Educatieve map. Sarah Kumar

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Educatieve map. Sarah Kumar"

Transcriptie

1 Educatieve map Sarah Kumar

2 Colofon Ik word Zwarte Piet Sarah Kumar eerste druk: oktober 2010 ISBN: Tekeningen: Emilie Timmermans Vormgeving: Klaas Demeulemeester Samen met deze map heeft u een kopieerlicentie aangekocht. Hoewel deze map auteursrechtelijk beschermd is, mag je voor je leerjaar (voor één klas) een kopie maken voor elke leerling. Abimo Uitgeverij Europark Zuid Sint-Niklaas T: F: E: W: Verdeling in Nederland Uitgeverij Schoolsupport E: W:

3 Educatieve map ik word Zwarte Piet Sarah Kumar

4 4 Inhoudstafel Wegwijs 1. Inleiding Hoe te gebruiken?... 5 Didactische Ankers 1. Voorlezen en aftellen... 6 Het prentenboek en de Kamishibai... 6 Lezen, voorlezen en navertellen... 6 Kringgesprek... 6 Introductie van activiteiten... 6 Ontwikkelingsdoelen... 6 De aftelkalender... 7 Samen aftellen... 7 Tijd en tijdsbeleving... 7 Ontwikkelen van basisbegrippen... 7 Kalenderactiviteiten... 7 Ontwikkelingsdoelen Materiaalkaarten... 9 Ontwikkelen van symboolbewustzijn... 9 Stap voor stap... 9 Ontwikkelingsdoelen Zelfreflectie Ontwikkelingsdoelen Taalverrijking Klasinrichting Boekenhoek Poppenkast Kamishibai De aftelkalender 1. Voorlezen en aftellen Hard papier, wat is dat? Wat zie je? Nog 10 nachtjes slapen Een aftelkalender maken Betrokkenheid van thuis De Brief van Max 1. Voorlezen en Aftellen Dagindeling Het Pakjespakkenspel Een brief schrijven De koffer van Max 1. Voorlezen en aftellen Koffers pakken Heimwee? Nee! 1. Voorlezen en aftellen Uit logeren Ik reken op jou Welke Piet word ik? 1. Voorlezen en aftellen Welke Piet word jij? Memory Wie heeft wat? Aan het werk als Zwarte Piet proeven 1. Voorlezen en aftellen Zwarte Piet proeven Zwarte Piet Max 1. Voorlezen en aftellen Op onderzoek Zwarte Max Lena moet huilen 1. Voorlezen en aftellen Blij of verdrietig Max neemt afscheid 1. Voorlezen en aftellen Mijn schoen De laatste voorbereidingen Max ontmoet Sinterklaas 1. Voorlezen en aftellen Een tekening voor Sinterklaas De Sint op bezoek Ik word Zwarte Piet! 1. Voorlezen en aftellen Waarom is Lena boos? Pietenruzies, een poppenspel Bijlagen

5 5 Wegwijs 1. Inleiding Ik word Zwarte Piet! Een verhaal over dromen, een uitdaging aangaan, plannen, durven, bang zijn en beslissingen nemen. Door de belevingswereld van de kleuter een plek te geven in de klas en de vaardigheden van de kleuters in verschillende activiteiten verder uit te bouwen, ontstaat een sterke leeromgeving. De intrinsieke motivatie van de kleuter vormt hierbij het uitgangspunt! Binnen de activiteiten en het verhaal worden diverse leergebieden uitgewerkt waarbij actief leren centraal staat. Dit thema is geschikt voor kleuters vanaf de 2 e en 3 e kleuterklas of groep 1 en Hoe te gebruiken? Max, kun jij wat Zwarte Pieten kunnen?, vraagt Lena. Ja, ik kan wat Zwarte Pieten kunnen. Laat maar eens zien! Hier, trek aan. Ik draag geen maillot. Ik ben geen meisje! Zeurpiet! Alle Zwarte Pieten dragen maillots. Tegen zijn zin trekt Max de maillot aan. De eerste proef: breng de zak met speelgoed naar boven. Voorzichtig gaat Max de trap op. De zak is zwaar, maar Max geeft niet op! Gelukt! Hij lijkt echt op Zwarte Piet, denkt Lena. Tweede proef, loop over de rand van dit muurtje, beveelt Lena. Waar is dat goed voor?, pruttelt Max tegen. Een echte Piet klimt toch ook over daken, of niet soms? Max klimt op het muurtje. Hij zet een stap, en dan nog één, en nog één. Zonder te vallen! Max rent naar binnen. Lena kijkt hem met grote ogen na. Blijf toch hier bij ons, fluistert ze, ik zal je nooit meer plagen. Je mag op mijn kamer spelen en je krijgt mijn stickerverzameling. Je vertelt elke dag twee pagina s uit Ik word Zwarte Piet. Dit kan zowel via het voorleesboekje als via de vertelkast of Kamishibai. Afhankelijk van praktische klas- en leerling-gebonden omstandigheden kun je één of meerdere activiteiten per dag uitvoeren. Je kunt er ook voor kiezen om een activiteit over meerdere dagen te spreiden. Aan de aftelkalender zijn geen data gekoppeld. Op die manier kun je creatief omgaan met weekends en het schoolbezoek van Sinterklaas. Het vertrekpunt van elke dag is de aftelkalender.

6 6 Didactische Ankers 1. Voorlezen en aftellen Het prentenboek en de Kamishibai Lezen, voorlezen en navertellen Zowel het prentenboek als de Kamishibai vormen een visuele ondersteuning bij het lezen, voorlezen en navertellen voor en door de kleuters. Aan de hand van het prentenboek kunnen de kleuters op hun eigen tempo het verhaal herlezen. De vertelplaten van de Kamishibai kunnen klassikaal of in groepjes gebruikt worden om het verhaal of een deel ervan aan elkaar te vertellen. Op die manier werk je gericht aan de ontwikkeling van het taal- en denkvermogen van de kleuters. Kringgesprek De Kamishibai en het verhaal van Max krijgen een vaste plek in de klas, bijvoorbeeld in de luister- of vertelhoek. Vertrekkend vanuit een kringgesprek wordt het verhaal verteld en worden activiteiten geïntroduceerd. Kringgesprekken bevorderen niet alleen het wij-gevoel, ze bieden tevens tal van oefenkansen voor communicatieve, sociale en taalvaardigheden. Tijdens het kringgesprek maak je er kleuters attent op dat ze niet door elkaar mogen praten. Dit kun je bijvoorbeeld doen door de introductie van de Zwarte Piet muts. Deze geeft aan welke kleuter mag praten. Verrijk het kringgesprek door het stellen van open vragen. Per hoofdstuk vind je een aantal suggesties onder de titel Voorlezen en Aftellen. Introductie van activiteiten Het verhaal vormt de aanzet naar de activiteiten van die dag. De bespreking tijdens het kringgesprek prikkelt met andere woorden reeds de interesse van de kleuters. Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Muzische vorming - Drama 3.1 eigen belevenissen, ervaringen, gedachten, gevoelens, handelingen verwoorden. 3.5 genieten van een gevarieerd aanbod van hedendaagse en klassieke kleuterliteratuur, en voor hen bestemde culturele activiteiten. Nederlands Luisteren 1.5 een beluisterd verhaal, bestemd voor hun leeftijdsgroep, begrijpen. Nederlands Spreken 2.10 zich inleven in duidelijk herkenbare rollen en situaties en vanuit eigen verbeelding/beleving hierop inspelen. Nederlands lezen 3.1 aan de hand van visueel materiaal een boodschap herscheppen.

