Prinses Aiko. Auteurs: Josephine Schreibers & Dirk Moelants

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Prinses Aiko. Auteurs: Josephine Schreibers & Dirk Moelants"

Transcriptie

1 1 Prinses Aiko Auteurs: Josephine Schreibers & Dirk Moelants

2 2 Wat is opera eigenlijk? Een opera is een gezongen verhaal. Dit verhaal wordt live begeleid door muzikanten. Soms vertelt de opera het verhaal van een bekend sprookje zoals Assepoester of Hans en Grietje. Of van een bekend toneelstuk zoals Romeo en Julia of Macbeth. Soms is er voor een opera speciaal een verhaal geschreven. Het verhaal van een opera noemen we een libretto. Het libretto wordt op muziek gezet door een componist. Hij schrijft muziek die de gevoelens en de handelingen ondersteunt. Hij schrijft de muziek voor de zangers en ook voor de muzikanten. Toneelstukken bestaan al heel lang. Bij de oude Grieken speelde men al toneel. Sommige stukken waren grappig (komedies), andere stukken waren triestig (tragedies). Tussendoor speelde men muziek en werd er gezongen. Op een gegeven ogenblik heeft iemand besloten om alle teksten van het toneelstuk de hele tijd te zingen en muziek te maken. Vanaf dat moment werd de opera geboren! Men zegt dat de opera geboren is op het einde van de 16 de eeuw. Een mooi voorbeeld van zo n vroege opera is Orfeo van Claudio Monteverdi uit Dat is een erg triestig verhaal. Zoals bij toneelstukken kunnen opera s erg grappig zijn (opera buffa) of triestig (opera seria). Wat zien we tijdens een operavoorstelling? Op het podium zien we verschillende mensen die het verhaal gaan uitbeelden of acteren. Sommige mensen zullen zingen en bewegen. Dat zijn de operazangers. Andere mensen zingen niet maar zie je alleen bewegen. Dat zijn de figuranten en dansers. Soms zingt iemand helemaal alleen. Dan zingt die persoon solo. Soms zingen ze met twee. Dan zingen ze een duet. Soms zingen ze met drie: dat is een trio. Vier: kwartet. Vijf: kwintet. Soms staat er een hele groep mensen te zingen. Dan spreekt men van een koor. Bij de menselijke stem hoor je verschillen. De een heeft een fijne, hoge stem. Een beetje zoals een muisje. Een ander heeft een zware, lage stem. Een beetje zoals een beer. We spreken bij de vrouw over sopraan (zeer hoog), mezzo-sopraan (hoog), alt (laag). We spreken bij de man over tenor (zeer hoog), bariton (hoog) en bas (laag). Tijdens een opera spelen de zangers een bepaalde rol. Ze spelen de rol van heks of oude opa. Of ze spelen een koning of prinses. Of een trol of een reus. Ze spelen soms iets helemaal anders dan ze zelf zijn. Zo speelt een vrouw de rol van Hans (in Hans en Grietje van Engelbert Humperdinck) of een man de rol van een kikkerprinses (in Platée van Jean-Philippe Rameau). De mensen die naar de opera kijken, moeten ook geloven dat ze naar een klein jongetje kijken of naar een kikkerprinses. Dus zal de zanger héél goed moeten acteren.

3 3 De muzikanten zitten meestal in een orkestbak. Dat is een plaats voor of onder het podium. Zij kunnen niet goed zien wat er op het podium gebeurt. Toch moeten zij samenspelen met de zangers. Daarom is het belangrijk goed te kijken naar de dirigent. De dirigent zorgt ervoor dat de muziek goed wordt uitgevoerd. Hij staat voor het orkest en heeft meestal een wit stokje in zijn hand. Daarmee slaat hij de maat, toont hij of ze luider of zachter moeten spelen of zegt hij wanneer iemand moet beginnen. Wat zien we niet tijdens een operavoorstelling? Achter het podium werken zeer veel mensen. Deze mensen zijn al heel lang bezig om de opera voor te bereiden. Soms beginnen ze al 2 jaar op voorhand aan een opera. Dan zoekt de intendant van een operahuis (dat is de baas) iemand om een opera uit te werken. Hij geeft de opdracht aan een regisseur om bijvoorbeeld het verhaal van Hans en Grietje uit te werken. Deze regisseur gaat dan nadenken over hoe hij dit verhaal gaat vormgeven. Hij doet dit samen met mensen die nadenken over de kostuums, het decor, de belichting, de dans, Ondertussen zoekt de intendant zangers die in deze opera kunnen meespelen. Als de regisseur klaar is met nadenken, zal hij de intendant vertellen wat zijn plan is. Hij toont schetsen of bouwt met karton een model of maquette. Aan de hand van deze voorbeelden laat hij zien op welke manier hij het verhaal gaat vertellen. Hij zal schetsen tonen van kostuums, van het decor, kortom alles wat er op het podium te zien zal zijn. De intendant kijkt samen met de techniek of het mogelijk is om alles te laten maken. Van zodra er een akkoord is, worden de schetsen en plannen bezorgd aan de verschillende technische afdelingen. Het kostuumatelier begint de kostuums te maken, het decoratelier begint het decor te bouwen, de rekwisieten worden gemaakt, de pruiken, etc. Twee maanden voor de eerste voorstelling is alles ongeveer klaar. Soms gebeuren er nog wel kleine aanpassingen. Maar nu wordt het hoog tijd om te gaan repeteren. De zangers kennen hun noten wel, maar ze weten nog niet hoe ze moeten bewegen. Of wat ze precies op het podium moeten doen of hoe ze zich moeten inleven. Ze zullen dit eerst afzonderlijk oefenen met de regisseur in een repetitiezaal. Zo leren ze op welke noten ze iets moeten doen. Ook het orkest zal eerst afzonderlijk repeteren. Want de dirigent weet ondertussen wat er op het podium zal gebeuren. Hij kan dan de muzikanten wat sneller of trager laten spelen, als dat nodig zou zijn voor het verhaal. Ondertussen werkt men aan de vormgeving van het podium. De podiumtechniekers of machinisten hangen de decorstukken in. Ze binden die vast aan buizen die dwars over het podium hangen. Deze buizen of trekken kunnen ze omhoog of omlaag laten gaan. In sommige operahuizen gebeurt dit met de hand (zoals in Gent), in andere operahuizen gebeurt dit met de computer (zoals in Antwerpen).

4 4 De belichters of electro s hangen spots in, zoeken kleurenfilters uit en maken met de computer verschillende lichtstanden. Met één druk op de knop kunnen ze alle spots bedienen. Ook op de andere afdelingen zijn ze nog volop bezig met het afwerken van de kostuums, rekwisieten en pruiken. Er zijn nog andere afdelingen die aan deze opera werken. De PR en marketing afdeling laat affiches maken. Ze moeten de opera bekend maken bij de mensen. De dramaturgie zorgt ervoor dat de mensen de opera kunnen begrijpen. Via een inleiding of studiedag kom je meer te weten over de componist, de librettist, de regisseur en zangers. Je kan dit ook terugvinden in een programmaboek. Twee weken voor de eerste uitvoering komen de muzikanten en zangers samen in de grote theaterzaal. Ze gaan eerst samen de muziek oefenen. Dit gebeurt door iedereen zittend. Ook de zangers zitten gewoon op een stoel op het podium. We noemen dit een Italienne. Daarna repeteren de zangers terwijl ze zingen de bewegingen met het orkest. Ze zijn nog niet in kostuum. We noemen dit een BO (bühne orkest repetitie). De regisseur en de dirigent onderbreken soms de repetitie. Ze zeggen dan hoe het beter kan. En dan oefenen ze dat stukje opnieuw. En opnieuw. En opnieuw Op een voorgenerale repetitie wordt er voor het eerst publiek toegelaten in de zaal. De zangers trekken nu wel een kostuum aan en zijn ook geschminkt. Ze proberen ook door te spelen zonder te stoppen. Maar de dirigent of regisseur mag wel nog steeds een opmerking maken. Soms gebeurt het ook dat een zanger zijn stem spaart en nog niet doorzingt. De dag erna is de generale repetitie. Nu mag er niet meer gestopt worden en moeten de zangers ook met volle stem zingen. De eerste voorstelling met publiek is de première. In de zaal zitten veel belangrijke mensen. Journalisten die voor de krant schrijven, de burgemeester of ministers, Het is een spannende voorstelling. Niemand weet of deze opera succes zal hebben of niet. Je merkt dat onmiddellijk na de laatste noot tijdens het applaus.

