De beroepswereld van het geluid en de muziek on line in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De beroepswereld van het geluid en de muziek on line in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest"

Transcriptie

1

2 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Studie onder leiding van Decker B., Orianne J.-F. et Thys S. Gerealiseerd door Het Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties Anspachlaan Brussel Januari 2001

3

4 Inhoudstafel INLEIDING... 1 HOOFDSTUK 1: EEN MOEILIJK TE OMLIJNEN STUDIEOBJECT... 3 HOOFDSTUK 2: METHODOLOGIE... 5 HOOFDSTUK 3: THEORETISCHE MODELLEN EN PERSPECTIEVEN Het begrip "kunstwereld" Het begrip "competentie"...8 HOOFDSTUK 4: DE PRODUCTIEMACHINES: PRODUCTIE VAN PRODUCTEN, OPNAME, CONSUMPTIE De platenmaatschappijen De on line distributeurs De geluidsstudio's De filmproductiemaatschappijen De multimediaproductiehuizen en de software- en hardwareontwerpers die een band hebben met de muziek De internet providers De organisatoren van voorstellingen en multimediaevenementen De juridische adviesbureaus...25 HOOFDSTUK 5: PORTRETGALERIJ EN COMPETENTIEPROFIELEN De beroepen in verband met geluid De multimediaberoepen De beroepen van de artistieke creatie De beroepen in verband met de handel en de distributie...47 HOOFDSTUK 6: INITIËLE EN VOORTGEZETTE OPLEIDINGEN Initiële opleidingen Voortgezette opleidingen Gevalsstudie: Syntech Bedrijfsopleidingen...57 CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN...59 BIBLIOGRAFIE...63 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3

5

6 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 Inleiding De partners die aan de oorsprong liggen van het project Brussels Music Online willen aantonen dat in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest alle operators aanwezig zijn voor het ontvangen, het verspreiden en de promotie via het internet van alle types muziekevenementen: "het is de bedoeling de lokale artiesten te promoten en het gebruik van de Brusselse breedbandnetten te stimuleren dankzij het brede aanbod van multimedia-inhoud op lokaal niveau". Dit project, op initiatief van Brussel Technopool, wordt ondersteund door heel wat partners 1. De eerste fase van dit project bestaat in een verkennende studie van de nieuwe beroepen die verband houden met de digitalisering van het geluid en de verspreiding ervan via de nieuwe elektronische media. De resultaten van de studie, die werd toevertrouwd aan het Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties, zullen worden verspreid tijdens het pilootevenement van het project, op 15 maart 2001 in het kader van het festival Ars Musica. De doelstellingen van het onderzoek zijn de volgende: 1. Analyse van de behoeften aan werkkrachten (vooral gespecialiseerd personeel) en van de opleidingsbehoeften (herscholing); 2. Aantonen van de productieprocessen van muziekwerken en multimedia (identificatie van de belangrijkste functies en stappen van deze productieketens); 3. Identificeren van de typeprofielen voor de beroepen in deze sector onder de vorm van een portretgalerij; 4. Inzoomen op de beroepen die het meest blootgesteld zijn aan de industriële mutaties (beroepen die te maken hebben met het internet); 5. Uitbreiding tot de functies die gekoppeld zijn aan de marketing of aan de omkadering en de juridische bescherming van de muziekproducties die verspreid worden via deze nieuwe media. 6. Snelle stand van zaken van de opleiding en van de afzetgebieden in de sector van geluid en muziek. 1 Chello Broadband Belgium, e-strategy, European Multimedia Forum, Info2clear, Netbeat, SABAM, Viva Musica, Ars Musica, Musica Numéris, Equus, Opsis en WAP32. 1

7 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties Het begrip "digitalisering van het geluid" verwijst naar de procédés van de omvorming van geluidsbronnen in discontinue digitale informatie, in tegenstelling tot de analoge opname (continue variaties). Het begrip muziek on line, wordt gebruikt voor alle verspreidingsmiddelen van de muziekproductie via de nieuwe elektronische media (downloaden van geluidsbestanden 2 en streaming via het internet). De ontwikkeling van de muziek on line zou gepaard gaan met de geleidelijke verdwijning van de dragers, aangezien het beluisteren - net als het verwerken van het geluid - voornamelijk beheerd wordt door de computer. De digitale muziek en de muziek on line stemmen precies overeen met twee afzonderlijke fasen die elkaar opvolgen en die geleidelijk aan nieuwe problemen opleveren op het gebied van de regelgeving in dit domein: "De komst, in 1981, van de eerste digitale drager, met name de cd zou het einde betekenen van de analoge kopieën die clandestien werden uitgewisseld. Niemand had toen voorzien dat dit het begin zou betekenen van het tijdperk van digitale piraterij op grote schaal, met of zonder drager". (MIH, 21/01/00, p20). Met een penetratiegraad van meer dan 80% in Europa en 686 miljoen verkochte dragers in 1998, geniet de cd als digitale drager veruit de voorkeur bij het grote publiek. De duizelingwekkende groei van het begin van de jaren '90 is echter slechts een verre herinnering, en bepaalde analisten voorspellen zelfs een daling van de verkoop van dragers. De reden hiervoor moet niet noodzakelijk worden gezocht in de piraterij van muziekwerken, maar ook in de verkoopspraktijken van de muziek on line. Een studie van het onderzoekcentrum Médiamétrie (Frankrijk, 1999) wilde aantonen dat hoe meer muziek er on line wordt beluisterd, hoe minder platen er worden gekocht. De verkoop van gedownloade muziek is nu nog marginaal te noemen, maar zou volgens bepaalde experts in miljoen dollar kunnen vertegenwoordigen en in 2004 zelfs 4 miljard dollar over heel de wereld (bron L'économie du disque SNEP/MIH op. cit.). Er zijn diverse elementen die de explosie van deze nieuwe markt remmen: het gebrek aan bandbreedte (wordt opgelost met de ADSL), het gebrek aan permanente aansluiting thuis (facturatie van de duurtijd in de Europese landen), nog ontoereikende graad van persoonlijke informatica-uitrusting, terughoudendheid van de consument voor het kopen van gedematerialiseerde muziek (zonder drager, zonder brochure), problemen in verband met de beveiliging van de technologieën op het niveau van de transmissie, de betaling, van het beheer van de rechten. Een voorbeeld van een bedrijf dat voordeel heeft kunnen halen uit deze nieuwe marktkansen: Netbeat (www.netbeat.com). Het in 1996 ontstane Netbeat, uit de fusie van het Franse label Boucherie Productions en het Belgische Team 4 Action, heeft zich gevestigd in België en in Groot-Brittannië. Vandaag hebben de verantwoordelijken van het bedrijf van hun Europese ontwikkeling en in het bijzonder in Frankrijk, een prioriteit gemaakt. Netbeat is één van de sterkste muziekportaalsites die meer dan cd's voorstelt (majors en onafhankelijke labels) en parallel een redactionele inhoud aanbiedt (on line magazine). 2 De Motion Picture Experts Group, Audio Layer 3, afgekort MP3, is een compressiestandaard bestemd voor de opslag van audiovisuele gegevens. Dankzij dit procédé neemt een stuk van 5 minuten dat 50 Mb geheugen in beslag neemt, na MP3- compressie op een cd slechts 4 Mb in. 2

8 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 Hoofdstuk 1: Een moeilijk te omlijnen studieobject De opbouw van het object bleek van in het begin problematisch, zowel voor de vorsers als voor de opdrachtgevers. De beroepen die verband houden met de digitalisering van het geluid en de verspreiding via de nieuwe elektronische media vormen immers geen homogeen geheel van werknemers of bedrijven en stemmen niet overeen met een specifieke activiteitensector. Aangezien de benadering via de beroepen ons niet toeliet het studieobject te vatten of te construeren, zijn we uitgegaan van de productie, en meer in het bijzonder de productieve ketens en zijn we in een tweede fase teruggekomen op de beroepen in de sector van het geluid en de muziek on line. Bij het begin is onze bevraging de volgende: "Hoe gaat het, heel concreet, in zijn werk om muziek te maken en te verspreiden via de nieuwe elektronische media?". Via welke groepen actoren, via welke coöperatieketens verloopt de muziekproductie en -verspreiding? Dit theoretisch perspectief is geïnspireerd op de werken van de socioloog H. S. Becker, een dominante figuur in het symbolisch interactionisme en de eerste die zich binnen deze stroming ging interesseren voor de kunst als sociale activiteit. Merk op dat hij ook jazzpianist en fotograaf is. In 1982 voert hij het concept in van Monde de l'art 3 (Kunstwereld). Wij zullen de gelegenheid krijgen om terug te komen op dit theoretische model dat ons verkennend onderzoek zal leiden door de beroepswereld van geluid en muziek on line. Onze eerste vaststelling tekende zich al snel af: de muziekproductie en de verspreiding ervan verloopt via complexe configuraties van actoren, via "werelden", via de ontmoeting van verschillende beroepen en verschillende sectoren. Onze benadering via productieketens heeft ons toegelaten verschillende sectoren en subsectoren te identificeren die betrokken zijn bij het studieveld. NACE-code Activiteitensector Type bedrijf Uitgeverijen van geluidsopnames Platenmaatschappijen (Onafhankelijke Labels, Majors) 22.3 Reproductie van opgenomen media Geluidsstudio's 32.3 Vervaardiging van audio- en videoapparatuur (voor ontvangst, opname of reproductie van geluid en beeld) Fabrikant van diverse toestellen Handel in platen, cd's, dvd, cassettes Distributeurs 64.2 Telecommunicatie Internet providers 72 Informatica-activiteiten Uitgevers van websites, software, hardware 92.1 Activiteiten op het gebied van film en video Filmproductiehuizen 92.2 Radio en televisie Radio en tv 92.3 Overige activiteiten op gebied van amusement Organisatoren van voorstellingen 3 H. S. Becker, Les Mondes de l'art, Flammarion,