7 De aftelkalender... 4,3,2,1 7 Samen aftellen 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1! Samen met de kleuters tel je af. Hoeveel nachtjes moeten ze nog slapen voordat Sinterklaas komt? Hoeveel dagen duurt het nog voordat Max een echte Piet zal worden? De aftelkalender vormt de rode draad door het verhaal, het is elke dag opnieuw het startpunt. De aftelkalender is dan ook zichtbaar aanwezig in de klas. Tijd en tijdsbeleving De kleuters worden zich tijdens deze activiteit bewust van begin en einde. Tijdstippen komen geïntegreerd aan bod dankzij de aftelkalender. Je situeert bij aanvang van het thema de aftelkalender op de jaarkalender in de klas. Je wijst de kleuters op data, maandovergang, de komst van Sinterklaas Ontwikkelen van basisbegrippen De aftelkalender geeft aan de kleuters een nieuwe dimensie van tijd. Begrippen als gisteren, 5 dagen geleden, over 3 dagen, morgen, over 10 dagen worden niet alleen aangereikt, maar ook ervaren door de kleuters. Door hier op een speelse en functionele manier mee om te gaan, leren de kleuters getallen herkennen en gebruiken. Kalenderactiviteiten De aftelkalender kun je op verschillende manieren gebruiken. Afhankelijk van de tijd en de ingesteldheid van de kleuters kun je opteren voor één van onderstaande activiteiten. Je gebruikt ze als opening van de dag in de kring, de snoezelhoek of een ander plekje in de klas voor Max. Wanneer de kleuters hun eigen aftelkalender hebben gemaakt, laat je ze vertellen over hun kalender thuis. Wat vonden mama of papa ervan? Hebben ze al gekleurd? Heeft de kalender een mooi plekje gekregen? Hoeveel nachtjes moeten we nog slapen voordat Sinterklaas komt? Je telt samen met de kleuters af. Oei, het raam heeft opengestaan. De kaartjes van de aftelkalender zijn door elkaar gevlogen. De kleuters hangen de getallen en kaartjes weer in de juiste volgorde. Je bespreekt de tekening van de dag. Wat zien de kleuters? Wat zou er volgens hen vandaag met Max gebeuren? De ervaring van de kleuters primeert! Je laat de kleuters aan de hand van de kalendertekeningen het verhaal van Max opnieuw vertellen. De prenten liggen door elkaar. Je vertelt een passage uit het verhaal en een kleuter wijst de juiste prent aan. De kleuters vertellen bij een willekeurige plaat de juiste passage. Je noteert de zinnen en leest deze nadien voor. Op deze manier ontstaat het inzicht dat het geschreven woord de tijd overbrugt.

8 8 Ontwikkelingsdoelen Afhankelijk van de gekozen kalenderactiviteit, komen één of meerdere ontwikkelingsdoelen aan bod. De kleuters kunnen Muzische vorming beeld 1.1 visuele waarneming en beeldend geheugen versterken en vergroten door beeldelementen te herkennen. Muzische vorming drama 3.1 eigen belevenissen, ervaringen, gedachten, gevoelens, handelingen verwoorden. Muzische vorming Media 5.3 de volgorde van een reeks van voorwerpen, prenten, beelden, klanken en geluiden vaststellen, veranderen, schikken, herschikken en er een nieuw verhaal rond vertellen. Nederlands Spreken 2.1 een voor hen bestemde mededeling en/of een verhaal zo (her)formuleren, dat de inhoud ervan herkenbaar overkomt. Nederlands Taalbeschouwing 5.2 beseffen dat boodschappen visueel kunnen worden bewaard en daardoor opnieuw kunnen worden opgeroepen. 5.4 beseffen dat bepaalde symbolen (pictogrammen, lettertekens, ) dienen om boodschappen over te dragen. Wereldoriëntatie Tijd 5.1 begrijpen dat gisteren voorbij is en dat morgen nog moet komen. 5.3 tonen tijdsbesef aan de hand van het functioneel gebruik van verschillende soorten kalenders. Wiskundige initiatie getallen 1.3 een rangorde (tot vijf) aanduiden en verwoorden (ordinaal tellen) als begin en richting zijn afgesproken. 1.4 in concrete situaties rekenhandelingen uitvoeren met betrekking tot aantal en hoeveelheid. Zij kunnen deze handelingen verwoorden door de gepaste begrippen te hanteren (evenveel maken, bijdoen, wegdoen, samentellen, vermeerderen, verminderen, verdelen) Wiskundige initiatie meten 2.9 aan de hand van een kalender de dagen aftellen tussen het nu en een speciale gebeurtenis waarvan de dag is aangegeven binnen de periode van een week.

9 2. Materiaalkaarten 9 Ontwikkelen van symboolbewustzijn De materiaalkaarten informeren de kleuters hoe ze een opdracht goed kunnen uitvoeren. Waar mogelijk is het te gebruiken materiaal aangegeven. De kleuters ontdekken dat een tekening symbool staat voor een voorwerp of een handeling. Bij sommige opdrachten is het echter aan jou, als leerkracht, om te bepalen met welk materiaal de kleuters aan de slag gaan. Stap voor stap De materiaalkaarten kunnen ingezet worden om de verschillende stappen binnen één opdracht aan te duiden. De kleuters krijgen de kans om hun eigen grenzen te verleggen, om initiatief te nemen en zelfstandig aan het werk te gaan. Ze worden begeleid bij het ontwikkelen van hun zelfredzaamheid. In de bijlage vind je een overzicht van de verschillende pictogrammen. Deze kun je uitknippen en op een passend moment inzetten. Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Zelfconcept en het sociaal functioneren 3.11 materiaal op de geëigende manier gebruiken. Wereldoriëntaties Technologie 2.4 een eenvoudige constructie maken met geschikte materialen, hechtingswijzen en gereedschap. Nederlands Spreken 2.4 uitleggen hoe zij in een activiteit van plan zijn te werken of hoe zij werkten. Nederlands Lezen 3.2 door symbolen voorgestelde boodschappen in verband met concrete opdrachten begrijpen. Nederlands Taalbeschouwing 5.4 beseffen dat bepaalde symbolen (pictogrammen, lettertekens ) dienen om boodschappen over te dragen.

10 10 3. Zelfreflectie Op het einde van elke opdracht stellen de kleuters zichzelf twee vragen: Vond ik het leuk? en Heb ik mijn best gedaan? Bij deze zelfreflectie is zowel aandacht voor het welbevinden als het al dan niet goed uitvoeren van de opdracht. Op die manier leren kleuters naar zichzelf kijken en hun eigen handelen en voelen inschatten. Deze zelfreflectie staat met andere woorden los van jouw bevindingen als leerkracht. Het kan wel een manier zijn om het welbevinden en het goed uitvoeren van een opdracht bespreekbaar te maken. In bijlage vind je de zelfreflectiekaartjes terug. Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Nederlands Schrijven 4.2 met hulp van volwassenen, eigen boodschappen door middel van symbolen vastleggen en herkenbaar maken. Wereldoriëntatie Mens 3.1 bij zichzelf onderkennen wanneer ze bang, blij, boos of verdrietig zijn en kunnen dit op een eenvoudige wijze uitdrukken.