5 5 Prinses Aiko Is dit wel een echte opera. Ja en nee. Je krijgt geen afgebakend verhaaltje te zien met een duidelijk begin, midden en einde. Het is een collage van verschillende verhaaltjes door elkaar. Je krijgt geen koor of orkest te zien. De muziekstukken zijn bewerkt voor 1 zangeres, 1 danseres en 2 muzikanten. Jullie krijgen dus fragmenten te zien uit echte opera s. En die worden gezongen door een operazangeres zoals ze die ook in de echte opera zou zingen. De reden van deze bewerking is dat een opera soms leuke maar ook soms saaie stukken heeft. Bovendien duurt een echte opera vaak erg lang (ca 3u). Dus hebben we gezocht naar leuke fragmenten uit honderden operaverhaaltjes. Een andere reden is dat we met deze voorstelling willen reizen naar scholen een CC s. En dan is het nogal moeilijk (en ook duur) om telkens een symfonisch orkest mee te nemen. Ondanks dat er maar 1 zangeres op scène staat, zul je haar niet steeds solo horen zingen. Af en toe zal ze een duet zingen. Dat klinkt misschien vreemd maar het zal duidelijk worden als we vertellen hoe we deze voorstelling gemaakt hebben.

6 6 Synopsis Prinses Aiko wordt gevangen gehouden door twee akelige bewakers. Samen met haar hofdame probeert ze al dansend en zingend de tijd te verdrijven. Maar wanneer de deur van haar kamer op een kiertje staat, waagt ze een ontsnappingspoging, waarbij ze hulp krijgt van verschillende dieren. Alleen zijn de bewakers er altijd snel bij en weten ze haar telkens weer tegen te houden. Tot ze onverwachts de hulp krijgt van een mythisch wezen... In deze voorstelling nemen we je mee op een muzikale reis die leidt van Japan tot India en van Perzië tot China. De klassieke aria s uit opera s van Händel, Puccini, Ravel en andere stercomponisten zijn bewerkt voor gamba, klavecimbel, fluit en oosterse instrumenten. Een productie van Opera.Explorer ism Jeugd en Muziek Gent, Jeugd en Muziek Vlaanderen en IPEM. Het programma JIZUKI UTA (traditioneel Japans) UN BEL DI VEDREMO (Madama Butterfly, Puccini) DUETTO BUFFO DI DUE GATTI (Rossini) SLANGENDANS (traditioneel Indisch) AUGELLETTI, CHE CANTATE (Rinaldo, Händel) OU VA LA JEUNE HINDOUE (Lakmé, Delibes) CREDETE AL MIO DOLOR (Alcina, Händel) ELLE AMÈNE DES HOLLANDAISES (La Caravane de Caire, Grétry) ALLE PIU CARE IMMAGINI (Semiramide, Rossini) WER HAT DIE LIEBE UNS INS HERZ GESENKT (das Land des Lächelns, Lehàr) KENG-CA-FOU MAH-JONG (L enfant et les sortilèges, Ravel) PASSEPIED (Zemir ed Azor, Grétry) NON DISPERAR, CHI SA (Giulio Cesare, Händel) TRIOMFMARS (Aida, Verdi)

7 7 Het verhaal Prinses Aiko is gevangen genomen. Twee bewakers brengen haar naar een kamer in het paleis. De zware, krakende deur valt met een luide dreun dicht in het slot. De prinses voelt zich eenzaam en zingt een verdrietig lied (jizuki uta). scène 1 un bel di vedremo (op een mooie dag zie ik je weer) Ondanks haar verdriet wil prinses Aiko de moed niet opgeven. Vol heimwee droomt ze over haar land en de mensen die haar liefhebben. Ze hoopt dat ze snel de Japanse zon weer zal zien. scène 2 duetto buffo di due gatti (grappig duet van twee poezen) Een onbekende figuur komt op een boot aangevaren. Voorzichtig zet het een voet op de kade. Met langzame bewegingen en gebaren zingt de figuur een betoverend lied. Het is een poesje dat Prinses Aiko komt redden. De twee slangen die de prinses bewaken weten niet goed wat er gebeurt. Ze zijn betoverd door het lied. Maar op het einde gaat het mis. De ontsnappingspoging mislukt en de deur gaat weer dicht. scène 3 - slangendans Een hofdame komt Prinses Aiko troosten. Via een dans toont ze de prinses dat ze niet bang moet zijn voor slangen. Prinses Aiko is nog steeds erg bang. Ze weet niet of ze zal kunnen ontsnappen.

8 8 Scène 4 augelletti, che cantate (vogeltje, wat zing je mooi) Het is de hofdame niet gelukt om de prinses te troosten. Dus zoekt ze een andere manier om haar te verstrooien. Ze brengt de prinses een vogeltje in een kooi. Dit vogeltje kan zeer mooi zingen. Terwijl de prinses samen met het diertje zingt, vergeet ze een beetje haar zorgen. Scène 5 où va la jeune hindou (waar gaat dat Indisch meisje heen?) De hofdame heeft ook een eigen verhaal. Via een dans vertelt ze aan de prinses dat ze uit India komt. Prinses Aiko begrijpt hoe de hofdame zich voelt. Ook zij leeft gevangen in een ander land. Samen dansen ze en hopen ze op een snelle bevrijding. Scène 6 credete al mio dolor (voel je mijn verdriet?) Plots gaat de deur krakend open. Een hondje steekt zijn neus door het kiertje. De prinses springt op van blijdschap en wil ontsnappen. Maar dan ziet ze hoe de slang het hondje tegenhoudt. De deur valt weer dicht. De prinses is nu ongelooflijk triestig.

9 9 Ze weet niet of het hondje nog leeft of misschien wel dood is. Scène 7 elle amène des hollandaises (hij brengt lekkere snoepjes) Een van de bewakers komt de prinses lastigvallen. Ze vindt dat niet leuk. Haar hofdame probeert hem af te leiden. Gelukkig is het een lekkerbekje en laat hij zich met snoepjes afleiden. Hij lust alle soorten lekkernijen: zoete, zure, pittige, zoute Scène 8 alle piu care immagini (aan mijn dierbaarste verbeelding) Een wervelende wind waait door het paleis. De storm is zo hevig dat de prinses uit haar kamer waait. Ze belandt midden in de woestijn. Daar staat een volgend dier op haar te wachten om haar te redden. Het is een gekke kameel die haar helpt ontsnappen. Maar helaas zijn de twee slangen sneller dan de kameel. Alweer een mislukte de poging. Scène 9 wer hat die Liebe uns ins Herz gesenkt (wat een liefde voel ik in mijn hart) Door een luide ontploffing vliegt de prinses door de lucht. Ze belandt in een bos van bambou. Daar woont een lieve pandabeer die graag thee drinkt. Hij geeft een kopje thee aan de prinses en vertelt hoe mooi ze is. Prinses Aiko wordt blij van dit liedje.

