DE STILLE BEWIND- VOERDER OFWEL DE BEOOGD CURATOR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE STILLE BEWIND- VOERDER OFWEL DE BEOOGD CURATOR"

Transcriptie

1 NEDERLANDS JURISTENBLAD DE STILLE BEWIND- VOERDER OFWEL DE BEOOGD CURATOR Aanpak groepsgeweld: massale preventieve hechtenis in Veen Bewaren van DNA-profielen van vrijgesprokenen Meer over de cassatieschriftuur P JAARGANG APRIL

2 KLACHTENINSTITUUT UITVAARTWEZEN De Stichting Klachteninstituut Uitvaartwezen (SKU) Nederlander vroeg of laat te maken. De juiste uitvoering rouwverwerking van groot belang. Het overgrote deel van de uitvaarten verloopt in ons land gelukkig naar tevredenheid. Toch kan het voorkomen dat een uitvaart niet in alle opzichten verloopt volgens de wens van de opdrachtgever. Om die reden is het Klachteninstituut door de deelnemende instellingen opgericht. Het wederhoor, alsmede zelfstandig onderzoek, bestudeert en vervolgens een bindende uitspraak doet. Binnenkort ontstaat er een vacature voor OMBUDSMAN (M/V) De functie wordt vervuld op basis van een freelance samenwerking en neemt gemiddeld 18 uur per maand in beslag. Uitvaartwezen. Neem contact op voor nadere informatie over de selectieprocedure via onderstaand postadres of via U kunt ook telefonisch contact opnemen met de secretaris, de heer M. van der Putten, telefoon deze editie. Stichting Klachteninstituut Uitvaartwezen, Postbus 92, 5600 AB Eindhoven Nationaal ArbeidsRecht Diner 2014 DE PRAKTIJK VAN HET NIEUWE ONTSLAGRECHT 12 JUNI 2014 EYE FILMMUSEUM, AMSTERDAM 3 Georganiseerd door de redactie van het tijdschrift ArbeidsRecht

3 Inhoud Vooraf Mr. Y. Buruma Recht op een goede reputatie Wetenschap Prof. mr. F.M.J. Verstijlen Pre-packing in the Netherland De beoogde beoogd curator Wetenschap Mr. A.J. Wierenga Prof. mr. dr. J.G. Brouwer Preventieve hechtenis in Veen Over de voorkoming en bestrijding van groepsgeweld In Nederland RELATIVEREN wij misschien wel TE GEMAKKELIJK het BELANG van een goede REPUTATIE NEDERLANDS JURISTENBLAD DE STILLE BEWIND- VOERDER OFWEL DE BEOOGD CURATOR Aanpak groepsgeweld: massale preventieve hechtenis in Veen Bewaren van DNA-profielen van vrijgesprokenen Meer over de cassatieschriftuur P JAARGANG APRIL Focus Marius Duker Het bewaren van DNA-profielen van onschuldige en andere vrijgesprokenen Reactie Mr. J. Storm Reactie op De onzichtbare cassatieschriftuur Rubrieken Rechtspraak Boeken Tijdschriften Wetgeving Nieuws Universitair nieuws Personalia Agenda 1168 Pagina 1095 Toch zit er een KORT- SLUITINKJE in de opdracht aan de BEOOGD CURATOR. De curator behartigt niet alleen de BELANGEN van de gezamenlijke schuldeisers, maar moet ook WAKEN voor die van de SCHULDENAAR zelf Pagina 1101 Vaststaat dat ten minste 70 JONGEREN zich op 30 december in VEEN op grove wijze hebben MISDRAGEN. Dit kan echter GEEN VRIJBRIEF voor POLITIE en OM vormen om het RECHT aan hun LAARS te lappen Pagina 1110 Door toepassing van die BEVOEGDHEID worden TWEE GROEPEN vrijgesprokenen erkend: zij van wie de VRIJSPRAAK ONBETWISTBAAR is (de onschuldige vrijgesprokenen) en zij van wie de vrijspraak NIET ONBETWISTBAAR is (de andere vrijgesprokenen) Pagina 1114 Door de heffing van GRIFFIE- RECHTEN is in 2012 naar schatting ca. 1 MILJARD aan transacties WEG- GEVALLEN of tenminste anders verlopen dan ZONDER griffierechten het geval zou zijn geweest Pagina 1162 De CASSATIEPROCEDURE is NOG een procedure waarbij schriftelijke stukken per POST OF FAX worden INGEZONDEN Pagina 1116 INLICHTINGENDIENSTEN in de Europese Unie die op grote schaal GEGEVENS van en over Europese burgers VERZAMELEN in het kader van surveillanceprogramma s handelen IN STRIJD met de in Europa geldende GROND- RECHTEN Pagina 1164 Omslag: Night crossing Graham Dean/ Corbis

4 NEDERLANDS JURISTENBLAD Opgericht in 1925 Eerste redacteur J.C. van Oven Erevoorzitter J.M. Polak Redacteuren Ybo Buruma, Coen Drion, Ton Hartlief, Corien (J.E.J.) Prins (vz.), Tom Barkhuysen, Taru Spronken, Peter J. Wattel Medewerkers Barend Barentsen, sociaal recht (socialezekerheidsrecht), Stefaan Van den Bogaert, Europees recht, Alex F.M. Brenninkmeijer, alternatieve geschillen - beslechting, Wibren van der Burg, rechtsfilosofie en rechtstheorie, G.J.M. Corstens, Europees strafrecht, Remy Chavannes, technologie en recht, Eric Daalder, bestuursrecht, Caroline Forder, personen-, familie- en jeugdrecht, Janneke H. Gerards, rechten van de mens, Ivo Giesen, burgerlijke rechtsvordering en rechts pleging, Aart Hendriks, gezondheidsrecht, Marc Hertogh, rechtssociologie, P.F. van der Heijden, internationaal arbeidsrecht, C.J.H. Jansen, rechtsgeschiedenis, Piet Hein van Kempen, straf(proces)recht, Harm-Jan de Kluiver, ondernemingsrecht, Willemien den Ouden, bestuursrecht, Stefan Sagel, arbeidsrecht, Nico J. Schrijver, volkenrecht en het recht der intern. organisaties, Ben Schueler, omgevingsrecht, Thomas Spijkerboer, migratierecht, T.F.E. Tjong Tjin Tai, verbintenissenrecht, F.M.J. Verstijlen, zakenrecht, Dirk J.G. Visser, auteursrecht en intellectuele eigendom, Inge C. van der Vlies, kunst en recht, Rein Wesseling, mededingingsrecht, Reinout Wibier, financieel recht, Willem J. Witteveen, staatsrecht Auteursaanwijzingen Zie Het al dan niet op verzoek van de redactie aanbieden van artikelen impliceert toestemming voor openbaarmaking en ver veelvoudiging t.b.v. de elektronische ontsluiting van het NJB. Logo Artikelen met dit logo zijn door externe peer reviewers beoordeeld. Citeerwijze NJB 2014/[publicatienr.], [afl.], [pag.] Redactiebureau Bezoekadres: Lange Voorhout 84, Den Haag, postadres: Postbus 30104, 2500 GC Den Haag, tel. (0172) , Internet en Secretaris, nieuws- en informatie-redacteur Else Lohman Adjunct-secretaris Berber Goris Secretariaat Nel Andrea-Lemmers Vormgeving Colorscan bv, Voorhout, Uitgever Simon van der Linde Uitgeverij Kluwer, Postbus 23, 7400 GA Deventer. Op alle uitgaven van Kluwer zijn de algemene leveringsvoorwaarden van toepassing, zie Abonnementenadministratie, productinformatie Kluwer Afdeling Klantcontacten, tel. (0570) Abonnementsprijs (per jaar) Tijdschrift: 310 (incl. btw.). NJB Online: Licentieprijs incl. eerste gebruiker 340 (excl. btw), extra gebruiker 100 (excl. btw). Combinatieabonnement: Licentieprijs incl. eerste gebruiker 340 (excl. btw). Prijs ieder volgende gebruiker 100 (excl. btw). Bij dit abonnement ontvangt u 1 tijdschrift gratis en krijgt u toegang tot NJB Online. Zie voor details: (bij abonneren). Studenten 50% korting. Losse nummers 7,50. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment worden aangegaan voor de duur van minimaal één jaar vanaf de eerste levering, vooraf gefactureerd voor de volledige periode. Abonnementen kunnen schriftelijk tot drie maanden voor de aanvang van het nieuwe abonnementsjaar worden opgezegd; bij niet-tijdige opzegging wordt het abonnement automatisch met een jaar verlengd. Gebruik persoonsgegevens Kluwer BV legt de gegevens van abonnees vast voor de uitvoering van de (abonnements-)over eenkomst. De gegevens kunnen door Kluwer, of zorgvuldig geselecteerde derden, worden gebruikt om u te informeren over relevante producten en diensten. Indien u hier bezwaar tegen heeft, kunt u contact met ons opnemen. Media advies/advertentiedeelname Maarten Schuttél Capital Media Services Staringstraat 11, 6521 AE Nijmegen Tel , ISSN NJB verschijnt iedere vrijdag, in juli en augustus driewekelijks. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever(s) geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor gevolgen hiervan. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van art. 16h t/m 16m Auteurswet j. Besluit van 29 december 2008, Stb. 2008, 583, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofd dorp (Postbus 3051, 2130 KB). Van smart naar geld Ervaringen van tien slachtoffers van letselschade met hun schadevergoedingsprocedure tot en met de Hoge Raad. Van smart naar geld vormt het verslag van tien interviews met slachtoffers van letselschade die daarvoor een ander aansprakelijk stelden. biedt u inzicht in hoe het recht en het gedrag van juristen worden beleefd door gewone mensen. laat zien wat een juridische procedure voor een slachtoffer betekent. Auteur: prof.mr. S.D. Lindenbergh ISBN: Aantal pagina s: 120 Prijs: 19,95 kluwer.nl/vansmartnaargeld in onze shop bestelt u zonder verzendkosten

5 Vooraf 802 Recht op een goede reputatie 16 Enige maanden geleden nam ik deel aan een Europese conferentie over de vrijheid van meningsuiting. Een Portugese collega vertelde dat een nieuwsbericht over een politicus die in zijn jeugd drugs had gebruikt, had geleid tot veroordeling van de betreffende journalist wegens smaad. De veroordeling bleef in stand omdat de Portugese Grondwet het recht op een goede naam en reputatie beschermt en dit grondrecht zwaarder woog dan het (journalistieke) recht op vrije meningsuiting. Dat gaat ver en naar mijn smaak veel te ver. Maar ik besefte dat wij in Nederland misschien wel te gemakkelijk het belang van een goede reputatie relativeren, toen ik vernam dat onder meer Polen, Estland en Griekenland daar dezelfde hoge waarde aan toekennen. Wij kennen natuurlijk civiele vergoedingen wegens reputatieschade en het strafrechtelijk verbod op belediging, smaad en laster. Maar het lijkt wel of we het boeiender vinden om te achterhalen in welke context het gebruik van het woord mierenneuker al dan niet beledigend is, dan om de vraag te stellen waar het nu eigenlijk om gaat. Laat ik vooropstellen dat het vrijuit kunnen spreken en schrijven niet moet worden beperkt door een chilling effect van honorering van al te grote kleinzerigheid op dit vlak. Daarom heb ik grote waardering voor de gedachte van de voormalige EHRM-president Braza dat het EHRM niet alleen een zekere overdrijving moet toelaten, maar ook een recht op verontwaardiging. Net als hij meen ik dat het niet ondenkbaar moet zijn dat een burger in a lively exchange een (politie-)ambtenaar erop wijst dat hij handelt als een karpatenkop of een domoor. Louter gekwetste eigenwaarde verdient geen bescherming, ook niet in naam van enig recht op menselijke waardigheid, het recht op een persoonlijk leven, of het respect dat men aan bepaalde functies verschuldigd is. Wat dat functionele respect betreft waar de een meer aan hecht dan de ander herinner ik aan het daarmee schurende belang van openbaar debat over publieke ambtsdragers met inbegrip van de mogelijkheid direct (levendig) commentaar te leveren. Maar wat is dan dat extra, waardoor ik toch sympathie heb voor bescherming van het recht op een goede reputatie? Een reputatie is een gedeelde of collectieve perceptie van een persoon. 1 Die reputatie maakt deel uit van iemands identiteit en is van praktisch belang. Johan Cruijff heeft zo n ijzersterke reputatie dat sprake is van verzilverbare populariteit. 2 Daarentegen wordt iemands handelen bij gebrek aan achting of respect van anderen minder waard. Hij verliest het vertrouwen in het door hem gegeven woord en zijn mening doet er minder toe. Wie wil zaken doen met iemand die als oplichter te boek staat; wie wil zijn kinderen toevertrouwen aan een beweerde pederast? Net als armoede of gebrek aan scholing vermindert een slechte reputatie iemands mogelijkheden, iemands daadwerkelijke vrijheid van handelen, iemands capabilities zegt Amartya Sen. Het zijn de anderen die iemands reputatie maken of breken. Juist omdat reputatie deel uitmaakt van iemands identiteit, streven mensen ernaar zelf te bepalen welk beeld de buitenwereld van hen heeft. Dat streven vindt weerklank in pleidooien voor het recht op vergetelheid het idee dat jezelf greep moet hebben op wat er op het Internet over je digitale verleden is te vinden en wat een journalist over je verre verleden naar boven mag halen. Hetzelfde streven is aan de orde als het gaat om het toeschrijven van groepsidentiteiten. Misschien bent u er trots op dat u uw identiteit deelt met andere Marokkanen, Indien u een Noord-Afrikaans uiterlijk hebt, is de kans groot dat u wordt geplaatst als Marokkaan, ook als u zichzelf primair als advocaat of Amsterdammer beschouwt. In Identity and Violence beschrijft diezelfde Amartya Sen het mechanisme dat op dergelijke enkelvoudige identiteitstoeschrijving volgt. Misschien bent u er trots op dat u uw identiteit deelt met andere Marokkanen. Maar het wordt vervelend als anderen de reputatie van enkele minder geslaagde groepsgenoten op u laten afstralen alsof dat mindere succes het voornaamste kenmerk van alle leden van de groep is. En het is helemaal mis als instituties en officiële gezagdragers diezelfde fout maken. Daardoor verwerpen zij immers de insluiting van de individuele leden van de subgroep Marokkanen in de omvattender groep Nederlanders, terwijl die institutie of gezagsdrager juist geacht wordt het algemene belang te behartigen. Zowel het punt van de vergetelheid als dat van de groepsidentiteit illustreert hoe moeilijk het is om je reputatie in eigen hand te houden. Het is vanwege datzelfde mechanisme ondenkbaar dat tegen elke onterechte aantasting van iemands reputatie wordt opgetreden. Maar als het gaat om uitlatingen waardoor reputaties zodanig worden geschaad dat de daadwerkelijke vrijheid van handelen van de betrokkenen erdoor wordt verminderd, zou dat anders moeten liggen. Te denken is aan beledigingen die ertoe leiden dat het de agent onmogelijk wordt gemaakt om zijn werk met gezag te doen, de ondernemer en de leraar niet meer worden vertrouwd, en de Amsterdamse advocaat niet meer ongemoeid over straat kan lopen. Dan gaat het niet meer louter om gekwetste eigenwaarde (in welk geval het slachtoffer zich maar op eigen kosten tot de burgerlijke rechter moet wenden), maar om reputatieschade met een maatschappelijk effect. Precies daarin is m.i. het verschil gelegen om in deze tijd, waarin grofkorrelige uitingen zo veel voorkomen, te bepalen of al dan niet strafrechtelijk moet worden opgetreden. Het Portugese recht op een goede naam en reputatie herinnert aan het belang van strafbaarstelling en vervolging van smadelijke en lasterlijke uitingen. Maar met een beetje doordenken vraag ik me wel af of eenvoudige belediging ook die van politieagenten niet te snel tot vervolging leidt. Ybo Buruma 1. D. Solove, The Future of Reputation, Yale HR 14 juni 2013, HR:2013:CA2788 (Cruijff/Tirion) Reageer op NJBlog.nl op het Vooraf NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