11 11 4. Taalverrijking Met dit thema worden een aantal begrippen intensief verkend. Hieronder staat een minimumlijst van begrippen die de kleuters zich tijdens verschillende activiteiten eigen zullen maken. Het is dan ook belangrijk dat je deze woorden met regelmaat aanbiedt aan de kleuters. Het spreekt vanzelf dat deze lijst kan aangevuld worden. DOMEIN Ruimte, plaats en richting Rekenhandelingen Hoeveelheidsbegrippen Tijd Gevoelens BASISBEGRIPPEN De voorlaatste / de een na laatste tweede laatste / tweede na laatste Links rechts Eronder erboven Ervoor erna Erbij eraf Eenmaal tweemaal Meer minder Meer dan minder dan Eerste laatste Bijna Telrij: 0 10 Hoeveelheden: 1 5 Nu dan straks eerst daarna Vooraf achteraf Begin einde Binnenkort Dagen van de week (herkennen en/of opzeggen) Vandaag Gisteren morgen Eergisteren overmorgen Bang boos Verdrietig blij Gelukkig ongelukkig Kwaad Schuld(ig) Jaloers Trots

12 12 5. Klasinrichting Boekenhoek Maak in de boekenhoek ruimte voor Sinterklaas en Zwarte Piet. Het voorleesboekje Ik word Zwarte Piet ligt binnen handbereik. Op die manier kunnen de kleuters het verhaal op een rustig moment nog eens lezen. Maar ook andere Sint- en Pietboeken horen hier thuis, Sinterklaasliedjes, versjes Ik word Zwarte Piet gaat over meer dan de komst van Sinterklaas. Ook boekjes in verband met verhuizen, afscheid nemen en het gezin kunnen een plek krijgen binnen dit thema. Poppenkast Je kunt de poppenkast inrichten met poppen die Lena, Max en mama voorstellen. Ook al komt papa in het verhaal niet aan bod, laat het niet na om ook hem erbij te leggen. De kleuters zullen zelf wel bepalen welke plek hij in het gezin krijgt. Uiteraard is er in de poppenkast ook plaats voor Sinterklaas en zijn Pieten. Geef de kleuters regelmatig de kans om hun verhaal te herspelen of hun eigen verhaal te vertellen. Kamishibai De vertelkast verdwijnt na het vertelmoment niet in een hoekje. De prent van de dag of de prent die het best aansluit bij de activiteit krijgt een zichtbare plek in de klas. De kleuters zullen er spontaan of in het kader van een activiteit naar kijken, erover vertellen, beelden gebruiken om een opdracht goed uit te voeren

13 De aftelkalender 13 Max, Lena en mama maken een aftelkalender. Zo weten Max en Lena wanneer Sinterklaas komt. Max zoekt stevig papier, Mama legt een schaar, stiften en lijm klaar. Telkens wanneer ik s morgens opsta, mag ik één tekening kleuren. Nog tien keer slapen en dan komt Sinterklaas! Joepie!, roept Max. 1. Voorlezen en aftellen Taalactiviteit Ontwikkelingsdoelen Zie Didactische Ankers Wereldoriëntatie Tijd De kleuters kunnen 5.6 in de tijd vooruitzien door minstens twee activiteiten na elkaar te plannen. Materiaal en voorbereiding De aftelkalender Het voorleesboekje Kamishibai: Max maakt een aftelkalender Werkwijze Je leest voor. Je vertelt de kleuters over de aftelkalender die Max met zijn zus Lena en mama heeft gemaakt. Je legt bij het vertellen en tijdens de nabespreking de nadruk op het stap voor stap uitvoeren van een opdracht. Stap voor stap: Je geeft de kleuters een korte opdracht waarin ze verschillende handelingen moeten uitvoeren. Bijvoorbeeld: ga je handen wassen. Je bespreekt de verschillende handelingen voordat ze de opdracht uitvoeren. Dit kan speels door één van de kleuters te laten beginnen met het afdrogen en dan pas het wassen van zijn handen. De nadruk ligt op het verwerven van inzicht in de opeenvolging van handelingen bij het uitvoeren van een opdracht.

14 14 2. Hard papier, wat is dat? Ervaringsactiviteit Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Muzische vorming beeld 1.2 materiaalgevoeligheid ontwikkelen door exploreren en experimenteren. Wiskundige initiatie Meten 2.1 handelend en verwoordend twee dingen op hun kwalitatieve eigenschap vergelijken. 2.3 dingen rangschikken volgens de toenemende of afnemende mate van een welbepaald kwalitatief kenmerk. Materiaal en voorbereiding Keukenpapier, crêpe papier, karton, gewoon papier, bakpapier, inpakpapier Werkwijze De kleuters (eventueel geblinddoekt) voelen aan de verschillende soorten papier. Ze gaan op zoek naar het zachtste en het hardste papier. De kleuters leggen het papier van zacht naar hard. Ze scheuren en knippen. Welk papier is moeilijk om te knippen? Welk papier zou Max gebruiken om zijn kalender te maken? Variatie/ Gradatie Deze activiteit kun je zowel klassikaal als in groepjes van max. 4 kleuters organiseren.

15 15 3. Wat zie je? Taalactiviteit Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Muzische vorming Beeld 1.1 visuele waarneming en beeldend geheugen versterken en vergroten door beeldelementen te herkennen. Muzische vorming Media 5.3 de volgorde van een reeks voorwerpen, prenten, beelden, klanken en geluiden vaststellen, veranderen, schikken, herschikken en er een nieuw verhaal rond vertellen. Nederlands Spreken 2.2 kunnen spreken over ervaringen of gebeurtenissen uit de eigen omgeving of over wat ze van anderen vernamen. Materiaal en voorbereiding Bijlage 1: de kalendertekeningen illustreren het verhaal van Max en maken onderdeel uit van de aftelkalender. Je kopieert en knipt de kalendertekeningen (1 bundel per kleuter) Je hangt de kalendertekeningen (in de juiste volgorde) op in de klas. Werkwijze De kalendertekeningen vormen de rode draad doorheen het voorleesboekje. Elke tekening sluit aan bij één van de hoofdstukjes. Je kijkt samen met de kleuters naar de tekeningen. De kleuters verkennen de tekeningen. Ze beschrijven wie en wat ze zien. Ze krijgen ruimte om hun eigen ervaringen, plannen en voorbereidingen voor Sinterklaas te verwoorden. Op die manier maken ze hun eigen verhaal. Je luistert aandachtig naar het verhaal van de kleuters, de kans is groot dat je een rijke invalshoek krijgt aangereikt voor de komende afteldagen!