10 10 Scène 10 Keng-ça-fou mah-jong (laten we een spelletje spelen) Prinses Aiko is helemaal al blij geworden van de pandabeer. Ze spelen samen een spelletje. Ondertussen zingt ze ook een Chinees klinkend liedje. Maar is het wel echt Chinees? Of is het een grapje Scène 11 - non disperar, chi sa (niet wanhopen, wie weet) Prinses Aiko weet het nu zeker : de redding is nabij. De vertelt aan haar hofdame dat ze zeker weet dat iemand hen zal komen redden. Samen dansen ze op de vrolijke tonen van het liedje. De wanhoop is voorbij. Scène 12 triomfmars Een mythisch wezen opent de deur. De slangen proberen hem tegen te houden. Maar het dier is veel sterker.

11 Al lachend zorgt hij ervoor dat de poort nu wagenwijd openstaat. De prinses en haar hofdame kunnen ontsnappen! 11

12 12 De Componisten Léo Delibes ( ) begon toen hij 17 jaar was te werken als kerkorganist in Parijs. Maar eigenlijk voelde hij zich meer aangetrokken tot komisch theater. Hij begon dan ook operettes te componeren, dat zijn eenvoudige opera s waarin gesproken tekst voorkomt en ook gedanst wordt. Zijn dansmuziek was heel populair en hij begon dan ook balletmuziek te schrijven. Zijn balletten behoren nog altijd tot de klassiekers van het klassieke ballet en worden nog vaak opgevoerd. Maar balletmuziek bestaat enkel uit instrumentale stukken. Toen hij ouder werd verlangde Delibes terug naar vocale muziek, maar in plaats van de lichte operette, ging hij zich in de echte opera verdiepen. Zijn bekendste opera is Lakme. Daarin beschrijft hij de onmogelijke liefde tussen een Brits officier en de dochter van een Indische hindoepriester. De Belgische componist André-Ernest-Modeste Grétry ( ) werd geboren in Luik in een muzikale familie. Hij werd dan ook van thuis uit verplicht om muziek te studeren, hoewel hij er eigenlijk niet veel zin in had. tot hij op zijn 17 de bij een rondreizend Italiaans operagezelschap terecht kwam! Hij was er helemaal weg van en begon meteen geld te verzamelen om in Italië te gaan studeren. Na zijn studies in Rome trok hij naar Parijs waar hij zich ging toeleggen op Franse komische opera s. Hij heeft veel succes en werd een graag geziene gast aan het koninklijke hof. Koningin Marie-Antoinette werd zelfs meter van zijn dochter! Maar dan brak in 1789 de Franse revolutie uit, en werd alles wat met het hof te maken had vernietigd of verboden. Grétry wist echter op het juiste moment de kant van de revolutioneren te kiezen en zou snel goede maatjes worden met Napoleon. En als je een afbeelding van Grétry wil zien moet je eens vragen of er nog iemand een oud briefje van 1000 Belgische frank heeft! Gioacchino Rossini ( ) wordt weleens de Italiaanse Mozart genoemd, en dat niet alleen om dat zijn muziek in Italië nog altijd heel populair is, maar ook omdat hij erg van Mozart s muziek hield en hij ook vroeg is beginnen componeren. Op zijn 12 de schreef hij een reeks kwartetten en op zijn 16 de won hij al een prijs voor een cantate (dat is muziek voor zangers en orkest). Het bleek dan ook dat hij talent had om voor zang te componeren en hij stortte zich op de opera. In een sneltempo schreef hij de ene succesopera na de andere. Tussen 1815 en 1823 schreef hij niet minder dan 20 volledige opera s! Zijn grootste succes De Barbier van Sevilla zou hij in slechts 12 dagen gecomponeerd hebben! De successen brengen hem naar Wenen, Londen en Parijs. Hij zal 5 jaar in Paris blijven wonen en het is daar dat hij zijn naam geeft aan een beroemd gerecht uit de Franse keuken: Tournedos Rossini. Dat is een steak die wordt opgediend op een toast met een stuk ganzenlever, truffel en Madeirasaus.

13 13 Franz Lehar ( ) is een Oostenrijks-Hongaars componist die in Slovakije geboren werd en in Tsjechië studeerde. Dat is niet zo vreemd als je weet dat heel die streek tot aan de Eerste Wereldoorlog één groot land was. Hij wordt de koning van de Weense operette genoemd. Zijn operettes waren heel erg populair en werden honderden keren opgevoerd, niet alleen in Wenen, maar ook in Londen en New York. Ook Hollywood volgde, en verschillende van zijn werken werden verfilmd. Van zijn meest populaire operette De Lustige Weduwe werden zelfs drie films gemaakt! Lehar werd dan ook heel rijk en kocht een mooi kasteel in Wenen. Een kasteel dat trouwens vroeger bewoond werd werd door Emmanuel Schikaneder, en dat is de man die tekst van de laatste opera van Mozart De Toverfluit schreef. De positie van Lehar tijdens de tweede wereldoorlog was erg moeilijk. Hij was getrouwd met een joodse vrouw en werkte altijd samen met joodse librettisten en musici. Dat was in die periode voldoende om het land uitgegooid te worden of erger. Toch is hij tijdens de oorlog in Wenen kunnen blijven, weet je waarom? Wel, zijn operette De lustige weduwe was het lievelingswerk van Hitler! Toen Giacomo Puccini ( ) 17 jaar was, wandelde hij 30 km van bij hem thuis naar de stad Pisa om een opera van Giuseppe Verdi te zien. Vanaf die dag wist hij het zeker: hij zou operacomponist worden! En dat deed hij ook! Hij zou zelfs één van de belangrijkste operacomponisten van zijn periode worden. En gaat ook opera s maken in een nieuwe stijl: het verismo of de realistische stijl. Deze beweging zet zich af tegen de romantische opera waarin de hoofdfiguren meestal goden of koningen zijn en het verhaal opgebouwd is als een reeks apart taferelen. In het verismo staat het harde leven van de gewone man centraal en de opera s worden als één doorlopend verhaal opgebouwd, zonder die aparte nummertjes. In het echte leven had Puccini trouwens ook zo zijn slechte gewoontes Hij was een kettingroker en zou dan ook sterven aan longkanker. (Hij stierf trouwens na een behandeling in het hospitaal van doctor Sluys in Brussel.) En hij hield ook van snelle auto s en raakte zwaargewond in een auto-ongeval niet echt gebruikelijk in Giuseppe Verdi ( ) is één van de belangrijkste Italiaanse operacomponisten. Hij is één van de weinige klassieke componisten die alleen muziek met zang schreef. Daarbij 28 opera's waarvan de meeste heel bekend zijn geworden. Ook in zijn eigen tijd was Verdi al heel populair en de mensen zongen zijn melodieën op straat. Zo werd hij ook een symbool voor de éénmaking van Italië in Italië bestond daarvoor uit allemaal onafhankelijke landjes. Vele mensen, waaronder Giuseppe Verdi, wilden dat het land één geheel werd onder de leiding van de koning van Sardinië Vittorio Emanuele. Als slogan gebruikten ze dan Viva Verdi! Dat leek naar de componist te verwijzen maar stond tegelijk ook voor Vittorio Emanuele Re d Italia (Leve Vittorio Emanuele, koning van Italië). Eén van zijn bekendste opera s is Aida (1871). Het is het verhaal van een Egyptische officier die verliefd wordt op een Ethiopische prinses die door de Egyptenaren gevangengenomen was... misschien is haar verhaal wel vergelijkbaar met dat van prinses Aiko? Met de Franse componist Maurice Ravel ( ) komen we heel wat dichter bij onze tijd. Zijn muziek wordt wel eens impressionistisch genoemd, net zoals de schilderijen uit

