Technische Universiteit Eindhoven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Technische Universiteit Eindhoven"

Transcriptie

1 Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven Instellingstoets kwaliteitszorg 12 februari 2014

2

3 Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven Instellingstoets kwaliteitszorg 12 februari 2014 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 3

4 Inhoud

5 1 Samenvattend advies 6 2 Verantwoording Samenstelling van de auditcommissie Werkwijze van de commissie Voorbereiding eerste locatiebezoek Eerste locatiebezoek: verkenning Voorbereiding tweede locatiebezoek Tweede locatiebezoek: verdieping Totstandkoming adviesrapport Opbouw van het adviesrapport en opzet van de hoofdstukken 13 3 Beschrijving van de instelling Algemene gegevens Profiel van de instelling Kengetallen Beoordeling per standaard Standaard 1: Visie op de kwaliteit van het onderwijs Standaard 2: Beleid Standaard 3: Resultaten Standaard 4: Verbeterbeleid Standaard 5: Organisatie- en beslissingstructuur 28 5 Adviezen ter verbetering 30 6 Overzicht van het advies 32 Bijlage 1: Samenstelling van de commissie 34 Bijlage 2: Programma s van de locatiebezoeken 36 Bijlage 3: Overzicht van de bestudeerde documenten 42 Bijlage 4: Lijst met afkortingen 46 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 5

6 Hoofdstuk 1 Samenvattend advies

7 In de periode waarin de instellingstoets kwaltiteitszorg bij de Technische Universiteit Eindhoven plaatsvond, bevond de instelling zich middenin een ingrijpend proces van onderwijsvernieuwingen. Het college van bestuur heeft met overtuiging gekozen voor een nieuw model van bacheloronderwijs, gebaseerd op het profiel van de ingenieur van de toekomst en de daarvan afgeleide visie op de kwaliteit van het onderwijs. Dit nieuwe onderwijsmodel wordt thans instellingsbreed geïmplementeerd. Het bacheloronderwijs is daartoe ondergebracht in het Bachelor College en in 2015 zal het vernieuwde masteronderwijs vorm krijgen in de Graduate School. In het academisch jaar is de eerste groep bachelorstudenten-nieuwe-stijl van start gegaan. De auditcommissie is tot de conclusie gekomen dat de instelling ook in de overgang naar de nieuwe situatie in control is van de kwaliteit van haar opleidingen en heeft diverse voorbeelden gezien van de wijze waarop zij haar in het verleden goed uitontwikkelde systeem van kwaliteitszorg onverkort in de nieuwe situatie toepast. De Technische Universiteit Eindhoven voldoet aan de vijf standaarden van het beoordelingskader van de NVAO voor de instellingstoets kwaliteitszorg. Hieronder worden de bevindingen en overwegingen kort weergegeven Standaard 1: Visie In de visie op de kwaliteit van het onderwijs staat het begrip ingenieur van de 21e eeuw centraal. De Technische Universiteit Eindhoven wil innovatieve, ondernemende en sociaal vaardige ingenieurs opleiden, voor wie technologie niet het enige is, maar die ook voorbereid zijn op de maatschappelijke context ervan. Belangrijk hierbij is dat er in het ingenieursprofiel overeenkomstig het Bèta Mentality-model verschillende accenten worden aangebracht, waardoor niet meer uitsluitend echte bèta s worden bediend. Het profiel is uitgewerkt in termen van ACQA-competenties (Academic Competences and Quality Assurance), die samen met de kerncompetentie ondernemendheid in al het bachelor- en masteronderwijs centraal staan. Ook voor de onderwijskwaliteit heeft de instelling gemeenschappelijke kenmerken benoemd waaraan alle opleidingen moeten voldoen. In de kwaliteitscultuur die de instelling voorstaat, zijn de verantwoordelijkheden daar belegd waar ze slagvaardig genomen kunnen worden. Er zijn centrale kaders maar daarbinnen is er vrijheid om te bewegen. Kleinschaligheid en korte communicatielijnen zijn andere aspecten van de kwaliteitscultuur. De auditcommissie concludeert dat de TU/e voldoet aan standaard 1. Er is sprake van een heldere visie op het ingenieursprofiel. De onderwijsvisie geeft goed aan hoe de instelling haar onderwijs wil vormgeven om dit profiel te realiseren. Deze visie wordt met overtuiging door het college van bestuur en met name door de rector uitgedragen en heeft geleid tot een groot draagvlak binnen de organisatie. Dit heeft ertoe bijgedragen dat de onderwijsvernieuwingen, die inmiddels gestalte hebben gekregen in het Bachelor College, voortvarend konden worden gerealiseerd. Verder heeft de commissie een kwaliteitscultuur waargenomen, waarvan met name de kleinschaligheid en het informele karakter ervan door alle betrokkenen positief worden gewaardeerd. De commissie is van mening dat de formele kant van de kwaliteitscultuur sterker kan worden aangezet. Standaard 2: Beleid De commissie is van oordeel dat de Technische Universiteit Eindhoven op alle voor deze standaard relevante beleidsonderdelen voldoet. De visie op de kwaliteit van het onderwijs is uitgewerkt in een onderwijsmodel waarbij, met name in het bacheloronderwijs, sprake is van onderwijseenheden van dezelfde grootte: disciplinaire vakken (wiskunde en natuurwetenschappen), vakken waarin ingenieurscompetenties centraal staan (modelleren en ontwerpen), vakken gericht op User, Society & Enterprise (USE) en vakken waarin studenten zich professionele vaardigheden eigen maken. Het zwaartepunt ligt evenwel bij de disciplinaire basis van de opleiding. Verder bevatten de programma s keuzemogelijkheden waarmee studenten eigen accenten kunnen aanbrengen in hun studie. Dit model zal ook ten grondslag liggen aan het vernieuwde masteronderwijs. De commissie vindt het onderwijsbeleid adequaat maar ze heeft tevens geconstateerd dat het nog niet overal naar wens wordt uitgevoerd. Uit eigen evaluaties van de instelling blijkt echter dat gesignaleerde knelpunten nu reeds worden opgepakt. De commissie vraagt wel aandacht voor de aansluiting van de bacheloropleidingen op de nog te vernieuwen masteropleidingen. Hoewel de contouren hiervan langzamerhand zichtbaar worden, is het advies om met voorrang de nieuwe afstudeercriteria van de masteropleidingen uit te werken NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 7