16 16 4. Nog 10 nachtjes slapen Rekenactiviteit Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Wereldoriëntatie Tijd 5.1 begrijpen dat gisteren voorbij is en dat morgen nog moet komen. Wiskundige initiatie getallen 1.2 met aanwijzing vijf dingen correct tellen en daarna zeggen hoeveel dingen er geteld zijn (resultatief). 1.3 een rangorde (tot vijf) aanduiden en verwoorden (ordinaal tellen) als begin en richting zijn afgesproken. 1.4 in concrete situaties rekenhandelingen uitvoeren met betrekking tot aantal en hoeveelheid. Zij kunnen deze handelingen verwoorden door de gepaste begrippen te hanteren (evenveel maken, bijdoen, wegdoen, samentellen, vermeerderen, verminderen, verdelen) Materiaal en voorbereiding Bijlage 2: getalkaartjes van 1 tot 10 Je kopieert de getalkaartjes (één bundeltje per kleuter) Materiaalkaarten: kleurpotloden Werkwijze Je hangt de getallen op bord. Je telt samen met de kleuters hoeveel nachtjes Max nog moet slapen voordat Sinterklaas komt. Je leest samen de getallen van 1 tot 10 en terug. Je deelt de getallen uit. De kleuters gaan in de juiste volgorde staan. De kleuters leggen hun getallen individueel in de juiste volgorde, van 1 tot 10 en daarna van 10 tot 1. Variatie/gradatie De activiteit wordt uitgevoerd in groepjes van max. 4 kleuters. Hou rekening met de klasdiversiteit en stel de groepen heterogeen samen. Op die manier creëer je een sterk leerklimaat waarin de kleuters elkaar helpen bij het spel. Je kunt de getallen door de kleuters zelf laten schrijven.

17 17 5. Een aftelkalender maken Muzische activiteit Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Muzische vorming Beeld 1.4 verschillende beeldende, technische middelen aanwenden en samen gebruiken om tot beeldend werk te komen. Nederlands Spreken 2.4 kunnen uitleggen hoe zij in een activiteit van plan zijn te werken of hoe zij werkten. Wereldoriëntatie Tijd 5.4 kunnen een eenvoudig visueel voorgesteld plan zelfstandig uitvoeren. Materiaal en voorbereiding Bijlage 1: kalenderkaartjes (cf. Wat zie je?) Bijlage 2: getalkaartjes (cf. Nog 10 nachtjes slapen) Bijlage 3: sjabloon Kalender (voor elk kleuter gekopieerd) Materiaalkaarten: lijm en kleurpotloden Werkwijze De kleuters plakken de getallen in de juiste volgorde op de daarvoor voorziene plaats op de kalender (van 10 naar 1!!!) De kleuters plakken de tekeningen in de juiste volgorde. Hoeveel nachtjes moeten de kleuters nog slapen voordat de Sint komt? De kleuters kleuren de 10 e tekening (Max met de aftelkalender). Variatie/gradatie Door kleine aanpassingen in de klas kun je spelen met de niveauverschillen tussen de leerlingen. Je laat deze differentiatie het beste ook in je klasorganisatie tot uiting komen. Voor kleuters die moeilijk kunnen structureren en organiseren, is de kamishibai met de verschillende stappen een uitgelezen instrument om op terug te vallen. Voor kleuters die nog moeilijk getallen van elkaar kunnen onderscheiden en ordenen, is de aftelkalender in de klas een grote hulp. Voor kleuters die klaar zijn voor een nieuwe uitdaging, hoef je uiteraard geen van beide te gebruiken. Je laat hen aan de slag gaan en stuurt bij waar nodig.

18 18 6. Betrokkenheid van thuis Werkwijze De kleuters nemen de aftelkalender mee naar huis. Op die manier kunnen ze thuis ook over Max vertellen. Dit zijn uiteraard geen verplichte thuisactiviteiten, je spoort als leerkracht enkel de kleuters aan om ook thuis hun kleurwerkje af te maken en over Max te vertellen. Het is aan te raden om samen met de aftelkalender de brief van Max (Bijlage 10) mee te geven.

19 De Brief van Max 19 Pagina 3 en 4 in het voorleesboekje Max schikt zijn beren van groot naar klein om zich heen. Kijk, dit is een brief voor Sinterklaas. En weet je wat ik wil? De beren kijken hem vragend aan. Ik wil Zwarte Piet worden. Nog negen keer slapen en dan word ik Zwarte Piet Max! Dit is mijn naam: MAX. Ik heb hem zelf geschreven. Hier ben ik de trainer. Ik leer de Pieten voetballen! Dit ben ik. Ik zit met Sinterklaas aan tafel. Hier schrob ik de rug van Sinterklaas. Kijk, Sinterklaas heeft ook een gaatje in zijn buik. En zij leren mij het pakjespakkenspel. 1. Voorlezen en Aftellen Taal- en rekenactiviteit Materiaal en voorbereiding Het voorleesboekje Kamishibai: de brief van Max De aftelkalender Werkwijze Het vertrekpunt is de aftelkalender. Onder de rubriek Didactische Ankers vind je verschillende activiteiten die je met de kalender kunt doen. Je vraagt de kleuters om dicht bij elkaar te gaan zitten. Je gaat hen immers vertellen over het geheime plan van Max. Je toont de brief van Max in de vertelkast. De kleuters vertellen wat ze zien op de vertelplaat. Stel gericht vragen: - Waar is Max? - Wat doet Max samen met de Pieten? - Zie je letters op de tekening? Begeleidende vragen bij een verdere nabespreking kunnen zijn: Vind je het een goed idee dat Max Zwarte Piet wil worden? Zouden jullie ook Zwarte Piet willen worden? of liever niet? Hoe ziet jouw dag eruit? Wat heb je vanmorgen gedaan, wat ga je straks doen, wat ga je vanavond doen? Hoe zou de dag van Max eruit zien als Zwarte Piet?

20 20 2. Dagindeling Denkactiviteit Ontwikkelingsdoelen De kleuters kunnen Muzische vorming Media 5.3 de volgorde van een reeks van voorwerpen, prenten, beelden, klanken en geluiden vaststellen, veranderen, schikken, herschikken en er een nieuw verhaal rond vertellen. Wereldoriëntatie Tijd 5.1 kunnen de begrippen vandaag, dag, nacht in hun juiste betekenis gebruiken. 5.2 kunnen een beperkt aantal vaste gebeurtenissen in het verloop van hun dag in een juiste volgorde aangeven. Materiaal en voorbereiding Bijlage 4: een dag uit het leven van Zwarte Piet Max (voor elke kleuter voorzien) Bijlage 5: dagindeling (voor elke kleuter voorzien) Materiaalkaarten: schaar en lijm Werkwijze Je laat deze opdracht aansluiten bij het voorlezen en bespreken van de brief van Max. Voordat je van start gaat, bespreek je met de kleuters de verschillende dagdelen. Je biedt hen de woorden ochtend, middag en avond aan met de daarbij horende activiteiten (in bad, pyjama aan, tanden poetsen, ontbijten, spelen, naar school, tv kijken, een verhaaltje lezen ) Hoe ziet een dag van Zwarte Piet eruit? De kleuters stellen aan de hand van hun eigen dagindeling die van Zwarte Piet samen. De kleuters gaan aan de slag met de bijlage 4 en 5. Ze knippen en plakken de verschillende activiteiten van Zwarte Piet bij het juiste dagdeel. Je sluit deze activiteit af met een korte nabespreking. De kleuters vertellen over hun zelfgemaakte daglijn. Variatie en differentiatie De snelle werkers kunnen de tekeningen inkleuren. De daglijn in de klas kan een ondersteuning zijn voor leerlingen die het moeilijk hebben bij het samenstellen van de daglijn van Zwarte Piet.