9 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties Op basis van deze eerste vaststelling zijn we geneigd deze configuraties van actoren te kenmerken aan de hand van hun banden van onderlinge afhankelijkheid. De muziekproductie en -distributie wordt immers mogelijk gemaakt door het feit dat alle actoren onderlinge afhankelijkheidsbanden weven en zeer complexe samenwerkingsketens opbouwen: de muzikant heeft de geluidsingenieur nodig om zijn muziek te "vast te leggen", de geluidsingenieur en de producent hebben de muzikant nodig om muziek te maken, ze hebben beide geluids- en muziekuitgevers nodig, verkopers, gespecialiseerde juristen, die zelf de geluids- en muziekmensen nodig hebben om een muziekproduct te verkopen of uit te geven, de radio's hebben muziekproducten nodig, enz. Audiovisueel : Geluidsstudio, bioscoop, radio, tv Uitgave: Label, Majors Handel: Distributeurs Muziek on line Spektakel: Concertorganisatoren, Informatica: Website, software, hardware Telecom.: Internet providers Hierboven vindt u een schets van een configuratie van de muziekproductie en -verspreiding on line. Deze kunstwereld, die aldus gedefinieerd en afgelijnd is, is vreemd genoeg verwant aan de transversale sector van de nieuwe informatica- en communicatietechnologieën (ICT). De studie die gerealiseerd werd door Fabrimetal 4 leert ons dat deze sector 5 in 1998 in Brussel ongeveer 700 bedrijven en om en bij de arbeidsplaatsen vertegenwoordigde, dit wil zeggen 4,6% van de bezoldigde arbeid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De studie van Fabrimetal groepeert eveneens de bedrijven die een activiteit uitoefenen die de ICT benadert en aanvult (erkenning van de inhoud en on line diensten): de sector van de uitgebreide ICT 6 vertegenwoordigde in 1998 in Brussel ongeveer 1300 bedrijven en meer dan arbeidsplaatsen. Er wordt melding gemaakt van een behoefte aan 2000 "ICT-specialisten" in Brussel per jaar, terwijl het onderwijs er jaarlijks in heel België slechts 2000 opleidt Fabrimetal, Brussel, digitaal centrum van de Zennevalei, Ronéo, Brussel, Lees in dit verband: Pricewaterhouse Coopers, Impact des technologies de l'information sur le marché du travail et les qualifications requises, Ronéo, Brussel, CT: NACE-codes 30, 32, 51.64, 64.2 en 72. ICT uitgebreid: NACE-codes 22.1, 22.2, , , 74.4, 74.81, 92.1, 92.2, 92.4, en

10 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 Hoofdstuk 2: Methodologie Om de verschillende objectieven van deze verkennende studie te bereiken, hebben wij een reeks inhoudelijke 7 gesprekken gehad met beroepsmensen en experts in de Brusselse bedrijven die actief zijn in de betrokken sectoren. Wij hebben eveneens de verantwoordelijken ontmoet van hogescholen en organisaties voor beroepsopleiding. De vragenlijst richt zich vooral tot beleidsmensen en multimediaverantwoordelijken, die zonder meer verondersteld worden een prospectieve visie te geven over hun onderneming op het vlak van beroepen en behoeften aan human resources, op het niveau van de muziek- en multimediaactiviteiten (geluid, muziek, beeld, Web,.). De enquête met vragenlijst is opgebouwd rond zes krachtlijnen: 1. Hoofdactiviteit en organisatorische kenmerken van het bedrijf; 2. Markt en types productie; 3. Multimediafuncties; 4. Evolutie van de beroepen; 5. Behoeften aan human resources; 6. Behoeften aan opleiding. Naast de gesprekken hebben we syntheses gemaakt van de documentatie die "on line" beschikbaar is van de verschillende betrokken actoren, die we niet hebben kunnen ontmoeten - door gebrek aan tijd en middelen - om te antwoorden op de vragenlijst over de verschillende krachtlijnen van de hoofdactiviteit, de markt en de producten. 7 Wij verwijzen naar J.-C. Kaufmann, L'entretien compréhensif, Éditions Nathan, Parijs,

11 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties Parallel met het kwalitatieve luik hebben we getracht het activiteitenvolume en de werkgelegenheid in de bij de studie betrokken sectoren te kwantificeren. Dit kwantitatieve luik stelt problemen op het vlak van de aflijning van de sectoren (NACE-code). Wij hebben onze eigen steekproef samengesteld op basis van diverse bronnen: RSZ, BNB, ARAMIS, Gouden Gids, lijsten verstrekt door Technopool. De informatie die beoogd wordt in dit kwantitatieve luik, is de volgende: de grootte van het bedrijf en de structuur van de tewerkstelling, het activiteitenvolume, de jaarlijkse omzet, de lokalisatie. 6

12 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 Hoofdstuk 3: Theoretische modellen en perspectieven 1. Het begrip "kunstwereld" We hebben reeds gesproken over de zeer concrete, maar niet minder pertinente theoretische inbreng van de socioloog H. S. Becker, in het kader van deze verkennende studie over de beroepen die verband houden met de digitalisering van het geluid en de verspreiding ervan via de nieuwe elektronische media. Het begrip "kunstwereld" lijkt ons bijzonder geschikt om de collectieve dimensie weer te geven van de artistieke activiteit (verdeling en sociale herverdeling van het werk, legitimering van de bevoegdheden, collectieve constructie van de kennis, ). Het theoretische perspectief van Becker wil immers aantonen hoe de sociale actoren worden gemobiliseerd in de kunst, de productie, de verspreiding, de consumptie, de esthetische homologatie en de evaluatie van de werken om samen te werken volgens een bepaald aantal conventionele procedures binnen de netten die door de auteur "kunstwerelden" worden genoemd. Becker interesseert zich voor de kunst als werk, wat we moeten verstaan als sociale productie; zijn analyse is meer toegespitst op de sociale organisatie - dit wil zeggen op de menselijke verhoudingen die nodig zijn voor het realiseren van kunstwerken - dan op het esthetische. "Parler de l'organisation d'un monde de l'art (...), c'est une autre façon de parler de la distribution des savoirs et de leur rôle dans l'action collective" 8. Het begrip "wereld", dat centraal staat in zijn analyse, lijkt ons erg interessant; hiermee wordt het volgende bedoeld: "désigner le réseau de tous ceux dont les activités, coordonnées grâce à une connaissance commune des moyens conventionnels de travail, concourent à la production des œuvres qui font précisément la notoriété du monde de l'art" 9. Voor de auteur is kunst blijkbaar vooral een activiteit, die het mogelijk maakt om artistieke ideeën materieel vorm te geven. Deze activiteit wordt gekenmerkt door zijn collectief aspect; de realisatie van kunstwerken vereist de samenwerking van een bepaald aantal personen met diverse en complementaire bekwaamheden. De realisatie van kunstwerken veronderstelt, zoals elke menselijke realisatie, samenwerkingsketens en taakverdeling. Deze verdeling van het werk binnen de kunstwerelden impliceert met name een geheel van normen die iedereen aanneemt om de coördinatieproblemen op te lossen: dit zijn de conventies. Met andere woorden, kunst is een activiteit met een buitengewoon sociaal karakter die geanalyseerd kan worden als elke andere collectieve activiteit; aan de hand van het begrip "wereld" denken we zowel na over de aard als over de functie van de menselijke interacties binnen de kunstwereld. Het laatste hoofdstuk van het boek van Becker handelt over de reputatie als sociaal proces (p. 349). "Parler de l'art, c'est une façon particulière de parler de la société et des mécanismes sociaux en général. ( ) le monde de l'art reflète la société dans son ensemble". (pp ) ("Spreken over kunst is een bijzondere manier om over de maatschappij te spreken en over de sociale mechanismen in het algemeen. ( ) de kunstwereld weerspiegelt de maatschappij in haar geheel."). 8 9 "Spreken van de organisatie van een kunstwereld ( ), is een andere manier van spreken over de verspreiding van kennis en de rol ervan in de collectieve actie". - Idem, p88. "Het netwerk benoemen van diegenen wiens activiteiten, die gecoördineerd worden dankzij een gemeenschappelijke kennis van de conventionele werkmiddelen, bijdragen tot de productie van werken die de kunstwereld zijn faam verlenen". - Idem, p22. 7