6 803 Wetenschap Pre-packing in the Netherlands De beoogde beoogd curator Frank Verstijlen 1 Er staat een nieuwe ster in de coulissen van het insolventierecht: de stille bewindvoerder of, zoals deze figuur volgens het voorontwerp voor een Wet Continuïteit Ondernemingen I zal heten: de beoogd curator. Deze beoogd curator in een pre-pack vervult zijn functie in moeilijke omstandigheden. Er is nog generlei insolventieprocedure geopend, waaraan hij bevoegdheden kan ontlenen, maar insolventie zal al wel aanwezig of toch ten minste imminent zijn. Toch werpen zijn handelingen hun schaduw vooruit op het aanstaande faillissement; sterker nog, in de regel zullen die handelingen bepalend zijn voor dat faillissement. Dat is een fundamenteel andere positie dan die van de curator. Het voorontwerp knoopt in dat licht wat al te gemakkelijk aan bij de curator. De figuur van de beoogd curator verdient een verder doordachte uitwerking en bevoegdheden die toegesneden zijn op de gevaren waarmee de betrokkenen bij de pre-pack waaronder degenen die in deze periode met de schuldenaar contracteren worden geconfronteerd. In de afgelopen januarimaand verschenen twee nieuwe gezichten bij de geplaagde garnalenverwerker Heiploeg in het Groningse Zoutkamp, Gerard de Boer en Pieter de Jong. Heiploeg verkeerde in moeilijkheden. Zij had van de Europese Commissie juist een megaboete wegens kartelvorming opgelegd gekregen. Gerard de Boer en Pieter de Jong deden voor de buitenwereld nogal vage dingen bij Heiboer; wie hen googelde kwam uit bij een marketingbedrijf en een webdeveloper. Maar in werkelijkheid waren Gerard de Boer en Pieter de Jong niet wie ze zeiden te zijn, maar de geroutineerde Groninger curatoren Gerard Breuker en Pieter Lettinga, die een op handen zijnde doorstart van Heiploeg overzagen. Zij waren, zoals het Dagblad van het Noorden het omschreef, een tikkeltje vermomd : ze hadden een stoppelbaard en droegen schipperstruien. 2 Enkele weken later, op 28 januari, werd Heiploeg in staat van faillissement verklaard met aanstelling van mrs. Breuker en Lettinga als curatoren. Diezelfde dag werd de doorstart bekendgemaakt. Heiploeg start door als onderdeel van het Valkenburgse visverwerkingsbedrijf Parlevliet & Van der Plas, maar nu met negentig werknemers minder en met verslechterde arbeidsvoorwaarden. 3 Zie hier een nieuwe ster aan het firmament van het insolventierecht, de stille bewindvoerder of, zoals het volgens het voorontwerp voor een Wet Continuïteit Ondernemingen I zal heten: de beoogd curator. 4 Een nieuwe hoofdrolspeler, die nu nog ongeregeld is, maar zie de affaire-heiploeg al wel optreedt. 5 Een boeiende rechtsfiguur, want de beoogd curator doet zijn werk buiten het kader van enige insolventieprocedure, maar op een moment dat er materieel al wel insolventie zal zijn. En zijn handelingen werpen hun schaduw vooruit op het aanstaande faillissement; sterker nog, in de regel zullen die handelingen bepalend zijn voor dat faillissement. In deze bijdrage probeer ik deze nieuwe functionaris nader te determineren. Wat is zijn taak en wat zijn zijn bevoegdheden en verantwoordelijkheden? Onder welke voorwaarden kan hij aansprakelijk worden gehouden voor zijn handelingen? Om die vragen te kunnen beantwoorden, dient eerst aandacht te worden besteed aan de procedure waarbinnen de beoogd curator moet functioneren. De pre-pack De pre-pack is over komen waaien uit de VS, waar de figuur van de pre-packaged reorganization is opgekomen. Ook daar is geen vaste terminologie, maar veelal wordt gedoeld op de situatie dat al voor de opening van een Chapter 11-procedure wordt onderhandeld of zelfs gestemd over een reorganization plan, 6 zodat de formalisering van dat plan na de opening van de insolventieprocedure snel zijn beslag kan krijgen. 7 Daar lijkt onze prepack heel weinig op, want een akkoord ons equivalent van een reorganization plan is hoge uitzondering. Wij reorganiseren met de botte bijl, door een activatransactie NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

7 Onze pre-pack heeft meer verwantschap met het Engelse model, waar een pre-pack administration neerkomt op een voor de formele adminstration uitonderhandelde overdracht. 8 Niet voor niets wordt in de voorgestelde toelichting op de Wet Continuïteit Ondernemingen I vooral aangeknoopt bij de Engelse pre-pack. 9 De pre-pack betreft kortom een voorstadium van een faillissement, 10 waarin een deal wordt uitonderhandeld, De pre-pack betreft een voorstadium van een faillissement waarin een deal wordt uitonderhandeld, die in faillissement moet worden beklonken die in faillissement moet worden beklonken. Overigens hoeft het niet per se tot een faillissement te komen. Idealiter worden alle problemen in onderling overleg tussen de belangrijkste stakeholders opgelost. Maar in de praktijk kunnen de problemen zodanig groot zijn of de groep stakeholders dermate divers en omvangrijk dat toevlucht tot het faillissement wordt gezocht. Zo gaan bij een overdracht van een onderneming buiten faillissement de werknemers gewoon mee over naar de doorstartende partij en moeten boventallige werknemers voor of na de overgang via een reguliere procedure worden ontslagen, met alle verwikkelingen en kosten van dien. 11 En als het toch fout gaat, wordt er alsnog een curator aangesteld, die de naar achteraf blijkt aan de vooravond van het faillissement gesloten transactie(s) met een kritisch oog bekijkt en de actio pauliana kan inroepen. Een minder vooropstaand voordeel van het formaliseren van de transactie binnen faillissement, is dat de wederpartij de positie van boedelschuldeiser kan krijgen. Uit het voorgaande blijkt dat de pre-packprocedure eigenlijk helemaal geen procedure is. Op dit moment alleen al niet omdat er niets is geregeld, maar ook onder het regime van de Wet Continuïteit Ondernemingen I brengt de aanwijzing van een beoogd curator nauwelijks wijzigingen in de situatie. Alles speelt zich af in het open veld van de contractsvrijheid. Iedereen behoudt zijn rechten. Er is geen verlies van beschikkingsbevoegdheid, geen verval van executiemiddelen, enz. Er is eigenlijk alleen een beoogd curator. De beoogd curator en zijn taken In de huidige praktijk is de beoogd curator ongereguleerd. De desbetreffende rechtbank, althans een daaraan verbonden rechter, doet simpelweg weten, op verzoek van de schuldenaar, wie zij voornemens is als curator aan te stellen, indien het faillissement binnen een redelijke termijn wordt uitgesproken. 12 In het geval-heiploeg werd daar een verkapte taakopdracht aan toegevoegd, in de overweging: 13 Doel van deze regeling is het realiseren van een zo hoog mogelijke opbrengst ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers. De aanwijzing van de stille bewindvoerders biedt een mogelijkheid om in relatieve rust een verkoop of reorganisatie vanuit een insolventie voor te bereiden. Het voorontwerp biedt een summiere procedure. Volgens het voorgestelde artikel 363 lid 1 Fw kan de rechtbank op verzoek van een schuldenaar een of meer personen aanwijzen die in geval van faillietverklaring zullen worden aangesteld als curator, waartoe de schuldenaar aannemelijk dient te maken dat met die aanwijzing het belang van zijn gezamenlijke schuldeisers of belangen van maatschappelijke aard zijn gediend. Op dit punt wijkt het voorontwerp in positieve zin af van de Engelse pre-pack, waarbij een zekerheidsgerechtigde of de schuldenaar zelf een administrator kan aanstel- Auteur 5. Naar verluidt, werken alle rechtbanken behalve de Rechtbanken Overijssel, Midden-Nederland en Maastricht mee aan de pre-pack. Zie M.H.F. van Vugt, De Nederlandse pre-pack: time out, please!, FIP 2014, p , die hierover overigens bepaald kritisch is USC 1126(b) opent daartoe onder voorwaarden de mogelijkheid. 7. Zie E. Tashjian, R.C. Lease en J.J. McConnell, Prepacks. An empirical analysis of prepackaged bankruptcies, Journal of Financial Economics, vol. 40, 1996, p , P. Walton, Pre-packaged administrations trick or treat?, Insolv. Int vol. 19, p en V. Finch, Pre-packaged administrations: bargains in the shadow of insolvency or shadowy bargains?, JBL 2006, p vency Practice 16 onder 1, waarover hierna meer, alsmede P. Walton, Pre-packaged administrations trick or treat?, 2006, vol. 19 Insolv. Int., p. 114, alwaar hij al zij het primarily on the basis of anecdotal evidence opmerkt: The pre-pack invariably takes the form, not of a reorganisation and rescue of the company but of a management buy out of the company s business. ; alsmede V. Finch, Pre-packaged administrations: bargains in the shadow of insolvency or shadowy bargains?, JBL 2006, p Uitgebreid ook in Nederland: N.W.A. Tollenaar, Faillissementsrechters van Nederland: geef ons de pre-pack!, TvI 2011/23, onder Te raadplegen via ondernemingen_i. Zie p Volledigheidshalve zij opgemerkt dat de Wet Continuïteit Ondernemingen ook voorziet in een pre-pack voor een surseance van betaling. 11. Art. 7:8 BW. 12. Zie M.H.F. van Vugt, De Nederlandse pre-pack: time out, please!, FIP 2014, p , alsmede de berichtgeving van de stille bewindvoerders van Heiploeg, te raadplegen via nieuws/pre-pack-heiploeg/ Zie de laatste vindplaats in de vorige noot. 1. Prof. mr. F.M.J. Verstijlen is hoogleraar privaatrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Groningen. Noten 2. article ece/vermomde-curatormet-schuilnaam-bij-heiploeg. 3. Volgens de berichtgeving in NRC Handelsblad, van/2014/januari/29/uitgekleed-heiploegmaakt-doorstart , alsmede van FNV Bondgenoten, februari/ naar_de_rechter_130214/. 4. Het voorontwerp is te raadplegen via continuiteit_ondernemingen_i. 8. Zie de definitie in het Statement of Insol- NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

8 Wetenschap 1098 NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

9 len en dus ook zijn beoogd administrator uitzoeken. 14 Hoewel volgens het voorontwerp de rechtbank de beoogd bewindvoerder aanwijst, wordt uitgegaan van het harmoniemodel. Opgemerkt wordt: 15 dat van belang is dat er steeds sprake is van een harmonieuze omgang tussen de beoogd curator en de schuldenaar. Is dit niet (langer) het geval, dan ligt het in de rede dat de beoogd curator zijn taak neerlegt. Bij een vertrouwensbreuk moet de schuldenaar afscheid van de beoogd curator kunnen nemen, waartoe (onder meer) de schuldenaar bij de rechtbank een verzoek kan indienen. 16 Wat doet de beoogd curator? Niet bijster veel, als we op het concept voor een memorie van toelichting mogen afgaan: 17 De beoogd curator is geen adviseur van de onderneming, heeft geen betrekking of bevoegdheden binnen de onderneming en heeft aan de onderneming geen enkele verplichting, met uitzondering van de verplichting tot geheimhouding. Hij treedt ook niet op als toezichthouder. De beoogd curator heeft louter tot taak om mee te kijken, zich te (laten) informeren en zich een oordeel te vormen over de gang van zaken binnen de onderneming. Kortom, de beoogd curator kijkt, luistert en zwijgt, al is dat laatste ten onrechte meen ik niet in het voorontwerp zelf tot uiting gebracht. Wat heeft de schuldenaar aan zo n kijkend, luisterend en zwijgend sujet? Welnu, op het moment dat het faillissement wordt uitgesproken en de beoogd curator als curator wordt aangesteld, komt hij beslagen ten ijs. Hij kent de onderneming, haar problemen en de voorgestelde oplossing; hij kan sneller beslissingen nemen. De affaire- Heiploeg is illustratief. Het is niet onwaarschijnlijk dat de bedrijfsvoering van Heiploeg rondom de faillissementsdatum was gestokt indien de curatoren pas in de middag van de dag van faillietverklaring hadden kennisgemaakt met het bedrijf en de garnalenindustrie. De beoogd curator spreekt Anders dan de hiervoor geciteerde passage zou kunnen suggereren, is de haag van de tanden van de beoogd curator niet volledig gesloten. Volgens het voorgestelde artikel 365 lid 2 kan de beoogd curator: indien de schuldenaar daarom vraagt, onder meer verklaren: a. dat redelijkerwijs verwacht mag worden dat de rechtshandelingen die de schuldenaar voornemens is te verrichten in het kader van de normale bedrijfsvoering of ter aflossing van de schulden, na een eventuele faillietverklaring door de curator niet vernietigd zullen worden op grond van de artikelen 42 tot en met 47; b. onder welke voorwaarden redelijkerwijs verwacht mag worden dat de curator na een eventuele faillietverklaring goederen zal vervreemden op basis van artikel 101 lid 1, en c. welke voorbereidingen zouden kunnen worden getroffen om de afwikkeling van een eventueel faillissement te bespoedigen. Dat is potentieel een belangrijk voordeel, althans voor de schuldenaar en diens wederpartij. Bij herstructureringen op de rand van faillissement is het bepaald moeilijk te zeggen wat nog net wel en wat niet door de beugel van de pauliana kan. Dat leerstuk is de afgelopen jaren buitengewoon complex geworden, met op het eerste gezicht tegenstrijdige arresten. Mocht een bepaalde transactie, zoals een noodkrediet tegen zekerheidsverschaffing, aan de verkeerde kant van de streep blijken te zitten, dan zijn de gevolgen ernstig: de financier is zijn zekerheden kwijt en heeft weinig hoop de verstrekte gelden ooit terug te zien. Een potentiële overnemer heeft er belang bij te weten dat een met de schuldenaar uitonderhandelde activatransactie door de curator zal worden uitgevoerd, zodat hij niet het risico loopt dat alle inspanningen en kosten van het voorbereiden (due dilligence) en tot stand brengen van de transactie voor niets zijn geweest. Indien een verklaring van de beoogd curator zekerheid kan bieden over een beoogde transactie kan dat financiers, leveranciers, overnemers, enz. over de streep trekken. 18 Het bieden van die duidelijkheid als dat al mogelijk is (zie hierna) heeft wel een prijs. In een gewoon faillissement wordt de beslissing om de actio pauliana in te roepen, genomen op grond van gedegen onderzoek naar de feiten én de vaak complexe jurisprudentie die relevant is voor de feiten van het geval. Het valt te betwijfelen dat de kwaliteit van die beslissing kan worden gewaarborgd indien die beslissing wordt genomen in de snelkookpan van die paar weken vóór de faillietverklaring, waarin de aandacht vooral zal worden geabsorbeerd door het tot stand brengen van de transactie. 19 Op het moment dat het faillissement wordt uitgesproken en de beoogd curator als curator wordt aangesteld, komt hij beslagen ten ijs 14. Zie s. 14 respectievelijk 22 Insolvency Act 1986, Schedule B1. Ook N.W.A. Tollenaar, Faillissementsrechters van Nederland: geef ons de pre-pack!, TvI 2011/23, onder 6.10 noemt dit als een voordeel. In het Amerikaanse recht wordt bij de toepassing van Chapter 11 in de regel überhaupt geen bankruptcy trustee aangesteld, dus van een beoogd trustee is evenmin sprake. beoogd curator, ongeacht of het dezelfde persoon betreft. Zie N.W.A. Tollenaar, Van pre-pack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p Zie ook het advies d.d. 5 februari 2014 van de Raad voor de rechtspraak, te raadplegen via Organisatie/Raad-Voor-De-Rechtspraak/ Wetgevingsadvisering/ Wetgevingsadviezen2014/ Advieswetsvoorstel-Wet-continuïteit-ondernemingen-I.pdf, dat er voorts op wijst dat de beoogd curator zich uitsluitend kan baseren op informatie die door de schuldenaar is verstrekt. 15. Het concept voor de memorie van toelichting, p Zie het voorgestelde art. 364 Fw. 17. P Naar huidig recht zal de curator bij gebreke van een regeling niet kunnen worden gebonden aan enige verklaring van de NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