2. Puzzelen naar 5 december grote groep

2. Puzzelen naar 5 december grote groep 2. Puzzelen naar 5 december grote groep Tijdens deze activiteit: tellen de kinderen af tot aan de komst van Sinterklaas. leggen de kinderen elke dag een puzzelstukje op de kalender. Hoofddoel Rekenen Meten

Nadere informatie

Zoveel heb ik jou lief

Zoveel heb ik jou lief Langreuter, Jutta Stefanie Dahle ISBN-13: 9789059241046 NUR 273 D/2014/6186/19 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Jij en ik! Victor Haas heeft een fikse ruzie met mama Haas: Hij moet mee opruimen,

Nadere informatie

Magneten : Een bootje

Magneten : Een bootje Magneten : Een bootje Aantal kinderen: 2-4 Niveau: 3 Benodigdheden: kurk punaise bakje waar water in kan tandenstokers vlagje plastic eendjes of visjes met een schroef in de bek handdoek of dweil magneten

Nadere informatie

Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes?

Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Siroop verdelen Auteur: Vanessa Maes & Stephanie Vervaet Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Duur van de STEM-activiteit: 30 à 40 minuten Leeftijdsgroep:

Nadere informatie

Klasbezoek bibliotheek 2de-3de kleuter

Klasbezoek bibliotheek 2de-3de kleuter Klasbezoek bibliotheek 2de-3de kleuter De bib is een bos. In groep volgen we een spoor van blaadjes langs verschillende plaatsen in de bib. We leren het reglement kennen en aan de hand van voorwerpen ontdekken

Nadere informatie

Educatief pakket 4-5 jaar

Educatief pakket 4-5 jaar Educatief pakket 4-5 jaar Beste leerkracht Kinderen en verkeer: geen gemakkelijke combinatie. Daarom neemt de Plopsa-groep het initiatief om de verkeerskennis van kinderen bij te spijkeren via de K3-verkeersklas.

Nadere informatie

Lestip 'Die hoed zit goed'

Lestip 'Die hoed zit goed' Lestip 'Die hoed zit goed' Over het boek Die hoed zit goed is een verzameling van raadsels, gedichten en stripverhalen. Het boek is opgedeeld in verschillende hoofdstukken volgens eenzelfde stramien en

Nadere informatie

Doelenlijst G-start voor VVKBaO

Doelenlijst G-start voor VVKBaO 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten.

Nadere informatie

Het Wannes-project. Samen kijken met Wannes. Wannes gaat naar school. + educatieve map. Mijn Wannesboekje. Hoe-boek Wannes kentekenstickers.

Het Wannes-project. Samen kijken met Wannes. Wannes gaat naar school. + educatieve map. Mijn Wannesboekje. Hoe-boek Wannes kentekenstickers. Het Wannes-project Samen kijken met Wannes Wannes gaat naar school prentenboek en kamishibai praatplatenboek + educatieve map Mijn Wannesboekje heen-en-weerboekje Doe-boek Hoe-boek Wannes kentekenstickers

Nadere informatie

Zoveel heb ik jou lief

Zoveel heb ik jou lief Zoveel heb ik jou lief Jutta Langreuter Stefanie Dahle GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 104 6 13,99 Uitgeverij Bakermat Suggesties: Emy Geyskens Vanaf 3 jaar Ook verschenen: Wij horen bij elkaar! Thema

Nadere informatie

Mijn Hummelboekje. HOOFDSTUK 1: t Hummelhuis

Mijn Hummelboekje. HOOFDSTUK 1: t Hummelhuis Mijn Hummelboekje HOOFDSTUK 1: t Hummelhuis Dit is Hummeltje. Hummeltje kan eventjes niet bij zijn mama en papa wonen, omdat zij nu niet voor hem kunnen zorgen. Daarom komt Hummeltje naar t Hummelhuis.

Nadere informatie

Kleine school, groot engagement!

Kleine school, groot engagement! Kleine school, groot engagement! 1. De hele dag taal, met het kind centraal: zowel mondelinge als schriftelijke taalvaardigheid, ook als ondersteuning in andere leergebieden We eindigen de dag met een

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar

Op stap naar het 1 e leerjaar Op stap naar het 1 e leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Zwevegem, 26 november 2009 Lieven Coppens Inleiding Uit de kindermond Ik wil niet naar het eerste leerjaar want daar mag ik niet

Nadere informatie

Voor het eerst naar school

Voor het eerst naar school Voor het eerst naar school Welkom op De Wonderboom Uw kind gaat binnenkort voor het eerst naar school. We wensen jullie een fijne tijd toe op De Wonderboom. Dit boekje informeert over verschillende zaken

Nadere informatie

ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd

ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd Leerlijnen Kerndoelen 1.1. Tijdsindeling 1.2. Tijdsbegrippen (zie ook leerlijn mondelinge taal) 2.1. Dagplan 2.2. Kalender en agenda 1. De leerlingen leren zich oriënteren

Nadere informatie

Woorden in prenten. 5 Voorwoord 6 Inleiding

Woorden in prenten. 5 Voorwoord 6 Inleiding Inhoud Woorden in prenten 5 Voorwoord 6 Inleiding Prentenboeken 2 38 Wil je mijn vriendje zijn? 66 Plons! 94 Nandi s verrassing 22 Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft Bijlagen

Nadere informatie

ORIENTATIE OP TIJD. Kerndoel 1: De leerlingen leren zich oriënteren op de dagindeling en de tijdsindeling.

ORIENTATIE OP TIJD. Kerndoel 1: De leerlingen leren zich oriënteren op de dagindeling en de tijdsindeling. ORIENTATIE OP TIJD Pedologisch Instituut, CED-Groep Kerndoel 1: De leerlingen leren zich oriënteren op de dagindeling en de tijdsindeling. 1.1. Tijdsindeling 1.2. Tijdsbegrippen (zie ook leerlijn mondelinge

Nadere informatie

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan OVSG Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd

ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd ORIENTATIE OP TIJD Leerlijnen Kerndoelen 1.1. Tijdsindeling 1.2. Tijdsbegrippen (zie ook leerlijn mondelinge taal) 2.1. Dagplan 2.2. Kalender en agenda 1. De leerlingen

Nadere informatie

Dino en het ei. Duur activiteit: 30 minuten Lesdoelen: De kleuters: kunnen een prent linken aan een tekst; kunnen het verhaal navertellen.