8 opdat bachelorstudenten en docenten zich daar nu reeds op kunnen voorbereiden. In het vernieuwde onderwijsmodel moeten docenten meer activerende werkvormen gebruiken en krijgen zij ook taken als coach en/of mentor om studenten te begeleiden bij hun studieloopbaankeuzes. In het loopbaanbeleid is onderwijs nadrukkelijk benoemd als domein waarop wetenschappelijk personeel wordt beoordeeld. Docentprofessionalisering (met accent op de Basiskwalificatie Onderwijs) is dan ook een van de zwaartepunten van het human resources-beleid. Hoewel er op papier naar het oordeel van de commissie lage ambities zijn geformuleerd, heeft de commissie vastgesteld dat er in de praktijk met grote voortvarendheid aan wordt gewerkt en dat streefcijfers ruimschoots overschreden worden. Het instellingsbreed monitoren van de werkdruk, die ook de komende jaren nog groot zal zijn, is echter een aandachtspunt. Ook het voorzieningenbeleid is gericht op de realisatie van de onderwijsvernieuwingen. De commissie waardeert de wijze waarop het financieel beleid, het huisvestingsbeleid en het ict-beleid zijn afgeleid van de nieuwe onderwijsvisie en de daaruit voortvloeiende onderwijsvernieuwingen. In het nieuwe allocatiemodel heeft onderwijs een prominente plek gekregen; faculteiten kunnen voor onderwijsvernieuwing financiering aanvragen uit centrale middelen. Het vernieuwde bibliotheekgebouw MetaForum ademt nu reeds de sfeer die nodig is voor de krachtige leeromgeving die de instelling wil realiseren. De instelling voert actief beleid om het onderwijs elektronisch te verrijken. De supportstructuur voor managementinformatie is in de basis aanwezig maar heeft naar het oordeel van de commissie nog veel aandacht nodig. Het beleid ten aanzien van studenten met een functiebeperking voldoet, zo heeft de commissie vastgesteld, maar in de uitvoering zijn wel verbeteringen nodig. TU/e dient het beleid voor studenten met een functiebeperking nog wel in één lijn te brengen met het vernieuwde onderwijsbeleid. Onderzoek is vanouds uitstekend verankerd in het bacheloren masteronderwijs. Onderzoek zit als het ware in de haarvaten van de instelling en is dan ook niet los te denken van het onderwijs. De verwevenheid van het onderwijs met het (internationale) beroepenveld en het vakgebied is dankzij individuele medewerkers en opleidingen in orde, maar zoals de TU/e zelf aangeeft is het nodig om die verwevenheid ook op facultair en instellingsniveau verder gestalte te geven. Standaard 3: Resultaten De kwaliteitszorg als geheel wordt omschreven als een complex systeem met terugkoppelcycli op verschillende niveaus, tijdschalen en aspecten van het onderwijs. De instelling maakt voor de onderwijskwaliteit gebruik van diverse interne en externe meet- en evaluatie-instrumenten. Dit instrumentarium is met de invoering van het Bachelor College sterk uitgebreid. Behalve in schriftelijke enquêtes wordt er in talrijke kwaliteitspanels en informele overleggroepen feedback gevraagd van de studenten. Dit gebeurt op alle organisatie- en bestuursniveaus. De formulering van de ACQA-competenties heeft ervoor gezorgd dat er een vocabularium voor handen is waarmee ook kan worden gemeten in hoeverre studenten beantwoorden aan het beoogde ingenieursprofiel. Naar het oordeel van de commissie voldoet de Technische Universiteit Eindhoven aan de eisen van deze standaard en beschikt de instelling over een werkend systeem van in- en externe evaluaties. De commissie heeft vastgesteld dat dit systeem ook voor de transitie naar het Bachelor College goed functioneerde en dat dit onverkort wordt doorgezet in het nieuw vormgegeven onderwijs. De informatie over de kwaliteit van vakken en opleidingen wordt nu wel meer geüniformeerd waardoor die informatie ook op een hoger geaggregeerd niveau inzichtelijk is. De auditcommissie waardeert de centrale rol die de Centrale Commissie Kwaliteitszorg Onderwijs (CCKO) in de kwaliteitszorg heeft, maar constateert tevens dat die rol thans alleen wat de monitoring betreft goed is ingevuld. Aan auditing en control wordt nog nauwelijks aandacht gegeven. Standaard 4: Verbeterbeleid De auditcommissie heeft vastgesteld dat de Technische Universiteit Eindhoven een actief verbeterbeleid voert op opleidingsniveau, faculteitsniveau en instellingsniveau. Verbeteracties vloeien voort uit de resultaten van de ingezette meet- en evaluatie-instrumenten. Een bevestiging hiervan is de onderwijsvernieuwing zelf: maatschappelijke verkenningen en analyses van instroom en rendementen hebben geleid tot een nieuw ingenieursprofiel waarvan onderwijsvisie en onderwijsbeleid rechtstreeks zijn afgeleid. De commissie heeft vastgesteld dat deze transitie volgens een strak tijdschema wordt geïmplementeerd en dat de resultaten ervan nauwlettend worden gemonitord. Voor de USE-vakken bijvoorbeeld en het gemeenschappelijke basisvak Calculus is direct na een kritische evaluatie gekozen voor een aangepaste invulling. De omvang en ingrijpendheid van de transitie is echter dusdanig dat relatief kleine verbeterpunten soms lang blijven liggen. Als voorbeeld noemt de commissie het toetsbeleid, 8 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven

9 dat ondanks het belang ervan op centraal én decentraal niveau relatief laat is opgepakt. Standaard 5: Organisatie- en beslisstructuur De Technische Universiteit Eindhoven heeft gekozen voor een gematrificeerde governancestructuur met als kern de traditionele facultaire structuur en daarnaast het Bachelor College en de Graduate School als nieuwe organisatie-eenheden. In dit hybride model zijn de decanen en hun faculteitsbestuur formeel eindverantwoordelijk voor het onderwijs en zijn de deans van het Bachelor College, respectievelijk de Graduate School onder rechtstreeks mandaat van het college van bestuur belast met onder meer de kwaliteitszorg van het onderwijs. De bevoegdheden en verantwoordelijkheden van decanen, deans en college van bestuur zijn voor alle interne partijen helder, zo heeft de commissie vastgesteld. De structuur leidt niet tot deadlocks en blijkt alleszins effectief. Echter voor de buitenstaander kost het enige moeite om een goed zicht op de governancestructuur te ontwikkelen. Zo is het aantal formele en informele adviesorganen dusdanig, dat de route naar de besluitvorming soms diffuus is. De commissie heeft dan ook een grote beleids- en bestuursdrukte waargenomen. Die is weliswaar inherent aan de transitie, maar de commissie adviseert hierop alert te zijn. In het verlengde van wat over de kwaliteitscultuur is gezegd pleit ze voor formele vastlegging van besluiten en afspraken. Vooral de relatie tussen college van bestuur en faculteiten wint aan kracht wanneer er sprake is van een aansturing door het college op basis van heldere formele afspraken. Dit alles laat onverlet dat de commissie grote waardering heeft voor de wijze waarop de inspraak van medewerkers en studenten binnen de organisatie is geregeld. Geheel eigen aan diezelfde kwaliteitscultuur beperkt de medezeggenschap zich niet tot de formele overlegstructuren. Alle bestuurslagen vragen actief ook in informele overleggen om feedback op de kwaliteit van het onderwijs. Den Haag, 12 februari 2014 Namens de commissie ter beoordeling van de Technische Universiteit Eindhoven prof. dr. ir. C.A.M. Mouwen (voorzitter) mw. dr. M. van Vliet (secretaris) NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 9

10 Hoofdstuk 2 Verantwoording

11 2.1 Samenstelling van de auditcommissie De auditcommissie is als volgt samengesteld: > > prof. dr. ir. C.A.M. (Kees) Mouwen (voorzitter), voormalig collegelid van de Universiteit van Tilburg; voormalig hoogleraar-directeur van het Centrum voor het Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming bij de TiasNimbas Business School. > > mr. J.W. (Jan Willem) Weck (lid), voormalig directeur-generaal op diverse ministeries en voormalig waarnemend inspecteurgeneraal voor de Gezondheidszorg. > > prof. dr. ir. L. (Ludo) Froyen (lid), gewoon hoogleraar en voormalig decaan faculteit Ingenieurswetenschappen, departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven. > > mw. N. (Nienke) Bach Kolling (student-lid), bachelorstudent Onderwijskunde aan de Universiteit Twente. De auditcommissie voldoet aan de eisen van de NVAO zoals die in het Beoordelingskader staan omschreven. De commissie beschikt over bestuurlijke deskundigheid, onderwijsdeskundigheid en auditdeskundigheid, is op de hoogte van ontwikkelingen in het hoger onderwijs in binnenen buitenland, en is gezaghebbend. Dit blijkt uit de cv s van de commissieleden, die in bijlage 1 zijn opgenomen. De auditcommissie is bijgestaan door drs. Henri Ponds, procescoördinator NVAO, en dr. Rietje van Vliet, extern secretaris. 2.2 Werkwijze van de commissie De commissie heeft haar werkzaamheden uitgevoerd in de periode september 2013 januari Op 15 oktober 2013 is de commissie voor het eerst bij elkaar geweest voor een voorbereidende bespreking. Tijdens het eerste bezoek aan de instelling, op 16 en 17 oktober 2013, werden verkennende gesprekken gevoerd. Het tweede bezoek was bestemd voor verdere verdieping door middel van audit trails (op 10, 11 en 12 december 2013) Voorbereiding eerste locatiebezoek In de aanloopfase (september-oktober 2013) hebben de voorzitter en de procescoördinator het beoordelingssproces voorbereid (inclusief planning en samenstelling auditcommissie). In die periode is er veelvuldig contact geweest met de TU/e over de samenstelling van de gespreksgroepen. Dit heeft geresulteerd in de vaststelling van de data voor beide locatiebezoeken en de vaststelling van een definitief programma voor de eerste dag. De NVAO heeft voorts een accreditatieportret opgesteld. Dit portret bevat een overzicht van alle accreditatiebesluiten en -oordelen met betrekking tot de opleidingen van de TU/e gedurende de periode De NVAO heeft het portret vastgesteld, nadat eerst de TU/e in de gelegenheid is geweest het op feitelijke onjuistheden te controleren. Het portret is voorafgaand aan het eerste bezoek als achtergrondinformatie verspreid onder de leden van de auditcommissie. De auditcommissie heeft op 12 september 2013 de Kritische Reflectie, Instellingstoets 2013 ontvangen, die de TU/e diezelfde dag aan de NVAO ter beschikking heeft gesteld. Ook hebben de leden een account voor het hogeschoolnetwerk gekregen waarmee ze gedurende het hele proces digitaal toegang hadden tot de achterliggende beleidsnotities van de TU/e. Gedurende de locatiebezoeken is dit digitale informatiedossier aangevuld met de verslagen en notities waar de auditcommissie ter plaatse om heeft gevraagd. Een overzicht van de bestudeerde documenten is opgenomen in bijlage 3. Op dinsdag 15 oktober 2013 is de auditcommissie op de campus van de TU/e bijeengekomen voor het eerste vooroverleg. Na uitwisseling van de eerste indrukken over de Kritische Reflectie en de onderliggende documenten hebben de commissieleden per standaard van het Beoordelingskader de discussiepunten geïnventariseerd die zij tijdens het eerste locatiebezoek aan de orde gesteld wilden zien. Ook hebben zij concrete vragen geformuleerd die de commissie wilde stellen aan de representatieve vertegenwoordigingen van een aantal cruciale bestuurlijke gremia van de TU/e Eerste locatiebezoek: verkenning De audit is aansluitend op het eerste vooroverleg op 15 oktober gestart met een gesprek met afgevaardigden van de Raad van Toezicht van de TU/e. De overige gesprekken van het eerste locatiebezoek hebben plaatsgevonden op woensdag 16 en donderdag 17 oktober NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 11