10 Wetenschap Het bieden van zekerheid aan wederpartijen door het binden van de curator aan de verklaring van de beoogd curator heeft het risico dat suboptimale beslissingen worden genomen, ten detrimente van de gezamenlijke schuldeisers Het verslag van de beoogd curatoren van Heiploeg van hun twee weken als beoogd curator is illustratief: 20 zij werden geconfronteerd met een digitale dataroom met tienduizenden pagina s documenten, een consortium financiers, vennootschappen in diverse buitenlanden, fiscale vorderingen, financieringsarrangementen, biedingen van vóór hun aanstelling als beoogd curator, mededingingsrechtelijke aspecten, enz. Bovendien bestaat het gevaar dat de beoogd curator wordt gedreven door het momentum van de ontwikkelingen, de dynamiek van het groepsproces en het gemeenschappelijke doel van die groep de doorstart te doen slagen. 21 Kortom, het bieden van zekerheid aan wederpartijen door het binden van de curator aan de verklaring van de beoogd curator heeft het risico dat suboptimale beslissingen worden genomen, ten detrimente van de gezamenlijke schuldeisers. In voorkomende gevallen kunnen zij ter zake een (onrechtmatigedaads)vordering hebben tegen de (beoogd) curator pro se, maar zo n procedure is geen sinecure, gezien de restrictieve rechtspraak over de persoonlijke aansprakelijkheid van de curator. 22 Maar het is de vraag of de verklaring ex artikel 365 lid 2 van het voorontwerp die zekerheid kan bieden. Het ferme antwoord van de Minister van Veiligheid en Justitie is: jazeker. In de toelichting vermeldt hij: 23 Indien de beoogd curator na daartoe gevraagd te zijn door de schuldenaar verklaart dat redelijkerwijs verwacht mag worden dat de curator de verstrekking van de zekerheden na een eventuele faillietverklaring niet door middel van een actio pauliana zal vernietigen, geeft dit de schuldenaar en de verstrekker van het noodkrediet de gewenste zekerheid. Die verklaring niet slechts die sub a van artikel 365 zou in beginsel bindend zijn, ook als uiteindelijk een ander dan de beoogd curator als curator wordt aangesteld. 24 Maar in het voorontwerp zelf is niets over een binding aan de verklaring te vinden. Omdat de wetgever tot ons spreekt via de wet, lijkt me hier voor het ministerie nog werk te verrichten. Het is niet het minst belangrijke aspect van de voorstellen. 25 De minister is sowieso wat snel met het beloven van de gewenste zekerheid. De onderwerpelijke beslissingen zijn niet altijd alleen aan de curator, beoogd of niet. Er is ook de rechter-commissaris. Die moet een activatransactie door de curator goedkeuren en houdt in zijn algemeenheid toezicht op de curator. 26 En bij de pre-pack is er niet slechts de beoogd curator, maar wordt ook een beoogd rechter-commissaris aangewezen. 27 Die zal, daartoe door de beoogd curator gevraagd, van zijn zienswijze doen blijken ten aanzien van de uitlatingen van de curator. 28 Maar nergens staat dat hij aan die zienswijze zal zijn gebonden; voorontwerp noch toelichting maakt daar melding van. 29 Wat daar van zij, het belang van deze discussie moet worden gerelativeerd. Er is niet alleen recht, maar ook psychologie. Of de verklaring nu technisch-juridisch wel of niet bindend is, de beoogd curator en rechter-commissaris die zich eenmaal hebben uitgesproken, zullen sterk geneigd zijn te doen wat zij hebben gezegd. Niemand wil als windvaan of onbetrouwbaar bekend staan. Maar feit blijft dat zelfs de curator en de rechtercommissaris niet steeds het laatste woord hebben. De schuldeisers fluiten hun partijtje mee. Er kan een commissie van schuldeisers worden ingesteld, die een adviesrecht heeft; 30 en die commissie én elke schuldeiser kan op de voet van artikel 69 Fw opkomen tegen een beslissing van de curator. 31 Dan treft hij weliswaar dezelfde rechter-commissaris die al van zijn zienswijze heeft doen blijken maar daartegen kan dan weer beroep worden ingesteld, langs welke weg er altijd iemand zal beslissen die zich niet al vóór de faillietverklaring over de kwestie heeft gebogen. De beoogd curator spreekt II De beoogd curator spreekt nog op één ander moment en wel bij zijn verscheiden als zodanig. Hij brengt achteraf verslag uit van zijn bevindingen. 32 Dat wordt ter griffie gedeponeerd, maar komt alleen naar buiten als het faillissement wordt uitgesproken. Dat verslag is een vooruitgang ten opzichte van de huidige situatie waarin niemand het voorkoken van het faillissement verslaat. Het verslag vormt een compensatie voor het gebrek aan transparantie dat een pre-pack naar zijn aard heeft. In Engeland zijn daartoe door de verschillende regulerende autoriteiten richtlijnen gegeven in de vorm van het Statement of Insolvency Practice 16, 33 met daarin onder meer de verplichting verslag uit te brengen van de aard van diens rol voorafgaand aan de aanstelling als administrator, waarom gekozen is voor een pre-pack sale, andere handelwijzen die zijn overwogen, de wijze waarop de contacten met de insolvency practitioner zijn gelegd, details over marketing activities, taxatie, de kopende partij en diens relatie tot de schuldenaar enz. Het valt te verwachten dat iets soortgelijks in Nederland zal gebeuren. Het voorontwerp is bedoeld als een kaderregeling; in het verband van nadere regelgeving wordt verwezen naar Recofa, de organisatie van rechterscommissarissen in faillissementszaken. 34 De Raad voor de Rechtspraak verwijst zelfs expliciet naar het genoemde SIP Niet alleen vervult dit verslag een verantwoordingsfunctie, het kan voorts, zo komt nog aan de orde, een belangrijk machtsmiddel van de beoogd curator zijn. Maar nu de taken van de beoogd curator hiervoor in 1100 NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

11 grove lijnen zijn geschetst, probeer ik eerst tot een nadere determinatie van de positie van de beoogd curator te komen. De rechtspositie van de beoogd curator De vraag naar de rechtspositie van de curator is notoir moeilijk te beantwoorden. Het betreft een klassiek twistpunt, waarover ondanks decennia van discussie geen begin van een heersende leer valt te bespeuren. 36 De vraag naar de positie van de beoogd curator is nóg ingewikkelder. In de toelichting wordt vooral gezegd wat hij niet is. Hij is geen adviseur van de onderneming, heeft geen betrekking binnen de onderneming, is geen toezichthouder. 37 Hij is ook geen curator, voeg ik daaraan toe. Hij is niet als zodanig aangesteld, ontbeert diens bevoegdheden en heeft niet de taak de boedel te beheren en te vereffenen ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers. 38 Het kan dan ook wenkbrauwen doen fronsen dat het voorgestelde artikel 365 lid 1 Fw bepaalt: De beoogd curator [ ] neemt bij zijn handelen steeds de taak van [ ] de curator [ ] als uitgangspunt. Bedoeld is, volgens de toelichting, 39 dat hij zijn taak verricht ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers, zoals een curator in faillissement, en zich niet richt op de belangen van een of meer bepaalde schuldeisers. Maar dat maakt de bepaling niet minder paradoxaal. De beoogd curator opereert vóór het faillissement. Er is nog geen fixatie van het vermogen van de schuldenaar. De schuldenaar blijft beschikkingsbevoegd; zijn vermogen wordt niet vereffenend of verdeeld. De schuldeisers zijn nog niet in De vraag naar de rechtspositie van de curator is notoir moeilijk te beantwoorden. De vraag naar de positie van de beoogd curator is nóg ingewikkelder een gezamenlijkheid verenigd, wiens belangen de beoogd curator kan behartigen. Maar wat dan volgt, biedt de sleutel tot de oplossing: 40 Het belang van de gezamenlijke schuldeisers is dat in de fase voorafgaand aan een eventueel faillissement zodanig wordt gehandeld dat bij faillissement de vorderingen van alle schuldeisers voor een zo groot mogelijk gedeelte kunnen worden voldaan. De beoogd curator is niet alleen beoogd als curator in het latere faillissement; hij moet zelf het oog houden op het waarschijnlijk komende faillissement en de weerslag die de handelingen van de schuldenaar en die van hemzelf op dat faillissement zullen hebben. Die koppeling tussen prepack en het faillissement c.q. de beoogd curator en de curator is welhaast onontkoombaar, waar de beoogd curator met zijn verklaringen de latere curator bindt. Toch zit er een kortsluitinkje in de opdracht aan de beoogd curator. De curator behartigt niet alleen de belangen van de gezamenlijke schuldeisers, maar moet ook waken voor die van de schuldenaar zelf. Hij heeft bij de 20. Te raadplegen via cy%20profession/consultations/prepack/ 2012/515 (X. vs. Gips). eniging van Banken de dato 20 januari nl/downloads/verslag_stille_bewindvoe- pre-pack%20consultation% P , p. 3-4, kenbaar via ring pdf. 31march%2010.pdf. In Clydesdale Financi- 24. P. 22 van de toelichting. Dat die andere internetconsultatie.nl/wet_continuiteit_ 21. Zie het advies van de Nederlandse Orde al Services Ltd vs. Smailes, 2009, BCC 810, curator gebonden is aan de beslissingen van ondernemingen_i/reactie/a87d38ac van Advocaten d.d. 21 januari 2014, onder werd een administrator die bij de voorberei- de beoogd curator, houdt de Raad voor de 40f0-96a6-96bcaefa54b , kenbaar via ding van de pre-pack was betrokken van rechtspraak (op p. 11 van het eerderge- 30. Art. 78 Fw. sultatie.nl/wet_continuiteit_ zijn taken ontheven, omdat de gang van noemde advies) voor onmogelijk, maar ik 31. Zoals ook in de toelichting wordt onder- ondernemingen_i/reactie/8409b0dc-df98- zaken bij de prijsbepaling onvoldoende zie niet in waarom: een opvolgend curator kend. Zie p Zie ook p van 43be-828c-31e07336f413, G. Gispen, De duidelijk was en de administrator en zijn is ook gebonden aan de beslissingen van het eerdergenoemde advies van de Raad pre-pack is ondeugdelijk en niet goed kantoor were so closely involved in the zijn voorganger. Een andere vraag is of dat voor de rechtspraak. voor de gezamenlijke schuldeisers, in: 40XL negotiations that he cannot be expected adequaat in het voorontwerp is neergelegd, 32. Art. 364 lid 3 van het voorontwerp. (liber amicorum M.J.M. Franken), 2013, p. now to conduct an independent review. waarover zometeen meer. 33. Herzien per 1 november 2013, kenbaar en 89 en B.J. Tideman, Kritische Zie voorts onder meer P. Walton, Pre-pac- 25. Ook overigens zou de stofkam door de via kanttekeningen bij de pre-pack, FIP 2013, kaged administrations trick or treat?, bepaling moeten. Waarom de beperking tot ments/technical_library/sips/sip_16_-_ver- p. 192, welke laatste zelfs spreekt van een 2006, vol. 19 Insolv. Int., p en de normale bedrijfsuitoefening of ter sion_2_(effective_from_1_novem- soort Stockholmsyndroom, waarmee hij de dezelfde auteur, When is pre-packaged aflossing van de schulden? En waarom kan ber_2013).pdf. beoogd curator in een wel zeer onderge- administration appropriate a theoretical de verklaring slechts betrekking hebben op 34. Zie p. 5 van de toelichting. schikte positie plaatst. In Engeland waar consideration, 2011, vol. 20 Nottingham de actio pauliana en bijvoorbeeld niet een 35. Zie p. 9 van het eerdergenoemde het probleem dringender is omdat de Law Journal 1, p Inmiddels is duidelijk onrechtmatigedaadsvordering. Kennelijk advies. beoogd administrator noch de administra- dat vooralsnog niet tot wetswijziging zal bedoelt de minister het ruimer dan het is 36. Zie voor een schets van de myriade van tor per se door de rechter wordt aange- worden overgegaan. Zie de brief de dato 26 opgeschreven omdat hij in de toelichting (p. opvattingen F.M.J. Verstijlen, De faillisse- steld is wel de suggestie gedaan een januari 2012 van de The Parliamentary 24) het voorbeeld van de zekerheidsstelling mentscurator (diss. Tilburg), Deventer: ander als administrator te benoemen dan Under-Secretary of State for Business, Inno- voor een noodkrediet geeft. Kluwer 1998, p degene die bij de voorbereiding van de vation and Skills, kenbaar via 26. Zie art. 176 (jo. 101) respectievelijk Zie p. 4 van de toelichting. pre-pack is betrokken. Zie de Consultation/ publications.parliament.uk/pa/cm201212/ Fw. 38. Zie art. 68 Fw. Call for evidence van de Insolvency Service, cmhansrd/cm120126/ 27. Zie het voorgestelde art. 367 lid 1 Fw. 39. P. 11. uit maart 2010, kenbaar via wmstext/120126m0001.htm. 28. Zie het voorgestelde art. 367 lid 2 Fw. 40. T.a.p. bis.gov.uk/assets/insolvency/docs/insolven- 22. Vergelijk HR 16 december 2011, NJ 29. Zie de reactie van de Nederlandse Ver- NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

