Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer)"

Transcriptie

1 DIGITALE LESBRIEF CONTANTE BETALINGEN GETELD Doelgroep: SLU: 4 havo, 4 vwo 1 lesuur, exclusief huiswerkopdracht Concept Ruil begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer) besparingen leerdoelen een kandidaat heeft zicht op de ontwikkeling van het aantal contante betalingen en pinbetalingen in Nederland heeft inzicht in de kosten die gepaard gaan met het betalingsverkeer kan verklaren waarom het van belang is dat het aantal pinbetalingen verder toeneemt Inleiding Nederlanders betaalden in ,5 miljard keer contant, dat wil zeggen met bankbiljetten of munten. Daarvan vond de betaling 4,9 miljard keer plaats aan de kassa en 600 miljoen keer aan elkaar. Contant geld is daarmee nog altijd het meest gebruikte betaalmiddel. Elektronische betaalmiddelen, zoals betaalpassen, winnen echter wel snel terrein. Hiermee kunnen aanzienlijke kosten worden bespaard. Zo leidden veranderde betaalgewoonten tussen 2002 en 2007 in het laatstgenoemde jaar tot kostenbesparingen van EUR 100 miljoen (op jaarbasis). Nadien zijn marktpartijen diverse campagnes gestart, zoals Klein bedrag? PINnen mag!. Doel hiervan is het pinnen verder te stimuleren en nog meer kostenbesparingen te realiseren. Die campagnes hebben het gebruik van de pinpas een flinke impuls gegeven. 1 Begrippen in het betalingsverkeer Geld neemt in onze economie een essentiële plaats in. Zonder geld kun je alleen maar het ene goed tegen een ander goed ruilen. Tegen geld ruilen is makkelijker, omdat iedereen dat geld weer tegen allerlei andere goederen kan ruilen en ook op een moment dat hem of haar het beste uitkomt. Bij een betaling is dus sprake van ruil, want voor jouw geld ontvang je een spijkerbroek of een kaartje voor een concert. Als je daarvoor chartaal geld of cash (bankbiljetten of munten) gebruikt, spreken we over een contante betaling. Contant betalen is een eenvoudig proces. Bij een girale betaling is het proces iets ingewikkelder. Bij een girale betaling geef je jouw bank de opdracht een bepaald bedrag van jouw rekening of tegoed over te boeken naar de rekening van een ander. Deze betaalopdracht kan op verschillende manieren gegeven worden. Vroeger gebeurde dit nog

2 meestal met behulp van schriftelijke opdrachten. Giraal betalen gebeurt echter steeds vaker elektronisch, zonder gebruik van papier, met bijvoorbeeld een chipknip, pinpas of creditcard. In het betalingsverkeer maken we een onderscheid tussen chartaal geld, giraal geld en elektronisch geld. Munten en bankbiljetten heten chartaal geld en giraal geld is het geld dat op je bankrekening staat. Elektronisch geld is het geld dat op een chipkaart is opgeslagen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de chipknip. 2 Het aantal contante betalingen in kaart gebracht Nederlandse consumenten betaalden in 2007 ongeveer 5,5 miljard keer met contant geld, zo blijkt uit schattingen van de Nederlandsche Bank (DNB). Lange tijd was onduidelijk hoeveel contante betalingen er jaarlijks zijn in Nederland. Het is voor zowel DNB als voor marktpartijen, zoals banken en winkeliers, belangrijk om op de hoogte te zijn van het aantal contante betalingen. Zonder actuele en betrouwbare informatie is het moeilijk een beeld te krijgen van de kosten van het betalingsverkeer en van de besparingsmogelijkheden. De kosten die DNB, winkeliers en banken maken bij een betaling verschillen namelijk per betaalmiddel. Omdat DNB verantwoordelijk is voor de uitgifte van nieuwe bankbiljetten en de Nederlandse geldcirculatie is het voor DNB ook daarom van belang zicht te hebben op het gebruik van contant geld. Uit het DNB-onderzoek blijkt dat van de 5,5 miljard contante betalingen ongeveer 4,9 miljard plaatsvonden aan de kassa in bijvoorbeeld een winkel, restaurant of benzinestation. De overige 600 miljoen betalingen vonden plaats tussen burgers onderling, zoals voor zakgeld en aan goede doelen. Gemeten naar aantallen betalingen aan de kassa is contant geld het meest gebruikte betaalmiddel: 72% van alle aankopen betalen consumenten contant, 24% met de pinpas en 4% met betaalmiddelen zoals de chipknip, tankkaart of creditcard. De meeste betalingen aan de kassa bedragen minder dan EUR 10 (grafiek 1). Voor deze betalingen is contant geld het meest gebruikte betaalmiddel. Voor bedragen tussen de EUR 20 en EUR 30 gebruiken consumenten ongeveer even vaak contant geld als hun pinpas. Bedragen boven de EUR 30 pinnen zij meestal. DNB gaat het onderzoek naar het aantal contante betalingen in Nederland jaarlijks herhalen, om de ontwikkeling van het betaalgedrag van Nederlanders te kunnen volgen. Grafiek 1. Verdeling betalingen aan de kassa naar bedrag en betaalmiddel, september 2007 (% van totale aantal betalingen) <EUR >= EUR 100 contant pinpas overig Bron: DNB/Currence

3 SCHATTEN EN REKENEN 1. Bereken hoeveel aankopen in 2007 in Nederland werden betaald met een pinpas en hoeveel met bijvoorbeeld chipknip, tankkaart of creditcard. 2. Schat hoeveel procent van het aantal betalingen van bedragen tussen de EUR 10 en EUR 20 aan de kassa met de pinpas werd betaald in Hoeveel procent is dit meer of minder dan het percentage aan contante betalingen van bedragen minder dan EUR 10? 3 De ontwikkeling van contant geld Indien we niet kijken naar het aantal contante betalingen maar naar de waarde ervan, ontstaat een ander beeld. De waarde van contante betalingen is te berekenen door van de totale consumptieve bestedingen aan de kassa de waarde van cheques en elektronische betalingen af te trekken. Het aandeel van contant geld in de totale omzet aan de kassa is vanaf 1992 geleidelijk aan het afnemen. In 1992 werd ongeveer 79% van alle bestedingen contant afgerekend. Grote bedragen betaalden consumenten toen nog vaak met cheques. Slechts 2% werd betaald met de pinpas. Vanaf 1992 nam het gebruik van de pinpas fors toe en al snel verdwenen de cheques van het toneel. Ook de waarde van contante betalingen nam hierdoor sterk af. Vanaf 2004 ligt de totale omzet van contante betalingen zelfs onder die van pinbetalingen. Consumenten gebruiken naast de pinpas ook steeds vaker andere elektronische betaalmiddelen, zoals de chipknip en creditcard. Deze worden echter alleen in specifieke sectoren gebruikt. Zo wordt de chipknip vooral gebruikt bij snoep- of kaartjesautomaten en in bedrijfskantines en de creditcard in de horeca, bij benzinestations en in de modebranche. Hun rol in het Nederlandse betalingsverkeer is hierdoor bescheiden. Grafiek 2. Ontwikkeling gebruik contant geld (% van de totale omzet aan de kassa) 100% 80% 60% 40% 20% 0% contant andere betaalmiddelen Bron: CBS/Currence

4 KENNIS EN LEZEN 4. Behoort pinnen tot het girale of chartale betalingsverkeer? Verklaar het antwoord. 5. Behoort chippen tot het girale of chartale betalingsverkeer? Verklaar het antwoord. 6. Is een contante betaling een voorbeeld van directe ruil of van indirecte ruil? 7. Geef een mogelijke verklaring voor de opmars van de pinpas in Nederland in de afgelopen jaren. 8. Is het krijgen van zakgeld een voorbeeld van een betaling? Verklaar je antwoord. 4 De kosten van het betalingsverkeer Betalen kost geld. Uit eerdere schattingen van DNB is gebleken dat o.a. DNB, de banken en winkeliers jaarlijks bijna EUR 3 miljard aan kosten maken om alle betalingen aan de kassa mogelijk te maken. Denk bijvoorbeeld aan de kosten van geldautomaten, het transport van bankbiljetten en munten, de plaatsing van betaalautomaten en de internetof telefoonverbinding voor het pinverkeer. Op de een of andere manier worden die kosten uiteindelijk betaald door consumenten, via verkoopprijzen, bancaire tarieven of de belasting. Banken en winkeliers kunnen hun kosten van het betalingsverkeer verlagen door het gebruik van contant geld verder terug te dringen. Schattingen tonen aan dat doordat consumenten steeds vaker zijn gaan pinnen vanaf 2002, banken, winkeliers en DNB in 2007 samen EUR 100 miljoen aan kosten hebben bespaard (op jaarbasis). Anders gezegd: als consumenten in 2007 op dezelfde wijze betaald zouden hebben als zij in 2002 deden dan zouden de kosten van het betalingsverkeer 100 miljoen euro hoger zijn geweest dan zij in 2007 waren. Dat is een besparing van 4% op de totale kosten voor contante en pinbetalingen. Deze besparing komt uiteindelijk bij de consumenten terecht. Internationaal gezien kent Nederland een efficiënt betalingsverkeer. Dit uit zich in relatief lage tarieven voor consumenten. Zo heeft de Europese Commissie onlangs meegedeeld dat de tarieven voor een betaalrekening in Nederland laag zijn vergeleken met andere landen in de EU. TOEPASSEN: 9. Leg uit waarom er voor winkeliers kosten zijn verbonden aan contante betalingen. 10. Leg uit waarom er voor winkeliers kosten zijn verbonden aan pinbetalingen. 11. Leg uit op welke manier jij als winkelier de omvang van de kosten van het betalinsgverkeer voor jouw winkel zou kunnen bepalen. Leg ook uit op welke manier jij deze kosten weer zou doorberekenen aan jouw klanten. (Een antwoord als door het verhogen van de prijs is onvoldoende! Je zult dus preciezer moeten zijn) 12. Leg uit waarom een deel van de kosten van het betalingsverkeer wordt doorberekend aan de belastingbetaler. 13. Geef een verklaring waarom het voor individuele winkeliers over het algemeen niet loont om zelf consumenten met een (buurt)campagne over te halen om zoveel mogelijk betalingen te pinnen in plaats van contant te betalen. Maak in je antwoord gebruik van de begrippen 'kosten', 'opbrengsten' en het 'free rider' probleem.

5 5 Maatregelen om het gebruik van contant geld terug te dringen In 2005 hebben de Nederlandse banken en winkeliers, horeca en de benzinebranche het Convenant Betalingsverkeer 2005 gesloten. Doel hiervan was onder andere om de kosten van het betalingsverkeer te verlagen. Als uitvloeisel hiervan is de Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) opgezet. Deze stichting ontwikkelt en ondersteunt allerlei projecten gericht op ondernemers om het gebruik van contant geld verder terug te dringen. Zo kregen alle ondernemers tussen april 2007 en eind 2008 een subsidie wanneer zij een speciaal voor kleine ondernemers ontwikkeld pinpakket afnamen. Door deze actie zijn meer dan ondernemers de pinpas gaan accepteren. In Almere is het project Almere cash-less gestart. Doel hiervan is om winkeliers én consumenten bewuster te maken van de kostenvoordelen en ook de veiligheidsvoordelen van pinnen. Consumenten worden bijvoorbeeld door middel van tv-spotjes gestimuleerd om vaker kleine bedragen te pinnen en winkeliers worden aangemoedigd hun klanten ook kleine bedragen te laten pinnen. Diverse winkeliers zijn in september 2008 begonnen hun klanten te stimuleren om te pinnen door middel van promotiemateriaal, acties en door toeslagen op lage pinbetalingen af te schaffen. Grafiek 3. Jaarlijkse procentuele groei aantal pinbetalingen bij winkeliers, horeca en de benzinebranche, :I I 03-II 04-II 04-II 05-I 05-II 06-I 06-II 07-I 07-II 08-I 08-II 09-I Aantal totaal Aantal supermarkt Bron: Currence De verschillende initiatieven hebben succes. De jaarlijkse groei van het aantal pinbetalingen is sinds november 2005 gestegen van 7% in 2005 naar 11% in 2008/09 (zie grafiek 3). Consumenten zijn vooral steeds vaker lagere bedragen gaan pinnen. Daardoor is het gemiddelde pinbedrag in vier jaar tijd gedaald van EUR 44,60 in 2005 naar EUR 39,45 in de eerste helft van De stimuleringsmaatregelen lijken ook effect te hebben op het gebruik van contant geld. Na enkele jaren van stabilisatie nemen de waarden van zowel geldopnamen als -afstortingen door consumenten en bedrijven in het eerste half jaar van 2009 af (zie grafiek 4).