13 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties 2. Het begrip "competentie" Het traditionele begrip van kwalificatie heeft beperkingen die voor bepaalde auteurs interessant zijn om te overschrijden (Zarifian, 1999 en 2000; Dietrich, 1999; Lichtenberger, 1999). Enerzijds wordt de definitie van dit begrip opgebouwd in verhouding tot het werk - als mogelijkheid om een werk uit te voeren -, en negeert het in deze zin de mogelijkheid van de actoren om de inhoud van het werk te veranderen; anderzijds wordt het begrip kwalificatie gedefinieerd in verhouding tot de kennis (kennisvoorraad), waardoor de processen van legitimering en erkenning van de kwalificatie in een professioneel milieu ondoorzichtig worden, naar gelang van de behoeften van dit milieu. Om het kwalificerende karakter van de organisatie 10 te bepalen, voeren deze auteurs het begrip "competentie" in. In het kader van ons onderzoek lijkt dit begrip ons centraal te staan en bijzonder handig te zijn om de evolutie te schetsen van de beroepswereld van geluid en muziek. Als we er P. Zarifian 11 op naslaan, bestaat dit nieuwe concept uit twee dimensies: de dimensie van het onvoorziene, met andere woorden hij die de moeilijkheden in het productieproces het hoofd kan bieden, is bekwaam, en de dimensie van de erkenning die stelt dat diegene die door de anderen erkend wordt als expert, bekwaam is. Het leren is dan ook niet meer herleidbaar tot het traditionele begrip van ervaring; het betreft een proces dat ervoor zorgt dat de ervaring van het verleden opnieuw geïnvesteerd wordt bij het oplossen van nieuwe problemen. Het is zo dat de auteur het begrip invoert van de dialectiek van de kennis en van de competentie. Het beheer van de kennis leunt aan bij de theorie; het beheer van de competenties situeert zich daarentegen langs de kant van de situaties. Wat hij het "competentiemodel" noemt, is in feite een beheermodel dat toelaat de spanning tussen kennis en competentie te organiseren. Deze recente thesissen vormen de grondslag voor een lectuur van de industriële mutaties op het vlak van de overgang van de logica van de werkplaats naar de logica van de bekwaamheid. In tegenstelling tot de term kwalificatie kenmerkt "competentie" de werknemer zelf en niet de functie: men kan spreken van een gekwalificeerde functie maar niet van een competente functie. De term impliceert de tussenkomst van een menselijke actor, zoals Y. Lichtenberger 12 onderstreept. De huidige mutaties worden geïnterpreteerd aan de hand van drie essentiële begrippen die het klassieke industriële werkschema grondig overhoop halen: het evenement, de communicatie en de service 13. Het evenement, zoals ongekende strubbelingen of problemen die de vernieuwingsactiviteit oproept, de communicatie die erop gericht is de kwaliteit van de interacties te verbeteren, vaak bij crisissen of conflicten, en de service waarbij de nadruk wordt gelegd op de eindkwaliteit, die mogelijk wordt gemaakt door complexe actieketens Lees in dit verband Amadieu J-F, Cadin L.(1996), Compétence et organisation qualifiante, Parijs, Economica. Zarifian P., Compétences et organisation qualifiante en milieu industriel, in Fr. Minet, M. Parlier, S. de Witte, La compétence, mythe, construction ou réalité?, L'Harmattan, Parijs, Lichtenberger Y., Compétence, organisation du travail et confrontation sociale, in Fromation Emploi, nr. 67 Juli - September 1999, Parijs. Zarifian P., Objectif compétence, pour une nouvelle logique, Éditions Liaisons, Parijs,

14 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 Hoofdstuk 4: De productiemachines: productie van producten, opname, consumptie In dit hoofdstuk zullen wij proberen de verschillende bedrijven te typeren die collectief bezig zijn met de realisatie, de productie en de verspreiding van muziekwerken. We herinneren de lezers eraan dat het gaat om een verkennende studie en dat dit geenszins een exhaustieve beschrijving is - en zeker geen foto-opname - van de betrokken sector(en). Wij stellen voor de verschillende bedrijven te beschouwen als heterogene machines 14, enerzijds om de verschillende componenten weer te geven van deze bedrijven en de wijze waarop deze componenten zich verhouden - als het concept van machine zich boven de technische machine uit ontwikkelt - en anderzijds om het wisselvallige, voortdurend veranderende en zelfs chaotische karakter te typeren van de artistieke productie (in tegenstelling tot de concepten van mechaniek of structuur die onvermijdelijk wijzen op een universele, onveranderbare en abstracte dimensie). Nemen we het voorbeeld van een opnamestudio. Dit bedrijf dat wordt beschouwd als een machine, bestaand uit verschillende componenten: technische, abstracte, affectieve, artistieke, administratieve, commerciële, juridische, componenten. Met elk van de componenten stemmen verwachte competenties overeen die gedeeltelijk worden toegepast door de actoren. Met de technische componenten bijvoorbeeld stemmen technische competenties overeen (bediening van een mengtafel, gebruik van "geluidsprogramma's" zoals Logic of Protools), met de artistieke componenten stemmen artistieke competenties overeen (muzikaal oor, kennis en praktijk in notenleer, een instrument, ), met de affectieve componenten stemmen relationele componenten overeen (beheer van de affecten, onbevangenheid, beschikbaarheid, ), enzovoort. Wat produceren deze heterogene machines eigenlijk? Als we kijken naar de geschriften van G. Deleuze en F. Guattari 15, kunnen we ook in de productie drie afzonderlijke niveaus onderscheiden: de productie van de producten, de productie van de opname en de productie van de consumptie. De productie van de producten beperkt zich niet tot de productie van de producten op zich, maar betreft ook de productie van productieve ketens, van productiemachines. De productie van de opname stemt overeen met de actie van registreren, vastleggen en bewaren en vereist het gebruik van dragers. De productie van de consumptie omvat de productie van behoeften, van promotie, van verspreiding. We leggen de nadruk op het feit dat een productie met een machine altijd wisselvallig, veranderend en discontinu is; een machine kan defect raken. Een ander centraal punt in onze redenering is de manier waarop de verschillende componenten/competenties zich onderling verhouden. Zijn de componenten geïntegreerd, collectief, hiërarchisch, genormeerd? Laten we een voorbeeld nemen: het geval van een hele kleine geluidsstudio die gespecialiseerd is in geluidsrestauratie en mastering: de beheerder situeert zich op een zeer hoog integratieniveau van componenten, met andere woorden, hij moet op de hoogte zijn van de administratieve competenties (als beheerder), zeer geavanceerde technische competenties beheersen (masteringtechniek), artistiek en commercieel aangelegd zijn en deze competenties ook toepassen Omgekeerd wordt een platenmaatschappij, vooral als het om een Major gaat, Lees in dit verband ook L'hétérogenèse machinique in F. Guattari, Chaosmose, Gallilée, Parijs, 1992, ch.ii. G. Deleuze en F. Guattari, L'Anti-Oedipe, Editons de Minuit, Parijs,

15 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties gekenmerkt door een ver doorgedreven hiërarchische structuur van de competenties (piramidevormige organisatiestructuur, interne mobiliteit, promotie, ); de onafhankelijke labels kopiëren op beperkte schaal de organisatiestructuur van een Major (hiërarchie van de competenties), maar voegen dikwijls affectieve componenten toe aan de commerciële ("zich aangesproken voelen als consument", "op het puntje van zijn stoel zitten", ). Wij zullen proberen een systematiek in deze kwesties te brengen door de verschillende "machines" voor te stellen die samenwerken in de realisatie, de productie en de verspreiding van muziek- en multimediawerken (muziek on line). Wij hebben 8 types onderscheiden in de betrokken bedrijven: De platenmaatschappijen (Onafhankelijke labels en Majors) De distributeurs on line De geluidsstudio's De filmproductiehuizen (fictie film/video, documentaires, reclame) De multimedia productiehuizen (websites, dvd, cd-rom, animatie) en de ontwerpers van software en hardware die verband houden met muziek De internet providers De organisatoren van muziek- en multimedia-evenementen De bureaus voor juridische consultancy Aan de hand van compilaties van diverse bronnen, die wij hierboven reeds citeerden, hebben we in Brussel meer dan 2000 bedrijven geïdentificeerd die binnen het terrein van het onderzoek vallen: de kolom N van de tabel geeft de verdeling weer van deze bedrijven naar gelang van het type activiteit (NACE-code). NACE-code Activiteitensector N % N* %* Uitgeverijen van geluidsopnames Reproductie van opgenomen media Vervaardiging van audio- en videoapparatuur (voor ontvangst, opname of reproductie van geluid en beeld) Handel in platen, cd's, dvd, cassettes Telecommunicatie Informatica-activiteiten Activiteiten op het gebied van film en video 92.2 Radio en televisie Overige activiteiten op gebied van amusement Totaal In kolom N* staat dezelfde informatie voor de bedrijven die opgenomen zijn in de ARAMIS-database van de BGDA), en waarvoor wij over een aantal interessante gegevens beschikken. 10