Dino en het ei. Duur activiteit: 30 minuten Lesdoelen: De kleuters: kunnen een prent linken aan een tekst; kunnen het verhaal navertellen. Dino en het ei Bibliografie: Demyttenaere, B. (2004). Dino en het ei. Antwerpen: Standaard. Thema: niet alles is steeds wat het lijkt, illusies Korte inhoud: Elke nacht staat er een groot wit ei tussen

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek Uitwerking De Bouwhoek 1. Het belang van bouwen en construeren Bouwen en construeren ontwikkelen een groot aantal belangrijke vaardigheden, zoals: het bevorderen van eigen initiatief, samenwerken, samen

Nadere informatie

Lestip 'De avonturen van Kapitein Onderbroek'

Lestip 'De avonturen van Kapitein Onderbroek' Lestip 'De avonturen van Kapitein Onderbroek' Over het boek 'Mijn wraak zal zoet zijn!', dacht meneer Krupp, de gemeenste en knorrigste directeur van de Toon Hermans basisschool. Hij is de grappen en streken

Nadere informatie

Op stap naar het 1 ste leerjaar

Op stap naar het 1 ste leerjaar Op stap naar het 1 ste leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Werkgroep zorg - KOM Inleiding Uit de kindermond Ik wil naar het eerste leerjaar en ik wil snel leren lezen want dan kan ik Jommeke

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

maken de kinderen vogelnestjes die zij in de dierenhoek kunnen gebruiken.

maken de kinderen vogelnestjes die zij in de dierenhoek kunnen gebruiken. 14. Vogelnestjes Tijdens deze activiteit: maken de kinderen vogelnestjes die zij in de dierenhoek kunnen gebruiken. Rekenen Getallen Groep 1 Groep 2 Omgaan met de telrij Telt akoestisch heen en terug t/m

Nadere informatie

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Grappig, spannend, heldhaftig: de avonturen van Frederik Kikker! Frederik Kikker

Nadere informatie

Vrij CLB Regio Hasselt. Is mijn kind klaar voor het eerste leerjaar? Een grote stap! Welkom. Wat is schoolrijpheid? Aspecten van schoolrijpheid

Vrij CLB Regio Hasselt. Is mijn kind klaar voor het eerste leerjaar? Een grote stap! Welkom. Wat is schoolrijpheid? Aspecten van schoolrijpheid Vrij CLB Regio Hasselt Een grote stap! Is mijn kind klaar voor het eerste leerjaar? Wat is schoolrijpheid? Welkom Aspecten van schoolrijpheid Vrij CLB Regio Hasselt VCLB - Multidisciplinair Centrum - Het

Nadere informatie

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen.

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Vak: MUVO Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Doelen: Eindtermen: Muvo 1.2 De leerlingen kunnen door betasten en voelen (tactiel), door kijken

Nadere informatie

Veilig leren lezen Aftelkalender Sinterklaas: hoeveel nachtjes slapen nog? - Versie 2013

Veilig leren lezen Aftelkalender Sinterklaas: hoeveel nachtjes slapen nog? - Versie 2013 veilig leren lezen Aftelkalender Sinterklaas Hoeveel? Versie 2013 Auteur: Josée Warnaar Kinderen verheugen zich enorm op het sinterklaasfeest. De tijd tot Sinterklaas is vol van spanning en leuke gebeurtenissen.

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

De Talentenarchipel. Denk- en speeleiland muziekeiland taaleiland. Klieder- kladdereiland Handige. handeneiland. Vriendjes -eiland.

De Talentenarchipel. Denk- en speeleiland muziekeiland taaleiland. Klieder- kladdereiland Handige. handeneiland. Vriendjes -eiland. De Talentenarchipel Denk- en speeleiland muziekeiland taaleiland Klieder- eiland kladdereiland Handige Vriendjes -eiland Durfen doeeiland Ontdekeiland handeneiland Beweeg- Informatiebrief voor de ouders

Nadere informatie

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs Overzicht algemene fiches Lopke 3 de kleuterklas: algemene fiche

Nadere informatie

Auditief geheugen Begrippen Cijfers Dans en beweging

Auditief geheugen Begrippen Cijfers Dans en beweging Auditief geheugen Lessen met als doel het oefenen van het auditief geheugen zijn bedoeld om leerlingen te helpen, informatie die ze horen goed op te slaan. Het geven van enkelvoudige (pak de bal) en meervoudige

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief MEI 2015 ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! Als je aan kinderen in de kinderopvang vraagt wat ze er leuk vinden, klinkt het steevast: de andere kinderen. De

Nadere informatie

Lesideeën groep 1 en 2

Lesideeën groep 1 en 2 2 Doelstellingen Na het project kunnen de kinderen vertellen hoe een tandarts en een tandheelkundige praktijk eruitzien. Ook kunnen de kinderen vertellen hoe, wanneer en hoe vaak ze tandenpoetsen. Werkwijze

Nadere informatie

WELKOM IN DE PEUTERKLAS!

WELKOM IN DE PEUTERKLAS! WELKOM IN DE PEUTERKLAS! Even voorstellen Juf Sophie: Klasjuf peuterklas Juf Maud: Klasjuf 1 ste kleuterklas Juf Veerle: Kinderverzorgster Juf Greet: Turnjuf Grootste taak peuterjuf Veiligheid bieden Zich

Nadere informatie

Lesideeën groep 3 en 4

Lesideeën groep 3 en 4 Lesideeën groep 3 en 4 Doelstellingen Na het project kunnen de kinderen vertellen hoe een tandheelkundige praktijk eruitziet en wie er werken. Ook kunnen de kinderen vertellen hoe hun gebit eruitziet,

Nadere informatie

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar)

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Ontwikkelt een besef van getalsnamen door rijmpjes en versjes. (bijvoorbeeld: een- twee..klaar

Nadere informatie

Thema 1 Activiteit 4. Een leesworm in de boekenhoek (2A) Ra ra ra, wat ben ik?

Thema 1 Activiteit 4. Een leesworm in de boekenhoek (2A) Ra ra ra, wat ben ik? : Overzicht lesverloop 25 1 De leerlingen lezen individueel een aantal eenvoudige raadsels over voorwerpen uit een boekentas om ze daarna in duo s aan elkaar voor te lezen. Ze zoeken telkens samen naar

Nadere informatie

eindtermen basisonderwijs

eindtermen basisonderwijs STAM op schoolmaat eindtermen basisonderwijs inhoudstafel 1. inleiding...3 2. leergebied overschrijdende eindtermen...3 2.1. ICT...3 2.2. sociale vaardigheden...3 3. eindtermen leergebieden...4 3.1. muzische

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

De parabel van de Talenten

De parabel van de Talenten De parabel van de Talenten Peter Bajo Nynke Talsma GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 406 1 14,95 Uitgeverij Bakermat Suggesties: Emy Geyskens Vanaf 5 jaar Ook verschenen: Een nacht om nooit te vergeten (het

Nadere informatie

ALGEMENE ONTWIKKELINGSDOELEN - Kleuters

ALGEMENE ONTWIKKELINGSDOELEN - Kleuters ALGEMENE ONTWIKKELINGSDOELEN - Kleuters OD lo 1.1 OD lo 1.10 OD lo 1.11 OD lo 1.12 OD lo 1.13 OD lo 1.14 OD lo 1.15 OD lo 1.16 OD lo 1.17 OD lo 1.18 OD lo 1.19 OD lo 1.2 kunnen diverse ruimtelijke hindernissen

Nadere informatie

Naar het eerste leerjaar

Naar het eerste leerjaar Naar het eerste leerjaar Overgang eerste leerjaar We kijken eerder naar het ontwikkelingsniveau van uw kind dan naar de leeftijd en proberen het zo een stukje verder te brengen in zijn ontwikkeling. De

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Lettermonster Titel. Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied

Lettermonster Titel. Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied x.x.x 8.1 Lettermonster Titel Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied 8.1 Taal & Teken 5 6 j. Kringgesprek Verhaal 50 6 zakken Lichamelijke opvoeding Nederlands Het Latijnse schrift is slechts

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Onderwerp. VVKBaO. Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma.