6 Grafiek 4. Waarde opnamen en stortingen contant geld, :I In miljarden euro s I 07-II 08-I 08-II 09-I Geldopnamen Geldstortingen STATISTIEK en CREEREN: 14. Grafiek 4 laat de waarde van opnames en stortingen van contact geld zien. Grafiek 3 laat de procentuele groei van het aantal pinbetalingen zien. Een leerling uit de klas suggereert dat de huidige economische crisis een verklaring kan zijn voor de ontstane situatie na 2008 en dat het succes van de verschillende acties om het aantal contante betalingen terug te dringen, moet worden genuanceerd. Leg deze uitspraak uit op basis van beide grafieken. 15. De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is belast met het bedenken van acties om het aantal pinbetalingen van o.a. kleine bedragen toe te laten nemen. Met name oudere mensen blijken nog relatief veel contante betalingen te doen. Bedenk een campagne om oudere mensen over te halen meer betalingen met de pinpas te doen. Neem in je antwoord in ieder geval de volgende elementen mee: a. veiligheid b. vergeetachtigheid c. vertrouwen d. onbekendheid met andere betaalvormen 6 Een blik vooruit Ondanks de sterke groei in het gebruik van de pinpas is er nog veel ruimte voor verdere vervanging van contant geld en dus voor verdere kostenbesparingen. Daarom zijn er in mei 2009 opnieuw afspraken gemaakt. Het streven is om het aantal betaalautomaten te laten groeien naar en het aantal pinbetalingen naar 2,7 miljard in Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen heeft een vierjarenplan opgesteld waarin de voorstellen nader zijn uitgewerkt. Op de korte termijn richt de stichting zich op het promoten van pinbetalingen onder ondernemers en consumenten. Om de doelstelling van betaalautomaten te realiseren heeft de SBEB een subsidieregeling in het leven geroepen. Doel hiervan is om de ondernemers die nu nog geen pinbetalingen accepteren over de streep te trekken. Daarnaast stimuleert de Stichting onder andere initiatieven die het pinnen toegankelijker maken voor consumenten met een functiebeperking. Om het doel van 2,7 miljard pinbetalingen te realiseren, breidt Currence, de eigenaar van het merk PIN van onze pinpas, de publiekscampagne Klein bedrag? PINnen mag'! uit naar nieuwe branches, te beginnen met de doe-het-zelf branche.

7 De komst van nieuwe elektronische betaalvormen die kleine contante betalingen kunnen vervangen speelt op de langere termijn (4-6 jaar). De nieuwe betaalvormen moeten veilig, betrouwbaar en kostenefficiënt zijn en een hoge transactiesnelheid hebben. Ook moeten ze inspelen op de relatieve voor- en nadelen van contant geld voor consumenten en ondernemers. Nederlanders kunnen nu overigens al met hun mobiele telefoon parkeergeld betalen en geld naar elkaar overmaken via SMS-berichten. Er zijn ook proeven geweest voor het mobiel afrekenen van aankopen in winkels. In het buitenland kunnen consumenten soms al kleine transacties afrekenen in winkels met een betaalpas met een contactloze chip. Wellicht dat dit in de toekomst ook in Nederland mogelijk wordt. 7 Tot slot DNB zal het gebruik van betaalmiddelen aan de kassa nauwgezet blijven volgen. Zij verwacht dat het belang van contant geld langzaam zal teruglopen en dat het belang van elektronische betaalmiddelen zal toenemen, met als resultaat verdere besparingen. DNB acht het van belang dat marktpartijen gezamenlijk nadenken over hoe het gebruik van veilige en efficiënte elektronische betaalmiddelen door consumenten en winkeliers gestimuleerd kan worden. Ook nieuwe betaalmiddelen kunnen een veilig en efficiënt alternatief zijn van contant geld. Er zullen echter wel enige jaren overheen gaan tussen een proef met een nieuw betaalmiddel en een eventueel grootschalig gebruik ervan door consumenten en winkeliers. Vrij bewerkt naar De SchoolBank Het oorspronkelijke artikel is van de hand van dr. Nicole Jonker en ir. Anneke Kosse en verscheen eerder in het DNB Kwartaalbericht van december Voor reacties, vragen, opmerkingen of suggesties: HUISWERKOPDRACHT 16. Geef een verklaring waarom een proef met een nieuw betaalmiddel en eventueel grootschalig gebruik ervan door consumenten en winkeliers wel enige jaren zal duren. Neem in je antwoord tenminste drie overwegingen mee. 17. Voorspel of de uitbreiding van de mogelijkheden van aankopen via het internet leidt tot een daling of een stijging van het aantal pinbetalingen bij 'reguliere' winkeliers.