16 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 Op het vlak van de juridische vorm van de bedrijven, merken we op dat 45% van de bedrijven die opgenomen zijn in de ARAMIS-database naamloze vennootschappen zijn, 30% zijn bvba's (waarvan 5% eenmans-bvba's), 7% zijn vzw's (NACE-code 92), 6% coöperatieven, en 4% buitenlandse firma's. De verdeling van de bedrijven volgens hun ligging toont sterke concentraties aan in bepaalde gemeenten zoals Schaarbeek (15% van het totaal), Elsene (14%) en Brussel Stad (13%). Voor wat de omvang van de bedrijven betreft, onthouden we dat onze steekproef (ARAMIS) voor 72% bestaat uit bedrijven met minder dan 5 werknemers, 11% met 5 tot 9, 8% met 10 tot 19, en 5% met 20 tot 49 werknemers. 1. De platenmaatschappijen De platenmaatschappijen liggen aan de basis van de muziekproductie: ze brengen de artiesten onder contract, ze "producen" en promoten hen en soms zorgen ze zelfs voor de verspreiding. In Brussel, net als in de rest van Europa, zien we dat er twee types platenmaatschappijen bestaan: enerzijds de Amerikaanse multinationals, of Majors, en anderzijds de onafhankelijke labels. De belangrijkste Majors in Brussel zijn: BMG, EMI, Sony Music, Warner Music, Virgin Music, Universal Music. Elk van deze Majors groepeert ook meerdere labels. Bijvoorbeeld, Warner Music omvat verschillende labels zoals Elektra, Qwest, Atlantic, Wea, Warner Bros, Sony Music omvat ondermeer Columbia, Epic, Een platenmaatschappij kan worden beschouwd als een machine met meerdere en heterogene componenten. Deze machinecomponenten worden gebruikt door verschillende en welbepaalde diensten of afdelingen van het bedrijf die de achtereenvolgende fasen beheren van de productieketen. De belangrijkste componenten of diensten van een platenmaatschappij zijn: 1. Dienst A & R: artistiek directeur en productieassistent(e) - prospector 2. Dienst marketing: product manager en promotieverantwoordelijke (promotion manager) 3. Dienst verkoop- (en/of distributie-): verkoopverantwoordelijke (sales manager) - verkoopsassistent(e) (sales assistant) 4. Financiële dienst: financieel directeur - assistent(e) 5. Administratieve dienst (HRM) Naar gelang van de grootte van de platenmaatschappij, met name of het gaat om een Major of een onafhankelijk label worden andere componenten geïntegreerd in de productiemachine: 6. Juridische dienst 7. Webservice, multimedia 8. Uitgave Om de complexiteit weer te geven van de samenwerkingsketens, die onmisbaar zijn voor de realisatie van een muziekwerk, stellen wij voor een productieketen schematisch voor te stellen. Het begint bij de artiesten die een muziekwerk creëren, meestal bij hen thuis op partituur of onder de vorm van zelf geproduceerde maquette (wijd verspreide structuur van home studio), en een 11

17 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties platenmaatschappij vragen om het werk te produceren. In dit stadium brengt de artistieke directeur de artiest(en) onder contract voor één of meer projecten (albums), ofwel voor een bepaalde duur: dit is de productiefase die wordt toegepast door een bepaald aantal actoren van de platenmaatschappij (uitgever, jurist, prospector, producent, assistent, artistiek directeur, technisch directeur ). De functie van artistiek directeur wordt van meet af aan gekenmerkt door een zeer hoog niveau van transversaliteit: hij superviseert de hele productieketen. De platenmaatschappij voert vervolgens de tweede fase van de productieketen uit: de realisatie van het muziekwerk. De platenmaatschappij financiert en organiseert de opname van het werk. Deze fase van de realisatie kan worden onderverdeeld in drie subfasen: de opname, de mixing en de mastering. Wij komen later terug op deze realisatiefase, die altijd door de platenmaatschappijen aan opname-, mixing- en masteringstudio's wordt uitbesteed. Eens het werk gerealiseerd is, belanden we in de fase van de exploitatie ervan, die de Majors ook aan gespecialiseerde studio's uitbesteden : de pressing en de packaging. De promotiefase wordt verzekerd door de product manager (persen en verpakken van het muziekstuk) en zijn assistenten, promotieverantwoordelijken. Dit team zorgt ervoor, op basis van een marketingplan, dat de artiest bekend wordt via de media (radio, tv, pers), via de nieuwe elektronische media, door het organiseren van evenementen (concert, signeersessie, ), of door publiciteit (affiches, display, ). De distributiefase wordt gerealiseerd door de verkoopverantwoordelijke van de platenmaatschappij en zijn team of wordt uitbesteed aan distributeurs (bijv. Pias). In beide gevallen betreft het de verkoop van het werk aan de platenwinkels: bijvoorbeeld FNAC, Free Record Shop, Macro, KEY Account, Sonica, Dynamite, Fasen Creatie Productie Realisatie Exploitatie Promotie Distributie Actoren Componist/ Producent Artistiek directeur (A&R) Geluidsingenieur Specialist in pressing Product manager Verantwoordelijke verkoop Auteur Uitgever (Chef geluidsman) Specialist in packaging Arrangeur Executive producent Technicus/ geluidsassistent Productieassistent Opnametechnicus Jurist Studiomuzikanten Financieel directeur Prospector Promotieverantwoordelijke Verkopers Structuur Home studio Majors - Labels Geluidsstudio Pressing studio Majors - Labels Distributeurs Dienst A&R Packaging studio Dienst marketing Majors - Labels Dienst verkoop Binnen de platenmaatschappijen wordt de structuur van de tewerkstelling gekenmerkt op verschillende niveaus. Qua statuut, zijn het voornamelijk bedienden. De aanwerving van werknemers gebeurt vooral "van mond tot mond" (professionele contacten), maar ook via de kleine advertenties, de "headhunters" en soms ook de uitzendkantoren, voor de administratieve functies. De tewerkstelling wordt eveneens gekenmerkt door een hoog niveau aan mobiliteit. De werknemers van de platenmaatschappijen 12

18 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 vormen "een hele kleine wereld", waar iedereen elkaar kent, waar men vaak van bedrijf verandert en waar men heel snel stijgt in een relatief impliciete hiërarchie. De typecarrière van een general manager van een groot onafhankelijk label begint meestal onderaan de ladder. Hij begint als agent (of verantwoordelijke) voor de promotie in een Major, wordt dan product manager in een andere maatschappij en klimt vervolgens op tot artistiek directeur in nog een andere, alvorens hij zijn eigen label opstart of de leiding op zich neemt van de Belgische afdeling van een internationaal label. Het niveau van het salaris evolueert binnen deze hiërarchie (basissalaris ongeveer BEF netto per maand). Waaruit bestaat het werk van een promotieverantwoordelijke concreet? Zich informeren over de artiesten die gepromoot worden (beluisteren, biografische samenvatting, ) Ontvangen, begeleiden en opvolgen van de artiesten tijdens evenementen die worden georganiseerd door de platenmaatschappij (persconferentie, concert, signeersessie, ) Een netwerk van professionele relaties opbouwen en onderhouden (pers, nieuwe media, concurrerende platenmaatschappijen en labels, artiesten, evenementorganisators, ) Om binnen te geraken in de promotie van een platenmaatschappij moet men: Iemand kennen in de platenmaatschappij of herkend worden door iemand (kleine, zeer gesloten wereld); anders moet men deze kleine wereld van de platenmaatschappijen goed kennen Zeer goed relaties kunnen opbouwen (gemakkelijk contact leggen, openstaan voor nieuwe ideeën, vriendelijk zijn ) Beschikbaar zijn (GSM altijd aan) Graag uitgaan, naar concerten gaan, 's avonds laat kunnen opblijven, 's morgens vroeg opstaan (de promotieagent volgt het nachtleven van de artiesten en dat van het bedrijfsleven vanaf negen uur 's morgens). Zin voor organisatie hebben (ernst, stiptheid) - stress kunnen beheersen Snel zijn ("men moet een vechter zijn", "op het puntje van zijn stoel zitten", "zichzelf kunnen verkopen", "snel op de bal kunnen spelen") - zich gemakkelijk kunnen aanpassen Drietalig zijn (bijna een conditio sine qua non) Muziekkennis is een plus, maar is geen hoofdtroef. Het kwalificatieniveau is geen aanwervingscriterium van de eerste orde, maar een diploma in de marketing, de communicatie, of de journalistiek kan een mobiliteitsfactor zijn. Hoewel er in Brussel nieuwe on line distributiestructuren en daarbij horende promotiestructuren opduiken, lijken de actoren van de platenmaatschappijen zich op dit ogenblik niet bedreigd te voelen door de technologische mutaties in de platenindustrie. De manager van een onafhankelijk label vertelt ons: "Het on line downloaden van muziek vormt geen bedreiging van de platenindustrie, maar creëert 13