12 Wetenschap uitoefening van zijn taak ook met de gerechtvaardigde belangen van de gefailleerde rekening [ ] te houden. 41 De toelichting van het voorontwerp heeft het alleen over de gezamenlijke schuldeisers, maar heeft de beoogd curator door de opdracht in artikel 365 lid 1 Fw mede een taak tegenover de schuldenaar? Dat zou op gespannen voet staan met het gegeven dat gedurende de pre-pack de schuldenaar zelf de beslissingen neemt. De ratio voor de taak van de curator tegenover de schuldenaar is dat het diens vermogen is dat de curator beheert en dat de tussenkomst van de curator beter de nakoming verzekert van de verplichting van schuldeisers bij de executie rekening te houden met de belangen van de schuldenaar. 42 Dit alles speelt niet bij de pre-pack: de beoogd curator beheert niet het vermogen van de schuldenaar en evenmin is sprake van een executie door de gezamenlijke schuldeisers. Het zou bijvoorbeeld merkwaardig zijn indien de schuldenaar die een onereuze activatransactie is overeengekomen, de beoogd curator zou kunnen aanspreken omdat die ex artikel 365 lid 2 heeft verklaard dat redelijkerwijs verwacht mag worden dat de curator de activa op de overeengekomen voorwaarden zal vervreemden. Die schuldenaar heeft zelf voor die transactie gekozen op het moment dat het aan hem was te kiezen. Toch meen ik dat de beoogd curator wel degelijk een verantwoordelijkheid heeft tegenover de schuldenaar, vanuit de gerichtheid van de pre-pack op het verbeteren van de afwikkeling van het faillissement en de koppeling van de taak van de beoogd curator met die van de curator. Iets soortgelijks geldt voor belangen van maatschappelijke aard, die de curator naar vaste rechtspraak en als een voorafschaduwing daarvan: de beoogd curator in zijn beleid moet betrekken. 43 Men neme het geval dat de beoogd curator een door de schuldenaar voorbereide transactie kapot maakt door op onterechte gronden te weigeren daarover ex art. 365 lid 2 te verklaren. Hij schaadt dan op voorhand de boedel en daarmee de belangen van de gezamenlijke schuldeisers én de schuldenaar, alsmede de bij de boedel betrokken belangen van maatschappelijke aard. Kortom, de beoogd curator waakt voor de belangen van de gezamenlijke schuldeisers bij de te verwachten vereffening van het vermogen van de schuldenaar, met inachtneming van belangen van die schuldenaar en die van maatschappelijke aard. Dat geldt mijns inziens ook naar huidig recht, waar de onderwerpelijke verplichting van de beoogd curator bij gebreke van een wettelijke regeling in voorkomende gevallen gegrond zal zijn op een contractuele verhouding met de schuldenaar, 44 dan wel de in het maatschappelijk verkeer betamende zorgvuldigheid, al dan niet gevoed door een taakopdracht door de aanwijzende rechtbank; 45 enigszins vergelijkbaar met de wijze waarop de verplichtingen die op de curator zelf rusten tot uitdrukking komen in de hierna te behandelen Maclou-norm, die verder gaat dan de verplichtingen die de Faillissementswet op de curator legt. 46 Het (te) beperkte instrumentarium van de beoogd curator Hierbij dient te worden bedacht dat de beoogd curator weinig middelen tot zijn beschikking heeft om voor die belangen te waken. Hij is niet de baas. Sterker nog, het voorontwerp plaatst hem in een nogal ondergeschikte positie; diens harmonieuze omgang met de schuldenaar staat voorop, hij moet zwijgen totdat de schuldenaar hem vraagt te spreken en bij een vertrouwensbreuk het veld ruimen. Via de verklaringen van artikel 365 lid 2 kan hij invloed uitoefenen, maar alleen op initiatief van de schuldenaar. Als de schuldenaar volhardt in een voornemen een transactie te verrichten die de beoogd curator paulianeus acht, geeft het voorontwerp deze laatste niet veel mogelijkheden Mogelijk is dit beperkte instrumentarium ingegeven door de wens te bevorderen dat schuldenaren daadwerkelijk verzoeken om aanwijzing van een beoogd curator. De drempel voor zo n verzoek is lager indien de schuldenaar de beoogd curator relatief gemakkelijk aan de kant kan zetten en een bestuurder niet hoeft te vrezen van zijn troon te worden gestoten. 47 Toch komt het mij wenselijk voor dat de beoogd curator steviger wordt neergezet met effectieve mogelijkheden zich te weer te stellen tegen dreigend nadeel voor de boedel. 48 Vooropgesteld zij dat te verwachten valt dat de beoogd curator op de werkvloer machtiger zal zijn dan op papier. 49 De pre-pack sorteert in de regel voor op het faillissement, zodat de schuldenaar uiteindelijk van de curator afhankelijk zal zijn. En ook al is de gedachte dat de beoogd curator bij conflicten het veld moet ruimen, hij heeft wel het oor van de beoogd rechter-commissaris en zal, zoals hiervoor aan de orde kwam, verslag uitbrengen van zijn bevindingen. Komt het tot een faillissement, dan zal de curator van dat verslag kennis nemen. Het oordeel dat de beoogd curator daarin uitspreekt, zal gewicht hebben, afkomstig als het is van een onafhankelijk en onpartijdig door de rechtbank benoemde functionaris. Schuldenaren zullen zijn suggesties en aanmerkingen serieus nemen. Maar in een geval dat de schuldenaar volhardt in een voornemen een transactie te verrichten die de beoogd curator paulianeus acht, geeft het voorontwerp deze laatste niet veel mogelijkheden. Hij zal dan niet verklaren dat te verwachten valt dat de curator niet de actio pauliana zal instellen, maar dat houdt de schuldenaar niet tegen. De beoogd curator wordt voorts althans, zoals gezegd, volgens de toelichting geacht geheimhouding in acht te nemen, maar ik vind het weinig acceptabel dat de beoogd curator passief moet blijven toezien waar de belangen van de gezamenlijke schuldeisers worden ondergraven. Het ligt voor de hand dat hij vraagt van zijn taken ontheven te worden en in het verslag dat hij ter griffie deponeert melding maakt van het gebeurde NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

13 Nu de taken van de beoogd curator in het voorontwerp zo flinterdun zijn, lijken ook de gevaren voor diens persoonlijke aansprakelijkheid gering Omdat dat de schuldenaar evenwel nog steeds niet tegenhoudt, ware het wenselijk dat in het uiteindelijke wetsvoorstel wordt bepaald dat de beoogd curator het faillissement kan of moet aanvragen, een bevel van de rechter-commissaris kan vragen en/of aangifte van een strafbaar feit kan of moet doen. 51 Dat maakt de pre-pack voor de schuldenaar minder vrijblijvend, maar een schuldenaar die om aanwijzing van een beoogd curator verzoekt, moet weten dat hij geen oliemannetje aan draadjes mag verwachten maar een onafhankelijke functionaris met een eigen verantwoordelijkheid. Aansprakelijkheid van de beoogd curator De taak van de beoogd curator wordt, zo bleek hiervoor, sterk beïnvloed door diens te verwachten curatorschap. Het is dan ook niet vreemd dat de toelichting voor de aansprakelijkheid van de beoogd curator aanknoopt bij die van de curator. Hierbij zij vooropgesteld dat dit slechts een persoonlijke aansprakelijkheid kan betreffen: het voorontwerp voorziet niet in enige bevoegdheid een ander te binden of preconstitutief te handelen. Voor het huidige recht is het niet anders. De toelichting verwijst naar de bekende Maclounorm : 52 de curator behoort te handelen zoals in redelijkheid mag worden verlangd van een over voldoende inzicht en ervaring beschikkende curator die zijn taak met nauwgezetheid en inzet verricht. Vul voor curator beoogd curator in zou de gedachte zijn en men heeft de norm voor de beoogd curator. 53 Maar zo simpel is het niet. De Maclou-norm zegt op zichzelf niet zoveel. Die moet worden geconcretiseerd. En die concretisering leidt tot een andere uitkomst bij de beoogd curator, al is het alleen maar omdat zijn taken anders zijn. Zo beheert de beoogd curator geen vermogen en gaat hij geen boedelschulden aan; ter zake zal dus anders dan voor de curator 54 geen aansprakelijkheid kunnen bestaan. Op sommige punten zal de norm voor de beoogd curator wel in de buurt komen van die voor de curator. Een curator die lichtvaardig een boedelbestanddeel onder de prijs verkoopt, kan daarvoor persoonlijk aansprakelijk zijn. 55 Dat zal niet anders zijn voor de beoogd curator die zich op de voet van het voorgestelde artikel 365 lid 2 Fw op lichtvaardige wijze positief uitspreekt over een door de schuldenaar uitonderhandelde transactie en daarmee de later aangestelde curator bindt. 56 Soms zullen de aansprakelijkheid van de beoogd curator en die van de curator in elkaar overlopen. Indien de beoogd curator zit te slapen, daardoor na zijn aanstelling als curator onvoldoende is voorbereid en ondermaatse beslissingen neemt, zal hij voor deze beslissingen eerder aansprakelijk zijn dan indien aan zijn curatorschap geen pre-pack vooraf was gegaan. De tijdsdruk waarin een curator verkeert, is een mitigerende factor voor diens persoonlijke aansprakelijkheid, 57 maar weegt minder zwaar 41. HR 20 maart 1981, NJ 1981/640 (Veluwse Nutsbedrijven vs. Blokland q.q.). 1996, NJ 1996/727) gewag van een mogelijke verplichting van de curator individuele schuldeisers van het faillissement op de hoogte te stellen, hetgeen verder gaat dan de Faillissementswet. 47. Om deze reden is in het Amerikaanse Chapter 11 gekozen voor het systeem van de debtor in possession. Zie H.R. Rep , p. 6191: Proposed Chapter 11 recognizes the need for the debtor to remain in control to some degree, or else debtors will avoid the reorganization provisions in the Bill until it would be too late for them to be an effective remedy. Vergelijk N.W.A. Tollenaar, Van pre-pack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p Een zeer minimalistische opvatting hebben W.J.P. Jongepier en K.P. Hoogenboezem, Wie is de stille bewindvoerder?, FIP 2013, p. 197, die stellen dat de stille bewindvoerder (naar huidig recht) zich over het paulianeuze karakter van een voorgenomen transactie niet uit [dient] te laten. 48. Zie het hiervoor genoemde advies van de Nederlandse Orde van Advocaten, onder 4.12, alsmede Gerhard Gispen, De prepack is ondeugdelijk en niet goed voor de gezamenlijke schuldeisers, in: 40XL (liber amicorum M.J.M. Franken), 2013, p. 84. mingen I: de rechtszekerheid gediend?, FIP 2013, p. 281, die erop wijst dat vanwege het gebrek aan ervaring met de beoogd curator sprake is van een leeg begrip. 54. Zie bijv. Hof s-gravenhage 26 mei 1998, JOR 1999/38 respectievelijk Rb. Utrecht 17 maart 1999, JOR 1999/ Zie voor de dogmatische inkadering F.M.J. Verstijlen, De faillissementscurator (diss. Tilburg), Deventer: Kluwer 1998, p Zie vooral HR 24 februari 1995, NJ 1996/472 (Sigmacon II). Die maatschappelijke belangen worden in het voorontwerp nogal zwaar aangezet, waar zij in het voorgestelde art. 363 lid 1 een separate grond vormen voor aanwijzing van een beoogd curator. Kritisch hierover de Raad voor de rechtspraak in het eerdergenoemde advies, p Zie E. Loesberg, Pre-pack in het Nederlandse faillissementsrecht, TOP 2013, p en N.W.A. Tollenaar, Van pre-pack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p. 204, met als bijlage een modelovereenkomst stille bewindvoering. 45. Vergelijk de affaire-heiploeg, waarover noot Zo maakt Maclou zelf (HR 19 april 49. Vergelijk Ph.W. Schreurs, Hoe stil is de stille bewindvoerder nu eigenlijk, FIP 2013, p Vergelijk voor het huidige recht N.W.A. Tollenaar, Van pre-pack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p Zie Rb. Assen 10 oktober 2007, NJF 2008/183 over de curator die een tankstation voor een bedrag van verkocht aan de enige bieder, zonder een makelaar, taxateur of andere deskundige in te schakelen. 56. Zoals hiervoor aan de orde kwam, staat deze binding in het huidige voorontwerp geenszins vast. 57. In HR 19 april 1996, NJ 1996/727 (Maclou) wordt in de motivering voor de hiervoor geciteerde Maclou-norm verwezen naar de omstandigheid dat de beslissingen van de curator vaak geen uitstel kunnen lijden. 51. Zie ook het wensenlijstje in het eerdergenoemde advies van de Nederlandse Orde van Advocaten, onder HR 19 april 1996, NJ 1996/727. Zie voor een nadere uitwerking HR 16 december 2011, NJ 2012/515 (X. vs. Gips). 53. Vergelijk W.J.P. Jongepier en K.P. Hoogenboezem, Wie is de stille bewindvoerder?, FIP 2013, p. 200, N.W.A. Tollenaar, Van pre-pack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p. 206 en J.V. Maduro, Het wetsvoorstel Wet continuïteit onderne- NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

14 Wetenschap naar mate de curator gedurende een pre-pack meer gelegenheid heeft gehad zich in de situatie te verdiepen. 58 Nu de taken van de beoogd curator in het voorontwerp zo flinterdun zijn, lijken ook de gevaren voor diens persoonlijke aansprakelijkheid gering. Toch verwacht ik en ik zou dat als positief waarderen dat de eisen aan de beoogd curator in de praktijk hoger zijn dan in het voorontwerp verwoord. Bijzondere aandacht is daarbij op zijn plaats voor degenen die gedurende de pre-pack met de schuldenaar contracteren. Het lijkt erop dat de minister zelf op dat punt in de toelichting verder gaat dan in het voorontwerp verwoord. Hij refereert aan de zogenaamde Beklamelaansprakelijkheid. 59 Indien een bestuurder van een vennootschap verplichtingen aangaat, wetende of moetende weten dat de vennootschap die niet zal kunnen nakomen en geen verhaal zal bieden voor de daardoor veroorzaakte schade, kan de bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gehouden. Die norm geldt ook voor de curator die ongedekte boedelschulden aangaat, 60 maar kan als zodanig niet gelden voor de beoogd curator, omdat de beoogd curator nooit verplichtingen aangaat. Maar in de toelichting meldt de minister: 61 Zijn de verplichtingen aangegaan naar aanleiding van een positieve verklaring van de beoogd curator, dan zou deze mogelijk ook persoonlijk aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de daaruit voortvloeiende schade voor de crediteuren. Die positieve verklaring heeft denkelijk betrekking op een door de schuldenaar voorgestelde doorstart c.q. voorgenomen activatransactie. Hoewel niet helemaal duidelijk is wie de minister verstaat onder de crediteuren, lijkt de beoogd curator hier door de verwijzing naar Beklamel een verantwoordelijkheid ten opzichte van potentiële wederpartijen van de schuldenaar toebedeeld te krijgen. Dat staat op gespannen voet met de eerdere opmerkingen dat de curator de belangen van de gezamenlijke schuldeisers moet behartigen en geen toezichthouder is. 62 Het overtreden van de Beklamelnorm kan juist in het voordeel van de gezamenlijke schuldeisers zijn, waar de betreffende wederpartijen hun prestaties aan de schuldenaar leveren en de verhaalsmogelijkheden van de gezamenlijke schuldeisers doen toenemen, terwijl de tegenprestatie nimmer (integraal) ten laste van de boedel wordt voldaan. Maar de geciteerde passage suggereert dat hij toch een taak heeft tegenover individuele partijen die in de voorfase met de schuldenaar contracteren. En dat lijkt mij terecht. De Beklamelnorm is zo diep verankerd in ons juridische genoom dat het onbestaanbaar is dat een door de rechtbank benoemde functionaris ijdel toeziet hoe zij wordt overtreden. 63 Zo wordt het door de Raad voor de rechtspraak ervaren, 64 alsmede, zo schat ik in door de beroepsgroep zelf. 65 Illustratief is de affaire-heiploeg, waar de zogenaamde pre-packcrediteuren de bijzondere aandacht van de beoogd curatoren hadden en voor welke crediteuren een voorziening was getroffen die betaling moest waarborgen. 66 Tot slot Deze beoogd curator in een pre-pack vervult zijn functie in moeilijke omstandigheden. Er is nog generlei insolventieprocedure geopend, waaraan hij bevoegdheden kan ontlenen, maar insolventie zal al wel aanwezig of toch ten minste imminent zijn. Dat is een fundamenteel andere positie dan die van de curator. Het voorontwerp knoopt in dat licht wat al te gemakkelijk aan bij de curator. De figuur van de beoogd curator verdient een verder doordachte uitwerking en bevoegdheden die toegesneden zijn op de gevaren waarmee de betrokkenen bij de pre-pack waaronder degenen die in deze periode met de schuldenaar contracteren worden geconfronteerd. 58. Vergelijk W.J.P. Jongepier en K.P. Hoogenboezem, Wie is de stille bewindvoerder?, FIP 2013, p pack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p credit and who knows that there is no good reason to believe it will be repaid. Such liability is not restricted to the directors. 64. Zie het eerdergenoemde advies, p Vergelijk N.W.A. Tollenaar, Van prepack naar stille bewindvoering: een nuttige rechtsfiguur in de maak, FIP 2013, p. 208, die de stille bewindvoerder (naar huidig recht) aanbeveelt een liquiditeitsprognose te vragen, hoewel hij elders in het stuk toch bepaald geen strenge aansprakelijkheidseisen stelt. Anders: W.J.P. Jongepier en K.P. Hoogenboezem, Wie is de stille bewindvoerder?, FIP 2013, p Vergelijk par. 6 van de hiervoor 59. Naar HR 6 oktober 1989, NJ 1990/286 (Beklamel). genoemde SIP 16 : An insolvency practitioner should bear in mind the duties and obligations which are owned to creditors in the pre-appointment period. They should be mindful of the potential liablitity which may attach to any person who is a party to a decision that causes a company to incur 66. Zie het verslag van de voormalig beoogd curatoren, p. 4 en 5, te raadplegen via Verslag_stille_bewindvoering PDF. 60. Zie F.M.J. Verstijlen, De faillissementscurator, (diss. Tilburg), Deventer: Kluwer 1998, hoofdstuk XVI. 61. P Vergelijk N.W.A. Tollenaar, Van pre NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

