

FW: Aigemene verordening gegevensbescherming Bijlage 1 aangepaste versie.docx; Bijlage 2.docx

FW: Aigemene verordening gegevensbescherming Bijlage 1 aangepaste versie.docx; Bijlage 2.docx BRE-JBZ From: Sent: To: Subject: Attachments: Kaai, Geran vrijdag 3 april 2015 16:00 Verweij, Ellen FW: Aigemene verordening gegevensbescherming Bijlage 1 aangepaste versie.docx; Bijlage 2.docx From: [mailto

Nadere informatie

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Informatiefolder Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Kinderbijschrijvingen worden afgeschaft Met ingang van 26 juni 2012 kunnen kinderen

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1983 Nr. 100

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1983 Nr. 100 56 (1974) Nr. 3 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1983 Nr. 100 A. TITEL Verdrag inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences, met bijlage; Genève, 6 april 1974 B. TEKST De Engelse

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1987 Nr. 158

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1987 Nr. 158 14 (1987) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1987 Nr. 158 A. TITEL Notawisseling tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Bondsrepubliek

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2013 series 0503 FIRST LANGUAGE DUTCH 0503/01 Paper 1 (Reading), maximum raw mark

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School 1 LOGO SCHOOL Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Naam School Algemene gegevens School De Blijberg International Department BRIN 14 HB Directeur Mrs L. Boyle Adres Graaf Florisstraat 56 3021CJ ROTTERDAM

Nadere informatie

Beste Inbounds, There is a english version just below the page

Beste Inbounds, There is a english version just below the page Beste Inbounds, There is a english version just below the page De vakantie is alweer bijna voorbij en een nieuwe lichting exchangers is zojuist gearriveerd. Voor sommige is dit het begin van hun exchange

Nadere informatie

DE ELECTORALE RAAD VAN SINT MAARTEN,

DE ELECTORALE RAAD VAN SINT MAARTEN, Tweewekelijkse officiële uitgave van Sint Maarten Jaargang 2015, nummer 25 27 November, 2015 P a g i n a 32 Beschikking nummer: 3/2015 Datum: 19 november 2015 DE ELECTORALE RAAD VAN SINT MAARTEN, Gelezen:

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2012 question paper for the guidance of teachers 0503 FIRST LANGUAGE

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET. JAARGANG 1989 Nr. 96

TRACTATENBLAD VAN HET. JAARGANG 1989 Nr. 96 53 (1970) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1989 Nr. 96 A. TITEL Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Finland betreffende het internationale

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Voorwoord L.S., Graag zou ik u door middel van deze brochure kennis laten maken met VINTRES.

Voorwoord L.S., Graag zou ik u door middel van deze brochure kennis laten maken met VINTRES. Voorwoord L.S., Graag zou ik u door middel van deze brochure kennis laten maken met VINTRES. VINTRES is de studievereniging voor rechtenstudenten van de Rijksuniversiteit Groningen met een specialisering

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1951 No. 16 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1951 No. 16 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken 1 (1951) No. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1951 No. 16 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken A. TITEL Notawisseling houdende een aanvullende

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam)

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam) A.van Beerendonk Van: Griffie Verzonden: dinsdag 1 december 2015 13:17 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: Cursus van BBV naar Vpb 18 januari 2016 Bijlagen: image013.wmz Digitale leeszaal Van: Hoogendoorn,

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Jennifer Machielse I am Jennifer Machielse, spontaneous, self-conscious and a go-getter, that s me. I am a fourth-year student Marketing & Communication in Tourism

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Work to Work mediation

Work to Work mediation Work to Work mediation Mobility Centre Automotive Theo Keulen 19-9-2008 Policy Context Flexibility,mobility and sustainable employability are key words in modern labour market policy Work to work arrangements

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1957 Nr. 237

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1957 Nr. 237 48 (1957) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1957 Nr. 237 A. TITEL Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Denemarken inzake het internationale

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ. Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015

Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ. Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015 Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015 First of all: NGS is here NGS is becoming a standard diagnostic tool

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse Maakindustrie The effects of Informal Workplace Learning on Employability in the Dutch manufacturing sector Jochem H.

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2007 Nr. 138

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2007 Nr. 138 18 (2007) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2007 Nr. 138 A. TITEL Notawisseling houdende een verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Organisatie van de Verenigde

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Treaty Series No. 15 (2014) Exchange of Notes

Treaty Series No. 15 (2014) Exchange of Notes Treaty Series No. 15 (2014) Exchange of Notes between the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and the Kingdom of the Netherlands relating to the Convention on Legal Proceedings in Civil

Nadere informatie

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Zoals u wellicht al in de media heeft vernomen, is de overheid voornemens de spaarloonregeling en de levensloopregeling te laten

Nadere informatie

Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN)

Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN) Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN) [Type text] NL: Verkoopt u producten die niet aan jonge bezoekers verkocht mogen worden of heeft uw webwinkel andere (wettige) toelatingscriteria? De Webshophelpers.nl

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

Welke functies moeten ingevuld worden?

Welke functies moeten ingevuld worden? Welke functies moeten ingevuld worden? De herziene Wod van papier naar praktijk! Jan-Bas Prins 17 juni 2014 Relevante documenten Europa 2010/63/EU EC Implementation, interpretation and terminology of Directive

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VA N H E T KONINKRIJK DER NEDER LAN DEN. JAARGANG 1964 Nr. 43

TRACTATENBLAD VA N H E T KONINKRIJK DER NEDER LAN DEN. JAARGANG 1964 Nr. 43 (1964) Nr. 1 TRACTATENBLAD VA N H E T KONINKRIJK DER NEDER LAN DEN JAARGANG 1964 Nr. 43 A. TITEL Overeenkomst inzake technische samenwerking tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië;

Nadere informatie

Instruction project completion report

Instruction project completion report Instruction project completion report The project completion report is in fact a final progress report providing a comparison between the start of the project and the situation at the end of the project.

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie