Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Waddenzee in het najaar van 2009

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Waddenzee in het najaar van 2009"

Transcriptie

1 Onderzoek en advies - mariene ecologie, visserij en schelpdierkweek Elkerzeeseweg NA Scharendijke tel./fax: mobiel: rapport nr Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Waddenzee in het najaar van 2009 M. van Stralen versie 19 september Inleiding In opdracht van de PO Mosselcultuur is door MarinX in de periode 27 augustus tot 11 september 2009 het wilde mosselbestand in de Waddenzee geïnventariseerd. In voorliggend rapport wordt daarvan verslag gedaan. Vanwege de korte tijd tussen het inventariseren en de beoogde aanvang van de najaarsvisserij betreft het een beknopte rapportage welke is opgesteld ten behoeve van de vergunningverlening en het daarvoor door de sector op te stellen visplan. Het rapport dient verder als informatie voor de kwekers die aan de najaarsvisserij deelnemen. Het onderzoek in de oostelijke Waddenzee is uitgevoerd met de YE 57 (1 week, litoraal en sublitoraal Zoutkamperlaag). Het onderzoek in de westelijke Waddenzee is uitgevoerd met de BRU 68 in samenwerking met de inspectievaartuigen Phoca en Stormvogel (2 weken, sublitoraal). Aan het onderzoek met de YE 57 en BRU 68 is naast ondergetekende deelgenomen door A. Ubels, B. Fey, K. Laros (Min. van LNV, Directie Regionale Zaken) en door vertegenwoordigers uit de mosselsector. 2. Uitvoering Droogvallende platen Het onderzoek naar mosselbanken op droogvallende platen (het litoraal) vindt te voet plaats. Daarbij worden gericht gebieden onderzocht waar op grond van waarnemingen vanuit de lucht en op grond van eerdere inventarisaties mosselbanken zijn te verwachten. Tijdens het veldwerk worden zo veel mogelijk banken met behulp van plaatsbepalingsapparatuur (GPS) ingemeten. De gegevens worden opgeslagen in MaxSea (elektronische kaartplotter) en vervolgens verwerkt in GIS (database IMARES).

2 2 Sublitoraal Het sublitoraal wordt bemonsterd met een standaard mosselkor (1.90 m breed, zonder mes en voorzien van een slikknuppel) waarmee per monsterpunt wordt gevist over een afstand van m. De Phoca en Stormvogel vissen met een smallere kor (ca. 1 m breed) met een mes en zonder knuppel. Ook tijdens de inventarisatie van het sublitoraal wordt gericht in gebieden gezocht waar mosselen kunnen worden verwacht. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van informatie uit eerdere surveys, van vooronderzoek door de Stormvogel en Phoca (vanaf eind juli) en van signalen van garnalenvissers over de aanwezigheid van nieuw mosselzaad. Het stroomgebied van het Eierlandse Gat (tussen Texel en Vlieland) is niet onderzocht. Er zijn geen aanwijzingen dat daar mosselen kunnen worden verwacht. De locaties waar tijdens het vooronderzoek door de Phoca en Stormvogel mosselzaad is aangetroffen zijn tijdens de survey met de BRU 68 zo veel mogelijk opnieuw bemonsterd. Dit in verband met het mogelijk tussentijds verdwijnen van het zaad als gevolg van bijvoorbeeld predatie door zeesterren of door storm. In verband met een storm op 3 september (WZW, 9 bft) zijn tijdens de survey met de BRU 68 een aantal stations in het gebied Breesem- Westkom opnieuw bemonsterd. Daaruit bleek dat windschade was opgetreden. In voorliggende rapportage is uitgegaan van op de verschillende locaties (stations) meest recent verzamelde gegevens. In totaal zijn 943 stations onderzocht en dus één of meerdere malen door de Phoca, Stormvogel en/of BRU 68 bevist. Van de vangst wordt per trek het volume en samenstelling geregistreerd, waaronder de leeftijdssamenstelling van de mosselen (zaad, halfwas en grote mosselen), de aanwezigheid van zeesterren, lege mosselschelpen, de aanwezigheid van slik en in hoeverre de mosselen getrost zijn. Uitgaande van deze gegevens en de op basis daarvan ingetekende arealen met mosselen worden op basis van expert judgements bestandsschattingen gemaakt. De grootte van de mosselen is steekproefsgewijs bepaald. Daarbij wordt vastgesteld hoeveel mosselen er passen in een conservenblik van 880 ml (= ca. 620 gram mosselen), het zogenaamde bus-stukstal. Het visplan van de PO Mosselcultuur voor de najaarsvisserij 2009 omvat het visgebied zoals aangegeven in figuur 2. Voor dit visgebied zijn aparte bestandsschattingen gemaakt. 3. Resultaten 3.1 Mosselbanken op droogvallende platen Op 19 augustus is tijdens laagwater een verkenningsvlucht uitgevoerd boven de Waddenzee. Voor zover kon worden nagegaan bleken de litorale mosselbanken die tijdens voorjaarsinventarisatie zijn aangetroffen nog aanwezig. Daarnaast werd een aantal nieuwe mosselzaadbanken gesignaleerd.

3 3 Tijdens de grondsurvey (24-27 augustus) zijn deze laatste banken zo veel als mogelijk bezocht en ingemeten. Zaadbanken bleken aanwezig rondom de Zuidoostlauwers, Eilanderbalg, op het Wierummerwad en in het gebied Krommebalg-Vaarwater Zwarte Haan met in het algemeen hoge dichtheden zaad. Ook in de bestaande banken bleken soms substantiële hoeveelheden nieuw zaad aanwezig. Dit geldt met name in banken of delen daarvan waar veel (oude) oesters aanwezig zijn (o.a. Abt, Kikkerplaat). In totaal is 125 ha nieuwe zaadbanken in kaart gezet met een op basis van expert judgement geschat bestand van ca mosselton (5 miljoen kg) mosselzaad. Tijdens de survey op het westelijke Wad konden daar nog een aantal banken aan worden toegevoegd op het Lange Zand en op de Middelplaat (Wierbalg). Verder zijn er signalen over de aanwezigheid van zaadbanken op onder meer het Balgzand, nabij de Coxdorp en rondom de Blauwe Balg en het Dantziggat. Deze banken locaties konden omwille van de beschikbare tijd niet worden onderzocht. Voor zover mogelijk zullen deze nog dit najaar of anders komend voorjaar worden geïnventariseerd. De uitkomsten van het onderzoek zullen, zoals al eerder aangegeven, door IMARES later in meer detail worden gerapporteerd. 3.2 Het mosselbestand in het sublitoraal Areaal en ligging banken De verspreiding van mosselen in het sublitoraal van de westelijke Waddenzee is weergeven in figuur 1. In figuur 2 is de ligging van het mosselzaad in de beoogde visgebieden weergegeven met als ondergrond de stabiliteitskaart (Van Stralen, 2005 in ALTERRA, 2005). De bijbehorende arealen zijn weergegeven in tabel 1. Voor verdere informatie per monsterpunt wordt verwezen naar de kaarten en tabellen in de bijlage. In de westelijke Waddenzee is totaal 1006 ha met mosselzaad geïnventariseerd in dichtheden die in het algemeen hoog genoeg zijn om lonend te kunnen worden bevist (tabel 1.a) 1. Het areaal met halfwas en meerjarige mosselen in visbare dichtheden is bepaald op 1165 ha. Daarnaast is ruim 1500 ha met voornamelijk meerjarige mosselen in niet bevisbare (te lage) dichtheden geïnventariseerd 2. Van de geïnventariseerde banken mosselzaad is 618 (61%) aanwezig in het voor de najaarsvisserij beoogde visgebied. Van het areaal met halfwas en meerjarige mosselen in visbare dichtheden bevindt zich 23 ha (2%) in het visgebied. Het betreft daarbij een bankje halfwas in de Doove Balg dat is gelegen tegen een bankje mosselzaad met zeesterren. In de Zoutkamperlaag zijn geen mosselen aangetroffen. 1 Bestanden met vangsten van 1/5 de kor of meer zijn als technisch visbaar beoordeeld. 2 Dit betreft gebieden met vangsten van een rand of randje mosselen. Kleinere vangsten zijn verder buiten beschouwing gelaten.

4 Figuur 1a. Ligging van het wilde mosselbestand in het najaar van 2009 in het sublitoraal van de westelijke Waddenzee - stroomgebied Marsdiep. 4 Legenda (zie ook volgende bladzijde) rood gearceerd: mosselzaad in visbare dichtheden rood open: alleen zaadpeulen blauw gearceerd: halfwas en meerjarige mosselen grijs gearceerd: restanten meerjarige mosselen blauw omlijnd: het visgebied bruin omlijn: mosselkweekpercelen zwart: bestaande PRODUS-vakken zwart sterretje: zoeklocatie nieuwe PRODUS-vakken lichtbruin laagwaterlijn

5 5 Figuur 1b. Ligging van het wilde mosselbestand in het najaar van 2009 in het sublitoraal van de westelijke Waddenzee - stroomgebied Vliestroom. Aangegeven zijn: rood gearceerd: Het gebied met mosselzaad in visbare dichtheden. Bestanden met vangsten van 1/5 de kor of meer zijn als technisch visbaar beoordeeld. rood open: Het gebied waar het mosselzaad als gevolg van predatie door zeesterren reeds bleek te zijn verdwenen maar nog wel lege mosselzaadschelpen werden aangetroffen. blauw gearceerd: Het gebied met halfwas en meerjarige mosselen in visbare dichtheden. grijs gearceerd: Het gebied met meerjarige mosselen in niet visbare dichtheden. Dit betreft gebieden met vangsten van een rand of randje mosselen. Kleinere vangsten ("bewijsje") zijn buiten beschouwing gelaten. blauw omlijnd: Het visgebied in twee delen zoals beoogd in het visplan. bruin omlijn: De mosselkweekpercelen zwart: De bestaande PRODUS-vakken. Hieraan zullen in het visgebied ca. 7 nieuwe vakken worden toegevoegd. De exacte ligging daarvan was bij het opstellen van dit rapport echter nog niet bekend. zwart sterretje: Zoeklocatie nieuwe PRODUS-vakken lichtbruin De laagwaterlijn zoals aangegeven op de hydrografische kaarten.

6 6 Figuur 2 Ligging van de bestanden mosselzaad (rood) en overige mosselen (blauw) binnen de beoogde visgebieden (blauw omlijnd), met als ondergrond de stabiliteitskaart (met in zwart de categorie-nummers). Verder zijn ingetekend de mosselpercelen (bruin omlijnd), de laagwaterlijn en de bestaande (zwart) en zoeklocaties (sterretjes) voor de PRODUSvakken.

7 7 Tabel 1.a Arealen met mosselzaad en halfwas + meerjarige mosselen in het sublitoraal van de westelijke Waddenzee. De visbare fractie is onderverdeeld over de verschillende klassen op de stabiliteitskaart (Van Stralen, 2005 in ALTERRA, 2005). Arealen (ha) totaal visbaar per klasse op de stabiliteitskaart ha cat.1 cat.2 cat.3 cat.4 cat.5 Totaal zaad halfwas + meerjarig totaal In visgebied zaad (excl. PRODUS-vakken) halfwas + meerjarig totaal Tabel 1.b Oppervlakten van de onderscheiden zaadbanken en de verdeling daarvan over de verschillende klassen op de stabiliteitskaart. De banken die zijn opgenomen in het visplan zijn onderstreept. Arealen (ha) totaal Westmeep per klasse op de stabiliteitskaart ha cat.1 cat.2 cat.3 cat.4 cat.5 Inschot - percelen Inschot (2 banken) 3 3 Blauwe Slenk west Blauwe Slenk oost (2) Blauwe Slenk -Pollendam Zuidoostrak Omdraai Westkom (2) Breesem (5) Scheurrak 3 3 Stompe percelen Doove Balg west Doove Balg oost Breezanddijk Gaatje van Plooi Kop Vlieter Texelstroom (3) Visjagersgaatje (3) Malzwin 9 9

8 8 Gebruik Stabiliteitskaart De Stabiliteitskaart is in 2005 opgesteld voor die gebieden waar tot dan (vanaf 1992) zaadval heeft plaatsgevonden en waarvan de verdere ontwikkeling kon worden gevolgd. Ook dit jaar zijn op een aantal nieuwe locaties zaadbanken aangetroffen (Inschot, Malzwin, Blauwe Slenk) dan wel strekken de banken zich verder uit dan voorheen (Blauwe Slenk). De geïnventariseerde banken vallen daarmee deels buiten het op de stabiliteitskaart geclassificeerde gebied. De stabiliteit in deze banken is in bovenstaande tabellen gelijk verondersteld aan die van de gebieden in de directie nabijheid die wel zijn ingetekend op de stabiliteitskaart, daarbij rekening houdend met morfologie van het gebied en met de huidige toestand van de betreffende banken (m.n. aanwezigheid van zeesterren) zoals uit de bestandsopnamen is gebleken. Omvang van het mosselbestand De totale omvang van het mosselbestand in het sublitoraal van de westelijke Waddenzee (tabel 2) is geschat op 40 miljoen kg bruto versgewicht (= mosselton). Daarvan bestaat 30 Mkg uit mosselzaad en 10 Mkg uit voornamelijk halfwas en meerjarige mosselen. Het visbare deel van het bestand is geschat op 22.5 Mkg mosselzaad en 5 Mkg halfwas + meerjarig. In het visgebied is 15 Mkg (= mt) mosselzaad aanwezig in visbare dichtheden. Halfwas mosselen en meerjarige mosselen in visbare dichtheden zijn in het visgebied in geringe hoeveelheden (<. 0.1 Mkg) respectievelijk niet gevonden. Tabel 2 Omvang van het totale mosselbestand en het visbaar gedeelte daarvan in het sublitoraal van de westelijke Waddenzee en binnen het beoogde visgebied. Bestand totaal visbaar oppervlak milj. kg milj. kg mton*1000 ha Totaal zaad halfwas+meerjarig totaal In visgebied zaad (excl. PRODUS-vakken) halfwas totaal Zeesterren en accumulatie van destabiliserend slib De locaties met zeesterren, waar alleen lege schelpen van mosselzaad aanwezig bleken en plaatsen waar tijdens de survey het mosselzaad niet getrost bleek ("raal"), zijn weergegeven in figuur 5. Het het niet getrost zijn van het zaad gaat daarbij in het algemeen gepaard met afzettingen op de bodem van destabiliserend slib.

9 Figuur 5 Vangsten mosselzaad, de aanwezigheid van zeesterren daarin, plaatsen waar nog alleen lege schelpen van mosselzaad werd aangetroffen en de locaties waar de vangsten "raal" bleken ( = mosselen niet getrost, plukken byssusdraden in het netwerk en vaak veel slik in de vangst). Vlieland Westmeep Blauw e Slenk Inschot Harlingen Molenrak Breesem ZOrak Westkom Omdraai Texelstroom Doove Balg Zuidw est Breezanddijk Visjagersgaatje De Oever Vlieter geen zaad bewijs randje-rand 1/5-1/3 kor 1/2 kor of meer zeesterren raal alleen peulen

10 10 Discussie Zaadval en zeesterren Met het een areaal aan nieuwe mosselzaadbanken van ruim 1006 ha is de zaadval in 2009 ongeveer even groot als in 2008 toen in het najaar 1200 ha zaadbanken in kaart kon worden gezet. Een belangrijk verschil met vorig jaar is de aanwezigheid van grote hoeveelheden zeesterren in Tijdens de survey bleek dat veel mosselzaad als gevolg van vraat alweer te zijn verdwenen. Dit werd tijdens de survey duidelijk uit vangsten van nog alleen lege schelpen van mosselzaad in combinatie met veel zeesterren in onder meer Texelstroom, het Malzwin, het Inschot en de Westmeep (zie ook fig. 1). Het gaat daarbij om een areaal van minimaal 400 ha. Dit areaal kan aanzienlijk groter zijn omdat bij het leegvreten van de zaadbanken ook de achterblijvende schelpen weer snel verdwijnen en deze banken dan niet meer worden herkend. Bekend is dat de predatie door zeesterren zich snel verder kan uitbreiden. Aanbevolen wordt daarom zo spoedig als mogelijk met de beoogde visserij te starten. Ontwikkeling van het mosselbestand Net als in voorgaande jaren concentreert de zaadval in 2009 zich in de meer zeewaarts gelegen delen van de Waddenzee. Opvallend daarbij is dat in het Molenrak, voorheen een mosselgebied bij uitstek, opnieuw geen zaad van betekenis is gevallen, terwijl noordelijk daarvan, in het Inschot en de Blauwe Slenk als ook op het Lange Zand (litoraal), zaadval heeft plaatsgevonden op plaatsen waar tijdens surveys (vanaf 1992) eerder nooit mosselzaad is aangetroffen. Met het ontstaan van een grote bank nabij Breezanddijk heeft na lange tijd in het gebied langs de Afsluitdijk wel weer zaadval van betekenis plaatsgevonden. De laatste substantiële zaadval in zowel het Molenrak als langs de Afsluitdijk dateert van Ten opzichte 2008 is het areaal aan halfwas en meerjarige mosselbanken met 70% toegenomen van 685 naar 1165 ha. Dit betreft vooral banken met halfwasmosselen die zijn ontstaan uit de zaadval in Het areaal mosselen in niet visbare dichtheden is met ca ha ongeveer gelijk gebleven aan het areaal in het najaar van Dit zijn voornamelijk meerjarige mosselen van jaarklas 2005 in het Molenrak en langs de Afsluitdijk. Visplan Het visplan van de PO Mosselcultuur voor de najaarsvisserij 2009 omvat de bevissing van het gebied zoals aangegeven in figuur 1 en 2. Het betreft zaadbanken die zijn gelegen in de stabiliteitsklassen 1, 2 en 3 op de stabiliteitskaart. Bevissing van het mosselzaad in categorie 3 vindt plaats wanneer deze bestanden aantoonbaar risico lopen de winter niet te overleven als gevolg van predatie door zeesterren en/of accumulatie van destabiliserend slib. Van de overige banken in categorie 3 wordt de helft gesloten en mag de andere helft worden bevist. Gezien de aanwezigheid van zeesterren en sporen van vraat kunnen de meeste zaadbanken in categorie 3 als risicodragend worden gekwalificeerd. Alleen de zaadbank in de Blauwe

11 11 Slenk ter hoogte van de boei BS 18 en de zaadbank in het Zuidoostrak lijken momenteel nog geen vergroot risico op verdwijnen te lopen. Verwacht wordt dat van beide banken de zaadbank in het Zuidoostrak zal worden uitgesloten voor de najaarsvisserij. 5. Referenties ALTERRA, Passende Beoordeling sublitorale mosselzaadvisserij in de westelijke Waddenzee, najaar Alterra-Texel, RIVO-Yerseke Stralen, M. R. van, Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de westelijke Waddenzee in het najaar van Marinx-rapp., Scharendijke. 6. Bijlagen Op de kaarten 1 t/m. 8 zijn ingetekend: Vangstgrootte per trek - dichte stip: vangstvolume van 1/5 kor of meer - open stip: vangstvolume rand of randje - plusje: geen of slechts een bewijsje mosselen en/of mosselzaad De nummers verwijzen naar de monsternummers in de lijst Samenstelling vangst - rood gearceerd: gebied met mosselzaad - blauw gearceerd: gebied met halfwas en/of meerjarige mosselen Dieptelijnen Mosselpercelen (bruin) Meldingen van garnalenvissers over de aanwezigheid van mosselzaad, voor zover deze locaties niet zijn bemonsterd dan wel het gemelde mosselzaad niet kon worden getraceerd (rood). De lijsten met onderliggende gegevens zijn als losse bijlage bij dit rapport opgenomen. De posities en vangstgegevens zijn voor verdere verwerking aan de diverse leveranciers van elektronische kaartplotters aangeleverd.

12 12 1. Malzwin - Lutjewaard - Zuidwest - Zwin - Visjagersgaatje - Middelplaat

13 13 2. Afsluitdijk

14 14 3. Texelstroom - Breesem

15 15 4. Stompe Timmekesplaat - Doove balg - Omdraai

16 16 5. Verversgat - Kornwerd - Boontjes

17 17 6. Verversgat - ZOrak - Molenrak

18 18 7. Blauwe Slenk - Inschot

19 19 8. Westmeep

Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Waddenzee in het najaar van 2005

Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Waddenzee in het najaar van 2005 onderzoek en advies - mariene ecologie, visserij en schelpdierkweek Elkerzeeseweg 77 4322 NA Scharendijke tel./fax: 0111-671584 mobiel: 06-44278294 e-mail: marinx@zeelandnet.nl notitie nr. 2005.48.2 Inventarisatie

Nadere informatie

Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Oosterschelde en Voordelta in het najaar van 2005

Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Oosterschelde en Voordelta in het najaar van 2005 onderzoek en advies - mariene ecologie, visserij en schelpdierkweek Elkerzeeseweg 77 4322 NA Scharendijke tel./fax: 0111-671584 mobiel: 06-44278294 e-mail: marinx@zeelandnet.nl notitie nr. 2005.48.1 Inventarisatie

Nadere informatie

Inventarisatie van het sublitorale wilde mosselbestand in de westelijke Waddenzee in het voorjaar van 2009

Inventarisatie van het sublitorale wilde mosselbestand in de westelijke Waddenzee in het voorjaar van 2009 onderzoek en advies mariene ecologie, visserij en schepldierkweek Elkerzeeseweg 77 4322 NA Scharendijke tel./fax: 0111-671584 GSM: 06-44278294 e-mail: marinx@zeelandnet.nl RAPPORT 2009.79 - CONCEPT Inventarisatie

Nadere informatie

Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies

Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies Vestiging IJmuiden Postbus 68 1970 AB IJmuiden Tel.: 0255 564646 Fax: 0255 564644 Vestiging Yerseke Postbus 77 4400 AB Yerseke Tel.:

Nadere informatie

MOSSELWAD ( ) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee

MOSSELWAD ( ) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee MOSSELWAD (2009 2014) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee EUCC, The Coastal Union Wageningen IMARES Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-CEME) Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek

Nadere informatie

Onderzoeksproject duurzame schelpdiervisserij (PRODUS). Deelproject 1A: Bepaling bestand mosselpercelen in de Waddenzee najaar 2005

Onderzoeksproject duurzame schelpdiervisserij (PRODUS). Deelproject 1A: Bepaling bestand mosselpercelen in de Waddenzee najaar 2005 Onderzoeksproject duurzame schelpdiervisserij (PRODUS). Deelproject 1A: Bepaling bestand mosselpercelen in de Waddenzee najaar 2005 J.W.M. Wijsman, J. Jol Rapport nr. C004/07 Januari 2007 Wageningen IMARES

Nadere informatie

Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies. Rapport C012/07

Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies. Rapport C012/07 Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Den Helder Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 57 Postbus 167 1970 AB IJmuiden

Nadere informatie

Voortgangsrapport. Nederlandse mosselsector [2013] programma Naar een rijke Waddenzee

Voortgangsrapport. Nederlandse mosselsector [2013] programma Naar een rijke Waddenzee Voortgangsrapport transitie van de Nederlandse mosselsector [2013] 1 inhoudsopgave Samenvatting 4 1 Stand van zaken transitie mosselsector 8 11 Inleiding 8 12 Sluiting mosselbanken en oogsten bodemvisserij

Nadere informatie

Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2002

Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2002 Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Postbus 77 1970 AB IJmuiden 4400 AB Yerseke Tel.: 0255 564646 Tel.: 0113 672300 Fax.: 0255 564644 Fax.: 0113 573477 Internet:postkamer@rivo.dlo.nl

Nadere informatie

Het mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2007

Het mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2007 Het mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2007 P.C. Goudswaard (1), J. Kesteloo (1), C. van Zweeden (1), F. Fey (1), M. R. van Stralen

Nadere informatie

Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee

Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee Achtergrond De kweek van mosselen in Nederland is gebaseerd op bodemcultuur. Deze vindt plaats op mosselkweekpercelen

Nadere informatie

Pauline Kamermans, Divera Baars, Johan Jol, Joke Kesteloo en Henk van der Mheen. Postbus AD Den Burg. Project nummer:

Pauline Kamermans, Divera Baars, Johan Jol, Joke Kesteloo en Henk van der Mheen. Postbus AD Den Burg. Project nummer: Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Centrum voor 1970 AB IJmuiden Schelpdier Onderzoek Tel.: 0255 564646 Postbus 77 Fax.: 0255 564644 4400 AB Yerseke E-mail: visserijonderzoek.asg@wur.nl

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Inventarisatie van Japanse oesterbanken in de Oosterschelde en Waddenzee in 2011

IMARES Wageningen UR. Inventarisatie van Japanse oesterbanken in de Oosterschelde en Waddenzee in 2011 Inventarisatie van Japanse oesterbanken in de Oosterschelde en Waddenzee in 2011 E.B.M. Brummelhuis, K. Troost, D. van den Ende, C. van Zweeden Rapport C175/11 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute

Nadere informatie

RIVO Rapport Nummer : C070/03. Het mosselareaal en -bestand op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2003.

RIVO Rapport Nummer : C070/03. Het mosselareaal en -bestand op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2003. Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Postbus 77 1970 AB IJmuiden 4400 AB Yerseke Tel.: 0255 564646 Tel.: 0113 672300 Fax.: 0255 564644 Fax.: 0113 573477 Internet:postkamer@rivo.dlo.nl

Nadere informatie

Bepaling bestand op de mosselpercelen in de Waddenzee najaar 2008

Bepaling bestand op de mosselpercelen in de Waddenzee najaar 2008 Onderzoeksproject Duurzame schelpdiervisserij (PRODUS). Deelproject 1A: Bepaling bestand op de mosselpercelen in de Waddenzee najaar 2008 Jeroen Wijsman en Johan Jol Rapport C075/09 Opdrachtgever: PO mosselcultuur

Nadere informatie

Overleving van MZI zaad: heeft krabben vangen zin?

Overleving van MZI zaad: heeft krabben vangen zin? Overleving van MZI zaad: heeft krabben vangen zin? Pauline Kamermans, Jack Perdon, Monique Blankendaal, Arnold Bakker, Liesbeth van der Vlies, Martin de Jong, Maarten van Hoppe Vraat door krabben MZI zaad

Nadere informatie

Het Mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2008

Het Mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2008 Het Mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen in de Waddenzee in het voorjaar van 2008 P.C. Goudswaard (1), J. M. J. Jansen (1), C. van Zweeden (1, J. J. Kesteloo (1) & M.

Nadere informatie

PLAN VAN UITVOERING TRANSITIE MOSSELSECTOR

PLAN VAN UITVOERING TRANSITIE MOSSELSECTOR PLAN VAN UITVOERING TRANSITIE MOSSELSECTOR [2014-2018] CONVENANT TRANSITIE MOSSELSECTOR EN NATUURHERSTEL WADDENZEE 1 DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, SHARON DIJKSMA PO MOSSELCULTUUR, DAAN VAN

Nadere informatie

Deelproject A1: Visserij-inspanning

Deelproject A1: Visserij-inspanning Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Postbus 77 1970 AB IJmuiden 4400 AB Yerseke Tel.: 0255 564646 Tel.: 0113 672300 Fax.: 0255 564644 Fax.: 0113 573477 Internet:postkamer@rivo.dlo.nl

Nadere informatie

Stabiliteitskaart voor sublitorale mosselbanken in de Waddenzee in Niedersaksen.

Stabiliteitskaart voor sublitorale mosselbanken in de Waddenzee in Niedersaksen. onderzoek en advies mariene ecologie, visserij en schelpdierkweek Elkerzeeseweg 77 4322 NA Scharendijke tel.: 0111-671584 GSM: 06-44278294 e-mail: marinx@zeelandnet.nl Rapport 2015.147 Stabiliteitskaart

Nadere informatie

Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV. Rapport Nummer: C086/05

Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV. Rapport Nummer: C086/05 Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Centrum voor 197 AB IJmuiden Schelpdier Onderzoek Tel.: 255 564646 Postbus 77 Fax.: 255 564644 44 AB Yerseke E-mail: visserijonderzoek.asg@wur.nl

Nadere informatie

Voortgangsrapport. van de transitie van de nederlandse mosselsector [2014]

Voortgangsrapport. van de transitie van de nederlandse mosselsector [2014] Voortgangsrapport van de transitie van de nederlandse mosselsector [2014] 1 Inhoudsopgave Samenvatting 4 1. Stand van zaken transitie mosselsector 8 1.1 Inleiding 8 1.2 Sluiting mosselbanken, mosselbestanden

Nadere informatie

Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2005

Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2005 Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus Postbus 68 Centrum voor 1970 AB IJmuiden Schelpdier Onderzoek Tel.: 0255 564646 Postbus 77 Fax.: 0255 564644 4400 AB Yerseke E-mail: visserijonderzoek.asg@wur.nl

Nadere informatie

De Dynamiek van Mosselbanken Invloed van stroming en golven

De Dynamiek van Mosselbanken Invloed van stroming en golven De Dynamiek van Mosselbanken Invloed van stroming en golven Jasper Donker 1 3 Waterbeweging in de Waddenzee Waterstand / waterdiepte Stromingen door getij en wind Golfwerking Feedback: terugkoppeling

Nadere informatie

PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE

PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE JAARRAPPORTAGE 2010 PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE [VOORTGANG UITVOERING CONVENANT MOSSELTRANSITIE EN NATUURHERSTEL] PROGRAMMAPLAN NAAR EEN RIJKE WADDENZEE 1 Inhoudsopgave + + + Voorwoord - - - - -

Nadere informatie

PERSDOSSIER MOSSELEN

PERSDOSSIER MOSSELEN PERSDOSSIER MOSSELEN Mosselen algemeen De mossel is een belangrijk product uit de Nederlandse schelpdierteelt. In Europa worden er jaarlijks circa 700 miljoen kilo mosselen geproduceerd, waarvan ongeveer

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2015

IMARES Wageningen UR. Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2015 Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2015 M. van Asch, D. van den Ende, E.B.M. Brummelhuis, C van Zweeden en K. Troost Rapport C111.15 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Het mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen van de Waddenzee in het voorjaar van 2014

IMARES Wageningen UR. Het mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen van de Waddenzee in het voorjaar van 2014 Het mosselbestand en het areaal aan mosselbanken op de droogvallende platen van de Waddenzee in het voorjaar van 2014 D. van den Ende, M. van Asch en K. Troost. Rapport C131/14 IMARES Wageningen UR (IMARES

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE 2e STUDIEDAG 2011 RENDEMENT EN IMPACT MOSSELKWEEK WADDENZEE. VRIJDAG 25 februari, DE ZAETE, YERSEKE

VERSLAG VAN DE 2e STUDIEDAG 2011 RENDEMENT EN IMPACT MOSSELKWEEK WADDENZEE. VRIJDAG 25 februari, DE ZAETE, YERSEKE VERSLAG VAN DE 2e STUDIEDAG 2011 RENDEMENT EN IMPACT MOSSELKWEEK WADDENZEE VRIJDAG 25 februari, DE ZAETE, YERSEKE IMARES Yerseke, A.C. Smaal A vd Brink J. Capelle T. Schellekens Zie de Produs website www.imares.wur.nl/nl/onderzoek/aquacultuur/produs/

Nadere informatie

Vernieuwingen in de Mosselcultuur: Gebruik mosselzaadinvang installatie (MZI s) Aad Smaal, Wageningen Universiteit en IMARES Yerseke

Vernieuwingen in de Mosselcultuur: Gebruik mosselzaadinvang installatie (MZI s) Aad Smaal, Wageningen Universiteit en IMARES Yerseke Vernieuwingen in de Mosselcultuur: Gebruik mosselzaadinvang installatie (MZI s) Aad Smaal, Wageningen Universiteit en IMARES Yerseke Natuurkundig Gezelschap, 14 maart 2014 IMARES: sinds 2006, Fusie diverse

Nadere informatie

Conform artikel 41, lid 1, van de Nb-wet 1998 heeft u binnen uw aanvraag uw belang bij het verlenen van de vergunning gemotiveerd.

Conform artikel 41, lid 1, van de Nb-wet 1998 heeft u binnen uw aanvraag uw belang bij het verlenen van de vergunning gemotiveerd. > Retouradres Postbus 30032 9700 RM Groningen Vereniging Producentenorganisatie van de Nederlandse Mosselcultuur U.A. T.a.v. mr. H.J. van Geesbergen Postbus 116 4400 AC YERSEKE Cascadeplein 6 Groningen

Nadere informatie

MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE

MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE MOSSELBANKEN IN DE WADDENZEE Functies - Wadden ecosysteem Filter feeders en waterkwaliteit; slib Biodepositie en stabiliteit van substraat; kustbescherming Morfologische landschappelijke eenheid in systeem

Nadere informatie

Programma naar een Rijke Waddenzee

Programma naar een Rijke Waddenzee jaarrapportage 2010 Programma naar een Rijke Waddenzee [Voortgang uitvoering convenant mosseltransitie en natuurherstel] jaarrapportage 2010 1 De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Postbus

Nadere informatie

Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2004

Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in 2004 Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Centrum voor 1970 AB Ijmuiden Schelpdier Onderzoek Tel.: 0255 564646 Postbus 77 Fax.: 0255 564644 4400 AB Yerseke Internet:postkamer.rivo@wur.nl

Nadere informatie

Over deze nieuwsbrief

Over deze nieuwsbrief Paul Klaassen Over deze nieuwsbrief NIEUWSBRIEF 5 september 2010 Op 4 maart 2010 gaf Minister Gerda Verburg van LNV samen met de voorzitter van het RCW, Commissaris van de Koningin John Jorritsma, het

Nadere informatie

Datum 26 november 2009 Betreft Verlenging Nb-wetvergunning ensisvisserij

Datum 26 november 2009 Betreft Verlenging Nb-wetvergunning ensisvisserij > Retouradres Postbus 6111 5600 HC Eindhoven Keizersgracht 5 5611 HB Eindhoven Postbus 6111 5600 HC Eindhoven www.minlnv.nl Betreft Verlenging Nb-wetvergunning ensisvisserij Geachte heer, Bij brief van

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Japanse oester in de Nederlandse Waddenzee: Situatie 2006

De ontwikkeling van de Japanse oester in de Nederlandse Waddenzee: Situatie 2006 De ontwikkeling van de Japanse oester in de Nederlandse Waddenzee: Situatie 26 Frouke Fey, Norbert Dankers, Andre Meijboom, Martin de Jong, Piet-Wim van Leeuwen, Elze Dijkman, Jenny Cremer pagina 2 van

Nadere informatie

Beleid voor mosselzaadinvanginstallaties (MZI s) Ministerie van Economische Zaken

Beleid voor mosselzaadinvanginstallaties (MZI s) Ministerie van Economische Zaken Bijlage behorend bij de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken aan de Tweede Kamer, kenmerk DGA-DAD/14203982 Beleid voor mosselzaadinvanginstallaties (MZI s) 2015-2018 Ministerie van Economische

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Ruimtelijke verspreiding van mosselen en Japanse oesters in de Waddenzee in de periode

IMARES Wageningen UR. Ruimtelijke verspreiding van mosselen en Japanse oesters in de Waddenzee in de periode Ruimtelijke verspreiding van mosselen en Japanse oesters in de Waddenzee in de periode 199-01 Karin Troost, Marnix van Stralen, Carola van Zweeden, Bert Brinkman Rapport C06/15 IMARES Wageningen UR (IMARES

Nadere informatie

Resultaten wetenschappelijk onderzoek EVA II Publieksversie

Resultaten wetenschappelijk onderzoek EVA II Publieksversie Resultaten wetenschappelijk onderzoek EVA II Publieksversie Wat is EVA II? Wat is EVA II? EVA II staat voor de tweede fase van de evaluatie van het schelpdiervisserijbeleid in Nederland. De evaluatie met

Nadere informatie

ONTWIKKELING VAN MOSSELBANKEN IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE SITUATIE 2006

ONTWIKKELING VAN MOSSELBANKEN IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE SITUATIE 2006 ONTWIKKELING VAN MOSSELBANKEN IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE SITUATIE 26 Frouke Fey, Norbert Dankers, André Meijboom, Piet-Wim van Leeuwen, Hans Verdaat, Martin de Jong, Elze Dijkman, Jenny Cremer Wageningen

Nadere informatie

Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV. RIVO Rapport Nummer: C010/04

Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV. RIVO Rapport Nummer: C010/04 Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Postbus 77 1970 AB IJmuiden 4400 AB Yerseke Tel.: 0255 564646 Tel.: 0113 672300 Fax.: 0255 564644 Fax.: 0113 573477 Internet:postkamer@rivo.dlo.nl

Nadere informatie

DUURZAAM EN DYNAMISCH. Advies van de Beleidsadviesgroep EVA II inzake het toekomstig beleid voor de schelpdiervisserij

DUURZAAM EN DYNAMISCH. Advies van de Beleidsadviesgroep EVA II inzake het toekomstig beleid voor de schelpdiervisserij DUURZAAM EN DYNAMISCH Advies van de Beleidsadviesgroep EVA II inzake het toekomstig beleid voor de schelpdiervisserij Juni 2004 Inleiding De Beleidsadviesgroep EVA II (BAG) is in juni 2003 door minister

Nadere informatie

Ontwikkeling van banken Japanse oesters (Crassostrea gigas) op droogvallende platen in de Waddenzee

Ontwikkeling van banken Japanse oesters (Crassostrea gigas) op droogvallende platen in de Waddenzee onderzoek en advies mariene ecologie, visserij en schepldierkweek Elkerzeeseweg 77 4322 NA Scharendijke tel./fax: 0111-671584 GSM: 06-44278294 e-mail: marinx@zeelandnet.nl RAPPORT 2012.101 Ontwikkeling

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies) Effecten MZI locatie Neeltje Jans op nabijgelegen mosselpercelen

IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies) Effecten MZI locatie Neeltje Jans op nabijgelegen mosselpercelen Effecten MZI locatie Neeltje Jans op nabijgelegen mosselpercelen J.W.M. Wijsman Rapport C011/13 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies) Opdrachtgever: Directie

Nadere informatie

Producentenorganisatie van de Nederlandse Mosselcultuur t.a.v. Postbus AC YERSEKE. uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum

Producentenorganisatie van de Nederlandse Mosselcultuur t.a.v. Postbus AC YERSEKE. uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum Directie Regionale Zaken Noord Producentenorganisatie van de Nederlandse Mosselcultuur t.a.v. Postbus 116 4400 AC YERSEKE uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 15-12-2008 HVG DRZ/09/1084/JS/SM 16-03-2009

Nadere informatie

Mosselbanken en oesterbanken op droogvallende platen in de Nederlandse kustwateren in 2016: bestand en arealen

Mosselbanken en oesterbanken op droogvallende platen in de Nederlandse kustwateren in 2016: bestand en arealen Mosselbanken en oesterbanken op droogvallende platen in de Nederlandse kustwateren in 2016: bestand en arealen Auteurs: D. van den Ende, K. Troost, M. van Asch, E. Brummelhuis & C. van Zweeden Wageningen

Nadere informatie

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee Pauline Kamermans is een samenwerkingsverband tussen Wageningen UR en TNO De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

Hoofdpunten voorgenomen MZI-beleid

Hoofdpunten voorgenomen MZI-beleid Hoofdpunten voorgenomen MZI-beleid Een duurzame mosselteelt De mosselsector vist sinds jaar en dag mosselen van natuurlijke mosselbanken op de bodem, vooral in de Waddenzee. Die mosselen worden vervolgens

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2008

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2008 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 26-28 augustus 2008 - Wim Giesen, 30 augustus 2008 25-28 augustus 2008 is een bezoek gebracht aan de mitigatielocaties op Tholen (Dortsman Noord en Krabbenkreek

Nadere informatie

Biomassaschatting van de pelagische visstand in een haven van de Antwerpse Linkerscheldeoever

Biomassaschatting van de pelagische visstand in een haven van de Antwerpse Linkerscheldeoever Biomassaschatting van de pelagische visstand in een haven van de Antwerpse Linkerscheldeoever Mei 2007 Versie 1 door: Kemper, Jan H. Statuspagina Statuspagina Titel Biomassaschatting van de pelagische

Nadere informatie

ONTWIKKELING VAN ENKELE MOSSELBANKEN IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE; SITUATIE 2007

ONTWIKKELING VAN ENKELE MOSSELBANKEN IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE; SITUATIE 2007 ONTWIKKELING VAN ENKELE MOSSELBANKEN IN DE NEDERLANDSE WADDENZEE; SITUATIE 27 Frouke Fey, Norbert Dankers, André Meijboom, Piet Wim van Leeuwen, Hans Verdaat, Martin de Jong, Jannes Heusinkveld, Elze Dijkman,

Nadere informatie

Faradaystraat 2a Postbus DB Zwolle T: F:

Faradaystraat 2a Postbus DB Zwolle T: F: BVA Faradaystraat 2a Postbus 40089 8004 DB Zwolle T:038-4606747 F:038-4604912 Fietsenstalling Station Haren 1.117-1 - bepaling aantal stallingsvoorzieningen oostzijde - 10 maart 2014 Gemeente Haren 1.

Nadere informatie

Uitdagingen bij onderzoek garnalenvisserij

Uitdagingen bij onderzoek garnalenvisserij Uitdagingen bij onderzoek garnalenvisserij aansluiting bij beleid en praktijk 7 maart 2014 Ingrid Tulp, Josien Steenbergen & Tobias van Kooten Garnalenvisserij internationaal Weinig beheer Vergunningensysteem

Nadere informatie

Projectplan MOSSELWAD

Projectplan MOSSELWAD Projectplan MOSSELWAD Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee Voorstel t.b.v. Waddenfonds 2008 Partners - EUCC - The Coastal Union - Wageningen IMARES - Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-CEME)

Nadere informatie

Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002

Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002 Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002 Aantallen Eidereenden in en rond het Waddengebied in januari en maart 2002 M.L. de Jong (Alterra-Texel) B.J. Ens (Alterra-Texel)

Nadere informatie

1 Inleiding 1. 2 Verwerking van gegevens 2 2.1 Aangeleverde gegevens 2 2.2 Verwerking gegevens 3

1 Inleiding 1. 2 Verwerking van gegevens 2 2.1 Aangeleverde gegevens 2 2.2 Verwerking gegevens 3 Herberekening behoefte aan zandsuppletie ter compensatie van bodemdaling door gaswinning uit Waddenzee velden vanaf de mijnbouwlocaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Z.B. Wang Deltares, 2009 Inhoud

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

Mosselbanken en oesterbanken op droogvallende platen in de Nederlandse kustwateren in 2015: bestand en arealen

Mosselbanken en oesterbanken op droogvallende platen in de Nederlandse kustwateren in 2015: bestand en arealen Mosselbanken en oesterbanken op droogvallende platen in de Nederlandse kustwateren in 2015: bestand en arealen D. van den Ende, E. Brummelhuis, C. van Zweeden, M. van Asch en K. Troost IMARES rapport C168/15

Nadere informatie

Verkennend bodemonderzoek Weideveld te Bodegraven

Verkennend bodemonderzoek Weideveld te Bodegraven Verkennend bodemonderzoek Weideveld te Bodegraven 28 maart 2012 Verkennend bodemonderzoek Weideveld te Bodegraven Kenmerk MDMH: RC4-201209504 Kenmerk R001-1207269IAG-kmi-V01-NL Verantwoording Titel Verkennend

Nadere informatie

CONCLUSIES. f. Er zijn geen aanwijzingen dat kokkelvisserij

CONCLUSIES. f. Er zijn geen aanwijzingen dat kokkelvisserij De eutrofiëring betreft een autonome ontwikkeling. Het is de verwachting dat de eutrofiëring nog wat verder zal teruglopen. Daarmee komt de draagkracht in de Waddenzee op termijn weer dicht bij de natuurlijke

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013 - Wim Giesen 1 & Paul Giesen 2, 18 juni 2013 In de tweede week van juni 2013 zijn korte monitoringsbezoeken uitgevoerd naar alle 10 mitigatielocaties