14 14 die tijd. Dat komt omdat het voor hem belangrijk was om een bepaalde sfeer over te brengen, eerder dan duidelijk herkenbare melodieën te schrijven. Zijn bekendste werk is ongetwijfeld de Bolero, een orkestwerk met een steeds herhalend ritme en een melodie die door verschillende groepen instrumenten herhaald wordt. Ravel schreef ook twee opera s. L enfant et les sortilèges (Het kind en de tovenarij; 1925) is het verhaal van een stout kind dat thuis van alles kapot maakt. Maar de dingen die hij stuk maakte komen tot leven en maken zich boos. Zo komen allerlei voorwerpen aan het woord: een klok, een theepot, een zetel, zelfs zijn huiswerk, de figuren die op het behangpapier stonden dat hij scheurde en het brandende haardvuur. Georg Friedrich Händel ( ) werd in hetzelfde jaar geboren als zijn collega Johan Sebastian Bach. De muziek van die twee componisten wordt ook vaak gezien als het hoogtepunt van de barokmuziek. Dat is de muziek die gemaakt werd tussen 1600 en Händel schreef, net als Bach, ontzettend veel muziek: 42 opera s, 29 oratoria, 120 cantates, trio s en duetten. Bijna zo n aria s en zo n 610 muzikale werken!!! Eigenlijk vond zijn vader het niet zo leuk dat hij muziek deed. Dus oefende hij stiekem. Maar toen een hertog hem als jongetje van 8 hoorde spelen veranderde alles. Deze hertog betaalde voor hem een muziekopleiding. Eerst werkte Händel veel in Duitsland, daarna verhuisde hij naar Engeland. Daar werd hij zeer bekend. Hij schreef er muziek voor de Engelse koning George I. De meeste opera s van Händel gaan over goden en helden die allerlei avonturen meemaken. Deze voorkeur voor mysterie en avontuur brengt hem vaak naar het Oosten: naar Jerusalem (Rinaldo), Egypte (Giulio Cesare), Turkije (Tamerlano), Perzië (Serse) en zelfs tot in China (Orlando).

15 15 Orientalisme Euh, wat is dat voor een raar woord!? Wel, oriens was het Latijnse woord voor oost, en het komt eigenlijk van het werkwoord orior. Dat betekent opstaan of opkomen. Wat heeft dat nu met het oosten te maken, denk je misschien? Wel, de zon komt op in het oosten, en ook bij de Romeinen was dat al zo! Orientalisme is dan ook het nabootsen van allerlei zaken uit het Oosten, en dat kan zowel op schilderijen, in muziek en in gebouwen gebeuren. Waarom deed men dat? Wel, toen deze mode begon, ergens in de 18 de eeuw, was het nog niet zo makkelijk om te reizen. Er waren nog geen auto s of treinen en al zeker geen vliegtuigen. Je kon enkel maar met de boot of met paarden reizen, en het kostte veel tijd en geld om buiten Europa te geraken. Toch gingen er meer en meer mensen uit Europa in Azië en het Midden-Oosten wonen, veel landen werden immers kolonies van belangrijke Europese landen als Frankrijk en Engeland. En zo kwamen er allerlei verhalen over de schoonheid en de bijzondere gebouwen die er te vinden waren. Maar daarnaast werd er ook heel wat gefantaseerd en ontstonden er allerlei sprookjesachtige verhalen die zich ergens in het Oosten zouden hebben afgespeeld. Foto s waren er ook nog niet en dus begonnen schilders Oosterse taferelen uit te beelden. Architecten gingen gebouwen in Oosterse stijl ontwerpen en ook componisten gingen de klank van Oosterse muziek imiteren. Het bekendste voorbeeld hiervan zijn de talrijke imitaties van Turkse militaire muziek, die we onder andere bij bekende componisten als Mozart en Beethoven vinden. Het meest opvallend zijn misschien wel een aantal gebouwen die in de 19 de eeuw gebouwd werden in orientaalse stijl. Waar denk je dat bv. dit gebouw staat? Ergens in India misschien? Nee hoor! Het staat in het zuiden van Engeland, in de stad Brighton! En deze toren komt je misschien wel bekend voor, ook al ben je nog nooit in Japan geweest? Wel ja, deze foto in gewoon in Brussel getrokken, vlak bij het Koninklijk Paleis van Laken!

16 En zitten er giraffen in Egypte? Nee hoor, dat is in de zoo van Antwerpen waar in 1856 een gebouw in de vorm van een Egyptische tempel werd gebouwd als verblijf voor olifanten en giraffen. 16

17 17 Klassieke muziek in Azië en het Midden-Oosten Als wij spreken over klassieke muziek dan bedoelen we meestal onze eigen Europese klassieke muziek. Muziek van beroemde componisten als Bach, Mozart en Beethoven. Muziek voor orkest of voor piano, of opera natuurlijk. Maar ook in sommige andere culturen zijn er vormen van klassieke muziek. Eigenlijk betekent klassiek hier dat de muziek gemaakt wordt door professionele muzikanten voor de elite van het land (de koning, de kerk of heel rijke mensen). Alle culturen die in Prinses Aiko aan bod komen hebben zo n klassieke traditie. We beginnen in Japan. De Italiaanse componist Puccini verwerkte in zijn opera Madama Butterfly een aantal Japanse melodieën. De voorstelling begint met zo n Japans lied, en wie goed luistert zal dezelfde melodie even later opnieuw horen in de muziek van Puccini. In heel Azië staat de melodie centraal. Zij hebben bijna geen harmonie, dus geen combinaties van verschillende stemmen, geen aparte baslijn of akkoorden. Daarnaast is ook het denken over ritme anders. Zij hebben eigenlijk twee manieren om het ritme te organiseren. Ofwel is het ritme heel vrij, mogen de muzikanten hun zin doen en naar hun gevoel de schoonheid van de melodie en de klankkleur weergeven. Daarnaast werkt men met vaste ritmische patronen: reeksen van lange en korte, luide en zachte tikken die steeds herhaald worden. Deze patronen kunnen soms heel lang en ingewikkeld zijn, maar ook soms heel eenvoudig. Voorbeelden van zo n patronen kan je horen in de ritmische begeleiding van het Kattenduet. In dat stuk wordt ook een erhu gespeeld. De erhu wordt wel eens de Chinese viool genoemd. Het is ook een snaarinstrument dat met een strijkstok bespeeld wordt, maar verder zijn er heel wat verschillen met onze viool: de erhu heeft maar twee snaren ( er betekend trouwens twee in het Chinees), de klankkast is heel klein en heeft bovenaan een stuk slangenvel in plaats van hout, de strijkstok zit tussen de twee snaren en je houdt de erhu ook niet onder je kin vast, maar zet hem op je bovenbeen.

18 In het stuk uit Lakme van Delibes komen we in India terecht. Ook daar is de muziek gericht op de melodie en wordt die vaak gecombineerd met ingewikkelde ritmes, maar heel typisch voor de muziek uit India is wat we een bourdon noemen. Dat is een toon (of een combinatie van tonen) die heel de tijd blijft doorklinken. Veel Indische instrumenten hebben een systeem waarmee de speler die bourdon de hele tijd kan laten klinken, maar er is zelfs een instrument dat enkel dient om die bourdon te spelen, de tempura. Het is een snaarinstrument waarvan enkel de losse snaren bespeeld worden, en de linkerhand dus niet gebruikt word om melodieën of akkoorden te spelen, zoals op de gitaar of de viool. 18

19 We hebben al gezien dat de ritmes soms ingewikkeld kunnen zijn, maar wat is dat juist een ingewikkeld ritme? Wel, één ding dat ritmes voor ons soms moeilijk maakt is dat ze onregelmatig zijn. Er is dus geen doorgaande beat zoals in onze muziek, maar de tijd tussen de verschillende beats kan verschillen. Westerse ritmes hebben steeds een vaste reeks van twee of drie tellen. Zo is een mars typisch in twee tellen en een wals in drie. In muziek uit het Midden-Oosten vind je vaak onpare maatsoorten, die hebben dan bv. vijf of zeven tellen. Een voorbeeld daarvan hoor je in de aria uit Semiramide van Rossini. Die heeft hier een ritme van zeven tellen gekregen, een ritme dat wel eens vergeleken wordt met de tred van een kameel Probeer maar eens mee te tellen, je zal zien dat het best lastig is. 19