15 Wetenschap 804 Preventieve hechtenis in Veen Over de voorkoming en bestrijding van groepsgeweld Adriaan Wierenga en Jan Brouwer 1 Maakte Justitie misbruik van haar strafvorderlijke bevoegdheden door op 30 december vorig jaar álle bezoekers van een café in Veen aan te houden nadat een groep relschoppers het café was binnengevlucht? Het antwoord luidt bevestigend. Wat we missen in Nederland is een goed uitgedachte regeling tot preventieve bestuurlijke detentie. Die kan niet alleen bijdragen aan het voorkomen van openlijke geweldpleging, maar ook aan het oneigenlijk inzetten van strafvorderlijke middelen. Hiervoor is heus ruimte binnen de grenzen van het EVRM. Ieder jaar is het met oud-en-nieuw raak in het Noord- Brabantse dorp Veen. 2 Jongeren steken midden in het dorp auto s in brand met alle gevaren van dien voor omliggende huizen en gebouwen, de preventieve maatregelen van de politie ten spijt. Gewelddadige confrontaties met de hulpverleners vormen een bijna vast onderdeel van dit ritueel. De inventiviteit van de jongeren blijkt uiteindelijk echter begrensd; dit jaar komen ze naar eigen verwachting niet meer door de barricaden die door de politie worden opgeworpen. Daarom besluiten ze laat op de avond van 30 december wanneer de politie nog niet op volle sterkte is een auto net buiten het centrum in brand te steken. Als de in allerijl uitgerukte brandweer het blussen onmogelijk wordt gemaakt, vordert de politie het vertrek van de jongeren. Aan dit verwijderbevel wordt niet voldaan. Integendeel, de agenten en brandweerlieden worden vanuit een groep van ongeveer 70 personen met flessen en zwaar vuurwerk bekogeld. De politie voert vervolgens een charge uit en acht mensen worden aangehouden. De overige leden van de groep vluchten naar een nabijgelegen horecagelegenheid. Na het afzetten van de omgeving wordt de rest van de groep alsnog in dat café in de kraag gevat. In Veen kijkt men niet op een turfje, zo lijkt het, want uiteindelijk worden er maar liefst 101 personen aangehouden. Daaronder bevinden zich dan ongeveer 31 personen die toevallig in het café aanwezig zijn en die niets met de groep relschoppers te maken hebben. Allen worden overgebracht naar inderhaast vrijgemaakte cellen. 3 Ze komen niet eerder vrij dan op 2 januari, met uitzondering van negen personen die er blijkbaar echt helemaal niets mee te maken hebben. Die worden een dag eerder op nieuwjaarsdag vrijgelaten. 4 Laten we voorop stellen dat het gedrag van de jongeren met name het bekogelen van hulpverleners en politie volstrekt afkeurenswaardig, verwerpelijk en ontoelaatbaar is. Een reactie van de politie kan en mag daarom niet uitblijven. Haar optreden wekt de schijn van preventieve hechtenis om zo de rust bij de nieuwjaarsviering te verzekeren. Een wettelijke basis hiervoor ontbreekt echter. Of justitie in Veen misbruik maakte van haar strafvorderlijke bevoegdheden, is de centrale vraag in dit artikel. Preventieve vrijheidsbeneming Preventieve vrijheidsbeneming als oneigenlijke methode van ordehandhaving is een beproefd recept. 5 Een van de Auteurs Noten SrZmlE!BoanHCG3VioQ/ (laatst geraadpleegd: 13 april 2014). 3. Zie: nieuws/2013/12/31/agenten-met-vuurwerk-bekogeld-bij-autobrand-veen-65-arrestaties/ (laatst geraadpleegd: 13 april 2014). 4. Zie: binnenland/ongeregeldheden-veen-nietspontaan-ontstaan (laatst geraadpleegd: 13 april 2014). 5. Zie J.G. Brouwer en A.E. Schilder, Het wetsvoorstel bestuurlijke ophouding, Een verkenning van de rechtsstate-lijke grenzen, NJB 1999, afl. 34, p Mr. A.J. Wierenga doet binnen het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek naar noodrecht. Prof. mr. dr. J.G. Brouwer is hoogleraar-directeur van het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid. 2. De vorige burgemeester vergelijkt Veen met een Sicilliaans maffiadorp ; toen hij in 2004 de nieuwjaarsrellen de kop probeerde in te drukken, volgden bedreigingen en werd zijn eigen auto tot twee keer toe in brand gestoken. Zie: NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

16 Wetenschap Veen, daags na de rellen hebben van 30 december 2013 Bas Czerwinski / ANP laatste keren dat de politie hiertoe op grote schaal overging, was tijdens de Eurotop in juni 1997 in Amsterdam. Zij nam toen 371 krakers in voorlopige hechtenis, formeel op verdenking van overtreding van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht (Sr): lidmaatschap van een criminele organisatie. In werkelijkheid was het optreden vooral bedoeld om hen uit de buurt te houden van de Eurotop. Dat moest ook de Minister van Justitie uiteindelijk toegeven. 6 Op de juridische basis voor dit optreden is destijds vanuit verschillende kanten scherpe kritiek geuit. 7 Een en ander vormde samen met de toen actuele behoefte aan instrumenten voor ordehandhaving vanwege de organisatie van het Europees voetbalkampioenschap door Nederland de directe aanleiding voor de overhaaste invoering van de Wet bestuurlijke ophouding in Die wet verleent de burgemeester de bevoegdheid om een door hem aangewezen groep van personen, op een door hem aangegeven plaats maximaal twaalf uren te doen ophouden. Strikt genomen is van preventieve hechtenis geen sprake; de burgemeester mag pas tot bestuurlijke ophouding overgaan als daadwerkelijk een hiertoe aangewezen voorschrift uit een verordening, 9 dan wel een noodverordening is overtreden. 10 De inhoud van een verordening kan echter zodanig worden vastgesteld dat het strafbare Burgemeesters hebben zich op één uitzondering na nooit gewaagd aan bestuurlijke ophouding moment naar voren wordt gehaald. Illustratief in dit verband is de in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel gedane suggestie van een verbod om voorwerpen mee te voeren waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat deze bedoeld zijn om tezamen met anderen de openbare orde te verstoren. Andere suggesties waren het verbod om tezamen met anderen door uitdagend gedrag aanleiding te geven tot wanordelijkheden en het verbod om zich tezamen met anderen te begeven naar een samenscholing. 11 De grens tussen repressief en preventief optreden wordt door dergelijke voorschriften fluïde. 12 Burgemeesters hebben zich op één uitzondering na nooit gewaagd aan bestuurlijke ophouding. De regeling is gecompliceerd, bewerkelijk en arbeidsintensief. 13 Inverzekeringstelling of preventieve hechtenis Een persoon kan in beginsel slechts worden aangehouden indien hij verdachte is in de zin van artikel 27 Wetboek van Strafvordering (Sv). Er moet ten aanzien van die persoon een op feiten of omstandigheden gebaseerd redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit bestaan. Bestond er met betrekking tot alle aangehouden personen een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit? Volgens justitie waren zeker zeventig jongeren rechtstreeks betrokken bij de wanordelijkheden rondom de in brand gestoken auto. 14 De politie verklaarde dat de betrokkenen een misdrijf pleegden door niet te voldoen aan een verwijderbevel. 15 Het niet voldoen aan een dergelijk bevel is een misdrijf in de zin van artikel 184 Sr, mits het gaat om een bevel op basis van een uitdrukkelijk in een wettelijk voorschrift vastgelegde bevelsbevoegdheid; een bevel in het 1106 NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

17 kader van de handhavende taak van de politie op grond van artikel 3 Politiewet 2012 voldoet niet aan die eis. Niet-naleving van een zodanig bevel levert geen strafbaar feit op. 16 Artikel 2:1 APV van de gemeente Aalburg waarbinnen Veen is gelegen voorziet wel in een dergelijke uitdrukkelijke bevelsbevoegdheid. 17 We zullen daarom aannemen dat het verwijderbevel hierop was gebaseerd. Bij overtreding van dit bevel is volgens artikel 2:75 APV Aalburg bestuurlijke ophouding mogelijk. Gesteld dat de burgemeester van Veen zijn bevoegdheid tot bestuurlijke ophouding had benut, dan zou hij de relschoppers maximaal twaalf uren van hun vrijheid hebben kunnen ontnemen. Dit verschilt nogal van het aantal uren dat nu via de strafvorderlijke weg is bereikt. Negen personen zijn ongeveer dertig uren gehecht. De andere 92 personen hebben om en nabij de 50 uren in hechtenis doorgebracht. Strafvorderlijk levert de verdenking van het niet voldoen aan het verwijderbevel slechts de bevoegdheid op om iemand na aanhouding gedurende maximaal zes uren te verhoren, lees vast te houden. 18 Vanwege onder meer de logistieke problemen slaagden politie en justitie er niet in alle verdachten in de verhoorperiode (uitgebreid) individueel te horen. De verdachten konden niet op één plek worden ondergebracht; ze werden verdeeld over Kamp Zeist en op locaties in Alphen aan den Rijn, Tilburg en Breda. Voor delicten gepleegd in groepsverband is het weliswaar lastig om ieders strafwaardige gedrag op individuele basis in zo korte tijd exact in kaart te brengen, toch gunt de wetgever politie en OM in een dergelijk geval geen langere termijn dan de genoemde zes uren om de bokken van de geiten te scheiden. Overigens wordt de tijd tussen middernacht en negen uur s morgen niet meegerekend. 19 De verdenking van het niet voldoen aan een verwijderbevel bood derhalve niet de mogelijkheid om de verdachten zo lang te detineren als nu is gebeurd. Verdenkt het OM iemand van een ernstiger misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten dan kan volgend op de verhoorperiode na aanhouding het dwangmiddel inverzekeringstelling worden ingezet. Het bevel tot inverzekeringstelling kan slechts door een (hulp)officier van justitie worden gegeven en maakt dat de verdachten na aanhouding nog eens drie dagen kunnen worden vastgehouden. 20 Inverzekeringstelling vindt plaats in het belang van het onderzoek; meestal voor nader verhoor, maar het kan ook zijn dat men bijvoorbeeld een verdachte wil confronteren met een getuige. In Veen zijn alle verdachten tijdens de verhoorperiode in verzekering gesteld. Of de vrijheidsbeneming in dit verband steeds werkelijk toegevoegde waarde voor het onderzoek had, is bepaald niet evident. Van welk ernstiger misdrijf verdacht het Openbaar Ministerie de betrokkenen dan om de inzet van de inverzekeringstelling te rechtvaardigen? Slechts enkele jongeren hadden zich schuldig gemaakt aan brandstichting en slechts een paar hebben de politie en brandweer daadwerkelijk met flessen en vuurwerk bekogeld. De politie verdenkt echter nagenoeg de hele groep van openlijke geweldpleging in de zin van artikel 141 lid 1 Sr. 21 Een verdenking van dat misdrijf staat de inzet van het dwangmiddel inverzekeringstelling wel toe. 22 Om onder het bereik van openlijke geweldpleging te vallen gelden sinds 2000 soepele eisen 6. Kamerstukken II, 1997/98, , nr. 6 en Handelingen II 1997/98, nr. 39, p Bijv. Rapport Nationale Ombudsman 17 november 1998, nr. 98/505, M.A.D.W. de Jong, Capital of inspiration? Over artikel 140 Sr, noodverordeningen en rechterlijke bevelen, TvP, nr. 9 september 1997, p , J.G. Brouwer en A.E. Schilder, Politie misbruikte haar bevoegdheden in NRC Handelsblad 18 juni De president van de Rechtbank Amsterdam oordeelde dat de aanhoudingen onrechtmatig waren en kende de preventief gehechte personen een schadevergoeding toe (President Rb. Amsterdam, 17 juni 1997, rolnr. KG 97/1669G). 8. Stb. 2000, 175. Art. 154a Gemw bevat de regeling inzake de reguliere bevoegdheid en art. 176a Gemw de onmiddellijke bevoegdheid. 9. Het moet in het geval van de reguliere bevoegdheid gaan om de groepsgewijze niet-naleving van een bij de raad bij verordening vastgesteld en daartoe aangewezen specifiek voorschrift dat strekt tot handhaving van de openbare orde of beperking van gevaar in omstandigheden als bedoeld in art Art. 176a Gemw spreekt van omstandigheden als bedoeld in artikel 175 Gemw. Bestuurlijke ophouding zal met name aan de orde zijn als sprake is van de in dat artikel genoemde noodsituaties van oproerige beweging of andere ernstige wanordelijkheden, dan wel de ernstige vrees voor het ontstaan daarvan. Het moet vanwege het ingrijpende karakter van de maatregel voor de vrijheid van de aangehouden personen gaan om gebeurtenissen waarbij de orde in ernstige mate wordt verstoord, aldus de regering (Kamerstukken II, 1998/99, , nr. 3, p. 8). 11. Kamerstukken II, 1998/99, , nr. 3, p J.G. Brouwer en A.E. Schilder, Het wetsvoorstel bestuurlijke ophouding. Een verkenning van de rechtsstatelijke grenzen, NJB 1 oktober 1999, nr. 34, p burgemeester van Almelo in 2006; zie ABRvS 9 augustus 2006, AB 2006/413 m.nt. Brouwer en Schilder en Gst. 2006/160, JB 2006/277. volgen of zich in de door hem aangewezen richting te verwijderen. 18. De vraag of men via een bevelsbevoegdheid in een verordening een gemeentelijke overtreding kan omvormen tot een misdrijf in de zin van art. 184 Sr, wordt niet door iedereen bevestigend beantwoord; zie J.G. Brouwer en A.E. 14. Zie: (laatst geraadpleegd: 13 april 2014). 15. Zie: (laatst geraadpleegd: 13 april 2014). 16. HR 29 januari 2008, ECLI:NL:HR:2008:BB4108, voorheen: LJN BB4108, AB 2008/147, m.nt. Brouwer en Schilder. 17. Artikel 2:1 lid 2 van die APV luidt als volgt: Hij die op een openbare plaats aanwezig is bij een voorval waardoor ongeregeldheden ontstaan of dreigen te ontstaan, of bij een tot toeloop van publiek aanleiding gevende gebeurtenis waardoor ongeregeldheden ontstaan of dreigen te ontstaan, dan wel zich bevindt in of aanwezig is bij een samenscholing, is verplicht op bevel van een ambtenaar van politie zijn weg te ver- Schilder, Wijken voor orde, over nieuwe geboden en verboden, RegelMaat, 2008/03, Zie art. 61 lid 1 Sv. Blijkens het tweede lid van dit artikel kan indien de identiteit van de verdachte niet kan worden vastgesteld voor dit feit de termijn nog met zes uren verlengd worden. 20. Zie art. 58 Sv. 21. Bij sommigen speelt ook de verdenking van de strafverzwarende omstandigheid uit art. 141 lid 2 sub 1 een rol. Daarin wordt met de hogere gevangenisstraf van zes jaren de openlijke geweldpleging bedreigd indien daarbij opzettelijk goederen zijn vernield of indien het door hem gepleegde geweld enig lichamelijk letsel ten gevolge heeft. 22. Zie art. 57 jo. 67 Sv. 13. Zie hierover: R. van Dartel, Proces 2005/5, p Een onvolkomen inzet van het instrument vond plaats door de NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