12 De commissie heeft een serie verkennende gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de TU/e: het College van Bestuur (inclusief de secretaris), decanen van faculteiten, delegaties van het Bachelor College en de Graduate School, de personeelsgeleding en de studentengeleding van de Universiteitsraad, opleidingsdirecteuren, hoofden van stafdiensten, studenten (met en zonder functiebeperking), alumni en raden van advies. Eén student heeft op 8 oktober 2013 gereageerd op de oproep voor het open spreekuur; zijn opmerkingen heeft hij evenwel per ingebracht. Omdat geen andere studenten, docenten of stafleden zich hebben gemeld, is het spreekuur vervallen. Het definitieve programma en de samenstelling van de groepen gesprekspartners zijn weer gegeven in bijlage 2. Aan het slot van het eerste locatiebezoek heeft de commissie aan het College van Bestuur en de secretaris van de universiteit verslag uitgebracht van de eerste bevindingen. Daarbij zijn tevens de voorgenomen audit trails voor het tweede bezoek ter sprake gebracht. Gelet op haar bevindingen met betrekking tot de inrichting van het kwaliteitszorgsysteem en de ingrijpende transformatie door de invoering van het Bachelor College heeft de commissie gekozen voor de volgende trails: > > Verticale trail: onderzoek naar de werking van de interne kwaliteitszorg in de praktijk op alle niveaus van de instelling (audit trail 1). > > Horizontale trail: onderzoek naar het human resourcesbeleid, casu quo de docentprofessionalisering, in relatie tot het vernieuwde onderwijsbeleid (audit trail 2). > > Verticale trail: onderzoek naar de onderwijskwaliteit van de twee lopende cohorten van het Bachelor College en naar de aansluiting hiervan op de vernieuwde Graduate School (audit trail 3) Voorbereiding tweede locatiebezoek In de periode tussen de twee locatiebezoeken hebben de voorzitter van de commissie, de procescoördinator en vertegenwoordigers van de TU/e overleg gevoerd over de vaststelling van het definitieve programma, de gesprekspartners en de aan te leveren documentatie (zie hiervoor bijlage 2 en 3). In dit overleg is vastgesteld dat er in het onderzoek naar de interne kwaliteitszorg ook tijd wordt gereserveerd voor een tweede gesprek met het college van bestuur, deze keer samen met een afvaardiging van de Centrale Commissie Kwaliteitszorg Onderwijs (CCKO). In de hierboven genoemde horizontale trail naar de docentprofessionalisering worden gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van niet alleen een aantal geselecteerde faculteiten, maar ook van de centrale dienst Personeel en Organisatie. Verder vindt er in het kader van het onderzoek naar de invoering van het Bachelor College en de Graduate School een derde gesprek plaats met het college van bestuur, samen met de deans van beide genoemde organisatie-eenheden. Op 28 november 2013 hebben de commissieleden aanvullende documentatie voor de audit trails ontvangen, die eerder door de TU/e aan de NVAO ter beschikking was gesteld. De documentatie is ook in digitale vorm ter inzage gegeven Tweede locatiebezoek: verdieping Tijdens het tweede bezoek aan de instelling, van 10 tot en met 12 december 2013, heeft de commissie de volgende diepteonderzoeken uitgevoerd: > > Audit trail 1 Interne kwaliteitszorg. Deze verticale trail heeft plaatsgevonden binnen de faculteit Biomedische Technologie (BMT), waarbij de commissie zich enerzijds heeft gericht op de werking van de interne kwaliteitszorg vanuit het centrale niveau, via de faculteit naar de opleidingsdirecteur en het docentniveau, en anderzijds op de werking in omgekeerde richting. Het onderzoek betrof de kwaliteitszorg in de huidige en de toekomstige organisatie- en beslissingsstructuur. > > Audit trail 2 Docentprofessionalisering. Deze horizontale trail heeft plaatsgevonden bij de faculteiten Werktuigbouwkunde, Biomedische Technologie, Wiskunde & Informatica, en Bouwkunde. De commissie heeft voor deze faculteiten gekozen omdat ze met elkaar een goede afspiegeling zijn van het onderwijsportfolio van de TU/e: variërend van een traditionele ingenieursfaculteit tot een faculteit die zich meer concentreert op ontwerpend onderzoek. > > Audit trail 3 Bachelor College. Voor deze verticale trail is de faculteit Werktuigbouwkunde geselecteerd omdat deze traditionele ingenieursopleidingen aanbiedt die representatief zijn voor een belangrijk deel van de TU/e. In deze trail is niet alleen de onderwijskwaliteit van het Bachelor College onderzocht, maar ook heeft de commissie gevraagd of de huidige twee cohorten van het Bachelor College al voldoende inzicht hebben in de opzet van de Graduate School. Ook heeft de commissie de wijze onderzocht waarop de afbouw van oude curricula geborgd is. 12 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven

13 Ter afronding van het bezoek zijn de voorlopige uitkomsten van de toetsing in hoofdlijnen teruggekoppeld naar het college van bestuur, decanen van de bezochte faculteiten, deans van het Bachelor College en de Graduate School, en andere betrokkenen bij de instellingstoets Totstandkoming adviesrapport De secretaris heeft op basis van de bestudeerde documenten, de gevoerde gesprekken en de voorlopige conclusies tijdens het afsluitend beraad een eerste conceptversie van het rapport opgesteld. Deze versie is aan de commissieleden voorgelegd en door hen van commentaar voorzien. Hierna heeft de commissievoorzitter de voorlopige versie van het adviesrapport vastgesteld. Het rapport sluit af met een samenvattende tabel van de oordelen over de kwaliteitszorg van de instelling. Het rapport bevat verder vier bijlagen met: 1. Informatie over de samenstelling van de commissie. 2. Het programma van de locatiebezoeken. 3. Een overzicht van de bestudeerde documenten. 4. Een lijst met afkortingen. Op 22 januari 2014 heeft de instelling de voorlopige versie van het adviesrapport ontvangen en in het kader van de hoor- en wederhoorprocedure de gelegenheid gekregen voorstellen te doen voor correcties van feitelijke aard. De TU/e heeft hiervan op 6 februari 2014 gebruik gemaakt. De voorgestelde wijzigingen zijn teruggekoppeld aan de commissieleden. Op 12 februari 2014 heeft de commissievoorzitter tot slot de definitieve versie vastgesteld, waarna het adviesrapport is aangeboden aan het bestuur van de NVAO. 2.3 Opbouw van het adviesrapport en opzet van de hoofdstukken Hoofdstuk 3 bevat algemene informatie over de TU/e plus een aantal kengetallen. Vervolgens geeft de commissie in hoofdstuk 4 haar oordeel over de kwaliteitszorg van de instelling per standaard van het beoordelingskader. Bij elke standaard worden de bevindingen opgesomd en vervolgens de overwegingen van de commissie gegeven. De bevindingen naar aanleiding van de audit trails dienen hierbij steeds als casuïstische evidentie voor de wijze waarop het kwaliteitszorgsysteem als geheel functioneert binnen de TU/e. Het gaat daarbij dus niet om een beoordeling van de in de audit trails betrokken opleidingen of programma s, maar om bepaalde aspecten daarvan op basis waarvan de commissie heeft kunnen nagaan of de instelling in control is. In hoofdstuk 5 zijn adviezen ter verbetering van het kwaliteitszorgsysteem opgenomen. NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 13