19 Brussels Observatorium van de arbeidsmarkt en de kwalificaties nieuwe behoeften. Wat een grotere bedreiging vormt is het illegaal kopiëren van cd's". Hoewel deze actoren zich weinig schijnen bezig te houden met het anticiperen op sectoriële mutaties, stellen ze zich echter wel vragen rond de toekomst van de platenberoepen en twijfelen ze aan het voortduren van hun bestaan, wat al sinds 50 jaar stabiel was. 2. De on line distributeurs Met het verschijnen van de nieuwe elektronische media, duiken er nieuwe promotie-/distributiestructuren op. Dit type structuur stelt ofwel de promotie en de verkoop voor van artiesten die onder contract zijn bij onafhankelijke labels, ofwel enkel de verkoop van artiesten onder contract bij Majors. Deze nieuwe machines van de handel on line vloeien rechtstreeks voort uit technologische omwentelingen. Dit type distributeur verkoopt muziek on line (door downloaden of op cd-dragers) en stelt tegelijk een redactionele inhoud voor (muziekmagazine on line: interviews, news), alsook het downloaden en streaming van muziekuittreksels, van gefilmde interviews en van videoclips, web casting van spektakels en live evenementen (occasioneel, op verzoek) en verstrekt een catalogus van de labels, van de artiesten en van de producties. Bij wijze van voorbeeld, Netbeat verkoopt gemiddeld 30 cd's per dag en houdt tussen 20 en 45% van de prijs van de verkochte platen voor zich. De prijs van de plaat wordt vastgelegd per product en de winstmarge evolueert bijna dagelijks. Men begrijpt ongetwijfeld dat de omzet van dit type bedrijf op dit ogenblik "belachelijk" is. De actoren verklaren dit door de "afwezigheid van een markt". Ze leven van "investeringen op middellange termijn" die voortvloeien uit een veroveringsstrategie van een toekomstige markt (naar schatting 5 jaar). De structuur van de tewerkstelling in dit type van bedrijf wordt gekenmerkt op de volgende manier. Op het niveau van het statuut zijn de meeste werknemers bedienden, met uitzondering van de productiedienst die veel freelance medewerkers aanwerft die veel ervaring hebben in een welbepaald muzikaal domein. Het salarisniveau benadert dat van de platenmaatschappijen (basissalaris van ongeveer BEF netto per maand). De aanwervingen gebeuren voor 80% naar aanleiding van spontane kandidaturen, en de rest via professionele contacten; voor het administratieve personeel wordt vaak een beroep gedaan op uitzendkantoren. Laaggekwalificeerde werkzoekenden zullen zeer moeilijk werk vinden in dit type van bedrijf, waar de functies een zeer hoog kwalificatieniveau vereisen (typeprofiel is een hoger niveau van het korte type in informatica of communicatie). Er zijn ook mogelijkheden op een laag kwalificatieniveau, maar dan is een zeer goede kennis/ervaring in een bepaald muziekdomein vereist (bijv. de jazzspecialist). In vergelijking met de platenmaatschappijen zijn er veel technici (informatici, site editors, programmeurs, regisseurs web cam - multicam, ). aanwezig en nodig. Er is slechts af en toe opleiding nodig en deze behoefte beperkt zich tot het bijwerken van specifieke technische kennis voor bepaalde werknemers. In dit nieuwe type onderneming zijn de werknemers op verschillende markten thuis, ze cumuleren verschillende functies. Een licentiaat in de communicatie bijvoorbeeld houdt zich bezig met het 14

20 De beroepswereld van het geluid en de muziek on line Januari 2001 klantencontact en de klantenservice en gaat tegelijk op zoek naar Labels, zorgt voor het beheer van de inhoud, de clearance van de rechten en daaraan gekoppeld de elektronische muziekcatalogus. De werknemers geven hun functie zelf vorm, vullen ze in en veranderen permanent. De belangrijkste functies die moeten worden voorzien in deze nieuwe distributiestructuren zijn de volgende: manager, commercieel distributeur op support/on line, technisch-commercieel expert, verkoper, netsurfer, technisch adviseur, verantwoordelijke voor de inhoud, administratief personeel 3. De geluidsstudio's Er bestaat in Brussel, en in het bijzonder in bepaalde gemeenten zoals Schaarbeek - rond de VRT - een sterke concentratie aan geluidsstudio's. Het zijn voornamelijk kleine privé-ondernemingen, bvba's met 1 tot 10 werknemers, die hoofdzakelijk zelfstandig of freelance werken en wiens hoofdactiviteit zich situeert rond verschillende polen: de meersporenmuziek(muziekproductie, opname, mixing, mastering), de reclame (radio en tv), de postproductie (tv, film, bedrijfsfilm), de geluidsinkleding (sound design - jingle voor radio, tv), geluidsbanden voor voorstellingen,, de geluidsrestauratie, de archivering en de compilatie, de bestellingen van geluidsbestanden voor multimediaproducten (dvd, cd-rom, Website). De klanten van deze bedrijven variëren naar gelang van het type besteld product: Type activiteit Meersporenmuziek Geluidsrestauratie - compilatie - mastering Postproductie Reclame Geluidsband voorstelling Geluidsinkleding Geluidsbestanden voor multimediaproducten Type klant Majors, labels, groepen die hun eigen productie verzorgen Majors, labels Filmproductiehuizen Reclamebureaus Theaters, organisatoren van evenementen Radio, tv (bijv. VRT) Bedrijven voor productie en ontwerp van sites De realisatie (opname, mixing en mastering), de restauratie of de compilatie van muziekwerken zijn bestellingen die meestal uitgaan van Majors of onafhankelijke labels, maar ook van groepen die hun eigen productie verzorgen, van componisten of arrangeurs. In het kader van de postproductie, worden de studio's aangezocht door de film- en audiovisuele productiehuizen om geluidsbanden en/of de dubbing te realiseren van bedrijfsfilms, fictiefilms, tvuitzendingen, In bepaalde gevallen worden de studio's echte castinghuizen voor het zoeken naar de 15

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

CREATIEBEURZEN PARTNER VAN DE AUDIOVISUELE AUTEUR. SABAM_BEURZEN_A5_11_03F_Mise en page 1 4/10/11 14:55 Page1

CREATIEBEURZEN PARTNER VAN DE AUDIOVISUELE AUTEUR. SABAM_BEURZEN_A5_11_03F_Mise en page 1 4/10/11 14:55 Page1 SABAM_BEURZEN_A5_11_03F_Mise en page 1 4/10/11 14:55 Page1 PARTNER VAN DE AUDIOVISUELE AUTEUR CREATIEBEURZEN foto s Fotolia, Istock BELGISCHE VERENIGING VAN AUTEURS COMPONISTEN EN UITGEVERS - SABAM CVBA

Nadere informatie

De zakelijke kant van muziek

De zakelijke kant van muziek De zakelijke kant van muziek Leerlingentekst en opdrachten Muziek en tekst: eigendom, rechten en geld verdienen Je bent gek op muziek en wat is nou leuker dan van je hobby je werk maken? Als je een bandje

Nadere informatie

Werken als SoundDesigner

Werken als SoundDesigner 08722 Artiest Sounddesign 29-05-2008 14:22 Pagina 1 werkproces 1 1 2 3 4 5 Werken als SoundDesigner Artiest SoundDesign Wat laat je zien? Je maakt opnames en produceert zelfstandig en in opdracht Je creëert

Nadere informatie

Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract

Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract Het licentiecontract Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich bij het onderhandelen

Nadere informatie

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur 4 Audiovisueel A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren in kaart die werknemers tewerkstellen

Nadere informatie

Deze enquête kadert in een onderzoek van de Pianofabriek en Kenniscentrum Podiumtechnieken Rits.

Deze enquête kadert in een onderzoek van de Pianofabriek en Kenniscentrum Podiumtechnieken Rits. Waarom deze enquête? Deze enquête kadert in een onderzoek van de Pianofabriek en Kenniscentrum Podiumtechnieken Rits. We willen met dit onderzoek nagaan hoe individueel opererende technici of artiesten

Nadere informatie

DIGITALE DISTRIBUTIE OVEREENKOMST (voorbeeld)

DIGITALE DISTRIBUTIE OVEREENKOMST (voorbeeld) DIGITALE DISTRIBUTIE OVEREENKOMST (voorbeeld) Tussen Adres Postcode Plaats Telefoon E-mail Website (hierna te noemen Distributeur), En Adres Postcode Plaats Telefoon E-mail Website (hierna te noemen Producent)

Nadere informatie

Handleiding voor de aangifte van het gebruikte repertoire in audiovisuele producties

Handleiding voor de aangifte van het gebruikte repertoire in audiovisuele producties Handleiding voor de aangifte van het gebruikte repertoire in audiovisuele producties die gebruikt zullen worden voor het Belgisch grondgebied. Datum: 05/06/2008 1 1. Inleiding Met deze handleiding willen

Nadere informatie

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be Europees Instituut voor Onderzoek over de Mediterrane en Euro-Arabische Samenwerking www.medea.be V O O R S T E L L I N G Voor Europa is de samenwerking met haar naaste buren de Arabische en Mediterrane

Nadere informatie

PERSBERICHT Interim Management Projects verandert de rekruteringsmarkt ingrijpend.