18 Wetenschap Om onder het bereik van openlijke geweldpleging te vallen gelden sinds 2000 soepele eisen. Het bestanddeel met verenigde krachten in artikel 141 lid 1 Sr werd toen vervangen door in vereniging. 23 De wetgever wenste daarmee een ruimere kring van leden van de groep van waaruit het geweld komt, binnen het bereik van het strafrecht te brengen. Deze wetswijziging vond in dezelfde periode en met hetzelfde doel plaats als de invoering van de bestuurlijke ophouding: om meer grip te krijgen op groepsgeweld. Sinds deze wetswijziging is behalve degene die zelf gewelddadige handelingen pleegt, ook degene die welbewust meegaat naar een plaats waar vanuit een groep openlijk geweld wordt gepleegd, en zich daar als een lid van die groep manifesteert, schuldig. Ook vocale, intellectuele en andere bijdragen aan de groep die het openlijke geweld pleegt, tellen mee, aldus de wetgever. 24 Het vizier werd daarmee gericht op ook diegenen die in sterke mate bijdragen aan een sfeer van ontremming waarin anderen tot gewelddadige handelingen overgaan en een gecoördineerde tegenactie van de politie wordt bemoeilijkt. 25 In de rechtspraak heeft deze koerswijziging zeker haar beslag gekregen. 26 Waar de grenzen echter precies liggen, is lastig te bepalen. Konden in het geval Veen alle van de ongeveer 70 relschoppers in redelijkheid verdacht worden van openlijke geweldpleging? In wetsgeschiedenis en jurisprudentie wordt om De overige 62 vluchtten naar een café om zich daar vervolgens te vermengen met 31 cafébezoekers. Mocht de politie deze 93 personen beschouwen als verdachten? onder het bereik van artikel 141 Sr te vallen gesproken van het leveren van een voldoende significante of wezenlijke bijdrage aan het geweld. 27 Van belang is dat iemand meer doet dan enkel het getalsmatig versterken van een groep. 28 Voldoende is hiervoor bijvoorbeeld dat hij welbewust een bijna zekere confrontatie heeft opgezocht en bovendien vervolgens gedurende enige tijd is meegegaan in een aanvalsgolf. 29 De wetenschap dat zich rond oud-en-nieuw in Veen elk jaar confrontaties met de politie voordoen in combinatie met het niet-opvolgen van het (tot vier maal herhaalde) verwijderbevel van de politie, zijn indicatoren dat de na het verwijderbevel van de politie nog steeds aanwezige leden van de groep welbewust een bijna zekere confrontatie met de politie zijn aangegaan. Na het ontstaan van de schermutselingen tussen relschoppers en hulpverleners is men welbewust niet vertrokken en daarmee nog gedurende enige tijd meegegaan in een aanvalsgolf van de groep op de politie. 30 Het zich niet-distantiëren van de gewelddadige groep is onder omstandigheden overigens ook zelfstandig een argument om van een significante en wezenlijke bijdrage aan het geweld te kunnen spreken. 31 De Hoge Raad is weliswaar bij openlijke geweldpleging aan het enkele zich niet-distantiëren minder waarde gaan hechten, 32 maar onder omstandigheden als in Veen kan worden gezegd dat de uiteindelijk nog steeds bij de gewelddadige groep aangesloten personen een significante en wezenlijke bijdrage aan het geweld geleverd hebben. Aan de voorwaarde van een redelijk vermoeden van schuld aan openlijke geweldpleging lijkt derhalve te kunnen worden voldaan. Dit kan de inverzekeringstelling van de groep van ongeveer 70 relschoppers rechtvaardigen. Van die 70 zijn er echter maar acht ter plekke aangehouden. De overige 62 vluchtten naar een café om zich daar vervolgens te vermengen met 31 cafébezoekers. Mocht de politie deze 93 personen beschouwen als verdachten? Was hier op individueel niveau sprake van een uit feiten of omstandigheden voortvloeiend redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit, zoals dat vereist is om iemand te kunnen aanhouden? Volgens de Hoge Raad kan iemand niet reeds als verdachte worden aangemerkt indien slechts sprake is van de mogelijkheid dat die persoon een strafbaar feit zou kunnen hebben gepleegd. De status van verdachte moet kunnen worden onderbouwd door feitelijke omstandigheden die objectiveerbaar zijn. 33 De door een woordvoerster van het OM afgelegde verklaring doet vermoeden dat men niet iedereen als verdachte kon beschouwen: Ook ín het café zijn agenten belaagd. Maar de situatie was zó chaotisch dat het niet is uit te sluiten dat er mensen zijn opgepakt die geen aandeel in het geweld hadden. 34 Kortom, het heeft er alle schijn van dat in die gevallen voor aanhouding en inverzekeringstelling geen ruimte was. Naar de beweegreden van het misbruik van de strafvorderlijke bevoegdheden kunnen we slechts gissen. Van professionele organisaties als politie en OM mogen we verwachten dat dit hoe begrijpelijk wellicht ook niet uit woede of frustratie over het gebeurde heeft plaatsgevonden. Dan blijft er maar een reden over: justitie wilde de jongeren preventief opsluiten, om zo de (verdere) orde en rust rondom de nieuwjaarsviering te verzekeren. In Veen is dat een legitieme reden, maar onze wetgeving voorziet hierin niet, zij het dat de bepaling over bestuurlijke ophouding wel als zodanig is bedoeld. Misschien moeten we dan maar eens nadenken over een nieuwe regeling om groepsgeweld te kunnen voorkomen. Een regeling tot preventieve hechtenis kan overigens geen oplossing bieden in de fase waarin de strafvorderlijke middelen in Veen zijn ingezet. Zij zal daadwerkelijk preventief moeten worden toegepast. Preventieve hechtenis en het EVRM Recent heeft het EHRM in de zaak Ostendorf geoordeeld dat er op grond van artikel 5 lid 1 sub b EVRM ruimte is om een persoon preventief te hechten in het belang van ordehandhaving. 35 In deze zaak speelde het volgende. Ostendorf staat te boek als een risicosupporter van de voetbalclub Werder Bremen. In 2004 reist hij met veertig andere Bremensupporters met de trein naar Frankfurt voor een bezoek aan een uitwedstrijd. Tijdens de reis laat 1108 NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

19 de politie van Bremen aan die van Frankfurt am Main weten dat de Bremensupporters onder leiding van Osterdorf een gewelddadige confrontatie zoeken met Eintracht Frankfurtsupporters. Als Ostendorf zich ondanks een aanwijzing van de politie van Frankfurt am Main onttrekt aan de groep, wordt hij preventief afgevoerd naar het bureau en na de wedstrijd weer vrijgelaten. Uit een analyse van de gegevens uit zijn in beslaggenomen mobieltje blijkt dat hij daadwerkelijk contact heeft gezocht met supporters van de tegenpartij. Ostendorf is van mening dat artikel 5 EVRM is geschonden door hem vier uren preventief te hechten. De in artikel 5 lid 1 EVRM limitatief opgesomde detentiegronden moeten volgens het EHRM restrictief worden uitgelegd. Het achterliggende doel van deze bepaling is immers het voorkomen van willekeurige vrijheidsberoving. 36 Toch beslist het EHRM dat in Ostendorfs geval is voldaan aan de eisen voor vrijheidsbeneming van het tweede onderdeel van artikel 5 lid 1 sub b EVRM: teneinde de nakoming van een door de wet voorgeschreven verplichting te verzekeren. Het Hof formuleert wel strikte voorwaarden waaronder preventieve vrijheidsbeneming op die grond is toegelaten: a. de bevoegdheid om een persoon in detentie te nemen dient een wettelijke basis te hebben; 37 dit dient een andere basis te zijn dan de detentiebevoegdheid binnen het strafvorderlijke traject; 38 b. de detentie moet dienen om de naleving van een specifieke en concrete strafbepaling te verzekeren; het op handen zijnde strafbare feit moet derhalve worden geconcretiseerd naar plaats, tijd en potentiële slachtoffers; 39 c. de aard van de na te komen verplichting dient in overeenstemming te zijn met In Veen is dat een legitieme reden, maar onze wetgeving voorziet hierin niet het EVRM; 40 d. de detentie moet gericht zijn op en direct bijdragen aan het verzekeren van de nakoming van de verplichting en mag dus geen punitief karakter hebben; 41 e. de betrokkene moet hebben verzuimd aan zijn verplichting te voldoen; uit clear and positive steps moet blijken dat hij toch het strafbare feit wil gaan plegen; 42 f. van wat als clear and positive steps wordt aangemerkt dient de betrokkene vooraf op de hoogte te worden gesteld; 43 g. de detentie dient gegeven de omstandigheden een proportioneel middel te zijn; er dient sprake te zijn van een juiste afweging tussen het belang van de samenleving bij nakoming van de wettelijke verplichting en het recht op vrijheid van de betrokkene, 44 en h. de detentie moet beëindigd worden uiterlijk als de wettelijke termijn verloopt of zoveel eerder als de noodzaak is vervallen. 45 De uitspraak van het Hof biedt ook voor ons perspectief, zij het dat wij nu juist voor een geval als in de Ostendorf-zaak in ons rechtsstelsel niet het instrument van preventieve hechtenis hoeven te hanteren. De strafrechtelijke dwangmiddelen bieden hier voldoende soelaas. In tegenstelling tot in Duitsland, zijn voorbereidingshandelingen als die van Ostendorf hier te lande strafbaar gesteld in artikel 141a Wetboek van Strafrecht. 46 Naar een werkbare bestuurlijke detentie In Haagse kringen is recentelijk nagedacht over aanpassing van de bevoegdheid tot bestuurlijke ophouding. De conclusie was echter dat het EVRM onoverkomelijke barrières opwerpt om tot een werkbare regeling te komen om groepen te detineren. 47 Artikel 5 lid 1 EVRM vereist immers een individuele benadering. 48 Die conclusie onderschrijven wij ten dele, zij gaat in ieder geval wel op voor de huidige regeling van bestuurlijke ophouding. Die kan daarom het beste geschrapt worden. Wellicht biedt de in de zaak Ostendorf ter discussie staande Duitse regeling inspiratie voor een nieuwe regeling. In de Duitse deelstaten komt aan de politie de bevoegdheid toe om preventief te hechten. Artikel 32 lid 1 sub 2 van de Hessisches Gesetz über die öffentliche Sicherheit und Ordnung (HSOG) luidt bijvoorbeeld: Die Polizeibehörden können eine Person in Gewahrsam 23. Stb. 2000, , NJ 2011/359. april 2014). hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie (Kamerstukken II 2007/08, , nr. 2; zie ook Kamerstukken II 2007/08, , nr. 55, p. 1, Kamerstukken I 2009/10, , nr. E, p. 4 en Kamerstukken I, 2009/10, , nr. C, p. 9). 47. Kamerstukken II, 1998/99, , nr. 3, p ; Kamerstukken II, 1999/2000, , nr. 5, p J.G. Brouwer en A.E. Schilder, Het wetsvoorstel bestuurlijke ophouding. Een verkenning van de rechtsstatelijke grenzen, NJB 1 oktober 1999, nr. 34, p Zie ook: M.A.D.W. De Jong, Orde in beweging, Openbare-ordehandhaving en de persoonlijke vrijheid (diss. Utrecht), Deventer: W.E.J. Tjeenk Willink Kamerstukken II 1998/99, , nr. 3, p.1, Kamerstukken II 1999/2000, , nr. 6, p A.G. Mein & A.R. Hartmann, Evaluatierapport wijzigingen artikel 141 Wetboek van Strafrecht en artikel 540 e.v. Wetboek van Strafvordering, Den Haag: 2004, p Kamerstukken II, 1998/99, , nr. 3, p. 6 en HR 2 juli 2013, ECLI:NL:HR:2013:132, HR 11 november 2003, ECLI:NL:PHR:2003:AL6209, HR 13 september 2005, NJ 2006/ HR 8 februari 2011, NJ 2011/ ECHR 7 March 2013, Application nr /08, (Ostendorf vs. Duitsland), r.o Shimolos vs. Rusland nr /09, 21 juni Ostendorf vs.duistland, r.o Zie de toelichting van de burgemeester op de gebeurtenissen: nl/actueel/nieuws_3719/item/toelichtingburgemeester-fons-naterop-inzake-jaarwisseling-veen_79793.html (laatst geraadpleegd: 13 april 2014). 31. HR 20 juni 2006, ECLI:NL:PHR:2006:AV HR 1 november 2011, NJ 2011/ Idem, r.o Idem, r.o Idem, r.o Idem, r.o Zie bijv. HR 21 oktober 2003, NbSr 2003/438 en HR 24 februari 2004, NJ 2004/226. Hierover ook: P.A.M. Mevis, Capita Strafrecht, Nijmegen: Ars Aequi Libri 2006, p Zie: binnenland/kritiek-op-politie-actieveen (laatst geraadpleegd: Idem r.o Idem r.o Idem, r.o Idem, r.o Wel in bijv. HR 7 juli 2009, NJ 2009/400 en HR 8 februari 2011, NJ 2011/82, maar niet in bijv. HR 13 september 2005, NJ 2006/449; HR 19 april 46. Hij die opzettelijk gelegenheid, middelen of inlichtingen verschaft tot het plegen van geweld tegen personen of goederen wordt gestraft met gevangenisstraf van ten NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL

20 Wetenschap nehmen, wenn dies unerlässlich ist, um die unmittelbar bevorstehende Begehung oder Fortsetzung einer Straftat oder eine Ordnungswidrigkeit mit erheblicher Bedeutung für die Allgemeinheit zu verhindern. Nadere waarborgen inzake de rechterlijke toetsing zijn geregeld in artikel 33, inzake de rechten van een op deze grond gedetineerde in artikel 34 en inzake de duur van de detentie in artikel 35 HSOG. De detentie eindigt ingevolge dit laatste artikel indien: de grond voor de detentie is komen te vervallen; na ten hoogste 24 uren of meteen indien de rechter de detentie voortijdig onrechtmatig verklaart. De detentie vervalt altijd uiterlijk vóór afloop van de dag na detinering, tenzij de rechter toestemming heeft gegeven voor een langere duur die maximaal zes of twee dagen is, afhankelijk van de ernst van het strafbare feit. Vanzelfsprekend zal de regeling van de bestuurlijke detentie ook bij ons een grondslag in de wet dienen te krijgen. Een instructie ter voorkoming van een concreet en specifiek strafbaar feit, dient op basis van een daartoe krachtens de wet bevoegd bestuursorgaan te worden gegeven. De politie zou bijvoorbeeld instructies kunnen geven op basis van artikel 3 Politiewet 2012, zoals ook de Duitse politie die bevoegdheid heeft. In ons staatsbestel ligt dit echter minder voor de hand. Bij ons ligt het veel meer in de rede om het hoofd van de politie bij openbare-ordehandhaving de burgemeester dergelijke instructies te laten geven. We zouden in een vierde lid van artikel 172 Gemw een dergelijke regeling kunnen opnemen. Gezien de noodzakelijkheidsafweging zal echter eerder gedacht moeten worden aan de dreiging van ernstigere wanordelijkheden. Vrijheidsbeneming past meer in een noodsituatie als bedoeld in artikel 175 Gemw. Het toevoegen van een aantal leden aan artikel 175 Gemw is daarom het meest aangewezen. De kernbepaling zou als volgt kunnen luiden: De burgemeester kan overgaan tot bestuurlijke detentie indien een persoon een bevel in de zin van het eerste lid dat gericht is op het voorkomen van geweld tegen personen of goederen niet naleeft. Eventueel zou de wetgever ook strafbare feiten in deze bepaling kunnen opsommen, te beginnen met artikel 141 Wetboek van Strafrecht. De eisen die voortvloeien uit het EVRM waaronder die van een individuele benadering sluiten niet uit dat te verwachten gewelddadig gedrag tot preventieve detentie van groepen kan leiden. Indien een groep bij noodbevel instructies krijgt om specifieke gedragingen (niet) te verrichten die het plegen van openlijke geweldpleging naderbij brengen en alle groepsleden handelen daarmee in strijd, dan is groepsgewijze detentie niet bij voorbaat onrechtmatig. De groepsleden die de instructies negeren zullen allen als individu en daarmee gezamenlijk als Wellicht biedt de in de zaak Ostendorf ter discussie staande Duitse regeling inspiratie voor een nieuwe regeling groep clear and positive steps zetten richting een concreet strafbaar feit. In het noodbevel dienen de gewenste of na te laten gedragingen zodanig te worden omschreven dat de voorzienbaarheid en de vermijdbaarheid van gedrag dat leidt tot preventieve hechtenis optimaal zijn. Ook dient tot uitdrukking gebracht te worden ter voorkoming van welk delict de instructies dienen. Het niet-naleven van die instructies dient gekwalificeerd te kunnen worden als clear and positive steps richting het aangeduide strafbare feit. Bij openlijke geweldpleging mag al vrij snel worden aangenomen dat leden van een groep zich hieraan schuldig maken. Eo ipso geldt dit dan ook voor de voorbereidingshandelingen. Men kan hierbij denken aan gedragsaanwijzingen om als groep onder politiebegeleiding een voorgeschreven route te volgen, dan wel om geen provocerende spreekkoren (meer) aan te heffen, of in het uiterste geval, om huiswaarts te keren. Slotopmerkingen Vaststaat dat ten minste 70 jongeren zich op 30 december in Veen op grove wijze hebben misdragen. Dit kan echter geen vrijbrief voor politie en OM vormen om het recht aan hun laars te lappen. Dat is helaas wel wat er is gebeurd. Strafvorderlijke dwangmiddelen zijn oneigenlijk ingezet. Dit knaagt aan de wortels van de rechtsstaat. Het is van essentieel belang voor het vertrouwen in politie en justitie dat zij de aan hen toegekende bevoegdheden toepassen binnen de grenzen van de wet. Het kan niet anders dan dat in veel gevallen een aanzienlijke schadevergoeding zal moeten worden uitgekeerd. Een financiële compensatie zal voor de 31 cafébezoekers die de oud en nieuw viering ten onrechte in de cel hebben doorgebracht slechts een schrale troost zijn. Een financiële tegemoetkoming aan personen waarvan niet aangetoond kan worden dat ze een bijdrage hebben geleverd aan de openlijke geweldpleging tegen politie en hulpverleners, zou uiterst wrang zijn. Een goed uitgedachte regeling tot preventieve bestuurlijke detentie kan niet alleen bijdragen aan het voorkomen van openlijke geweldpleging, maar ook aan het oneigenlijk inzetten van strafvorderlijke middelen. Hiervoor is binnen de grenzen van het EVRM ruimte NEDERLANDS JURISTENBLAD AFL. 16

Pre-packs: theorie en praktijk. Nederlandse Orde van Advocaten 26 september 2014 Robert van Galen en Barbara Rumora-Scheltema

Pre-packs: theorie en praktijk. Nederlandse Orde van Advocaten 26 september 2014 Robert van Galen en Barbara Rumora-Scheltema Pre-packs: theorie en praktijk Nederlandse Orde van Advocaten 26 september 2014 Robert van Galen en Barbara Rumora-Scheltema Pre-packs De term Pre-pack heeft onder Amerikaans en Nederlands recht een geheel

Nadere informatie

Toezicht 1. Kortom, het heeft even geduurd, maar dan heb je ook wat.