14 Hoofdstuk 3 Beschrijving van de instelling

15 3.1 Algemene gegevens Land Instelling Vestigingsplaats Status van de instelling Nederland Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) Eindhoven Bekostigd 3.2 Profiel van de instelling De TU/e is een onderzoeksgedreven en ontwerpgerichte technologie-universiteit. Ze is in 1956 gesticht als Technische Hogeschool Eindhoven. Halverwege de jaren tachtig werd de huidige naam Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) geïntroduceerd. De TU/e bestaat uit negen faculteiten, elk met eigen onderwijs en expertise: > > Biomedische Technologie (BMT) > > Electrical Engineering (EE) > > Industrial Engineering & Innovation Sciences (IE&IS) > > Technische Natuurkunde (TN) > > Wiskunde & Informatica (W&I) > > Bouwkunde (B) > > Industrial Design (ID) > > Scheikundige Technologie (ST) > > Werktuigbouwkunde (W) Wat het onderzoek betreft kent de TU/e blijkens het Jaarverslag 2012 vier onderzoeksinstituten; daarnaast is ze penvoerder van een aantal door de KNAW erkende onderzoeksscholen en onderzoeksinstituten. De onderzoeks- en valorisatieprogramma s van de TU/e richten zich op de drie Strategic Areas: Energy, Health en Smart Mobility. Profilering De instelling profileert zich als een internationaal vooraanstaande, in science & technology gespecialiseerde universiteit, die met kwalitatief hoogwaardig onderwijs en onderzoek bijdraagt aan de vooruitgang van de technische wetenschappen, de ontwikkeling van technologische innovaties, en daarmee aan de oplossing van grote maatschappelijke vraagstukken en de groei van welvaart en welzijn. Als zodanig is de TU/e, aldus de Kritische Reflectie, dé motor van de regionale kenniseconomie. De instelling profileert zich als de universiteit waar innovatie begint: Where innovation starts. Strategische allianties De TU/e vormt samen met de Technische Universiteit Delft en de Universiteit Twente de 3TU.Federatie. Het doel is om door onderlinge afstemming en samenwerking de concurrentiepositie en reputatie van de Nederlandse technische universiteiten en van het Nederlandse technologiedomein in de wereld te versterken. Zo bevat het assortiment van de TU/e vijf masteropleidingen die in 3TU-verband gezamenlijk worden verzorgd. Daarnaast verzorgt de TU/e elf postacademische opleidingen tot technologisch ontwerper onder de vlag van 3TU.School for Technological Design, Stan Ackermans Institute. Verder werkt de TU/e als preferred partner samen met de Universiteit Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht met als doel om op basis van onderlinge complementariteit elkaars positie te versterken. Daarbij richten zij zich op wetenschappelijk én maatschappelijk belangrijke gebieden waarop zij elkaar aanvullen. Een uitvloeisel van deze alliantie is de multidisciplinaire mastertrack Regenerative Medicine and Technology, die samen met de faculteit Geneeskunde van de Universiteit Utrecht wordt aangeboden. Een vergelijkbare samenwerking is er ten behoeve van de master Medical Engineering. Deze wordt verzorgd samen met Universiteit Maastricht en het Maastricht Universitair Medisch Centrum. Andere samenwerkingspartners zijn onder meer Tilburg University (ten behoeve van het Brabant Center of Entrepreneurship) en Radboud Universiteit Nijmegen (bijvoorbeeld op het onderzoeksgebied organische chemie). Ter verbetering van de aansluiting van het hbo op het wetenschappelijk onderwijs wordt met drie hogescholen samengewerkt: Fontys Hogescholen, Avans Hogeschool en de Design Academy Eindhoven. Internationale samenwerking De TU/e werkt samen met een groot aantal buitenlandse instellingen voor hoger onderwijs: nu eens op instellingsniveau, dan weer op faculteitsniveau of op het niveau van een individuele opleiding. Van alle bacheloropleidingen worden zeven majors in het Engels aangeboden; vrijwel alle masteropleidingen zijn Engelstalig. In 2012 had blijkens het Jaarverslag 3 procent van de bachelorstudenten en 18 procent van de masterstudenten een buitenlandse nationaliteit. De instelling heeft enkele doellanden geselecteerd die zich wat de publiek-private samenwerking betreft bevinden in NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 15

16 ecosystemen die te vergelijken zijn met de Brainport Regio Eindhoven. In het bijzonder noemt de TU/e de samenwerking met instellingen in China en Brazilië. Voorts maakt de TU/e deel uit van de alliantie EuroTech Universities die onder andere een gezamenlijke European Graduate School for Sustainable Energy Technology onder haar hoede heeft. Ook participeert de TU/e in het Consortium Linking Universities of Sciences and Technology for Education and Research (Cluster) en de Conference of European Schools for Advanced Engineering Education and Research (Cesaer). 3.3 Kengetallen 2012 Studentenaantallen Totaal aantal studenten Bachelorstudenten Masterstudenten Buitenlandse studenten (bachelor resp. master) Vrouwelijke studenten (bachelor resp. master) resp. 18% 20 resp. 19% Initiële opleidingen Bacheloropleidingen Masteropleidingen Verleende diploma s in 2012 BSc MSc Personeel Personeelsomvang (fte) Aantal personeelsleden Verhouding WP/OBP ,79 Financiën Totaal budget 2012 ( x 1.000) Solvabiliteitsratio Totaal begroot budget 2013 ( x 1.000) 305,2 0,36 299,5 Bron: Jaarverslag 2012 (TU/e, april 2013). 16 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven

17 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 17

18 Hoofdstuk 4 Beoordeling per standaard

19 4.1 Standaard 1: Visie op de kwaliteit van het onderwijs De instelling beschikt over een breed gedragen visie op de kwaliteit van haar onderwijs en op het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur. A. Bevindingen De TU/e heeft in haar visie op de kwaliteit van het onderwijs het begrip ingenieur van de 21e eeuw centraal gesteld. Hieraan is een grondige analyse voorafgegaan. Het college van bestuur stelt nadrukkelijk dat er wordt ingezet op innovatieve, ondernemende en sociaal vaardige ingenieurs, voor wie technologie niet het enige is, maar die ook voorbereid zijn op de maatschappelijke context ervan. Daarbij doelt men op de verschillende bètatypes die in het zgn. Bèta Mentality-model worden onderscheiden: bètatechnici, carrièrebèta s, mensgerichte generalisten en non-bèta s. Dit model is in 2010 op instigatie van het Platform Bèta Techniek ontwikkeld. Voor alle opleidingen geldt dat de ingenieurs die aan de TU/e zijn afgestudeerd, dienen te beschikken over de zeven Academic Competences and Quality Assurance (ACQA): (1) ze zijn kundig in een of meer wetenschappelijke disciplines, (2) bekwaam in onderzoeken en (3) bekwaam in ontwerpen, (4) ze benaderen zaken op wetenschappelijke wijze, (5) ze beschikken over intellectuele basisvaardigheden, (6) ze zijn bekwaam in samenwerken en communiceren en (7) ze houden rekening met de temporele en maatschappelijke context. De auditcommissie stelt op basis van de Kritische Reflectie vast dat deze ACQA-kerncompetenties samen met de toegevoegde kerncompetentie ondernemendheid het academisch ingenieursprofiel vormen, waar de TU/e in haar onderwijs naar toewerkt. In haar visie op de onderwijskwaliteit heeft de TU/e tevens componenten opgenomen die met de vormgeving van het onderwijs te maken hebben. De programma s dienen studeerbaar te zijn en studenten ruime keuzemogelijkheden te bieden. De TU/e geeft deze keuzeonderdelen de motto s Design your own study (bacheloropleidingen) en Shape your own career (masteropleidingen) mee. Studenten krijgen bij de invulling van deze programmaonderdelen begeleiding. Omdat een actieve studiehouding een vereiste is voor alle studenten, wil de TU/e haar onderwijs dusdanig inrichten dat er een ambitieus studieklimaat heerst waarvoor een grote motivatie en een hoge inzet van studenten noodzakelijk zijn. Kritische succesfactoren voor het realiseren van een goede onderwijskwaliteit zijn volgens de instelling de vakinhoudelijke en didactische kwaliteit van de staf en onderwijsvoorzieningen die bij dit type onderwijs passen (variërend van de ict-infrastructuur en de campus tot en met het internationale netwerk voor studentmobiliteit). In de kwaliteitscultuur die de TU/e voorstaat, zijn de verantwoordelijkheden daar gelegd waar ze slagvaardig genomen kunnen worden. De primaire verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit ligt dan ook bij de faculteiten en hun wetenschappelijke staf. Voor faculteitsoverstijgende kwaliteitsaspecten, aldus de Kritische Reflectie, wordt centraal verantwoordelijkheid genomen. In deze collectieve verantwoordelijkheid leggen faculteiten periodiek verantwoording af aan het college van bestuur, terwijl opleidingsdirecteuren de kwaliteit bespreken met hun docenten. Een ander aspect van de kwaliteitscultuur is de vrijheid die faculteiten genieten, maar die zijn daarbij wel gehouden aan de centrale kaders. In het algemeen geldt dat vrijblijvendheid geen optie is, ook niet voor studenten. Een derde aspect betreft de kleinschaligheid van de organisatie en de korte lijnen tussen docenten, studenten en management (open deur-policy). Studenten en docenten hebben herhaald aangegeven hier veel prijs op te stellen. In de laatste plaats wijst de TU/e nadrukkelijk op de mogelijkheid om informeel best practices uit te wisselen. In diverse gespreksronden heeft de commissie vernomen dat er van deze intervisie-overleggen veelvuldig gebruik wordt gemaakt. B. Overwegingen Op basis van de gesprekken die de auditcommissie heeft gevoerd, constateert ze dat de TU/e een heldere visie heeft op haar positionering in het landschap van het hoger onderwijs. In de visie op de kwaliteit van het onderwijs speelt het profiel van de ingenieur van de toekomst een centrale rol. De commissie spreekt haar waardering uit voor het feit dat er aan het klassieke ingenieursprofiel een maatschappelijke component is toegevoegd, waardoor de instelling niet alleen het werkveld bedient maar ook een nieuwe instroom studenten genereert. Hoewel het sterk toegenomen aantal studenten niet rechtstreeks is toe te schrijven aan deze visie, is het vermoeden gerechtvaardigd dat de instelling de juiste weg heeft ingeslagen. De grotere diversiteit in de studentenpopulatie bevestigt dit vermoeden en ook de studenten zelf, met wie de commissie heeft gesproken, hebben zich hier positief over uitgelaten. Ook de diepgaande marktverkenningen en -analyses die ten grondslag liggen aan het profiel, zijn naar de mening van de commissie adequaat. Ze geven houvast aan het college van NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven 19