Onderwerp. VVKBaO. Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma. Onderwerp Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma. WO 2.13 een eenvoudige werktekening of handleiding stap voor stap uitvoeren; ICT 1 Hebben een positieve

Nadere informatie

Mirjams mama en moekie

Mirjams mama en moekie Seksuele diversiteit graad 1 Mirjams mama en moekie Lesvoorbereiding Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print 2 lege gedragspatroongrafieken af voor

Nadere informatie

LESBRIEF. Karel is jarig. Samenvatting: De begrippen zijn: Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.com

LESBRIEF. Karel is jarig. Samenvatting: De begrippen zijn: Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.com Samenvatting: Bij dit boek zijn een aantal downloads beschikbaar. Liesbet Slegers heeft deze speciaal getekend als aanvullend educatief materiaal. Het doel van de download ballon is verhaalbegrip en woordenschat

Nadere informatie

LESBRIEF. Karel is jarig. Samenvatting: De begrippen zijn: Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.com

LESBRIEF. Karel is jarig. Samenvatting: De begrippen zijn: Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.com Samenvatting: Bij dit boek zijn een aantal downloads beschikbaar. Liesbet Slegers heeft deze speciaal getekend als aanvullend educatief materiaal. Het doel van de download ballon is verhaalbegrip en woordenschat

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

ISBN Eerste druk, eerste oplage

ISBN Eerste druk, eerste oplage 2008 Leskist.nl, Noordhorn Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 2 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Werken met visualisaties in de kleuterklas

Werken met visualisaties in de kleuterklas 1 1. Wat is een visualisatie? Werken met visualisaties in de kleuterklas Een visualisatie is een vertaling van een gedachte naar een beeld. Een visualisatie maakt een begrip als beeld voorstelbaar. 1 Het

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe!

Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Op stap naar het 1 e leerjaar Wat is schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Lieven Coppens Vooraf De ontwikkeling van een kind verloopt op verschillende domeinen. Elk kind ontwikkelt op zijn eigen

Nadere informatie

Aandachtspunten. blok 1, les 3 blok 3, les 11. blok 1, les 1 blok 1, les 6 blok 1, les 11 blok 2, les 1

Aandachtspunten. blok 1, les 3 blok 3, les 11. blok 1, les 1 blok 1, les 6 blok 1, les 11 blok 2, les 1 Aandachtspunten 291 Aandachtspuntenlijst 1, bij blok 1, 2 en 3 1 Herkennen van kleine hoeveelheden: zonder tellen kleine hoeveelheden t/m 4 benoemen. Het kind reageert niet op de vraag, bv. hoeveel knopen?

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Steekkaart: nummer 1W

Steekkaart: nummer 1W Steekkaart: nummer 1W Onderwerp Kennis maken met de eigen emoties en die van anderen Leeftijd/Doelgroep 1 e leerjaar Leergebied Wereldoriëntatie Tijdsduur 50 minuten Beschrijving In deze les leren de jonge

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

Klaskrantje van groep 1.

Klaskrantje van groep 1. Klaskrantje van groep 1. Week : 2 Thema: Maandag 5 september. Vandaag beginnen we een nieuwe week. We zien Nellie en Cezar terug en ook onze vriendjes van de klas. Er zijn eventjes traantjes maar het duurt

Nadere informatie

Fiche voorbereiden van activiteiten

Fiche voorbereiden van activiteiten Fiche voor voorbereiden van activiteiten Omschrijving van de activiteit: Vertellen van het verhaal Raad eens hoeveel ik van je hou van Sam Mc Bratney en Anita Jeram aan de hand van het prentenboek. Ervaringssituatie:

Nadere informatie

LESMATERIAAL ONDERBOUW. Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect. Vo or Groep 1-

LESMATERIAAL ONDERBOUW. Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect. Vo or Groep 1- LESMATERIAAL ONDERBOUW Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect Vo or 4 Groep 1- ACTIVITEIT 1: AANGENAAM KENNIS TE MAKEN In deze handleiding staat de activiteitenbeschrijving voor groep 1-4. Hier

Nadere informatie

Fiche nummer: ACTIVITEITENFICHE

Fiche nummer: ACTIVITEITENFICHE ACTIVITEITENFICHE Fiche nummer: Omschrijving van de activiteit: Multi Media: Uitgenodigden op het feest gevoelens vastleggen op foto ES : Explorerend Beleven O klassikale activiteit activiteit in groep

Nadere informatie

Timing: 50 min. Graad: 2-3. Leerplandoelen: VVKBAO:

Timing: 50 min. Graad: 2-3. Leerplandoelen: VVKBAO: Graad: 2-3 Timing: 50 min Leerplandoelen: VVKBAO: WO TE 6.11 Kinderen kunnen zeggen aan welke eisen een bestaande constructie en een constructie die ze zelf willen maken, moet voldoen. WO TE 6.11.1 Dat

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind thuis?

Hoe help ik mijn kind thuis? Hoe help ik mijn kind thuis? Hoe help ik mijn kind op weg naar het eerste leerjaar? 1. Zelfredzaamheid 2. Motorische ontwikkeling 3. Tijd en ruimte 4. Voorbereiden op rekenen 5. Voorbereiden op lezen en

Nadere informatie

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs De peuterklas van A tot Z Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 1 20-01-2010 09:16:59 DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 2 20-01-2010 09:16:59 De peuterklas van A tot Z Inleiding

Nadere informatie

maken de kinderen een dierenmasker en kruipen in de huid van het dier dat op het masker staat.

maken de kinderen een dierenmasker en kruipen in de huid van het dier dat op het masker staat. 5. Een beestenboel Tijdens deze activiteit: maken de kinderen een dierenmasker en kruipen in de huid van het dier dat op het masker staat. Inrichting speelleeromgeving Deze activiteit begint in de safarihoek,

Nadere informatie

Activiteit 1. Waarnemen Ik kijk en ik knuffel. Doelen. Materiaal. Voortaak

Activiteit 1. Waarnemen Ik kijk en ik knuffel. Doelen. Materiaal. Voortaak i m p r e s s i e Activiteit 1 Waarnemen Ik kijk en ik knuffel Doelen 1 De kleuters kunnen gevoelens herkennen, ze ervaren hoe fijn het is om te knuffelen. (16) (WO 3.1) 2 De kleuters tonen hoe graag ze

Nadere informatie

Doelenlijst G-start voor GO!

Doelenlijst G-start voor GO! 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten.