PERSBERICHT Interim Management Projects verandert de rekruteringsmarkt ingrijpend. PERSBERICHT Interim Management Projects verandert de rekruteringsmarkt ingrijpend. In België zijn zo'n 50.000 tot 60.000 mensen, waaronder veel senioren, tewerkgesteld als uitzendkracht in verantwoordelijke

Nadere informatie

BIJLAGEN. De virtuele kunstkar. Cultuurdeelname via oude en nieuwe media. Het culturele draagvlak, deel 11. Nathalie Sonck.

BIJLAGEN. De virtuele kunstkar. Cultuurdeelname via oude en nieuwe media. Het culturele draagvlak, deel 11. Nathalie Sonck. BIJLAGEN De virtuele kunstkar Cultuurdeelname via oude en nieuwe media Het culturele draagvlak, deel 11 Nathalie Sonck Jos de Haan Bijlage A Tabellen bij hoofdstuk 2... 2 A.1 Bij culturele informatie raadplegen

Nadere informatie

Opname-overeenkomst. Namen artiest(-en): ... Als artiesten gezamenlijk werkzaam onder de naam: XXXX Adres : XXX Postcode en woonplaats : XXX

Opname-overeenkomst. Namen artiest(-en): ... Als artiesten gezamenlijk werkzaam onder de naam: XXXX Adres : XXX Postcode en woonplaats : XXX Opname-overeenkomst Namen artiest(-en):............................................................................................................................................................................

Nadere informatie

ARTES, DE BESTE KEUZE VOOR DE AUTEURS BEURZEN AUDIOVISUELE SECTOR

ARTES, DE BESTE KEUZE VOOR DE AUTEURS BEURZEN AUDIOVISUELE SECTOR ARTES, DE BESTE KEUZE VOOR DE AUTEURS BEURZEN AUDIOVISUELE SECTOR OKTOBER 2013 WOORD VOORAF Film, televisie, dvd, multimedia, video on demand, internet..., allemaal communicatiemiddelen waarmee audiovisuele

Nadere informatie

KLIK OM TE NAVIGEREN PRODUCTIE 4 GRAFISCHE ELEMENTEN 4 RIGGING 4 ANIMEREN 4 RENDEREN 5 BACKUP 5

KLIK OM TE NAVIGEREN PRODUCTIE 4 GRAFISCHE ELEMENTEN 4 RIGGING 4 ANIMEREN 4 RENDEREN 5 BACKUP 5 PRODUCTIE PROCES Wij vinden het bij Infilmer Studios belangrijk dat de klant een goed inzicht heeft in het proces. Daarom zullen we je bij elk onderdeel van de productie een overzicht geven van de processen

Nadere informatie

HANDLEIDING CONTRACTUEEL VERPLICHTE VERMELDINGEN VOOR VAF-ONDERSTEUNDE AUDIOVISUELE WERKEN

HANDLEIDING CONTRACTUEEL VERPLICHTE VERMELDINGEN VOOR VAF-ONDERSTEUNDE AUDIOVISUELE WERKEN HANDLEIDING CONTRACTUEEL VERPLICHTE VERMELDINGEN VOOR VAF-ONDERSTEUNDE AUDIOVISUELE WERKEN 1 BEGINGENERIEK In het kort Voor alle majoritair Vlaamse werken is het verplicht de vernieuwde VAF-leader toe

Nadere informatie

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 De grafische sector in West-Vlaanderen Foto: : Febelgra Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is zeer divers. Grafische bedrijven

Nadere informatie

WERKEN ALS KUNSTENAAR

WERKEN ALS KUNSTENAAR KUNSTENAAR Wie is kunstenaar?... 1 Werken als kunstenaar... 2 Werken via Tentoo... 2 De kleine vergoedingsregeling... 2 Artistieke prestatie VS het kunstenaarsstatuut... 3 Het Kunstenaarsstatuut... 4 De

Nadere informatie

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 Erwin Angad-Gaur E r worden, zowel nationaal als internationaal, veel discussies gevoerd over

Nadere informatie

Opbouw Module Sound Engineering 01 Versie 0.7

Opbouw Module Sound Engineering 01 Versie 0.7 Opbouw Module Sound Engineering 01 Versie 0.7 Versiebeheer lesopbouw: Omschrijving wijziging versienr. Datum Concept lesopbouw 0.5 11-04- 2006 Versie nummer Beschrijving wijziging Datum 0.2 -in 5 blokken

Nadere informatie

Infosessie: Werken in de audiovisuele sector. vrijdag 8 februari 13

Infosessie: Werken in de audiovisuele sector. vrijdag 8 februari 13 Infosessie: Werken in de audiovisuele sector Welke statuten bestaan er in de sector en wat zijn de gevolgen? door Wim Robberechts, zaakvoerder van Wim Robberechts & Co. WIM ROBBERECHTS & Co De beroepsvereniging

Nadere informatie

De registratie moet gebeuren vóór de betrokken persoon aan het werk gaat en moet dagelijks gebeuren.

De registratie moet gebeuren vóór de betrokken persoon aan het werk gaat en moet dagelijks gebeuren. Checkin@work: de hoofdlijnen Vanaf 1 oktober 2014 moet voor elke werf met een totale waarde van meer dan 800.000 niet alleen een aangifte van werken gebeuren (de vroegere werfmelding), maar moet ook elke

Nadere informatie

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/ Digitale audiobestanden Inleiding In deze handleiding leert u de basisbegrippen rond audiobestanden: wat voor soorten bestanden ("formaten") zijn er, wat zijn de meest gebruikte players, hoe kunt u audiobestanden

Nadere informatie

Het principe van de sociale voorkeur

Het principe van de sociale voorkeur Vragen naar: Sébastien Pereau E-mail: Sebastien.Pereau@mi-is.be Tel : 02 508 86 81 Fax : 02 508 86 72 http://socialeconomy.fgov.be Ons kenmerk Datum laatste wijziging ESE/30/2 donderdag 24 mei 2007 Betreft:

Nadere informatie

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken.

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken. Wat is MP3? MP3 is een format voor computerbestanden, vergelijkbaar met andere bekende formaten, zoals "doc" voor Worddocumenten. Het MP3-format werd ontwikkeld door het Frauenhofer Institut, met als doel

Nadere informatie

(Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop

(Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop FOR IMMEDIATE RELEASE (Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop BRUSSEL, 25 SEPTEMBER 2007 Emakina Group publiceert vandaag de resultaten voor het eerste semester van 2007.

Nadere informatie

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar?

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar? Muziek downloaden Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. Op deze pagina leggen we uit wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende download diensten bieden

Nadere informatie

Het management contract

Het management contract Het management contract Check-list voor het onderhandelen over een management contract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich bij het onderhandelen

Nadere informatie

Het productie-artiestcontract

Het productie-artiestcontract Het productie-artiestcontract Check-list voor het onderhandelen over een productie-artiestcontract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

Informatie Architectuur Het hele jaar Lowlands. Neslihan Igdeli Studentnummer: 500532696 Klas: V1CMD5 Datum: 31 oktober 2011 Versienummer: 0,1

Informatie Architectuur Het hele jaar Lowlands. Neslihan Igdeli Studentnummer: 500532696 Klas: V1CMD5 Datum: 31 oktober 2011 Versienummer: 0,1 Informatie Architectuur Het hele jaar Lowlands Neslihan Igdeli Studentnummer: 500532696 Klas: V1CMD5 Datum: 31 oktober 2011 Versienummer: 0,1 1 Inhoudsopgave Inleiding...3 Het concept...4 Beschrijving

Nadere informatie

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Calls subprogramma MEDIA Korte omschrijving Deadline Support for the development of Single Projects and Slate Funding Steun voor

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Intake. Audiovisuele productie. D te Nuijl, communicatie adviezen film en tv producties

Intake. Audiovisuele productie. D te Nuijl, communicatie adviezen film en tv producties Intake Audiovisuele productie D te Nuijl, communicatie adviezen film en tv producties 1 Productietraject van een AV - programma Fase 1 algemene fase 1 Opdrachtgever komt met een; Idee - research Doelstelling

Nadere informatie

AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand

AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand 1 VERGOEDING VOOR HET KOPIËREN VOOR EIGEN GEBRUIK VAN GELUIDS- EN AUDIOVISUELE WERKEN AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand.. *dit formulier is van toepassing vanaf 1 februari 2010 Inhoudstafel

Nadere informatie

HRM = HUMAN RESOURCE MANAGEMENT

HRM = HUMAN RESOURCE MANAGEMENT HRM = HUMAN RESOURCE MANAGEMENT Human Resource human = resource Human de mens uit de humanistische psychologie cf. piramide Maslow typisch menselijke: Self mens=self Self = verlangen om te groeien, om

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE RAADPLEGING OP VRAAG VAN DE RAAD VAN HET BIPT VAN 23 MEI 2014 MET BETREKKING TOT ZIJN ONTWERP VAN MEDEDELING BETREFFENDE DE VERPLICHTING TOT MELDING

Nadere informatie

Service Design: een inleiding

Service Design: een inleiding Service Design: een inleiding IFMA, 10 december 2013 Joannes Vandermeulen @joannes #namahn design that works for people 1 Het bestaande verbeteren design that works for people 2 maar toch besparen? design

Nadere informatie

NIEUW! SEPA Service Center

NIEUW! SEPA Service Center NIEUW! SEPA Service Center SEPA: een nieuwe uitdaging voor uw onderneming! Een progressieve uniformisering van de betalingsinstrumenten binnen de Europese Unie Met het SEPA-project SEPA staat voor Single

Nadere informatie

Vrije licenties voor één jaar. Kranten, Dagbladen, Nieuwsbladen, Huis-aan-huis bladen. Persdiensten!!!! per foto:! 349,00!