20 bestuur om zijn visie op het beoogde ingenieursprofiel met overtuiging uit te dragen. De rector speelt hierin, zo heeft de commissie waargenomen, een toonaangevende rol. De analyses hebben geleid tot een groot draagvlak binnen de organisatie. Ook de vertegenwoordigers van het werkveld met wie de commissie heeft gesproken, hebben aangegeven dat zij als lid van een facultaire raad van advies, ondanks hun aanvankelijke aarzeling, dit nieuwe ingenieursprofiel waardevol achten, vooral omdat studenten ook in staat worden gesteld eigen accenten daarin aan te brengen. De commissie heeft tevens met instemming kennis genomen van de manier waarop dit ingenieursprofiel op consequente wijze is uitgewerkt in een visie op de kwaliteit van het onderwijs. Deze onderwijsvisie ontleent haar kracht aan de vaststelling van ACQA-competenties, de wijze waarop rekening wordt gehouden met differentiatie in bètatypes, de begeleidings- en matchingsmogelijkheden en de krachtige leeromgeving die een actieve studiehouding mogelijk moet maken. Het samenspel van deze vier componenten functioneert als een kwaliteitsnorm voor de ingenieursopleidingen. Het heeft ertoe bijgedragen dat de onderwijsvernieuwingen, die inmiddels gestalte hebben gekregen in het Bachelor College, voort varend konden worden gerealiseerd. De visie op het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur vindt de commissie helder omschreven. De TU/e zet de bestaande kwaliteitscultuur voort maar heeft er door haar vernieuwde onderwijsvisie een extra dimensie aan gegeven. De kleinschaligheid van de organisatie wordt als een van de belangrijkste aspecten van die kwaliteitscultuur zeer gewaardeerd, door zowel docenten als studenten. De korte communicatielijnen, de korte planning- en controlcycli en de opendeurpolicy zijn een uitvloeisel van deze kleinschaligheid. De commissie wijst in dit verband wel op het risico dat de kleinschaligheid verdampt bij een sterk verhoogde studenteninstroom: al twee jaar achtereen is het aantal eerstejaars gegroeid met ruim tien procent. Dit neemt niet weg dat ze in diverse gespreksrondes heeft waargenomen dat de bestaande kwaliteitscultuur na de onderwijsvernieuwingen onverminderd is gehandhaafd en dat niet alleen de vernieuwingen als zodanig nauwgezet worden gemonitord maar ook de vorderingen van de studenten snel en secuur worden gevolgd. De instelling heeft naar het oordeel van de commissie een goede balans gevonden tussen een formele en informele kwaliteitscultuur. Met instemming heeft de commissie vastgesteld dat de centrale kaders nu strakker dan voorheen worden vormgegeven. Dat het daardoor in de organisatie her en der nog schuurt, aldus de Raad van Toezicht, is eigen aan het transitieproces. Niettemin verdient het aanbeveling om binnen alle bestuurs- en managementlagen de formele kant van de kwaliteitscultuur niet uit het oog te verliezen, om zo strakke aansturing vanwege de centrale kaders mogelijk te maken. Om die reden kan de commissie zich bijvoorbeeld vinden in het voornemen om te werken met geformaliseerde verslagleggingen volgens een vast format. Samenvattend oordeelt de commissie positief over de visie van de TU/e op de kwaliteit van het onderwijs en op het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur. De onderwijsvisie is op basis van grondige analyses tot stand gekomen en wordt met overtuiging uitgedragen. De commissie acht het een verdienste dat de stakeholders die aanvankelijk bezorgd waren over de kwaliteit van het vernieuwde onderwijs, de visie en de daaruit voortvloeiende onderwijshervormingen inmiddels volledig ondersteunen. De kwaliteitscultuur zoals de commissie die heeft waargenomen, is in alle opzichten adequaat. Wel heeft de commissie aangegeven dat de formele kant van de kwaliteitscultuur sterker kan worden. C. Oordeel De commissie is van oordeel dat de TU/e voldoet aan standaard 1, Visie op de kwaliteit van het onderwijs. 4.2 Standaard 2: Beleid De instelling beschikt over adequaat beleid om de visie op de kwaliteit van haar onderwijs te realiseren. Dit omvat in elk geval: beleid op het gebied van onderwijs, personeel, voorzieningen, toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten met een functiebeperking, verankering van onderzoek in het onderwijs, evenals de verwevenheid tussen onderwijs en het (internationale) beroepenveld en vakgebied. A. Bevindingen Diverse maatschappelijke ontwikkelingen, jarenlange tegenvallende studenteninstroom en lage rendementcijfers hebben bij de TU/e geleid tot de hierboven beschreven visie op de kwaliteit van het onderwijs. De Taskforce Redesign BSccurriculum heeft tot taak gekregen die visie aan te scherpen en te vertalen in een hernieuwd onderwijsbeleid. Na de eindrapportage in 2011 werd een begin gemaakt met de hervorming van het bacheloronderwijs. Sinds collegejaar zijn alle bacheloropleidingen ondergebracht in het Bachelor College. Ten tijde van het locatiebezoek van de auditcommissie is het tweede cohort studenten zojuist begonnen aan een 20 NVAO Adviesrapport Technische Universiteit Eindhoven

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs.