20 20 De uitvoerders Chia-Fen Wu Maya Sapera Dimos De Beun Dirk Moelants Lieven Baert Ine Ramakers Anouk Van der Laan Krisje Biegel Lotte Payer Inge Bruylandt Sanne Houbrechts Peter Vanassche Barbara Vackier Nico Lammens Peter Le Loup Marc Maes Muriël Derden Lino De Backer Ronald Declopper Sopraan Dans, bourdon Klavecimbel, fluit Gamba, erhu, arrangementen Regie Kap & Grime Kostuumontwerp Kostuumatelier Kostuumatelier Kostuumatelier Technisch tekenaar Decoratelier Decoratelier Decoratelier Decoratelier Decoratelier Lichtontwerp Belichter Productieleider Medewerkers video Chia-Fen Wu Dick Vandaele Dimos De Beun Dirk Moelants Nejib Farjallah Yu Hsiang Hsieh Josephine Schreibers Lieven Baert Luiz Naveda Maarten Mylemans Glen D Haenens Fernand Buyls Hans Spilliaert Josephine Schreibers Aurélie Debaene Kameel, Poes Panda Fluit Liuqin, percussie Percussie Draak Hond Choreografie poes Motion capture Camera Licht Geluid 3d animatie Video, montage Storyboard

21 21 Lieven Baert (regisseur) is een autoriteit op gebied van Historische dans. Hij startte zijn opleiding in d'oude kapel te Gent in 1981 en studeerde met prominente leraars zoals Elizabeth Aldrich, Ingrid Brainard, Angene Feves, Andrea Francalanci, Francine Lancelot, Prof. Taubert en Barbara Sparti. In 1985 stichtte hij de dansgroep Chierlycke Danseryen, een groep die aanvankelijk in 15de en 16de eeuwse dans specialiseerde. Met het programma "de kunst van het dansen in de 15de eeuw" oogstte hij in binnen- en buitenland enorm veel succes. Datzelfde jaar, 1987, werkte hij samen met Mevr. Jeanne Brabants, als danser en choreograaf, voor het gezelschap "Danza Antiqua". In 1992 richtte Lieven Baert dan het Instituut voor Historiche DansPraktijk (IHDP) op. Onderzoek naar oude, estethisch waardevolle West-Europese dansen en de uitvoering ervan vormen de voornaamste activiteiten van het instituut. Hij is docent historische dans aan de Fundazion Alicia Alonso - Universidad Rey Juan Carlos in Madrid. Als choreograaf werkt hij voor de Landshuter Hochzeit, het grootste laatmiddeleeuwse spektakel in Europa. Voor het Brussels Operettetheater ensceneerde hij ondertussen 9 operettes waaronder La Périchole van Offenbach, Bocaccio van Franz von Suppé en Der Bettelstudent van Millöcker. Hij wordt over heel Europa gevraagd voor historische bals te begeleiden als dansmeester. Maya Sapera (choreografie) was 5 toen ze met orientaalse dans begon en 6 toen ze voor de eerste maal op podium stond met Indische tempeldans. Op haar 16de begon ze te doceren. Hetzelfde jaar werd ze laureate van de wedstrijd beste Belgische danssolo en deed ze haar arangetram (soort eindexamen in de Indische Tempeldans of Bharatanatyam). Sindsdien veroverde ze als danseres, choreografe en lerares binnen- en buitenland. Ze had zelfs de eer in het landen van herkomst (als India, Marokko en Egypte) met succes onthaald te worden. In Egypte had ze de eer gevraagd te zijn door een van de choreografen van het national ballet van Cairo (Hassan Ibrahim) om in hun groep te werken ( ). Ze heeft het geluk gehad om sinds 2002 met Indische muziekanten (als Mahabub Khan) samen te werken. In Belgiê danste ze reeds voor Alain Platel. Maya Sapera heeft als hoofddoel heeft het niveau van de etnische dansen in Vlaanderen op te krikken. Ze is gespecialiseerd in Indische dansen (Sapera of Indische Zigeunerdans, Bharata Natyam en Bollywood) en dansen uit Noord Afrika en het Midden

REIMSREISJE. Lesmateriaal

REIMSREISJE. Lesmateriaal REIMSREISJE Lesmateriaal LES 1 OPDRACHT 1: WAT IS...? Bekijk het filmpje Opera, wat is dat? Hierin zie je wie en wat er allemaal nodig is om een opera te maken. Wat is een opera eigenlijk? A Een voorstelling

Nadere informatie

Les 1: Orkest en Anne Frank

Les 1: Orkest en Anne Frank Anne en Zef Inleiding Jullie gaan in april de voorstelling Anne & Zef en bekijken. Anne & Zef is een jeugdopera en zal worden gespeeld door twee solozangers, en een ensemble uit het Nederlands Philharmonisch

Nadere informatie

Door Ruben Willemsen, groep 6

Door Ruben Willemsen, groep 6 Door Ruben Willemsen, groep 6 1 Hoofdstuk 1: Inleiding Hoofdstuk 2: Geschiedenis Hoofdstuk 3: Musical Hoofdstuk 4: Hoe wordt de Musical gemaakt Hoofdstuk 5: In het theater Hoofdstuk 6: Het leven van een

Nadere informatie

DieDrie. Lesbrief bij de voorstelling Zeg het met muziek

DieDrie. Lesbrief bij de voorstelling Zeg het met muziek DieDrie Lesbrief bij de voorstelling Muziekles (deel1) ±35 minuten (incl. filmpjes) (uitleg en filmpjes) Groep 3 t/m 8 Hoe? In groepjes op 1 of meer computers (met internet), of klassikaal met beamer of

Nadere informatie

Musical. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Musical. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Musical Lesdoelen: De kinderen leren welke aspecten van muziek er aan bod komen in een musical. De kinderen leren dat samenzang het zingen van meer stemmen (noten) tegelijk is en

Nadere informatie

China. Traditionele muziek in China. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 2 x 30 minuten per les

China. Traditionele muziek in China. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 2 x 30 minuten per les China Traditionele muziek in China Vakgebied: Muziek Lesduur: 2 x 30 minuten per les 3 Pagina 1 Colofon Traditionele muziek in China Les voor groep 7/8 2 x 30 minuten Muziek China - Traditionele muziek

Nadere informatie

Klassieke Muziekgeschiedenis De Middeleeuwen (500 1500)

Klassieke Muziekgeschiedenis De Middeleeuwen (500 1500) Klassieke Muziekgeschiedenis De Middeleeuwen (500 1500) Algemeen Als je aan de Middeleeuwen denkt, dan denk je waarschijnlijk aan grote kastelen, ridders en jonkvrouwen. Natuurlijk, dit is een gedeelte

Nadere informatie

Hans en Grietje. Lesmateriaal ontwikkeld en vormgegeven door Marieke voor de Wind in opdracht van Moving Arts

Hans en Grietje. Lesmateriaal ontwikkeld en vormgegeven door Marieke voor de Wind in opdracht van Moving Arts Hans en Grietje Drie introductielessen van 45 minuten voor groep 3/4, 5/6 en 7/8 voor de voorstelling Hänsel und Gretel door Attima in de Koninklijke Schouwburg Den Haag op 23 oktober 2011 Lesmateriaal

Nadere informatie

spreekbeurtpakket introdans

spreekbeurtpakket introdans spreekbeurtpakket introdans inleiding Heb je binnenkort een spreekbeurt? Moet je een werkstuk maken? Of ben je gewoon benieuwd naar de wereld van Introdans? Gebruik dan dit pakket met informatie en ontdek

Nadere informatie

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool)

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Paul Knöps Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap

Nadere informatie

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena.