Vrije licenties voor één jaar. Kranten, Dagbladen, Nieuwsbladen, Huis-aan-huis bladen. Persdiensten!!!! per foto:! 349,00! Vrije licenties voor één jaar!!!!! Alle gebruik:!! 6214,00 Alle gebruik, maar geen advertenties, tv-reclame en billboards! 2514,00 Juist alleen advertenties, tv-commercials en billboards!! 4050,00 De bovenstaande

Nadere informatie

StepStone in cijfers April 2016

StepStone in cijfers April 2016 StepStone in cijfers April 2016 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 5.579.141 Aantal bezoeken 1.394.184 Unieke bezoekers 803.439 Aantal jobs 5998 De

Nadere informatie

Geadresseerd reclamedrukwerk in België

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Met een bruto-investering van 351 miljoen en een groei in het laatste semester van 2008 consolideert geadresseerde Direct Mail zijn vooruitgang van de laatste jaren. Sinds begin 2008 worden de bruto-investeringen

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01 OPDRACHTKAART MM-02-09-01 Het verkrijgen van geluidsfragmenten Voorkennis: Je hebt multimedia-opdrachten 1 tot en met 3 en audio-opdracht 1 en 2 (MM-02-03 t/m MM-02-08) afgerond. Intro: In deze opdracht

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van 6 september 2004;

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van 6 september 2004; SCSZ/04/105 BERAADSLAGING NR 04/034 VAN 5 OKTOBER 2004 M.B.T. DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR DE KRUISPUNTBANK VAN DE SOCIALE ZEKERHEID AAN HET FOREM MET HET OOG OP DE EVALUATIE VAN HET PLAN FORMATION-INSERTION

Nadere informatie

ASSOCIAZIONE SEED. Lokaal, Europees, Internationaal

ASSOCIAZIONE SEED. Lokaal, Europees, Internationaal www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche ASSOCIAZIONE SEED (ZWITSERLAND) Opgericht in 2007 Rechtsvorm Sector Werkgebied Sector Website Vereniging Dienstverlener voor sociale verenigingen/sociaal

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Oproep tot vrijwilligers

Oproep tot vrijwilligers Oproep tot vrijwilligers DoucheFLUX vzw stelt zinvolle activiteiten voor om de armen vooruit te helpen als een werkelijk maatschappelijke partij, om hen een gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen te

Nadere informatie

muziek in bedrijven, verenigingen en openbare diensten

muziek in bedrijven, verenigingen en openbare diensten muziek in bedrijven, verenigingen en openbare diensten Wie zijn we? UNISONO UNISONO is het gemeenschappelijk project van Sabam en Simim, met als doel door een geïntegreerde inning de regeling van de uitvoeringsrechten

Nadere informatie

VEILIGHEID EN AUTEURSRECHT een handleiding voor overheid en bedrijven

VEILIGHEID EN AUTEURSRECHT een handleiding voor overheid en bedrijven VEILIGHEID EN AUTEURSRECHT een handleiding voor overheid en bedrijven INTRODUCTIE Mensen die muziek maken zijn, net als in iedere andere bedrijfstak, afhankelijk van een redelijke vergoeding voor hun creativiteit

Nadere informatie

AANVRAAGDOSSIER TOT ERKENNING EN/OF FINANCIERING

AANVRAAGDOSSIER TOT ERKENNING EN/OF FINANCIERING MINISTERIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST B.E.W. Directie Werkgelegenheidsbeleid en Meerwaardeneconomie AANVRAAGDOSSIER TOT ERKENNING EN/OF FINANCIERING in het kader van de ordonnantie van 18 maart

Nadere informatie

CREATIEF WERKEN: SMART. Tag Archives: Werken

CREATIEF WERKEN: SMART. Tag Archives: Werken 1 sur 5 23/12/2014 14:54 Tag Archives: Werken CULTUUR, SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP, WERKEN CREATIEF WERKEN: SMART 2014/06/23 LEAVE A COMMENT Wat doe je als je van je talent je beroep wil maken wanneer er nog

Nadere informatie

kunst, cultuur en media

kunst, cultuur en media School voor kunst, cultuur en media Artiest Theater Artiest Musical Medewerker Evenementenorganisatie Sound & Vision AV-specialist Sound & Vision Podiumen Evenemententechniek School voor kunst, cultuur

Nadere informatie

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008 Jongeren ten opzichte van hun eerste job Samenvatting 15-09-2008 van de resultaten a Market Probe division Doelstelling van het onderzoek 2 3 Kennis over de jongeren ten aanzien van het einde van hun studies

Nadere informatie

Gery Bessemans Nationaal Adviseur Beëdigd

Gery Bessemans Nationaal Adviseur Beëdigd Gery Bessemans Nationaal Adviseur Beëdigd De auteurswet Wat is beschermd door auteursrecht? Wat is beschermd door naburige rechten? Welke rechten zijn beschermd? De muziekwereld en andere CVBA s. Muziek

Nadere informatie

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (1 ste deel)

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (1 ste deel) «Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (1 ste deel) Eerste deel Evolueert de werkloosheidsduur naargelang de leeftijd van de werkloze? Hoe groot is de kans

Nadere informatie

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s 2016 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL. 2 EEN TOELATING VERKRIJGEN. 3 CONTACT OPNEMEN 3 ALGEMENE PRINCIPES 4 FM - UITZENDINGEN van landelijke,

Nadere informatie

De video's zijn eenvoudig naar andere talen te vertalen omdat er geen presentator in beeld komt.

De video's zijn eenvoudig naar andere talen te vertalen omdat er geen presentator in beeld komt. 1 Concept het interactieve koken, la cuisine interactive, the interactive kitchen, la cucina interattiva, la cocina interactive, die wechselwirkende Küche, η διαλογική κουζίνα, взаимодействующая кухня

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Nokia Music

Gebruikershandleiding Nokia Music Gebruikershandleiding Nokia Music Uitgave 1.0 NL Nokia Music Met Nokia Music op uw Windows Phone kunt u tracks downloaden op uw telefoon en uw compatibele computer. Veeg op het startscherm naar links en

Nadere informatie

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s 2015 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL. 2 EEN TOELATING VERKRIJGEN. 3 CONTACT OPNEMEN 3 ALGEMENE PRINCIPES 4 FM - UITZENDINGEN van landelijke,

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. Studie in verband met artikel 45, lid 2, van het statuut

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. Studie in verband met artikel 45, lid 2, van het statuut NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 1.2.2011 COM(2011) 42 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD Studie in verband met artikel 45, lid 2, van het statuut NL NL VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE

Nadere informatie

PROFESSIONELE BACHELOR OPLEIDING FILM-TV-VIDEO

PROFESSIONELE BACHELOR OPLEIDING FILM-TV-VIDEO PROFESSIONELE BACHELOR OPLEIDING FILM-TV-VIDEO ACADEMIEJAAR 2015-2016 samenstelling en redactie Manu Roegiers, Ilona Terkessidis, Lotte Thora en Helena Winderickx verantwoordelijke uitgever Ilona Terkessidis,

Nadere informatie

Tarievenlijst Stichting FotoAnoniem

Tarievenlijst Stichting FotoAnoniem 2011 Alle uitgevers, redacties en andere gebruikers van fotomateriaal kennen het probleem van "de verdwenen fotograaf"'. Zij willen een bepaalde foto graag publiceren, maar kunnen de naam- en adresgegevens

Nadere informatie

StepStone in cijfers Augustus 2014

StepStone in cijfers Augustus 2014 StepStone in cijfers Augustus 2014 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 3.706.485 Aantal bezoeken 1.033.556 Unieke bezoekers 567.185 Aantal jobs 5139

Nadere informatie

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp t +31 (0)23 799 79 99 f +31 (0)23 799 77 77 info@bumastemra.nl www.bumastemra.nl Vereniging Buma en Stichting Stemra zijn de auteursrechtenorganisaties

Nadere informatie

Uw partner voor het beheer en de verdeling van uw veiligheidsdocumenten

Uw partner voor het beheer en de verdeling van uw veiligheidsdocumenten Uw partner voor het beheer en de verdeling van uw veiligheidsdocumenten CHEM sa Rue E. Martel, 15-17 7190 Ecaussinnes België Tel. +32 67 49 00 03 - Fax : +32 67 49 02 11 http://www.publichem.com - e-mail