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. Jim Bergmans Inhoud presentatie Grote veranderingen in het TU/e bacheloronderwijs

Nadere informatie

Training examencommissies

Training examencommissies Training examencommissies N.a.v. midterm review instellingstoets kwaliteitszorg 5 maart 2015 Linda Verbeek 1 Voorstellen Drs Scheikunde (UU) MSc Onderwijskundig ontwerp en advisering (UU) Nu: Beleidsmedewerker

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

// IK DROOM VAN ROBOTS IN DE ZORG //

// IK DROOM VAN ROBOTS IN DE ZORG // TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN ROBOTS IN DE ZORG // Bachelor College PSYCHOLOGY & TECHNOLOGY* * Deze major is formeel onderdeel van de bacheloropleiding Technische Innovatiewetenschappen

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Situering van de Kwaliteitscode Afstemming op Europese referentiekaders De regie-pilots De uitgebreide instellingsreview In de periode 2015-2017 krijgen de universiteiten

Nadere informatie

Ik droom van robots in de zorg

Ik droom van robots in de zorg TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van robots in de zorg Bachelor College Psychology & Technology* * Deze major is formeel onderdeel van de bacheloropleiding Technische Innovatiewetenschappen

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

Ik droom van een wereld waarin iedereen elektrisch rijdt

Ik droom van een wereld waarin iedereen elektrisch rijdt TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van een wereld waarin iedereen elektrisch rijdt Bachelor College Sustainable Innovation* * Deze major is formeel onderdeel van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Het College van Bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven, TU/ e

Het College van Bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven, TU/ e Tec hnische Universiteit Univers ity of Technology Het College van Bestuur van de Technische Universiteit, TU/ e overwegende dat binnen het Bachelor College sprake is van faculteitsoverstijgend onderwijsactiviteiten,

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

// IK DROOM VAN EEN INNOVATIEF, EFFECTIEF MIDDEL TEGEN KANKER //

// IK DROOM VAN EEN INNOVATIEF, EFFECTIEF MIDDEL TEGEN KANKER // TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN INNOVATIEF, EFFECTIEF MIDDEL TEGEN KANKER // Bachelor College MEDISCHE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE* * Deze major is formeel onderdeel van de

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016. Ik droom van mensen genezen zonder te opereren. Bachelor College. Biomedische technologie

TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016. Ik droom van mensen genezen zonder te opereren. Bachelor College. Biomedische technologie TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van mensen genezen zonder te opereren Bachelor College Biomedische technologie // Ik droom van mensen genezen zonder te opereren // Elke Aarts, student

Nadere informatie

Science. De nieuwe bètabrede bacheloropleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen

Science. De nieuwe bètabrede bacheloropleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen Science De nieuwe bètabrede bacheloropleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen Waarom een brede natuurwetenschappelijke opleiding? Je krijgt een brede natuurwetenschappelijke basis met vakken uit de

Nadere informatie

(Format) Jaarverslag Examencommissie

(Format) Jaarverslag Examencommissie (Format) Jaarverslag Examencommissie Presentatie voor examencommissies Technische Universiteit Delft tijdens thematische lunchsessie OC Focus Datum : 20 januari 2015 Locatie : Cultuurcentrum, Pottenbakkerij

Nadere informatie

Ik droom van een innovatief, effectief middel tegen kanker

Ik droom van een innovatief, effectief middel tegen kanker TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van een innovatief, effectief middel tegen kanker Bachelor College en Technologie* *Deze major is formeel onderdeel van de bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

Ik droom van ouderen die met intelligente producten langer thuis kunnen wonen

Ik droom van ouderen die met intelligente producten langer thuis kunnen wonen TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van ouderen die met intelligente producten langer thuis kunnen wonen Bachelor College Industrial Design // Ik droom van ouderen die met intelligente

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016. Ik droom van een gebouwde omgeving waar mensen zich thuis voelen. Bachelor College

TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016. Ik droom van een gebouwde omgeving waar mensen zich thuis voelen. Bachelor College TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van een gebouwde omgeving waar mensen zich thuis voelen Bachelor College Bouwkunde // Ik droom van een gebouwde omgeving waar mensen zich thuis voelen

Nadere informatie

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Voor u ligt een nieuwe analyse Keuzegids 2015 d.d. 5-11-2014. Deze vernieuwde analyse is tot stand gekomen wegens een grote rectificatie op de Keuzegids 2015 d.d.

Nadere informatie

IK DROOM VAN ARCHITECTUUR MET MEERWAARDE VOOR DE KWALITEIT VAN LEVEN ARCHITECTURE, URBANISM & BUILDING SCIENCES. Bachelor College

IK DROOM VAN ARCHITECTUUR MET MEERWAARDE VOOR DE KWALITEIT VAN LEVEN ARCHITECTURE, URBANISM & BUILDING SCIENCES. Bachelor College TU/e Bachelor College Collegejaar 2016-2017 IK DROOM VAN ARCHITECTUUR MET MEERWAARDE VOOR DE KWALITEIT VAN LEVEN Bachelor College ARCHITECTURE, URBANISM & BUILDING SCIENCES // IK DROOM VAN ARCHITECTUUR

Nadere informatie

23 januari 2014 versie 0.2.

23 januari 2014 versie 0.2. Onderwijskwaliteit onze zorg (III) Rapportage interne audit kwaliteitszorg 2 januari 2014 versie 0.2. 1 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 2. Opzet derde interne audit... 5 2.1. Doelstelling en vraagstelling...

Nadere informatie

DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten. 11 maart 2014 RIB 2014/29. Voortgang en vervolgstappen Leerstoel C2C Universiteit Twente

DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten. 11 maart 2014 RIB 2014/29. Voortgang en vervolgstappen Leerstoel C2C Universiteit Twente zaak_id bericht_nummer Collegevoorstel bericht_id zaak_zaaknummer Ruimte en Economie Regnr B&W dd 11 maart 2014 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Innovatieve en excellente stad DT dd OR dd B&W

Nadere informatie

Topstructuur Faculteit Bètawetenschappen

Topstructuur Faculteit Bètawetenschappen Faculteitsraad Bètafaculteit ingekomen 15 mrt 2005 FRBF 05-014 Topstructuur Faculteit Bètawetenschappen Vastgesteld in gezamenlijk overleg tussen het college van bestuur en het federatiebestuur. 15 maart

Nadere informatie

Nota Universiteitsraad

Nota Universiteitsraad Nota Universiteitsraad UR nummer 15/073 Aan : College van Bestuur Van : Universiteitsraad Onderwerp : Engelse spreekvaardigheid van docenten Status : Ter bespreking Behandeling in : Commissie OOS, 9 juni

Nadere informatie

Where innovation starts. Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde

Where innovation starts. Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde Where innovation starts Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde TU/e Bachelor College De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) bundelt haar bacheloronderwijs in het Bachelor College. Als student

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden &

Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit Technische Natuurwetenschappen van de Technische Universiteit Delft Uitvoeringsregeling/Bijlage behorend bij de Onderwijs-

Nadere informatie

IK DROOM VAN MET TECHNOLOGIE SPORTERS NAAR EEN HOGER NIVEAU TILLEN

IK DROOM VAN MET TECHNOLOGIE SPORTERS NAAR EEN HOGER NIVEAU TILLEN TU/e Bachelor College Collegejaar 2016-2017 IK DROOM VAN MET TECHNOLOGIE SPORTERS NAAR EEN HOGER NIVEAU TILLEN Bachelor College INDUSTRIAL DESIGN // IK DROOM VAN... MET TECHNOLOGIE TOPSPORTERS NAAR EEN

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

Where innovation starts. Vakken eerste jaar Psychology & Technology

Where innovation starts. Vakken eerste jaar Psychology & Technology Where innovation starts Vakken eerste jaar Vakken eerste jaar In de major krijg je uiteenlopende vakken en projecten op het gebied van psychologie, techniek en onderzoeksmethoden. Daarnaast heb je binnen

Nadere informatie

and lt van de Open Universiteit Open Universiteit Nederland wo-master Business Process Management and lt (60 ECTS) 20 december 2012

and lt van de Open Universiteit Open Universiteit Nederland wo-master Business Process Management and lt (60 ECTS) 20 december 2012 s e accr e d tat eo rga nisat e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Business Process Management and lt van de Open Universiteit Nederland datum I 2 november

Nadere informatie

Onderwijskwaliteitszorg TU Delft: hoe past de NSE hierin?

Onderwijskwaliteitszorg TU Delft: hoe past de NSE hierin? Onderwijskwaliteitszorg TU Delft: hoe past de NSE hierin? Jenny Brakels Onderwijs & Studentenzaken Delft University of Technology TU Delft 2 Vakbekwaam samenwerkingsbereid gericht op de verdere ontwikkeling

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

besluit de Richtlijn Bachelor College, zoals die is vastgesteld op 5 april 2012 in te trekken en te vervangen door de

besluit de Richtlijn Bachelor College, zoals die is vastgesteld op 5 april 2012 in te trekken en te vervangen door de Het College van Bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), overwegende dat de Richtlijn TU/e Bachelor College dient te worden vervangen door een richtlijn, waarin ook de afspraken over het

Nadere informatie

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning. Ontwerp van accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Master of Science in de architectuur (master) van de Universiteit Antwerpen (na tijdelijke

Nadere informatie

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d.