8

December 2014 Betalen aan de kassa 2013

December 2014 Betalen aan de kassa 2013 December 2014 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

13 Cluster 12: de benzineservicestations

13 Cluster 12: de benzineservicestations 13 Cluster 12: de benzineservicestations 13.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren alle tankstations in Nederland met de daarbij behorende winkels (tankshop). Nederland telt circa 2.200 benzineservicestations,

Nadere informatie

Betalen aan de kassa 2015

Betalen aan de kassa 2015 Betalen aan de kassa 2015 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland in 2015 1 Gebruik van betaalmiddelen 2010-2015 Grafiek 1a: Totaal

Nadere informatie

Betalen aan de kassa 2014

Betalen aan de kassa 2014 Betalen aan de kassa 2014 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland in 2014 1 Gebruik van betaalmiddelen 2010-2014 Tabel 1. Gebruik

Nadere informatie

Veilig betalen in Nederland

Veilig betalen in Nederland De meeste consumenten zijn positief over de veiligheid van het Nederlandse betalingsverkeer. Dat blijkt uit onderzoek dat dnb heeft uitgevoerd, onder meer naar aanleiding van de toename van pinpasfraude

Nadere informatie

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016 Datum 25 januari 2016 Kenmerk 16-01 Gustav Mahlerplein 33-35 1082 MS Amsterdam Postbus 83073 1080 AB Amsterdam Sterke groei elektronisch betalen in 2015 www.betaalvereniging.nl T 020 305 19 00 F 020 305

Nadere informatie

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11.1 Typering van het cluster Onder de verzamelnaam maaltijdverstrekkers vallen de restaurants in al hun verschijningsvormen: van eetcafé en fastfoodrestaurant

Nadere informatie

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren de hotel-restaurants en de hotels (hotels en pensions zonder vrij toegankelijk restaurant). Nederland telt

Nadere informatie

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2.1 Typering van het cluster Het cluster 'grote bedragen, veel transacties' omvat de detailhandelsbranches warenhuizen, bouwmarkten en supermarkten. Zij hebben

Nadere informatie

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9.1 Typering van het cluster Nederland telt ongeveer 11.000 cafés, die behoren tot ruim 9.600 ondernemi n- gen. Kenmerkend voor de cafés is gewoonlijk de kleine schaal

Nadere informatie

8 Cluster 7: Ambulante handel, non-food

8 Cluster 7: Ambulante handel, non-food 8 Cluster 7: Ambulante handel, non-food 8.1 Typering van het cluster Het cluster omvat alle bedrijven die als hoofdactiviteit op de markt non-foodproducten verkopen zoals kleding, schoeisel, beeld- en

Nadere informatie

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3.1 Typering van het cluster Winkels in food met een laag transactiebedrag zijn vooral de versspeciaalzaken. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een hoog transactiebedrag zijn vooral te vinden in de modesector, in de bruin- en witgoedsector,

Nadere informatie

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen?