Toezicht 1. Kortom, het heeft even geduurd, maar dan heb je ook wat. Toezicht 1 Omdat ik de eer heb, als eerste na de voorzitter van de Commissie te zijn geprogrammeerd, wil ik de gelegenheid te baat nemen de Commissie te complementeren met het verrichte werk. Het is een

Nadere informatie

N CW Nederland. Den Haag 21 januari 2014. op de consultatie voorontwerp voor de lammers@vnoncw-mkb.nl Wet Continuïteit Ondernemingen I

N CW Nederland. Den Haag 21 januari 2014. op de consultatie voorontwerp voor de lammers@vnoncw-mkb.nl Wet Continuïteit Ondernemingen I N CW B Aan Zijne Excellentie Mr. LW. Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Turfmarkt 147 2511 DP DEN HAAG Briefnummer 14/10.037/Jla Den Haag 21 januari 2014 Onderwerp Telefoonnummer Reactie VNO-NCW

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T 070 333

Nadere informatie

1 Stille bewindvoering is geen officiële insolventieprocedure zoals het faillissement en de surseance van

1 Stille bewindvoering is geen officiële insolventieprocedure zoals het faillissement en de surseance van 1. Inleiding Dit onderzoek wil inzicht bieden in de waarborgen en het toezicht dat relevant is bij stille bewindvoering. Sinds 2011 kan bij verscheidene rechtbanken een verzoek worden gedaan om een stille

Nadere informatie

Het geheim(zinnige) van de stille bewindvoering en pre-pack

Het geheim(zinnige) van de stille bewindvoering en pre-pack Het geheim(zinnige) van de stille bewindvoering en pre-pack 26 maart 2015 mr. Hendrie Aarnink en mr. Mark Loef Corporate Programma Wat komt ter sprake? Praktijk vóór de pre-pack Pre-pack en stille bewindvoering

Nadere informatie

Betreft: Klachten over het functioneren van bewindvoerders, curatoren en rechterscommissarissen

Betreft: Klachten over het functioneren van bewindvoerders, curatoren en rechterscommissarissen COMMISSIE INSOLVENTIERECHT Voorzitter: Prof.mr. S.C.J.J. Kortmann Postbus 9049 6500 KK Nijmegen Aan Zijne Excellentie De Minister van Justitie Mr J.P.H. Donner Postbus 20301 2500 EH Den Haag Nijmegen,

Nadere informatie

Sl l. Commissie Bevordering Medezeggenschap

Sl l. Commissie Bevordering Medezeggenschap Commissie Bevordering Medezeggenschap Aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV 'S-GRAVENHAGE BETREFT Reactie op uw brief

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts

Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts Ook zorginstellingen ondervinden last van de economische crisis en de bezuinigingsmaatregelen die daarvan het gevolg zijn. Van belang is daarom dat zij

Nadere informatie

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. ALGEMENE VOORWAARDEN Japsen Online Marketing Prof. Kamerlingh Onneslaan 84B1, 3112 VJ Schiedam hierna te noemen: Opdrachtnemer Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende

Nadere informatie

Werknemers en insolventie Een rechtsvergelijkende studie naar de rechtspositie van werknemers bij insolventie van hun werkgever

Werknemers en insolventie Een rechtsvergelijkende studie naar de rechtspositie van werknemers bij insolventie van hun werkgever Werknemers en insolventie Een rechtsvergelijkende studie naar de rechtspositie van werknemers bij insolventie van hun werkgever Prof. dr. mr. Willem Bouwens Prof. dr. mr. Willemijn Roozendaal Dr. mr. Vivian

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. 34 218 Wijziging van de Faillissementswet in verband met de aanwijzing door de rechtbank van een beoogd curator ter bevordering van de afwikkeling van een eventueel faillissement en vergroting van de kansen

Nadere informatie

207. De pre-pack vanuit contractenrechtelijk perspectief

207. De pre-pack vanuit contractenrechtelijk perspectief 207. De pre-pack vanuit contractenrechtelijk perspectief MR. M.P. VAN EEDEN-VAN HARSKAMP EN MR.DRS. J.H.M. SPANJAARD In de insolventiepraktijk was de opkomst van de uit de Angelsaksische rechtspraktijk

Nadere informatie

WIE BEPAALT DE FAILLISSEMENTSWET?

WIE BEPAALT DE FAILLISSEMENTSWET? WIE BEPAALT DE FAILLISSEMENTSWET? Prof. mr. B.Wessels Hoogleraar Internationaal insolventierecht, Universiteit Leiden (b.wessels@law.leidenuniv.nl) Op 26 november 2012 jaar is door de Minister van Veiligheid

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van de Faillissementswet en enige andere wetten in verband met het moderniseren van de faillissementsprocedure (Wet modernisering faillissementsprocedure) VOORSTEL VAN WET Wij Willem-Alexander,

Nadere informatie

Turbo-liquidatie en de bestuurder

Turbo-liquidatie en de bestuurder Turbo-liquidatie en de bestuurder Juni 2012 mr J. Brouwer De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel is noch de auteur noch Boers Advocaten

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN DEEL. 1. Inhoud van het wetsvoorstel

MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN DEEL. 1. Inhoud van het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet in verband met de invoering van de mogelijkheid van aanwijzing door de rechtbank van een beoogd curator ter bevordering van de doelmatige afwikkeling dan wel toepassing

Nadere informatie

PRAKTIJKREGELS BEOOGD CURATOR

PRAKTIJKREGELS BEOOGD CURATOR CONCEPT Praktijkregels beoogd curator als vastgesteld door het bestuur van INSOLAD en gepubliceerd op 10 november 2014 op www.insolad.nl PRAKTIJKREGELS BEOOGD CURATOR 1 Achtergrond en totstandkoming van

Nadere informatie

Voorontwerp Insolventiewet vanuit het bancaire standpunt. Johan T. Jol

Voorontwerp Insolventiewet vanuit het bancaire standpunt. Johan T. Jol Voorontwerp Insolventiewet vanuit het bancaire standpunt Johan T. Jol Indeling Historie en toekomst van het Voorontwerp Principiële vraag: Noodzaak? Reactie op een aantal concrete voorstellen Historie

Nadere informatie

Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts

Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts Ook zorginstellingen ondervinden last van de economische crisis en de bezuinigingsmaatregelen die daarvan het gevolg zijn. Van belang is daarom dat zij

Nadere informatie

Algemene opmerkingen 90002702 P 2177179 / 6

Algemene opmerkingen 90002702 P 2177179 / 6 De Vereniging Insolventierecht Advocaten (hierna INSOLAD ) heeft het voorontwerp voor de Wet Continuïteit Ondernemingen I bestudeerd. Gaarne brengt zij daarover de volgende opmerkingen onder uw aandacht.

Nadere informatie

Jurisprudentie Ondernemingsrecht

Jurisprudentie Ondernemingsrecht Jurisprudentie Ondernemingsrecht 3 februari 2015 Mr. P.J. Peters 1 HR 23 mei 2014, JOR 2014, 229 Kok/Maas q.q. Bestuurdersaansprakelijkheid/selectieve betaling Casus P. Kok ( Kok ) 100% bestuurder Kok

Nadere informatie

Actio Pauliana en onrechtmatige daadvordering. Mr. drs. KP. van Koppen

Actio Pauliana en onrechtmatige daadvordering. Mr. drs. KP. van Koppen Actio Pauliana en onrechtmatige daadvordering Mr. drs. KP. van Koppen Kluwer - Deventer - 1998 Voorwoord V Gebruikte afkortingen XV Algemene inleiding en verantwoording 1 Verantwoording 1 2 Een körte schets

Nadere informatie

WCO II: Een doorbraak? Johan Jol

WCO II: Een doorbraak? Johan Jol WCO II: Een doorbraak? Johan Jol 1 programma Wat er aan voorafging FD 12 November 2012 het wetgevingsprogramma Herijking Faillissementswet WCO I (pre-pack) en WCO II (akkoord) Specifieke bepalingen WCO

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet in verband met het verbeteren van de kwaliteit van bestuur en toezicht bij verenigingen en stichtingen alsmede de uniformering van enkele bepalingen

Nadere informatie

De onderstaande Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op alle door Fruit in Bedrijf afgesloten verkoop- en leverovereenkomsten.

De onderstaande Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op alle door Fruit in Bedrijf afgesloten verkoop- en leverovereenkomsten. ALGEMENE VOORWAARDEN De onderstaande Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op alle door Fruit in Bedrijf afgesloten verkoop- en leverovereenkomsten. De complete algemene voorwaarden: Artikel 1 - Algemeen

Nadere informatie

De afdrachtplicht bij verlenging van de looptijd van de Wsnp.

De afdrachtplicht bij verlenging van de looptijd van de Wsnp. De afdrachtplicht bij verlenging van de looptijd van de Wsnp. Inleiding De Wsnp vormt voor veel schuldenaren een zwaar regime. Het komt regelmatig voor dat een schuldenaar tijdens de Wsnp, alle goede bedoelingen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Biercontract.nl Graaf Wichmanlaan 62 1405 HC Bussum Handelsregisternummer: 57084033 BTW nummer 167606657B02 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 19 529 Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek Nr. 7 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 059 Wijziging van de Wet op het financieel toezicht en de Faillissementswet, alsmede enige andere wetten in verband met de introductie van aanvullende

Nadere informatie

Analyse proceskansen. Geachte heer R

Analyse proceskansen. Geachte heer R te Per e-mail Ministerie van Financiën uw ref. - inzake Analyse proceskansen 10 juli 2015 Geachte heer R 1 Inleiding 1.1 Vandaag, op 10 juli 2015, heeft de tweede aandeelhoudersvergadering van de N.V.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 818 Wijziging van verschillende wetten in verband met de hervorming van het ontslagrecht, wijziging van de rechtspositie van flexwerkers en

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 ... No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 Bij Kabinetsmissive van 18 juni 2012, no.12.001344, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering

Nadere informatie

Klachtenregeling VeWeVe

Klachtenregeling VeWeVe Klachtenregeling VeWeVe Artikel 1. Definities Aangeklaagde: Auditbureau: Beroep: Bestuur: Cliënt: Klacht: Klachtencommissie: Klager: Kwaliteitsprotocol: Lid: Secretaris: de natuurlijke of rechtspersoon

Nadere informatie

Mijn klant is failliet... wat nu?

Mijn klant is failliet... wat nu? Mijn klant is failliet... wat nu? Mijn klant is failliet... wat nu? Je kunt zelf je bedrijf goed op orde hebben, maar wat doe je als je klant failliet gaat? Goed geïnformeerd zijn is het halve werk en

Nadere informatie

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014 > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1998 477 Besluit van 15 juli 1998, houdende regels ter uitvoering van artikel 320, zesde lid, van de Faillissementswet in verband met de vaststelling

Nadere informatie

verklaring omtrent rechtmatigheid

verklaring omtrent rechtmatigheid POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Prins Clauslaan 20 TEL 070-381 13 00 FAX 070-381 13 01 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN Raad Nederlandse Detailhandel DATUM 17 juni

Nadere informatie

Association for Corporate Growth Holland

Association for Corporate Growth Holland Association for Corporate Growth Holland Lunchmeeting 12March 2014 www.acg.org Stille bewindvoering De Rotterdamse werkwijze mr. drs. J.C.A.T. Frima Rechter-commissaris faillissementen Teamvoorzitter Insolventie

Nadere informatie

2. Afwijkingen van deze voorwaarden binden Groener Gras Producties eerst, indien zulks door Groener Gras Producties schriftelijk wordt bevestigd.

2. Afwijkingen van deze voorwaarden binden Groener Gras Producties eerst, indien zulks door Groener Gras Producties schriftelijk wordt bevestigd. Algemene Voorwaarden Artikel 1 Toepassing. 1. Tenzij schriftelijk uitdrukkelijk anders is overeengekomen, zijn op alle activiteiten, prijsopgaven, offertes, afspraken en overeenkomsten de onderhavige voorwaarden

Nadere informatie

Den Haag 3 juni 2014. De voorgestelde medewerkingsverplichting van de gefailleerde en derden gaat echter op punten te ver.

Den Haag 3 juni 2014. De voorgestelde medewerkingsverplichting van de gefailleerde en derden gaat echter op punten te ver. VN (O) N CW Nederland B Aan Zijne Excellentie Mr. LW. Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Turfinarkt 147 2511 DP Den Haag Briefnummer 14/1 0.878/SvDlHa Den Haag 3 juni 2014 Onderwerp Telefoonnummer

Nadere informatie

Afwikkeling van Insolventies

Afwikkeling van Insolventies Vermande Studiedagen Vernieuwd programma Driedaagse praktijkcursus Afwikkeling van Insolventies Woensdag 7, 14 en 21 november 2007 Mercure Hotel Utrecht Bunnik Thema s die o.a. aan bod komen: Nieuwe faillissementswet

Nadere informatie

Bijlage: Artikelsgewijs commentaar

Bijlage: Artikelsgewijs commentaar Bijlage: Artikelsgewijs commentaar Artikel 68 lid 2 (nieuw) en artikel 69 lid 1 (gewijzigd) Ook nu doet een goede curator al aangifte bij onregelmatigheden, hetgeen in de praktijk wordt afgestemd met de

Nadere informatie

Algemene leveringsvoorwaarden

Algemene leveringsvoorwaarden Algemene leveringsvoorwaarden Artikel 1. Definities In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd, zowel in enkelvoud als in meervoud. 1.1 Aanvraagformulier Het (online) formulier

Nadere informatie

De minister van Veiligheid en Justitie mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH Den Haag

De minister van Veiligheid en Justitie mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH Den Haag Directie Strategie en Ontwikkeling bezoekadreskneuterdijk 1correspondentieadresPostbus 90613T (088) 36 10000F (088) 36 10022www.rechtspraak.nl 2509 LP Den Haag 2514 EM Den Haag De minister van Veiligheid

Nadere informatie

Uitspraak Commissie van Beroep 2010-08

Uitspraak Commissie van Beroep 2010-08 Uitspraak Commissie van Beroep 2010-08 Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 33 d.d. 22 februari 2010 (mevrouw mr. E.M. Dil-Stork, voorzitter, drs. A. Adriaansen en mr. J.Th. de

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 7 maart 2011

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 7 maart 2011 FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 7 maart 2011 Gegevens onderneming : Ton Donkelaar Containerservice BV, gevestigd te (3903 LG) Veenendaal aan de Kernreactorstraat 48, KvK Utrecht dossnr. 09139709

Nadere informatie

Leenvoorwaarden KPN B.V. versie januari 2007

Leenvoorwaarden KPN B.V. versie januari 2007 Leenvoorwaarden Leenvoorwaarden KPN B.V. versie januari 2007 I N H O U D 1 BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN............................................. 3 2 TOTSTANDKOMING LEENOVEREENKOMST................................