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d. se a ccr editat eor ga ní sat e Besluit Besluit strekkende tot het toekennen van het bijzonder kenmerk Ondernemen aan de minor Sport Business lnnovatie van de hbo-bacheloropleiding Sport, Gezondheid en

Nadere informatie

De besturen van de faculteiten Technische Natuurkunde, Scheikundige Technologie en Wiskunde en Informatica:

De besturen van de faculteiten Technische Natuurkunde, Scheikundige Technologie en Wiskunde en Informatica: GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ex art. 9.15 lid I WHW ten behoeve van de universitaire lerarenopleidingen TUE De besturen van de faculteiten Technische Natuurkunde, Scheikundige Technologie en Wiskunde en

Nadere informatie

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit?

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit? Naam opleiding: Industrieel Ontwerpen Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen

Nadere informatie

Beoordelingskader instellingsreview hoger onderwijs Vlaanderen 1 ste Ronde. 2d r 2 de ronde

Beoordelingskader instellingsreview hoger onderwijs Vlaanderen 1 ste Ronde. 2d r 2 de ronde Beoordelingskader instellingsreview hoger onderwijs Vlaanderen 1 ste Ronde En 6 september 2013 2d r 2 de ronde Inhoud 1 Opzet 4 2 Onderwerpen instellingsreview 6 2.1 Onderwerp 1: visie en beleid 6 2.2

Nadere informatie

1.3.Bij installatie heeft de commissie de volgende leden: - - -

1.3.Bij installatie heeft de commissie de volgende leden: - - - Oorspronkelijke akkoord COR, CSR, De Nieuwe Universiteit (DNU), Humanities Rally (HR), Rethink UvA en de vakbonden zijn met het College van Bestuur (CvB) tot een akkoord gekomen aangaande het instellen

Nadere informatie

PROFIEL. Lid Raad van Toezicht profiel Onderwijs. Stichting Regio College Zaanstreek - Waterland

PROFIEL. Lid Raad van Toezicht profiel Onderwijs. Stichting Regio College Zaanstreek - Waterland PROFIEL Lid Raad van Toezicht profiel Onderwijs Stichting Regio College Zaanstreek - Waterland PublicSpirit drs. Marylin E.A. Demers Senior consultant Amersfoort, november 2015 Organisatie & context Het

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN GEBOUWDE OMGEVING WAAR MENSEN ZICH THUIS VOELEN // Bachelor College BOUWKUNDE

TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN GEBOUWDE OMGEVING WAAR MENSEN ZICH THUIS VOELEN // Bachelor College BOUWKUNDE TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN GEBOUWDE OMGEVING WAAR MENSEN ZICH THUIS VOELEN // Bachelor College BOUWKUNDE Alette Janssen, student Het eerste waar ik aan denk bij de major

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Jan Vijge. Maastricht University. Maastricht University. Tijdpad. Oriëntatie en. Wat zijn de BSC, kwetsbaar, wat zijn de risico s?

Jan Vijge. Maastricht University. Maastricht University. Tijdpad. Oriëntatie en. Wat zijn de BSC, kwetsbaar, wat zijn de risico s? Even voorstellen: Ervaringen instellingstoets Universiteit Maastricht Door Alexandra Rosenbach en Jan Vijge Alexandra Rosenbach Beleidsmedewerker Office Jan Vijge Internal auditor / intern organisatieadviseur

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit)

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) FUNCTIEPROFIEL Functies: Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) 1. ORGANISATIEBESCHRIJVING De Meerwegen scholengroep is een christelijke

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING

BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 3TU.Onderwijs (Masteropleiding) UITVOERINGSREGELING 2014-2015 Master of Science in Science Education and Communication (croho 68404) TECHNISCHE

Nadere informatie

Advies Rijksuniversiteit Groningen

Advies Rijksuniversiteit Groningen Advies Rijksuniversiteit Groningen De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Rijksuniversiteit Groningen (hierna RUG) dat het College van Bestuur van de RUG met

Nadere informatie

Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015. 23 april 2015

Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015. 23 april 2015 Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015 23 april 2015 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2508 CD The Hague The Netherlands T +31 (0)70 312 2300 info@nvao.net

Nadere informatie

Profiel. Universiteit Leiden. Vice-Rector Magnificus/lid college van bestuur

Profiel. Universiteit Leiden. Vice-Rector Magnificus/lid college van bestuur Profiel Universiteit Leiden Vice-Rector Magnificus/lid college van bestuur Universiteit Leiden Vice-Rector Magnificus/lid college van bestuur Universiteit Leiden De Universiteit Leiden is de oudste universiteit

Nadere informatie

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013 De OU kiest een nieuwe koers Lex Bijlsma 23 november 2013 Accreditatie en visitaties Bachelor Informatiekunde: gevisiteerd 4 april 2012 Accreditatie definitief 13 juni 2013 Master Software Engineering:

Nadere informatie

dat de Richtlijn TU/e Bachelor College dient te worden vervangen in verband met enkele wijzigingen binnen het Bachelor College,

dat de Richtlijn TU/e Bachelor College dient te worden vervangen in verband met enkele wijzigingen binnen het Bachelor College, Het College van Bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), overwegende dat de Richtlijn TU/e Bachelor College dient te worden vervangen in verband met enkele wijzigingen binnen het Bachelor

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

IK DROOM VAN HET ONTWIKKELEN VAN SLIMME MATERIALEN

IK DROOM VAN HET ONTWIKKELEN VAN SLIMME MATERIALEN TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 IK DROOM VAN HET ONTWIKKELEN VAN SLIMME MATERIALEN Bachelor College Scheikundige Technologie // Ik droom van een fabriek zonder CO 2 -uitstoot // Eveline Hermans,

Nadere informatie

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring Docenten van EWI, professioneel en altijd beter! Inhoud: 1. Doorstroomschema: waar sta ik? 2. Overzicht met verplicht en keuzeprogramma 3. Toelichting op elk onderdeel van het overzicht Docent met < 5

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING

BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 3TU.Onderwijs (Masteropleiding) UITVOERINGSREGELING 2014-2015 Master of Science in Science Education and Communication (croho 68404) TECHNISCHE

Nadere informatie

Dossier. Accreditatie. Studeren met een functiebeperking in de accreditatie van het hoger onderwijs

Dossier. Accreditatie. Studeren met een functiebeperking in de accreditatie van het hoger onderwijs Dossier Accreditatie Studeren met een functiebeperking in de accreditatie van het hoger onderwijs Lex Jansen handicap en + Anita studie, van Dossier Boxtel Accreditatie, december 2011 1 Samenvatting Het

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13500 1 september 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 13 augustus 2010, nr.

Nadere informatie

Geachte collega's, beste studenten,

Geachte collega's, beste studenten, College van Bestuur Geachte collega's, beste studenten, Na de hectische weken met de bezetting van het Bungehuis en het Maagdenhuis, hebben we een moment van bezinning ingelast. Wij hebben tijd genomen

Nadere informatie

Eindrapportage projectteam. Onderwijsorganisatie in de Science Faculteit

Eindrapportage projectteam. Onderwijsorganisatie in de Science Faculteit Faculteitsraad Faculteit Bètawetenschappen ingekomen 9 juni 2005 FRBF 05-033 Eindrapportage projectteam Onderwijsorganisatie in de Science Faculteit Concept: 11 mei 2005 1 Algemeen In deze eindrapportage

Nadere informatie

Adviesrapport. Universiteit Leiden. Instellingstoets kwaliteitszorg 24 mei 2013

Adviesrapport. Universiteit Leiden. Instellingstoets kwaliteitszorg 24 mei 2013 Adviesrapport Universiteit Leiden Instellingstoets kwaliteitszorg 24 mei 2013 Adviesrapport Universiteit Leiden Instellingstoets kwaliteitszorg 24 mei 2013 NVAO Adviesrapport Universiteit Leiden 3 Inhoud

Nadere informatie

Advies Technische Universiteit Delft

Advies Technische Universiteit Delft Advies Technische Universiteit Delft De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Technische Universiteit Delft (hierna TUD) dat het College van Bestuur met zijn brieven

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Ik inspireer jongeren

Ik inspireer jongeren GRADUATE SCHOOL 2015-2016 Ik inspireer jongeren Graduate program Science Education and Communication * This major is formally part of the Computer Science & Engineering Bachelor program Graduate program