Nadere informatie

Rondje Eierlandse Gat

Rondje Eierlandse Gat Rondje Eierlandse Gat Het Eierlandse Gat stond al zo lang als ik op het Wad vaar op mijn verlanglijstje. Waarom eigenlijk? Misschien wel de belangrijkste reden is de waarschuwing op kaart 1811.7: Op mij

Nadere informatie

Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten (H1140) Verkorte naam: Slik- en zandplaten. 1. Status. 2. Kenschets

Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten (H1140) Verkorte naam: Slik- en zandplaten. 1. Status. 2. Kenschets Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten (H1140) Verkorte naam: Slik- en zandplaten 1. Status Habitatrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding 1994). 2. Kenschets Beschrijving: Dit habitat betreft ondiepe

Nadere informatie

Bijlage 8 Beknopte samenvatting van de droogvalwaarnemingen

Bijlage 8 Beknopte samenvatting van de droogvalwaarnemingen Bijlage 8 Beknopte samenvatting van de droogvalwaarnemingen Inleiding In deze bijlage zijn de waarnemingen kort beschreven. Ze zijn gerubriceerd per waarnemende organisatie. Voor een uitgebreider verslag

Nadere informatie

VISSTANDSONDERZOEK OP DE LEIEMEANDER TE WEVELGEM, 2003. West-Vlaanderen Burg 2B B-8000 Brugge. Duboislaan 14 B-1560 Hoeilaart-Groenendaal

VISSTANDSONDERZOEK OP DE LEIEMEANDER TE WEVELGEM, 2003. West-Vlaanderen Burg 2B B-8000 Brugge. Duboislaan 14 B-1560 Hoeilaart-Groenendaal VISSTANDSONDERZOEK OP DE LEIEMEANDER TE WEVELGEM, 2003 Sven Vrielynck (1) en Gerlinde Van Thuyne (2) (1) Provinciale Visserijcommissie West-Vlaanderen Burg 2B B-8000 Brugge (2) Instituut voor Bosbouw en

Nadere informatie

Groene glazenmaker in de provincie Groningen

Groene glazenmaker in de provincie Groningen Groene glazenmaker in de provincie Groningen Groene glazenmaker in de provincie Groningen Groene glazenmaker in de provincie Groningen Tekst: Albert Vliegenthart Met medewerking van: Herman de Heer, Henk

Nadere informatie

B i j l a g e 1 : G e m e e n t e l i j k e i n v e n t a r i s a t i e

B i j l a g e 1 : G e m e e n t e l i j k e i n v e n t a r i s a t i e B i j l a g e n B i j l a g e 1 : G e m e e n t e l i j k e i n v e n t a r i s a t i e W a d d e n z e e a l g e m e e n Overzicht MZI-gebieden Waddenzee Locatie: Ligging: Oppervlakte: Malzwin Tussen

Nadere informatie

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009 Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Op 3 t/m 6 augustus 2009 is een bezoek gebracht aan de mitigatie- en een aantal natuurlijke zeegraslocaties.

Nadere informatie

BILAN. RAPPORT 2006 Nijmegen - (GLD) - Nijmegen, Winckelsteegh DEFINITIEF CONCEPT. Veldonderzoek naar rode eekhoorn

BILAN. RAPPORT 2006 Nijmegen - (GLD) - Nijmegen, Winckelsteegh DEFINITIEF CONCEPT. Veldonderzoek naar rode eekhoorn BILAN RAPPORT 2006 Nijmegen - (GLD) - Nijmegen, Winckelsteegh Veldonderzoek naar rode eekhoorn DEFINITIEF CONCEPT in opdracht van Pluryn Werkenrode Groep Rapport-ID Titel Nijmegen (GLD) - Nijmegen, Winckelsteegh

Nadere informatie

Grondradar onderzoek op Schiermonnikoog (oktober 2006).

Grondradar onderzoek op Schiermonnikoog (oktober 2006). Grondradar onderzoek op Schiermonnikoog (oktober 2006). Van 16 t/m 18 oktober 2006 is door Medusa Explorations bv uit Groningen in opdracht van Rijkswaterstaat een bodemonderzoek uitgevoerd in de duinen

Nadere informatie

Onderzoek naar Duurzame Schelpdiervisserij (PRODUS) Eindrapport deelproject 1c

Onderzoek naar Duurzame Schelpdiervisserij (PRODUS) Eindrapport deelproject 1c Onderzoek naar Duurzame Schelpdiervisserij (PRODUS) Eindrapport deelproject 1c Alternatieve mosselzaadwinning met MosselZaadInvangsystemen: variatie in zaadinvang en effecten van MZI s op het ecosysteem

Nadere informatie

Advies. Aan: Waddenfonds Van: Waddenacademie Datum: April 2015 Betreft: Garnalenvisserij. Inleiding

Advies. Aan: Waddenfonds Van: Waddenacademie Datum: April 2015 Betreft: Garnalenvisserij. Inleiding Advies Aan: Waddenfonds Van: Waddenacademie Datum: April 2015 Betreft: Garnalenvisserij Inleiding Het Waddenfonds heeft de Waddenacademie gevraagd advies uit te brengen ten aanzien van het thema garnalenvisserij.

Nadere informatie

Ik ben Corrie nagel. Schipper eigenaar van het vissersschip HA31. Ik ben bestuurslid van visserijvereniging Ons Belang uit Harlingen.

Ik ben Corrie nagel. Schipper eigenaar van het vissersschip HA31. Ik ben bestuurslid van visserijvereniging Ons Belang uit Harlingen. BELEVING ALS GARNALENVISSER 1 Ik ben Corrie nagel. Schipper eigenaar van het vissersschip HA31 Ik ben bestuurslid van visserijvereniging Ons Belang uit Harlingen. Ik werk ook mee in het Europese onderzoek

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Algemeen 2. 1 Personele aangelegenheden 4. 2 De schepen 8. 3 Jaarplan 12. 4 Natuurzaken 20. 5 Visserij 28.

Inhoudsopgave. Algemeen 2. 1 Personele aangelegenheden 4. 2 De schepen 8. 3 Jaarplan 12. 4 Natuurzaken 20. 5 Visserij 28. Inhoudsopgave Algemeen 2 1 Personele aangelegenheden 4 2 De schepen 8 3 Jaarplan 12 4 Natuurzaken 20 5 Visserij 28 6 Samenwerking 40 7 Beleidsinformatie 42 8 Handhaving 46 Jaarverslag WU 2013 1 Jaarverslag

Nadere informatie

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Resultaten De Nederlandse productiegebieden voor levende tweekleppige weekdieren worden onderzocht op de aanwezigheid van E.coli (microbiologie), potentieel toxineproducerende

Nadere informatie

Probleemstelling: Wat zijn de bedreigende factoren voor de vissen in de Waddenzee? En welke is de meest bedreigende?