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma www.cultuurpuntaltena.nl Informatie voor van het basisonderwijs Gemeente Woudrichem 019500_BIBLIOTHEEK_ALTENA_brochure_CPA_MuziekWijzer_Altena_A5.indd 16-17

Nadere informatie

Dierbaren lezer. den Muzenmeester. Ik, den Muzenmeester, voel mijn einde naderen en schrijf daarom mijn testament.

Dierbaren lezer. den Muzenmeester. Ik, den Muzenmeester, voel mijn einde naderen en schrijf daarom mijn testament. Dierbaren lezer Ik, den Muzenmeester, voel mijn einde naderen en schrijf daarom mijn testament. Voor ik dezen stoffigen wereld verlaat, wil ik u mijnen schat toevertrouwen. Heel mijn leven heb ik mijne

Nadere informatie

Impressionisme. Wanneer? Kenmerken van muziek uit het impressionisme

Impressionisme. Wanneer? Kenmerken van muziek uit het impressionisme Impressionisme Wanneer? Aan het einde van de negentiende eeuw lopen verschillende stijlen door elkaar. Je had de postromantiek in Duitsland, die verder gingen in romantische stijl met vooral Wagner als

Nadere informatie

Auditieve oefeningen thema: theater

Auditieve oefeningen thema: theater Auditieve oefeningen thema: theater Boek van de week: 1; Angelina Ballerina; muziektheater en pop-up boek 2; De verkleedkist; Dick Bruna 3; Hoe word ik een ballerina 4; Nijntje danst; Dick Bruna 5; Poppentheater;

Nadere informatie

De Worstelhop van het t Leusveld * door: Edith Gloerich. Muziekles voor kinderen van groep 3 en 4

De Worstelhop van het t Leusveld * door: Edith Gloerich. Muziekles voor kinderen van groep 3 en 4 De Worstelhop van het t Leusveld * door: Edith Gloerich Muziekles voor kinderen van groep 3 en 4 Nodig: 2 muzikanten van blaasorkest en muziekdocent met blaasinstrument (Dus een blazerstrio, combinatie

Nadere informatie

Aan de slag bij het orkest

Aan de slag bij het orkest Aan de slag bij het orkest Een introductie van het symfonieorkest Groep 7-8 en VO onderbouw Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

Samenvatting Kunst ABC

Samenvatting Kunst ABC Samenvatting Kunst ABC Week 1: Kunst algemeen + film, beeldhouwen en fotografie Info: Wat is kunst? Kunst kan verschillende soorten dans, muziek, schilderijen, toneel en beelden zijn. Beeldhouwkunst of

Nadere informatie

Daar komt de boegieman!

Daar komt de boegieman! Daar komt de boegieman! Lesbrief bij het theaterconcert Daar komt de boegieman! van Jeroen Schipper en de Boegieman-band voor groep 1 tot en met 4 Inleiding Hallo, Mijn naam is Jeroen Schipper. Ik ben

Nadere informatie

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles Verslag leerorkest studieochtend Zingen tijdens de instrumentale groepsles 6 maart 2012 Muziekcentrum Zuidoost 7 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Noord 9 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Docent: Otto

Nadere informatie

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Het Symfonie orkest Lesdoelen: Kinderen maken kennis met klassieke muziek. Ze weten welke instrumenten er in een symfonieorkest te vinden zijn. De kinderen kunnen de verschillende

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

De pianomannen We waren naar de Tiliander in Oisterwijk geweest. We hadden daar een voorstelling gezien van 2 pianomannen. We moesten best lang

De pianomannen We waren naar de Tiliander in Oisterwijk geweest. We hadden daar een voorstelling gezien van 2 pianomannen. We moesten best lang De pianomannen We waren naar de Tiliander in Oisterwijk geweest. We hadden daar een voorstelling gezien van 2 pianomannen. We moesten best lang wachten tot we erin konden. Onze klas mocht als eerste de

Nadere informatie

Thema 6 Uitingen. Les 6.1 Een dirigent van steen ( woordenboeken nodig bij de les) 3.Dirigeren:het leiden door de maat te slaan met een maatstokje

Thema 6 Uitingen. Les 6.1 Een dirigent van steen ( woordenboeken nodig bij de les) 3.Dirigeren:het leiden door de maat te slaan met een maatstokje Les 6.1 Een dirigent van steen ( woordenboeken nodig bij de les) WOORDWEB: 1.Het orkest: Een grote groep mensen die samen muziek maken op verschillende instrumenten. 2.De dirigent: De leider van het orkest

Nadere informatie

Slaven in Florida Verhalenwedstrijd voor GROEP 5-8 BASISONDERWIJS DOCENTENHANDLEIDING

Slaven in Florida Verhalenwedstrijd voor GROEP 5-8 BASISONDERWIJS DOCENTENHANDLEIDING Lesdoel Leerlingen verdiepen zich in het thema slavernij en in een compositie van Frederick Delius: Florida Suite. Dit muziekstuk is geïnspireerd op muziek van de slaven. Met deze achtergrondkennis en

Nadere informatie

DE INSTRUMENTENTOCHT. Muiekale voorseling van het Noord Nederlands Orket voor kinderen in groep 3 en 4 LESMATERIAAL

DE INSTRUMENTENTOCHT. Muiekale voorseling van het Noord Nederlands Orket voor kinderen in groep 3 en 4 LESMATERIAAL DE INSTRUMENTENTOCHT Muiekale voorseling van het Noord Nederlands Orket voor kinderen in groep 3 en 4 LESMATERIAAL Beste docent, Binnenkort geven een acteur en vier musici van het Noord Nederlands Orkest

Nadere informatie

Schaop. Etienne Borgers. Lerarenhandleiding. bij de voorstelling. voor de groep 1,2,3 en 4. van het basisonderwijs -1-

Schaop. Etienne Borgers. Lerarenhandleiding. bij de voorstelling. voor de groep 1,2,3 en 4. van het basisonderwijs -1- Schaop Etienne Borgers Lerarenhandleiding bij de voorstelling voor de groep 1,2,3 en 4 van het basisonderwijs -1- Inleiding Voor u ligt de lerarenhandleiding bij de voorstelling Schaop van Etienne Borgers

Nadere informatie

Bimlokaal Muziekacademie

Bimlokaal Muziekacademie Zaterdag 31 januari, 12.30 15.30 uur Samen spelen: Mozart s Eine kleine Nachtmusik Zaterdag 7 februari, 14.00 15.30 uur Het blokfluitconsort Dinsdag 24 februari, 13.00 15.30 uur / 19.30 22.00 uur Welk

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Koele Kikkers. Etienne Borgers. Lerarenhandleiding. bij de voorstelling. voor de groep 1, 2, 3 en 4. van het basisonderwijs - 1 -

Koele Kikkers. Etienne Borgers. Lerarenhandleiding. bij de voorstelling. voor de groep 1, 2, 3 en 4. van het basisonderwijs - 1 - Koele Kikkers Etienne Borgers Lerarenhandleiding bij de voorstelling voor de groep 1, 2, 3 en 4 van het basisonderwijs - 1 - Inleiding Voor u ligt de lerarenhandleiding bij de voorstelling Koele Kikkers

Nadere informatie

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij Suske en Wiske: 65! Stijn Dekelver Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij vervangen door Suske. Het verhaal Suske en Wiske worden 65 jaar. Niet echt natuurlijk, want dan zouden ze in de strips al opa en