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN. van European Management and Sales Services, hierna te noemen E.M.S.S. gevestigd en kantoorhoudende te Dordrecht

ALGEMENE VOORWAARDEN. van European Management and Sales Services, hierna te noemen E.M.S.S. gevestigd en kantoorhoudende te Dordrecht ALGEMENE VOORWAARDEN van European Management and Sales Services, hierna te noemen E.M.S.S. gevestigd en kantoorhoudende te Dordrecht 1. Definities 1.1 In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder:

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

4. De toepasselijkheid van eventuele inkoop - of andere voorwaarden van opdrachtgever wordt nadrukkelijk van de hand gewezen.

4. De toepasselijkheid van eventuele inkoop - of andere voorwaarden van opdrachtgever wordt nadrukkelijk van de hand gewezen. Algemene voorwaarden ALGEMEEN Artikel 1. 1. Definities: 1. Opdrachtnemer: Denker BV 2. Opdrachtgever: Natuurlijke - of rechtspersoon die aan opdrachtnemer opdracht geeft om werkzaamheden te verrichten.

Nadere informatie

Workshop Insolventierecht FR&R. Deel 2: Tijdens faillissement

Workshop Insolventierecht FR&R. Deel 2: Tijdens faillissement Workshop Insolventierecht FR&R Deel 2: Tijdens faillissement Rolf Verhoeven / Johan Jol 3 september 2009 Onderwerpen Mogelijke procedures en hun gevolgen Spelers en hun bevoegdheden Verhaalsmogelijkheden

Nadere informatie

1.1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van, door c.q. via IMenz BV te verrichten diensten.

1.1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van, door c.q. via IMenz BV te verrichten diensten. Algemene voorwaarden IMenz BV (Versie 2007-02) 1. Algemeen 1.1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van, door c.q. via IMenz BV te verrichten diensten.

Nadere informatie

http://portal.rechtsorde.nl/pages/export.ashx?requestid=064df1002394494ca66ffea75...

http://portal.rechtsorde.nl/pages/export.ashx?requestid=064df1002394494ca66ffea75... pagina 1 van 5 Jutd 2013/21 Herijking faillissementsrecht: wettelijke regeling voor de pre pa... Jutd 2013/21 Herijking faillissementsrecht: wettelijke regeling voor de pre pack op komst Jutd 2013/21 d.d.

Nadere informatie

LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN

LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN VAN: - «Webdesign Yvonne» gevestigd en kantoorhoudende te 1974 XW, IJmuiden in het Snippenbos 43 hierna te noemen: Webdesign Yvonne Artikel 1. Definities 1.

Nadere informatie

CUMLINGUA ALGEMENE VOORWAARDEN VERTAAL-, SCHRIJF en CORRECTIEDIENSTEN

CUMLINGUA ALGEMENE VOORWAARDEN VERTAAL-, SCHRIJF en CORRECTIEDIENSTEN CUMLINGUA ALGEMENE VOORWAARDEN VERTAAL-, SCHRIJF en CORRECTIEDIENSTEN Artikel 1 - Toepasselijkheid van de voorwaarden 1.1 Deze voorwaarden gelden voor iedere aanbieding en iedere overeenkomst tussen Cumlingua

Nadere informatie

Reglement Klachtencommissie voor zorgaanbieders van Kraamzorg 1op1. b. raad van bestuur : de raad van bestuur van Kraamzorg de Waarden;

Reglement Klachtencommissie voor zorgaanbieders van Kraamzorg 1op1. b. raad van bestuur : de raad van bestuur van Kraamzorg de Waarden; Reglement Klachtencommissie voor zorgaanbieders van Kraamzorg 1op1 Artikel 1 Begripsomschrijvingen 1. Voor de toepassing van dit reglement wordt verstaan onder: a. zorgaanbieder : de kraamverzorgende;

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 3 Datum: 17-2-2015

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 3 Datum: 17-2-2015 Hoewel de informatie in dit openbaar verslag en het bijbehorend financieel verslag zo zorgvuldig mogelijk is samengesteld, staat de curator niet in voor de volledigheid en juistheid daarvan. Mogelijk is

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij

Nadere informatie

Reglement voor de klachtencommissie familie en naastbetrokkenen. GGZ ingeest Arkin HVO-Querido

Reglement voor de klachtencommissie familie en naastbetrokkenen. GGZ ingeest Arkin HVO-Querido Reglement voor de klachtencommissie familie en naastbetrokkenen GGZ ingeest Arkin HVO-Querido Maart 2012 Inhoud ALGEMENTE BEPALINGEN Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Samenstelling, benoeming en ontslag

Nadere informatie

2.1. X leeft van een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand. Op deze uitkering worden de lopende huurbetalingen volledig ingehouden.

2.1. X leeft van een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand. Op deze uitkering worden de lopende huurbetalingen volledig ingehouden. beschikking RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Afdeling Civiel recht kantonrechter zittinghoudende te Utrecht zaaknummer: 2534388 UE VERZ 13805 GD/4243 Beschikking van 13 december 2013 inzake X wonende te Arnhem,

Nadere informatie

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN TUSSENKOMST Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-09 19 10 2015

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN TUSSENKOMST Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-09 19 10 2015 VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN TUSSENKOMST Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-09 19 10 2015 Beoordeling overeenkomst Algemeen tussenkomst De Belastingdienst heeft, in samenwerking met

Nadere informatie

Gepubliceerd in Staatscourant 17 september 2007, nr. 179 / pag. 11

Gepubliceerd in Staatscourant 17 september 2007, nr. 179 / pag. 11 Gepubliceerd in Staatscourant 17 september 2007, nr. 179 / pag. 11 Klachtenregeling IGZ Artikel 1 1 Een ieder heeft het recht om over de wijze waarop de inspectie zich in een bepaalde aangelegenheid jegens

Nadere informatie

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V.

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. Voor het uitvoeren van Werving & Selectie opdrachten door Flexurance B.V., verder te noemen Flexurance in het kader van een overeenkomst

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van de CWO Consultancy & Marketing B.V.

Algemene voorwaarden van de CWO Consultancy & Marketing B.V. Algemene voorwaarden van de CWO Consultancy & Marketing B.V. Op alle opdrachten verstrekt aan de CWO Consultancy & Marketing B.V. gevestigd en kantoorhoudende te Barendrecht aan de Voordijk 490-A onderstaande

Nadere informatie

Algemene voorwaarden BudgetNL te Amersfoort ALGEMEEN. Artikel 1.

Algemene voorwaarden BudgetNL te Amersfoort ALGEMEEN. Artikel 1. Algemene voorwaarden BudgetNL te Amersfoort ALGEMEEN Artikel 1. Definities: 1. Opdrachtnemer: BudgetNL te Amersfoort ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer: 58925392 2. Opdrachtgever: Natuurlijke

Nadere informatie

DE AAN DE RECHTBANK TOEGEZONDEN PAPIEREN VERSIE VAN DIT VERSLAG IS IDENTIEK AAN DE DIGITALE INGEDIENDE VERSIE DAARVAN

DE AAN DE RECHTBANK TOEGEZONDEN PAPIEREN VERSIE VAN DIT VERSLAG IS IDENTIEK AAN DE DIGITALE INGEDIENDE VERSIE DAARVAN DE AAN DE RECHTBANK TOEGEZONDEN PAPIEREN VERSIE VAN DIT VERSLAG IS IDENTIEK AAN DE DIGITALE INGEDIENDE VERSIE DAARVAN FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 3 Datum:25 augustus 2010 Gegevens onderneming : M.C.

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!! ALGEMEENE VOORWAARDEN ONLINE VERSIE OVALPICTURE !!!!!!!!!!!!

!!!!!!!!!!!! ALGEMEENE VOORWAARDEN ONLINE VERSIE OVALPICTURE !!!!!!!!!!!! ALGEMEENE VOORWAARDEN ONLINE VERSIE OVALPICTURE Werkingssfeer Deze Algemene Voorwaarden gelden voor iedere offerte en Overeenkomst gesloten tussen OVALPICTURE en de Opdrachtgever, tenzij van deze Algemene

Nadere informatie

ALGEMENE BEMIDDELINGSVOORWAARDEN HUURDER

ALGEMENE BEMIDDELINGSVOORWAARDEN HUURDER Artikel 1: Toepasselijkheid, definities ALGEMENE BEMIDDELINGSVOORWAARDEN HUURDER 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en op alle bemiddelingsovereenkomsten die Housing Totaal, hierna

Nadere informatie

2. De prijzen in de genoemde offertes zijn exclusief BTW, tenzij anders aangegeven

2. De prijzen in de genoemde offertes zijn exclusief BTW, tenzij anders aangegeven Leveringsvoorwaarden Van: FMH Onderwijsmanagement gevestigd en kantoorhoudende te 1399 HW Muiderberg aan Schoutenpad 8 hierna te noemen: FMH Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden wordt

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Dockbite B.V.

Algemene Voorwaarden Dockbite B.V. Algemene Voorwaarden Dockbite B.V. Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. -

Nadere informatie

Wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod. Jurjen Mos (Lexence)

Wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod. Jurjen Mos (Lexence) Wetsvoorstel Civielrechtelijk Bestuursverbod Jurjen Mos (Lexence) 1 Presentatie 2 Consultatievoorstel Civiel bestuursverbod 3 Jurjen Mos 1 Achtergrond Titel: Wijziging van de faillissementswet in verband

Nadere informatie

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Prins Clauslaan 20 TEL 070-381 13 00 FAX 070-381 13 01 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de bank DATUM 17 maart 2006 CONTACTPERSOON

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN JVUcalculatie Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij JVUcalculatie

Nadere informatie

Panta Rhei Zorg BV & Panta Rhei Beheer en Bewind BV, gevestigd in Emmeloord. Hierna te noemen Panta Rhei.

Panta Rhei Zorg BV & Panta Rhei Beheer en Bewind BV, gevestigd in Emmeloord. Hierna te noemen Panta Rhei. KLACHTENREGLEMENT Panta Rhei Zorg BV & Panta Rhei Beheer en Bewind BV kennen een klachtenreglement welke ten doel hebben het voorzien in een procedure om op klachten binnen zo kort mogelijke termijn adequaat

Nadere informatie

De papieren versie van het verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag.

De papieren versie van het verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag. De papieren versie van het verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag. FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 16 mei 2014 Gegevens onderneming Naam Adres Bestuurder Faillissementsnummer

Nadere informatie

Algemene voorwaarden. Artikel 1 Algemeen

Algemene voorwaarden. Artikel 1 Algemeen Algemene voorwaarden Artikel 1 Algemeen Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle rechtsbetrekkingen tussen de vertaler en de opdrachtgever, met uitsluiting van de algemene voorwaarden van

Nadere informatie

Advies wetsvoorstel Wet continuïteit ondernemingen I

Advies wetsvoorstel Wet continuïteit ondernemingen I contactpersoon De minister van Veiligheid en Justitie mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum 5 februari 2014 Voorlichting e-mail voorlichting@rechtspraak.nl telefoonnummer 06-46116548

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

De statutair bestuurder is beter af met de nieuwe WWZ

De statutair bestuurder is beter af met de nieuwe WWZ De statutair bestuurder is beter af met de nieuwe WWZ Author : gvanpoppel Voor werknemers die statutair bestuurder zijn, gelden vaak andere regels bij onder meer ontslag, dan voor 'normale' werknemers.

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 2 Datum: 27 januari 2014. : 2R-IT Services B.V. tevens handelend onder de namen 2R-Titso, 2R-Infra en E-legtric

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 2 Datum: 27 januari 2014. : 2R-IT Services B.V. tevens handelend onder de namen 2R-Titso, 2R-Infra en E-legtric Hoewel de informatie in dit openbaar verslag en het bijbehorend financieel verslag zo zorgvuldig mogelijk is samengesteld, staat de curator niet in voor de volledigheid en juistheid daarvan. Mogelijk is

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG ex artikel 73a Fw verslagnummer 3

FAILLISSEMENTSVERSLAG ex artikel 73a Fw verslagnummer 3 FAILLISSEMENTSVERSLAG ex artikel 73a Fw verslagnummer 3 De inhoud van de aan de rechtbank toegezonden papieren versie van dit verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag. Indien dit verslag

Nadere informatie

Openbaar verslag 3 ex artikel 73a Faillissementswet

Openbaar verslag 3 ex artikel 73a Faillissementswet Openbaar verslag 3 ex artikel 73a Faillissementswet Inzake faillissement : Enron Power Services B.V. Rechter-Commissaris : mr. W.J. van Boven Curator : mr. M. Windt Faillissementsnummer : 03/97 F Datum

Nadere informatie

a l g e m e n e v o o r w a a r d e n s e a r c h & s e l e c t i o n

a l g e m e n e v o o r w a a r d e n s e a r c h & s e l e c t i o n a l g e m e n e v o o r w a a r d e n s e a r c h & s e l e c t i o n inhoudsopgave algemene voorwaarden Brandsinc. Artikel 1 definities Artikel 2 toepasselijkheid Artikel 3 offertes en totstandkoming

Nadere informatie

Raad van Toezicht te Arnhem van de Nederlandse Vereniging van Makelaars in Onroerende Goederen en Vastgoeddeskundigen NVM EINDBESLISSING.

Raad van Toezicht te Arnhem van de Nederlandse Vereniging van Makelaars in Onroerende Goederen en Vastgoeddeskundigen NVM EINDBESLISSING. Eindbeslissing. Eigen belang. Failissement. Paulianeus handelen. Klagers zijn d.m.v. hun administratiekantoor opgetreden als boekhouders voor ondermeer makelaarskantoor A (beklaagde 1). Na het faillissement

Nadere informatie

Klachtenregeling. Versie 01-08-2012. Postbus 930 3800 AX Amersfoort tel. 033-2570645 fax. 033-2570646 e.mail: info@kpoa.nl

Klachtenregeling. Versie 01-08-2012. Postbus 930 3800 AX Amersfoort tel. 033-2570645 fax. 033-2570646 e.mail: info@kpoa.nl Klachtenregeling Versie 01-08-2012 Postbus 930 3800 AX Amersfoort tel. 033-2570645 fax. 033-2570646 e.mail: info@kpoa.nl Artikel 1. Begripsbepalingen (a) Stichting: (b) Het bestuur: (c) Scholen: (d) Directeur:

Nadere informatie

FAILLISSEMENT = STAKING VAN BETALING

FAILLISSEMENT = STAKING VAN BETALING 4. FAILLISSEMENT: BEGRIP EN GEVOLGEN 4.1.Wat is een faillissement? ---------------------------------- Een faillissement is een in de wet geregelde procedure voor een persoon of onderneming die niet (meer)

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN VAN: - Aalders ICT Services gevestigd en kantoorhoudende te 7948 BT Nijeveen aan de Dorpsstraat 86 hierna te noemen: AIS Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 41 d.d. 22 februari 2011 (mr. B.F. Keulen, voorzitter, mw. mr. E.M. Dil-Stork en prof. mr. M.L. Hendrikse) Samenvatting Natura-uitvaartverzekering.

Nadere informatie

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever.

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. Algemene voorwaarden Snelontruiming.nl 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. 2. Alle offertes en aanbiedingen

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Van der Laarse Consultancy. Artikel 1 - Toepasselijkheid. Artikel 2 - Verplichting. Artikel 3 - Offertes

Algemene Voorwaarden Van der Laarse Consultancy. Artikel 1 - Toepasselijkheid. Artikel 2 - Verplichting. Artikel 3 - Offertes Algemene Voorwaarden Van der Laarse Consultancy Artikel 1 - Toepasselijkheid 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle rechtsverhoudingen tussen Van der Laarse Consultancy (verder Opdrachtnemer)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 28 170 Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders van Moerdijk, in haar vergadering van 26 juli 2005;

Het college van burgemeester en wethouders van Moerdijk, in haar vergadering van 26 juli 2005; Het college van burgemeester en wethouders van Moerdijk, in haar vergadering van 26 juli 2005; gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht, de artikelen 1, tweede lid, en 29a, tweede lid, van

Nadere informatie