Nadere informatie

overzicht van het thema

overzicht van het thema overzicht van het thema Het schooljaar is begonnen. Diverse activiteiten in groep 3 gaan anders dan de kinderen gewend waren in groep 2: een afwijkende dagindeling, onbekende activiteiten, andere afspraken,

Nadere informatie

B. Lessuggesties bij het lied Zeg, Roodkapje, waar ga je heen? 1. Wilde dieren versus huisdieren

B. Lessuggesties bij het lied Zeg, Roodkapje, waar ga je heen? 1. Wilde dieren versus huisdieren poetst zijn tanden 1. Wilde dieren versus huisdieren wilde dieren en huisdieren van elkaar onderscheiden Breng zelf prenten van dieren mee. Vraag ook aan de kinderen om prenten van dieren mee te brengen.

Nadere informatie

Al heel snel hadden ze ruzie met elkaar. Het spelen was niet leuk meer.

Al heel snel hadden ze ruzie met elkaar. Het spelen was niet leuk meer. Beertje Anders en Beertje Bruin gingen bij oma spelen. Al heel snel hadden ze ruzie met elkaar. Het spelen was niet leuk meer. Oma hoorde: Ik wil de bal, Ik wil de blokken, Ik ga kleuren, Ik wil de kleurpotloden

Nadere informatie

Leren praten. Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten door horen, zien en doen.

Leren praten. Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten door horen, zien en doen. Leren praten Leren praten Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten door horen, zien en doen. De rol van de ouders is heel belangrijk. Zij geven het goede voorbeeld, zij reageren

Nadere informatie

Kern 4: huis-weg-bos-tak-hut

Kern 4: huis-weg-bos-tak-hut Kern 4: huis-weg-bos-tak-hut In deze kern leert uw kind: Letters: h - w - o - a - u Woorden: huis, weg, bos, tak, hut De letters i - m - r - v - s aa - p e - t ee - n b oo zijn bekende letters geworden.

Nadere informatie

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten Cijfers en letters Zelfstandig spelen Schrijfhoekje: ( MO ) 45 kleinmotorisch bewegen Met allerlei schrijfmaterialen experimenteren op verschillende soorten papier < een juiste pengreep nadoen bij het

Nadere informatie

DE OMGEVING VAN DE PEUTERKLAS

DE OMGEVING VAN DE PEUTERKLAS DE OMGEVING VAN DE PEUTERKLAS Bij rustig weer spelen de peuters graag buiten. Bij regen of bij koud weer spelen de kleinste kleuters tijdens de speeltijd in de overdekte en verwarmde zaal. De peuters,

Nadere informatie

De bruiloft van Simson

De bruiloft van Simson De bruiloft van Simson Weet je nog waar de vertelling de vorige keer over ging? Over Simson, de nazireeër. Wat is een nazireeër? Een nazireeër is een bijzondere knecht van God. Een nazireeër mag zijn haar

Nadere informatie

Ontluikend leren. Een brochure voor ouders van kleuters

Ontluikend leren. Een brochure voor ouders van kleuters Ontluikend leren Een brochure voor ouders van kleuters Wat is ontluikend leren? Met het 1ste leerjaar in het vooruitzicht wordt van elk kind een bepaald niveau van rijpheid verwacht. Doorgaans bezit het

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

BASISPLAN, PROCESFASENFORMULIER & OBSERVATIEFORMULIER BEELDENDE VORMING. Bloeiende bloemen. Lesvoorbereiding beeldende vorming

BASISPLAN, PROCESFASENFORMULIER & OBSERVATIEFORMULIER BEELDENDE VORMING. Bloeiende bloemen. Lesvoorbereiding beeldende vorming Bloeiende bloemen Lesvoorbereiding beeldende vorming Carlijn Luttikhuizen PEH16DA Basisplan : Les: Groep: Bron/Methode: Datum: Betekenis Wat zijn de inhouden en associatiemogelijkheden? Vorm Met behulp

Nadere informatie

VERTELCYCLUS WEEK 8: BAKKER VERSIE 1 (5-12- 2014)

VERTELCYCLUS WEEK 8: BAKKER VERSIE 1 (5-12- 2014) VERTELCYCLUS WEEK 8: BAKKER VERSIE 1 (5-12- 2014) 1 BOEKEN:! WERELDWOORDEN: Titel: Een taart voor kleine Beer Auteur: Max Velthuijs Jaartal: 2011 Uitgeverij: De Vier Windstreken Bloem: een wit poeder dat

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Timing: 50 min. Graad: 1-2. Leerplandoelen: VVKBAO:

Timing: 50 min. Graad: 1-2. Leerplandoelen: VVKBAO: Graad: 1-2 Timing: 50 min. Leerplandoelen: VVKBAO: WO TE 6.18 Kinderen kunnen met techniek omgaan in verschillende toepassingsgebieden. WO TE 6.18.1 Dat houdt in dat ze technische realisaties uit verschillende

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

LEERJAAR 2 WERELDORIËNTATIE

LEERJAAR 2 WERELDORIËNTATIE VOORBEELDATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 2 WERELDORIËNTATIE De leerlingen vertellen elkaar over hun familie. In de klas wordt P. 02-03 Klein en Groot JOUW AILIE AAN DE UUR een familiemuur gemaakt. De leerlingen

Nadere informatie

De Nellie- & Cézarkrant

De Nellie- & Cézarkrant De Nellie- & Cézarkrant Novembereditie Thema : Nieuwe vriendjes in onze klas Dit is Manon Cattoor. We hebben nu twee Manons in onze klas. Vandaar we deze kindjes aanspreken met de achternaam erbij. Dit

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Kinderrechten. Doelstellingen. Materiaal

Kinderrechten. Doelstellingen. Materiaal Dag van de Rechten van het Kind Kinderrechten Doelstellingen De kinderen leiden uit concrete ervaringen af wat een kinderrecht is. De kinderen zien in hoe belangrijk het is dat kinderrechten gerespecteerd

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd 0 tot 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Fiche voorbereiden van activiteiten

Fiche voorbereiden van activiteiten Fiche voor voorbereiden van activiteiten Omschrijving van de activiteit: Vertellen van het verhaal Raad eens hoeveel ik van je hou van Sam Mc Bratney en Anita Jeram aan de hand van het prentenboek. Ervaringssituatie:

Nadere informatie

s Speelbrief ZO LEES IK PIPPO PIPPO-thema prentenboeken JULI 2017 Speelbrief - Juli p1

s Speelbrief ZO LEES IK PIPPO PIPPO-thema prentenboeken JULI 2017 Speelbrief - Juli p1 THEMA: OP VAKANTIE MET DE ALLERKLEINSTEN! s Speelbrief JULI 2017 Aapje Pippo gaat met de trein op reis. Bruintje Beer en peuter Max spelen aan de waterkant en nijntje logeert bij haar opa en oma. Allemaal

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Gratis spellen bij kern 4 Spel 1: Tik aan Spel 2: Een verlanglijstje schrijven Spel 3: Prentenboeken lezen Spel 4: Rijmpjes maken

Gratis spellen bij kern 4 Spel 1: Tik aan Spel 2: Een verlanglijstje schrijven Spel 3: Prentenboeken lezen Spel 4: Rijmpjes maken Gratis spellen bij kern 4 Spel 1: Tik aan U heeft een paar kleine blaadjes papier nodig. U schrijft een opdracht op een blaadje, bijv. 'tik een oor aan'. Uw kind leest de zin en voert uit wat het leest.

Nadere informatie