Nadere informatie

IK DROOM VAN HET 3D-PRINTEN VAN HEEL KLEINE METALEN VOORWERPEN

IK DROOM VAN HET 3D-PRINTEN VAN HEEL KLEINE METALEN VOORWERPEN TU/e Bachelor College Collegejaar 2016-2017 IK DROOM VAN HET 3D-PRINTEN VAN HEEL KLEINE METALEN VOORWERPEN Bachelor College WERKTUIGBOUWKUNDE // IK DROOM VAN HET 3D-PRINTEN VAN HEEL KLEINE METALEN VOORWERPEN

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Bevragingslast beperken en toezicht verrijken Context

Bevragingslast beperken en toezicht verrijken Context Docenten en medewerkers in het hoger onderwijs hebben te maken met veel vormen van interne en externe verantwoording; dat belast het primaire proces. Kan het misschien anders zo vroegen de Inspectie van

Nadere informatie

TOETSINGSKADER INNOVATIEPLANNEN LERARENOPLEIDINGEN HB0 1999-2004

TOETSINGSKADER INNOVATIEPLANNEN LERARENOPLEIDINGEN HB0 1999-2004 TOETSINGSKADER INNOVATIEPLANNEN LERARENOPLEIDINGEN HB0 1999-2004 De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, ingesteld bij wet van 15 mei 1997 (de Wet op de Onderwijsraad). De Raad adviseert,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 819 Tijdelijke regels betreffende experimenten in het hoger onderwijs op het gebied van vooropleidingseisen aan en selectie van aanstaande studenten

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING

BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING BIJLAGE 1 BIJ 3TU.ONDERWIJS ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 3TU.Onderwijs (Masteropleiding) UITVOERINGSREGELING 2015-2016 Master of Science in Science Education and Communication (croho 68404) VERSIE UNIVERSITEIT

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016. Ik droom van duurzame energie die altijd en overal beschikbaar is. Bachelor College

TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016. Ik droom van duurzame energie die altijd en overal beschikbaar is. Bachelor College TU/e Bachelor College Collegejaar 2015-2016 Ik droom van duurzame energie die altijd en overal beschikbaar is Bachelor College Electrical Engineering // Ik droom van duurzame energie die altijd en overal

Nadere informatie

1. Doelstelling Vormgeven van structurele bachelorsamenwerking tussen de negen (Technische) Wiskunde opleidingen in Nederland.

1. Doelstelling Vormgeven van structurele bachelorsamenwerking tussen de negen (Technische) Wiskunde opleidingen in Nederland. WISKUNDE ICAB jaarplan 2011/12 Algemeen deel 1. Doelstelling Vormgeven van structurele bachelorsamenwerking tussen de negen (Technische) Wiskunde opleidingen in Nederland. Achtergrond De opleidingen wiskunde

Nadere informatie

Werkhypothese AFS BSc-portefeuille september 2013

Werkhypothese AFS BSc-portefeuille september 2013 Werkhypothese AFS BSc-portefeuille september 2013 Toelichting bij Overzicht Herstructurering van het onderwijsaanbod en de veranderingen in en rond de bachelorprogramma s wordt gefaseerd naar tijd en type

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald)

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald) CURRICULUM VITAE IRIS VAN DE KAMP PERSONALIA Naam Roepnaam Adres I.N. van de Kamp Iris Trompstraat 14 7311 HV Apeldoorn Telefoon Email Geb. datum 06 47214907 info@irisvandekamp.nl 28111971 OPLEIDINGEN

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 32957 30 september 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 21 september 2015, nr. HO&S/805204,

Nadere informatie

Beoordelingskader. Advies panel. Gegevens. Variant. 30 mei2012 3 juli 2012. Datum locatiebezoek Datum paneladvies

Beoordelingskader. Advies panel. Gegevens. Variant. 30 mei2012 3 juli 2012. Datum locatiebezoek Datum paneladvies Besluit strekkende tot een beoordeling positief onder voorwaarden van een aanvraeg toets nieuwe opleiding van de opleiding hbo-master Advanced Health lnformatics Practice van de Hogeschool lnholland datum

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN TOPFUNCTIE BIJ EEN MULTINATIONAL // Bachelor College TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE

TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN TOPFUNCTIE BIJ EEN MULTINATIONAL // Bachelor College TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE TU/e Bachelor College Instroom 2014-2015 // IK DROOM VAN EEN TOPFUNCTIE BIJ EEN MULTINATIONAL // Bachelor College TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE // Zo n opdracht is een prachtige combi van bedrijfskunde, wiskunde

Nadere informatie

profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht

profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht profiel Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht Open Universiteit Voorzitter en leden raad van toezicht Organisatie De Open Universiteit (OU), opgericht in 1984, is de jongste universiteit

Nadere informatie

Reglement Honours Academy Universiteit Leiden HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN

Reglement Honours Academy Universiteit Leiden HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN Reglement Honours Academy Universiteit Leiden HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN Artikel 1. Begripsbepalingen 1. In dit reglement wordt verstaan onder: a. adviesraad: de Adviesraad van de Honours Academy zoals nader

Nadere informatie

Beleidsmedewerker Onderwijs

Beleidsmedewerker Onderwijs Horizon College Beleidsmedewerker Onderwijs Sector BMO Alkmaar C70) Afdeling Communicatie en Onderwijs (C&O) Contract: Vervanging wegens zwangerschapsverlof Periode: 1 mei 2015 tot 1 oktober 2015 Omvang:

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Dramaturgie. Paragraaf 1 Algemene bepalingen. art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Dramaturgie. Paragraaf 1 Algemene bepalingen. art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling [60717] Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Dramaturgie Paragraaf 1 Algemene bepalingen art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling Deze regeling is van toepassing op het onderwijs en

Nadere informatie

Science De bètabrede opleiding van de Radboud Universiteit

Science De bètabrede opleiding van de Radboud Universiteit Science De bètabrede opleiding van de Radboud Universiteit 7 november 2015 Bètabreed - waarom zou ik bètabreed gaan? Multidisciplinair combineer vakgebieden: Behoefte bij bedrijfsleven en in onderzoek:

Nadere informatie

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam Alice van de Vooren en Gerard Baars Risbo, Erasmus Universiteit Rotterdam Versterking onderwijscarriere EUR EUR-speerpunt:

Nadere informatie

Kader Toets Nieuwe Opleiding. - Vlaanderen 2015-2021

Kader Toets Nieuwe Opleiding. - Vlaanderen 2015-2021 Kader Toets Nieuwe Opleiding - Vlaanderen 2015-2021 28 mei 2015 Pagina 2 van 13 Inhoud 1 Opzet 5 2 Beoordelingskader 6 3 Beoordelingsschaal en beslisregel 7 4 Samenstelling van de visitatiecommissie 8

Nadere informatie

IK DROOM VAN... MILJOENENBESPARINGEN DOOR HET OPTIMALISEREN VAN BEDRIJFSPROCESSEN

IK DROOM VAN... MILJOENENBESPARINGEN DOOR HET OPTIMALISEREN VAN BEDRIJFSPROCESSEN TU/e Bachelor College Collegejaar 2016-2017 IK DROOM VAN... MILJOENENBESPARINGEN DOOR HET OPTIMALISEREN VAN BEDRIJFSPROCESSEN Bachelor College TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE // IK DROOM VAN... MILJOENENBESPARINGEN

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen ,nvao w nederlands - u/aamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen datum 30 juni

Nadere informatie

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam m a o r nederlands - v/aamse accreditatieorganisatie es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam datum

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Titel in het Engels: Administrative Law Publiekrecht, sectie Bestuursrecht (in oprichting)

Titel in het Engels: Administrative Law Publiekrecht, sectie Bestuursrecht (in oprichting) Structuurrapport Leerstoel Bestuursrecht 1 Algemene informatie Titel: Bestuursrecht Titel in het Engels: Administrative Law Afdeling: Publiekrecht, sectie Bestuursrecht (in oprichting) Omvang: 1.0 fte

Nadere informatie

Borging kwaliteit en functioneren examencommissies

Borging kwaliteit en functioneren examencommissies Borging kwaliteit en functioneren examencommissies Wageningen University 20 mei 2015, Prof. Dr. Martin Kropff Rapport Verdere Versterking Aanleidingen voor mijn verhaal:! Rapport onderwijsinspectie Vraag:

Nadere informatie

Milieuwetenschappen in Leiden

Milieuwetenschappen in Leiden Milieuwetenschappen in Leiden Combineer je opleiding met milieu en duurzaamheid leiden.edu.nl Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Waarom milieu en duurzaamheid? Thema s als gezondheid, armoedebeschrijving,

Nadere informatie