Nadere informatie

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2 2 1.1. WAAROM DIT HANDBOEK? Internationale mobiliteit wordt steeds meer een absolute noodzaak op een arbeidsmarkt waar een sterke vraag heerst naar meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Een van de

Nadere informatie

Video. Web. Narrowcasting

Video. Web. Narrowcasting Over Trides Televisie zoals we het kennen zal in de nabije toekomst sterk veranderen. Met de introductie van breedband internet zal dit internet steeds meer een uitzend medium gaan worden. Hierdoor wordt

Nadere informatie

engineering / techniek / ICT

engineering / techniek / ICT Programmeur (m/v) Voor een bedrijf in regio Gent zijn we op zoek naar een programmeur. Je zal de hardware en software onderhouden en het netwerk op orde houden. Je geeft technische bijstand voor het kleine

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 205 7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het verzamelen van geluidsbestanden. Ook het downloaden van muziekbestanden vanaf internet

Nadere informatie

Handleiding Logcom 1.3

Handleiding Logcom 1.3 Handleiding Logcom 1.3 Dit document beschrijft de werking van het programma Logcom op een Windows 7 SP1, Windows 8.1 update 1 en Windows 10 machine. Windows 8 (zonder.1) wordt niet ondersteund. Windows

Nadere informatie

De video is klaar, wat nu?

De video is klaar, wat nu? De video is klaar, wat nu? Nadat uw videoclip is geproduceerd zijn er meer mogelijkheden voor publicatie, dan louter uw eigen website of een externe website. Natuurlijk u kunt de clip op YouTube en Google

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. In samenwerking met

Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. In samenwerking met Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. 2012 In samenwerking met 1 547.259 uitzendkrachten 547.259 motieven 2 Inhoudstafel 1. Uitzendarbeid vandaag 2. Doel van het onderzoek 3. De enquête 4. De verschillende

Nadere informatie

Het sociaal statuut van de kunstenaars

Het sociaal statuut van de kunstenaars Het sociaal statuut van de kunstenaars Inhoud Het begrip kunstenaarsstatuut... 2 Welke statuten bestaan er in België?... 2 Hoe kan je weten onder welk sociaal stelsel een werker valt?... 3 Het principe...

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Whisper380-computerhulp 2

Inhoudsopgave. Whisper380-computerhulp 2 Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: Whisper380-computerhulp Datum: 23-11-2010 Inhoudsopgave Wat gaan we doen?...3 Wat hebben we nodig?...3 Downloaden van het programma:...3 Het programma registreren

Nadere informatie

Opleiding. Duur van de cursus: 1 dag. Opties: Formule In-house (tot 3 deelnemers) Opleiding op maat in het bedrijf.

Opleiding. Duur van de cursus: 1 dag. Opties: Formule In-house (tot 3 deelnemers) Opleiding op maat in het bedrijf. Opleiding Hoe succesvol jaarlijkse evaluatie/functioneringsgesprekken voeren? Verandert het onderhoud van evaluatie in hoeksteen van het individuele management! Duur van de cursus: 1 dag Opties: Formule

Nadere informatie

Wachten tot de witte raaf aan de deur komt kloppen? Een analyse van het instroom- en retentiebeleid bij bedrijven

Wachten tot de witte raaf aan de deur komt kloppen? Een analyse van het instroom- en retentiebeleid bij bedrijven Wachten tot de witte raaf aan de deur komt kloppen? Een analyse van het instroom- en retentiebeleid bij bedrijven Valsamis, D. & Vandeweghe, B. 2012. Instroom- en retentiebeleid van bedrijven: wachten

Nadere informatie

Werken met multimedia montage van een filmpje

Werken met multimedia montage van een filmpje Naam Klas Nr Informatica Project 3 Multimedia-opdracht... Vak: Informatica. Leerkracht: Datum Score DMO.. / Project 2 Informatica Multimedia-opdracht: Werken met multimedia montage van een filmpje Bedoeling

Nadere informatie

Dit kunt u vinden op internet via deze link: http://www.adobe.com/nl/products/digitaleditions/help/

Dit kunt u vinden op internet via deze link: http://www.adobe.com/nl/products/digitaleditions/help/ BELANGRIJKE NOOT OVER e-books: e-books in epub formaat, zijn beveiligd met DRM (Digital Rights Management) Om digitale E-Books te downloaden en lezen op uw ereader, epub formaat, heeft u het programma

Nadere informatie

*Thema s 2010. Vraagt u ons naar de specifieke promotionele mogelijkheden in onze nieuwsbrieven, specials of themanummers. www.hifi.

*Thema s 2010. Vraagt u ons naar de specifieke promotionele mogelijkheden in onze nieuwsbrieven, specials of themanummers. www.hifi. Internetconcepten HiFi.nl b2b.hifi.nl Muziek.nl High Fidelity Discs AV & Domotica SAVA-Award Nieuwsbrieven HiFi-zine HiFi.nl B2B AV & Domotica e-zine Muziek.nl e-zine High Fidelity Discs e-zine Partner-

Nadere informatie

Toegankelijkheid studie Hoe kan Nord-Pas de Calais zijn toeristische aanbod aanpassen aan mensen met een handicap? - Synthese

Toegankelijkheid studie Hoe kan Nord-Pas de Calais zijn toeristische aanbod aanpassen aan mensen met een handicap? - Synthese Toegankelijkheid studie Hoe kan Nord-Pas de Calais zijn toeristische aanbod aanpassen aan mensen met een handicap? - Synthese SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership Juli 2012

Nadere informatie

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking?

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking? FAQ 1. Waaruit bestaat de Europese Verordening 183/2005? Deze nieuwe Verordening bepaalt de voorschriften voor diervoederhygiëne. Alle verschillende activiteiten in de diervoederketen worden onderverdeeld

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

KANDIDAATSTELLING PROXIMUS PARTNER

KANDIDAATSTELLING PROXIMUS PARTNER KANDIDAATSTELLING PROXIMUS PARTNER Geachte mevrouw, geachte heer, Wij danken u voor uw interesse om partner te worden van Proximus. Onze onderneming is permanent op zoek naar uitmuntendheid. Onze manier

Nadere informatie

Tarievenlijst Stichting FotoAnoniem

Tarievenlijst Stichting FotoAnoniem 2013 Alle uitgevers, redacties en andere gebruikers van fotomateriaal kennen het probleem van "de verdwenen fotograaf"'. Zij willen een bepaalde foto graag publiceren, maar kunnen de naam- en adresgegevens

Nadere informatie

Culture market. 29 > 30.08.2014 Nederlandse versie

Culture market. 29 > 30.08.2014 Nederlandse versie Culture market 29 > 30.08.2014 Nederlandse versie INHOUD 19.02.2014 presentatie inhoud deelneming organisatie BRUSSELS CREATIVE FORUM : een project voor Brussel presentatie CULTUREEL BORRELEN IN BRUSSEL

Nadere informatie

Inleiding. Patrick Bontinck CEO. Alain Hutchinson Voorzitter van de vzw visit.brussels

Inleiding. Patrick Bontinck CEO. Alain Hutchinson Voorzitter van de vzw visit.brussels Activiteitenverslag Inleiding 2014 werd in het kader van de regionalisering van het toerisme als een scharnierjaar aangekondigd. Het is ook een jaar van consolidatie geweest voor het toerisme in Brussel.

Nadere informatie

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien.

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien. 10 redenen om te virtualiseren Wat betekent virtualiseren? Met virtualisatie bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien.

Nadere informatie

Vreemde talen in Brusselse bedrijven

Vreemde talen in Brusselse bedrijven Samenvatting van het onderzoeksrapport: Vreemde talen in Brusselse bedrijven Dit onderzoek had als voornaamste doelstellingen: (1) het intern en extern taalgebruik van de Brusselse bedrijven en de daaruit

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land.

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Interview door Sandra Heuts en Cees Jorissen Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Egbert ten Cate is op het moment van dit gesprek zowel directeur van Bank Ten Cate & Cie als commissaris

Nadere informatie

Tarieven voor. het online aanbieden van radioprogramma s

Tarieven voor. het online aanbieden van radioprogramma s Tarieven voor radio-omroepen omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s 2014 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL. 2 EEN TOELATING VERKRIJGEN. 3 CONTACT OPNEMEN 3 ALGEMENE PRINCIPES 4 FM - UITZENDINGEN

Nadere informatie

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 ,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 Dit formulier dient in 5 exemplaren op papier + 1 elektronische versie te worden bezorgd

Nadere informatie

FORUM STRESS 29/10/04

FORUM STRESS 29/10/04 FORUM STRESS 29/10/04 FORUM STRESS F. Hostyn Frank Hostyn ; D.Brouhon 20.10.2004 29.10.2004 Doelstellingen Uitvoering van CAO 72 Uitbouw van een welzijnsbeleid Methode Verzamelen van informatie via verschillende

Nadere informatie