Probleemstelling: Wat zijn de bedreigende factoren voor de vissen in de Waddenzee? En welke is de meest bedreigende? Klas: V5B/V5C Bio cluster 7/2 Datum: 21 05 2010 Namen v/d groep: Chris Klaver, Loes Klaver, Isabel Schilder en Lisanne van Dijk. Titel v/d opdracht: Visserij Omschrijving v/h onderwerp: Visserij in de

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies)

IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies) Rendement van mosselkweek in de westelijke Waddenzee J.W.M. Wijsman, T. Schellekens, M. van Stralen *, J. Capelle en A.C. Smaal Rapport C047/14 * Onderzoeksbureau MarinX, Elkerzee IMARES Wageningen UR

Nadere informatie

Rapport. Natuuronderzoek Schateiland. Nader onderzoek naar enkele beschermde soorten. Lelystad, juni 2017 R. Heemskerk

Rapport. Natuuronderzoek Schateiland. Nader onderzoek naar enkele beschermde soorten. Lelystad, juni 2017 R. Heemskerk Rapport Lelystad, juni 2017 R. Heemskerk Natuuronderzoek Schateiland Nader onderzoek naar enkele beschermde soorten Landschap verbindt Landschapsbeheer Flevoland streeft naar ontwikkeling, beheer en behoud

Nadere informatie

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT,

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT, Directie Kennis De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DK. 2008/2195 17 oktober 2008 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 167

Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 167 Wageningen IMARES Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies Vestiging IJmuiden Vestiging Yerseke Vestiging Texel Postbus 68 Postbus 77 Postbus 167 1970 AB IJmuiden 4400 AB Yerseke 1790 AD Den

Nadere informatie

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2014 en januari 2015

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2014 en januari 2015 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Centrale Informatievoorziening Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2014 en januari 2015 Floor A. Arts, Sander

Nadere informatie

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2013 en januari 2014

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2013 en januari 2014 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Centrale Informatievoorziening Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en ederlandse kustwateren in november 2013 en januari 2014 Floor A. Arts RWS Centrale

Nadere informatie

ASBESTINVENTARISATIE PLANGEBIED ODIJK-WEST

ASBESTINVENTARISATIE PLANGEBIED ODIJK-WEST Dit is een rapportage van een asbestinventarisatie op basis van inschattingen vanaf luchtfoto s met een veldinspectie vanaf de openbare weg. Er zijn geen percelen betreden en er heeft geen monstername

Nadere informatie

Duurzaam duurt het langst II Naar een nieuw schelpdiervisserijbeleid voor de Waddenzee

Duurzaam duurt het langst II Naar een nieuw schelpdiervisserijbeleid voor de Waddenzee Duurzaam duurt het langst II Naar een nieuw schelpdiervisserijbeleid voor de Waddenzee Advies aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Advies 2004/01 2 februari 2004 I n h o u d s o p g

Nadere informatie

Producentenorganisatie Kokkelvisserij t.a.v. Geachte,

Producentenorganisatie Kokkelvisserij t.a.v. Geachte, Directie Regionale Zaken Producentenorganisatie Kokkelvisserij t.a.v. uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 3-5-2006 DRZZ 06-4525/MT/GV 2-11-2006 onderwerp doorkiesnummer bijlagen Nb-wet 1998, vergunning,

Nadere informatie

Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch handhaven van de kustlijn

Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch handhaven van de kustlijn Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch handhaven van de kustlijn Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch

Nadere informatie

Quick scan archeologie De Horst Kaatsheuvel, gemeente Loon op Zand

Quick scan archeologie De Horst Kaatsheuvel, gemeente Loon op Zand Quick scan archeologie De Horst Kaatsheuvel, gemeente Loon op Zand 18 november 2010 Inleiding Het plangebied ligt ten westen van de bebouwde kom van Kaatsheuvel in de gemeente Loon op Zand (afb. 1). De

Nadere informatie

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en de Nederlandse kustwateren, januari 2006

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en de Nederlandse kustwateren, januari 2006 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en de Nederlandse kustwateren, januari 26

Nadere informatie

Hoofdlijnen meerjarenafspraken handkokkelvisserij in de Waddenzee

Hoofdlijnen meerjarenafspraken handkokkelvisserij in de Waddenzee Hoofdlijnen meerjarenafspraken handkokkelvisserij in de Waddenzee Bij de jaarlijkse vergunningverlening van de handmatige kokkelvisserij in de Waddenzee is in de afgelopen jaren in bezwaar en beroep gebleken

Nadere informatie

De verspreiding van 5 platvissoorten en 1 roggensoort in de Noordzee.

De verspreiding van 5 platvissoorten en 1 roggensoort in de Noordzee. Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) BV Postbus 68 Centrum voor 1970 AB IJmuiden Schelpdier Onderzoek Tel.: 0255 564646 Postbus 77 Fax.: 0255 564644 4400 AB Yerseke E-mail: visserijonderzoek.asg@wur.nl

Nadere informatie

Programma naar een Rijke Waddenzee

Programma naar een Rijke Waddenzee Programma naar een Rijke Waddenzee n Symposium Waddenacademie Kees van Es Inhoud presentatie 1. Aanleiding, opdracht en context 2. De mosseltransitie in het kort Kennisvragen 3. Streefbeeld: Wijze van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Visserij De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 23 maart 2007 29675-25 Viss. 2007/1731 18 april 2007

Nadere informatie

Bijlage 1 Aanvullend advies archeologisch onderzoek, Wozoco Giessenburg, Neerpolderseweg 19, Giessenburg, Gemeente Giessenlanden

Bijlage 1 Aanvullend advies archeologisch onderzoek, Wozoco Giessenburg, Neerpolderseweg 19, Giessenburg, Gemeente Giessenlanden Bijlage 1 Aanvullend advies archeologisch onderzoek, Wozoco Giessenburg, Neerpolderseweg 19, Giessenburg, Gemeente Giessenlanden 0 SOB Research, 26 juni 2014 1 1. Archeologisch onderzoek 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Een Archeologisch Bureauonderzoek voor het bestemmingsplan De Grift 3 in Nieuwleusen (gemeente Dalfsen, Overijssel). Figuur 1.

Een Archeologisch Bureauonderzoek voor het bestemmingsplan De Grift 3 in Nieuwleusen (gemeente Dalfsen, Overijssel). Figuur 1. Een Archeologisch Bureauonderzoek voor het bestemmingsplan De Grift 3 in Nieuwleusen (gemeente Dalfsen, Overijssel). (Steekproef 2006-03/18, ISSN 1871-269X) Inleiding Voor De Lange, Bureau voor Stedebouw

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 De mensen, de schepen en de gebieden 4. 3 Gestelde doelen, jaarplan 10. 5 Surveillance en handhaving 16

Inhoudsopgave. 2 De mensen, de schepen en de gebieden 4. 3 Gestelde doelen, jaarplan 10. 5 Surveillance en handhaving 16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 De mensen, de schepen en de gebieden 4 3 Gestelde doelen, jaarplan 10 4 Voorlichting 14 5 Surveillance en handhaving 16 6 Vogels 22 7 Zeehonden, bruinvissen en een bultrug

Nadere informatie

Natuurwaarden sublitorale Waddenzee

Natuurwaarden sublitorale Waddenzee Natuurwaarden sublitorale Waddenzee Natuurwaarden sublitorale Waddenzee Februari 2017 Auteurs: Els van der Zee Anneke Rippen Joris Latour Suderwei 2 9269 TZ Feanwâlden Rapportnummer 2292 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Uitkomsten enquête over de Noordzee visbestanden 2011

Uitkomsten enquête over de Noordzee visbestanden 2011 Uitkomsten enquête over de Noordzee visbestanden 2011 Inger Wilms, Pvis. Dit artikel beschrijft de uitkomsten van de Noordzee enquête die afgelopen zomer gehouden is onder Noordzee vissers uit België,

Nadere informatie

Broedvogelonderzoek De Liede. De gemeente Haarlemmermeer

Broedvogelonderzoek De Liede. De gemeente Haarlemmermeer Broedvogelonderzoek De Liede De gemeente Haarlemmermeer Broedvogelonderzoek De Liede Opdrachtgever: Uitvoering: Samenstelling: Veldwerk: Status Gemeente Haarlemmermeer Adviesbureau E.C.O. Logisch ing.

Nadere informatie