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

PROGRAMMA. vr. 4 okt 20:30 Tour de Chanson Matthias Kadar Ç 16,00 (Internetprijs) / Ç 20,00

PROGRAMMA. vr. 4 okt 20:30 Tour de Chanson Matthias Kadar Ç 16,00 (Internetprijs) / Ç 20,00 PROGRAMMA Klassiek vocale muziek van Hõndel tot Verdi en Wagner, en van Franz Schubert tot Georges Brassens en Ramses Shaffy op verschillende locaties in Zuid Limburg en Aken, met meer dan 100 uitvoerenden,

Nadere informatie

Leve de Opera! Lerarenhandleiding

Leve de Opera! Lerarenhandleiding Leve de Opera! Lerarenhandleiding [1] -Inhoud- Blz 1 Inleiding Blz 2 Les vóór de voorstelling Les 1 Blz 4 Voorbereiden op en bezoeken van de voorstelling Les 2 Blz 5 Les na de voorstelling Les 3 Blz 7

Nadere informatie

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn Rollen: Speler 1: Speler 2: * prinses heks * Jan Klaassen Katrijn Benodigdheden: * Decor: * Kistje In het kistje zit een zak met nootjes Haakje bevestigd aan poppenkast waar de muzieksleutel aan hangt.

Nadere informatie

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen:

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Zingen Muziek maken Luisteren naar muziek Bewegen op muziek Muziek vastleggen Spreken over muziek Voorbeeld: Domein stap 1. Zingen

Nadere informatie

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED ZINGEN Zang mag niet ontbreken in de BZTband XXL! Daarom zijn we op zoek naar een klas die graag samen zingt. Zing je al vaak met je klas, dan kun je meteen aan de slag. Zo niet, dan heb je hopelijk iets

Nadere informatie

Muzieklessen groep 5:

Muzieklessen groep 5: Muzieklessen groep 5: We kwamen de gymzaal van de kleuters binnen. Er stond een man met een gitaar, en er lagen matten. Daar moesten we gaan zitten. Hij had meer gitaren mee, hij liet de namen van de gitaren

Nadere informatie

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

EN AVANT, MARCHE! LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING

EN AVANT, MARCHE! LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING EN AVANT, MARCHE! LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING!! OPGELET!! Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn op onderstaande vragen. De associaties

Nadere informatie

Werkboek. Wij werken samen. Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie. oktober - december 2015 Meridiaan College JAAR VAK

Werkboek. Wij werken samen. Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie. oktober - december 2015 Meridiaan College JAAR VAK oktober - december 2015 Meridiaan College NAAM JAAR VAK PROJECT TITEL KLAS Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie Werkboek Wij werken samen Wat gaan we doen? Het Meridiaan College

Nadere informatie

De swingende foto. Jaarwerk AMC 3. Julie Van Overschelde 2014-2015. J u l i e V a n O v e r s c h e l d e A M C 3 2 0 1 4-2 0 1 5

De swingende foto. Jaarwerk AMC 3. Julie Van Overschelde 2014-2015. J u l i e V a n O v e r s c h e l d e A M C 3 2 0 1 4-2 0 1 5 De swingende foto Jaarwerk AMC 3 Julie Van Overschelde 2014-2015 J u l i e V a n O v e r s c h e l d e A M C 3 2 0 1 4-2 0 1 5 Inhoud Voorwoord:... 2 Foto 1:... 3 wat zie je op de foto:... 3 waar en wanneer

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015

DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015 DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015 LESBRIEF BIJ SCHOOLCONCERTEN VOOR GROEP 7 / 8 onderdeel van Cultuurtraject Rotterdam Een samenwerking van Concertgebouw de Doelen, de Marinierskapel

Nadere informatie

Apenootje Rotterdams Philharmonisch Orkest

Apenootje Rotterdams Philharmonisch Orkest Apenootje U bezoekt met een groep een concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest in de Doelen. Voor veel kinderen kan het de eerste keer zijn dat ze een concert meemaken in de Doelen. Wij geven u

Nadere informatie

Kennis maken met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Doelen

Kennis maken met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Doelen Kennis maken met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Doelen U bezoekt met een groep het Rotterdams Philharmonisch Orkest in de Doelen. Voor veel kinderen kan het de eerste keer zijn dat ze een concert

Nadere informatie

Anne en Zef. docenthandleiding

Anne en Zef. docenthandleiding Anne en Zef docenthandleiding Inleiding Iedereen kent het dagboek van Anne Frank, en weet hoe haar leven eindigde. Zef is een Albanese jongen, die het zoveelste slachtoffer is van een vete tussen twee

Nadere informatie

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl www.edusom.nl Opstartlessen Lesbrief 9. Muziek Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets mooi vindt. Een gesprek voeren over muziek. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1.

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1. Eerwraak Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman Blz 1. Vra!n. 1) Wat voor soort verhaal is je boek? Mijn boek is een eigentijdsverhaal/roman 2) Waar

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Koos en de Kapotte Kopjes

Docentenhandleiding. Koos en de Kapotte Kopjes Docentenhandleiding Koos en de Kapotte Kopjes 1 Inhoud pag. Inleiding 3 Opdracht 1 Hoe klinkt thuis? 4 Opdracht 2 Club Mondain 5 Opdracht 3 Muziek stapelen 7 Opdracht 4 Naar de voorstelling 8 Opdracht

Nadere informatie

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats.

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats. LESMAP VINKENSLAG Welkom op de voorstelling 'Vinkenslag'. Op de volgende bladzijden vind je, en en over de voorstelling om rechtstreeks in de klas te gebruiken. Paragrafen voorzien van een groen bolletje

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A1 nr. 7)

Luisteren: muziek (A1 nr. 7) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U

Nadere informatie

jij ontdekt... jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 www.ontdekscala.nl muziek Centrum voor de Kunsten

jij ontdekt... jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 www.ontdekscala.nl muziek Centrum voor de Kunsten jij ontdekt... muziek jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 Centrum voor de Kunsten www.ontdekscala.nl Luistercursussen Klassieke Muziek Al sinds vele jaren geven een tweetal

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding groep 5. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding groep 5. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Muziek en Meer Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding groep 5 Jennemieke Snijders Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Parkstraat 30 internet: www.lambo.nl 6828 JJ Arnhem e-mail: info@lambo.nl

Nadere informatie

Lesbrief Theater Hutsepot Sprookjessprokkels

Lesbrief Theater Hutsepot Sprookjessprokkels Lesbrief Theater Hutsepot Sprookjessprokkels Beste, De lesbrief die hier voor je ligt is bedoeld als begeleidend schrijven bij de voorstelling 'sprookjessprokkels' van Theater Hutsepot. Het is in de eerste

Nadere informatie

(Naar Antoine de Saint- Exupéry)

(Naar Antoine de Saint- Exupéry) (Naar Antoine de Saint- Exupéry) Tekst: Yvon Haan Toegevoegde teksten verteller: Pieter Kromhout Personages 1. Kleine prins 2. Piloot (de volgende personages kunnen dubbelrollen spelen) 3 Bloem 4. Koning

Nadere informatie

» Oefening. Een voorbeeld van een idee: Ik ben soms graag alleen

» Oefening. Een voorbeeld van een idee: Ik ben soms graag alleen Als eerste moet je goed weten waarover je song gaat. Dit lijkt overduidelijk, maar dat is het niet altijd. Probeer in één woord vast te leggen waarover je song gaat. Het is uiteraard bepalend voor de tekst

Nadere informatie

een poging om gebouwen kapot te maken of mensen te doden niet concreet, over iets wat abstract is, kan je nadenken

een poging om gebouwen kapot te maken of mensen te doden niet concreet, over iets wat abstract is, kan je nadenken Woordenlijst Thema 7 aannemen aanslag (de) abstract acteren acteur/actrice (de) afbeelding (de) afspelen (zich) amper artiest (de) atelier (het) auteur (de) band (de) beeld (het) beeldhouw(st)er (de) beeldhouwen

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Personalia Annelies Willemse

Personalia Annelies Willemse Concertcyclus Op zondag 8 juli om 16.00 uur musiceren in de St.Willibrorduskerk in Deurne Annelies Willemse op orgel, Carla Nies op dwarsfluit/panfluit en Rolf van Meurs op gitaar. In diverse combinaties

Nadere informatie

Lesmap bij de voorstelling

Lesmap bij de voorstelling Lesmap bij de voorstelling Voorbereiding op het theaterbezoek Afhankelijk van de leeftijd van de kinderen en hun achtergrond, kan het nuttig zijn om het theaterbezoek met hen voor te bereiden. Voor jonge

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING Chris Van der Burght!! OPGELET!! Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn op onderstaande vragen.

Nadere informatie

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Annemieke Hooijschuur en Hanneke de Jong Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Wereldlijke en Geestelijke Voorkennis De leerlingen zijn enigszins op de hoogte van de levenswijze

Nadere informatie

Jaaroverzicht Hoensbroekse Amateurkunst HAK 2015.

Jaaroverzicht Hoensbroekse Amateurkunst HAK 2015. Jaaroverzicht Hoensbroekse Amateurkunst HAK 2015. Visie HAK gelooft in een duurzame gemeenschappelijke artistieke kracht en de kwaliteiten van mensen uit Hoensbroek bij de vorming van gemeenschapszin in

Nadere informatie

MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1. MCO Educatie Voortgezet Onderwijs. Muziek. moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www.

MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1. MCO Educatie Voortgezet Onderwijs. Muziek. moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www. MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1 MCO Educatie Voortgezet Onderwijs Muziek moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www.mco/educatie MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 2 Muziek moet je

Nadere informatie

Informatie voor docent: Les 1

Informatie voor docent: Les 1 Informatie voor docent: Les 1 a. Eigen antwoord. b. De Eerste Wereldoorlog: Stravinsky verbleef in de jaren voor de oorlog al een aantal maanden per jaar in Zwitserland met zijn familie. Door de Eerste

Nadere informatie

PROJECTBESCHRIJVING VERHALEN IN DE MUZIEK

PROJECTBESCHRIJVING VERHALEN IN DE MUZIEK PROJECTBESCHRIJVING VERHALEN IN DE MUZIEK Leerlijn Muziek Thema Identiteit Groep 3 en 4 April 2016 Cultuuronderwijs op zijn Haags Leerlijn Muziek Thema Identiteit Groep 3 en 4 April 2016 Deze projectbeschrijving

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

14 februari is het Valentijnsdag! Vol verwachting kloppen de harten van de vele jongens en meisjes.

14 februari is het Valentijnsdag! Vol verwachting kloppen de harten van de vele jongens en meisjes. Valentijnsdag 14 februari is het Valentijnsdag! Vol verwachting kloppen de harten van de vele jongens en meisjes. In Engeland en de Verenigde Staten (VS) vieren mensen al eeuwen Valentijnsdag. In België

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

NDT 2 Danst lesmateriaal

NDT 2 Danst lesmateriaal NDT 2 Danst lesmateriaal s\ OP BEZOEK BIJ NDT! Ken jij Nederlands Dans Theater al? Samen met je klasgenoten kom jij binnenkort bij ons in het theater op bezoek. Hieronder vind je wat weetjes over ons,

Nadere informatie

LESBRIEF HARTENJAGERS 3.0

LESBRIEF HARTENJAGERS 3.0 INHOUDSOPGAVE Voorwoord Inhoudsopgave Docentenhandleiding Leerlingenbladen: Jonge Harten Theaterfestival FILMmmmmmmmm Wie werkt er mee aan een voorstelling? Opdracht Papagaaienjas Kijkwijzer LESBRIEF HARTENJAGERS

Nadere informatie

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Het Onderzoek Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Inhoud In deze hoofdstukken is mijn werkstuk verdeeld: 1.Christiaan Huygens blz: 4 2.Antonie van Leeuwenhoek blz: 6 3.De beschrijving

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Productievormen 1. Jan Hoekstra

Productievormen 1. Jan Hoekstra Productievormen 1 Jan Hoekstra Onderwerpen: Drama/toneel (blijspel, treurspel). Dans (modern, ballet, hiphop). Muziek (klassiek, pop, underground). Cabaret (geënsceneerd). Opera, Operette en Musical. Drama

Nadere informatie

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin OOSTENRIJK 1 GROEP 7 Muzikale elementen Volksmuziek Bron: Alma ten Bruin Benodigdheden: CD: Landen Digibord Liedblad Bijlage 1 2 en 3 Werkblad 1 Bord Voorbereiding: CD maken en CD speler klaarzetten. Kaart

Nadere informatie

DE VELDHOVENSE REVUE 2016

DE VELDHOVENSE REVUE 2016 DE VELDHOVENSE REVUE 2016 auditie informatiepakket in het theater willen mensen verrast worden, met iets dat ze verwachten Tristan Bernard WELKOM Voor je ligt het auditie informatiepakket van De Veldhovense

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN

NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN Na een lange zomer met zon en regen is het weer tijd voor een nieuwe nieuwsbrief. Het is misschien een beetje gek maar onze nieuwsbrief lijkt een beetje op de zomer,

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten Speel het vierde stuk uit één van je boeken. Hoeveel verschillende tonen kennen we. 1 2 Schrijf in ritme het woord pianoleerling in kwarten en achtsten. Is dit het ritme van Kortjakje, Vader Jacob, Zie

Nadere informatie

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Definities Puls: in de maat (in een vierkwartsmaat 1,2,3,4 en in een driekwartsmaat 1,2,3) Afterbeat: Op de beat speel je op de tellen 1 en 3 van de maat,

Nadere informatie

Module 3g. Liedbegeleidingen met band in a box.

Module 3g. Liedbegeleidingen met band in a box. Module 3g Liedbegeleidingen met band in a box. Studielast: 7 uur Doel: kunnen maken van liedbegeleiding aan de hand van een zogenaamde begeleidingsautomaat, op basis van melodie met akkoordschema. De begeleiding

Nadere informatie

Zaterdag 19 en zondag 20 juni 2010 Cd-opname Vocaal Ensemble Kerkrade

Zaterdag 19 en zondag 20 juni 2010 Cd-opname Vocaal Ensemble Kerkrade Zaterdag 19 en zondag 20 juni 2010 Cd-opname Vocaal Ensemble Kerkrade Eind 2009 werd binnen het bestuur van het Vocaal Ensemble Kerkrade besloten om een langgekoesterde droom uit te laten komen: onze eerste

Nadere informatie

Winnaar categorie Isk/Okan. Het Universum

Winnaar categorie Isk/Okan. Het Universum Winnaar categorie Isk/Okan Het Universum De oceaan, de stilte en het universum. In haar ogen zag ik ze meteen. Je ziet het; haar ogen vol met tranen Of met de sterren. Toen ik haar voor het eerst zag,

Nadere informatie

* Musical. Spelers: David

* Musical. Spelers: David David * Musical Musical over het leven van David: 1. David bij de schapen 2. David wordt tot koning gezalfd 3. David komt bij Saul aan het hof 4. David en Goliath 5. David op de vlucht voor Saul 6. David

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Bollywood! Bolly..wat? Indische dansstijl kent steeds meer fans

Bollywood! Bolly..wat? Indische dansstijl kent steeds meer fans Bolly..wat? Bollywood! Indische dansstijl kent steeds meer fans De dansstijl Bollywood is in Groot Brittanië al enkele jaren enorm populair, wat oorspronkelijk voor een groot deel toe te schrijven viel

Nadere informatie