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen? Deze casusopdracht gaat over het betalingsverkeer in supermarkten. Voor het beantwoorden van de vragen moet je gebruik maken van de drie informatiebronnen die na de vragen staan gegeven. In informatiebron

Nadere informatie

Grensoverschrijdend betaalgedrag van Nederlanders in 2014

Grensoverschrijdend betaalgedrag van Nederlanders in 2014 Grensoverschrijdend betaalgedrag van Nederlanders in 2014 Uitkomsten DNB onderzoek naar hoe Nederlanders betalen in en naar het buitenland 1 Nederlanders gebruiken in het buitenland vaker contant geld

Nadere informatie

10 Cluster 9: Horeca, spijsverstrekkers

10 Cluster 9: Horeca, spijsverstrekkers 10 Cluster 9: Horeca, spijsverstrekkers 10.1 Typering van het cluster Onder de verzamelnaam spijsverstrekkers valt een grotere variëteit aan horecabedrijven die zich richten op de snelle hap: de cafetaria's,

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel

Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel Het bedrijf De gemakswinkel die wij bezochten, is gevestigd in een kern van een middelgrote gemeente. De winkel opereert in een samenwerkingsverband.

Nadere informatie

http://www.economiepagina.com - Alle nuttige economielinks bij elkaar!

http://www.economiepagina.com - Alle nuttige economielinks bij elkaar! Opgave 1 Gulden (ƒ) wordt euro ( ) Geld is een (1) aanvaard ruilmiddel. De maatschappelijke geldhoeveelheid in Nederland bestaat uit munten, bankbiljetten en (2). De komende jaren worden de functies van

Nadere informatie

Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet

Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet ISSN 1570-9558 Juli 2006 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet Veiligheid PIN hoog in het vaandel Alertheid voorkomt

Nadere informatie

Gewoon zo! Geld: Wat moet je weten als je gaat winkelen? MAKKELIJKLEZENGIDS OVER GELD

Gewoon zo! Geld: Wat moet je weten als je gaat winkelen? MAKKELIJKLEZENGIDS OVER GELD Gewoon zo! Geld: Wat moet je weten als je gaat winkelen? MAKKELIJKLEZENGIDS OVER GELD Betalen Als je een boodschap doet of bijvoorbeeld een trui koopt, moet je afrekenen. Betalen kan op verschillende manieren.

Nadere informatie

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7.1 Typering van het cluster Het cluster omvat alle bedrijven die als hoofdactiviteit op de markt food producten verkopen zoals vlees, vis, groenten en fruit,

Nadere informatie

Hoe minder contant, hoe minder risico

Hoe minder contant, hoe minder risico Hoe minder contant, hoe minder risico Renate de Vree Er vinden nog regelmatig overvallen plaats op winkeliers, tankstations en horecaondernemers. Veel van die overvallen betreffen zogenaamde kassaroven.

Nadere informatie

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een laag transactiebedrag zijn er in vele verschijningsvormen. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2015. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2015. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 KIJK OP WWW.PIN.NL voor promotiemateriaal Mei 2015 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen MB_Raamsticker_160x43,50mm.indd 1 30-12-13 13:36 B_Sticker_60x60_DD.indd 1 30-12-13 13:44 Aan

Nadere informatie

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met veel bestellingen die bij aflevering, direct daarna of direct daaraan voorafgaand worden betaald,

Nadere informatie

Informatie over het nieuwe pinnen

Informatie over het nieuwe pinnen Informatie over het nieuwe pinnen Bereid uw cliënt voor op het nieuwe pinnen De Nederlandse pin gaat verdwijnen. Ondernemers moeten er voor zorgen dat hun betaalautomaat geschikt wordt gemaakt voor het

Nadere informatie

Contante betalingen geteld

Contante betalingen geteld Contante betalingen geteld Een studie naar het gebruik van contant geld in Nederland in 2010 Oktober 2011 Lola Hernandez-Hernandez, Nicole Jonker & Anneke Kosse De Nederlandsche Bank INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Inhoudsopgave 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Hoofdstuk 1: Sterke groei aantal pinbetalingen in Nederland 3 Hoofdstuk 2: Contactloos

Nadere informatie

Creditcardgebruik in Nederland

Creditcardgebruik in Nederland Creditcardgebruik in Nederland Een onderzoek naar de beleving en het gedrag van Nederlandse consumenten Anneke Kosse De Nederlandsche Bank Oktober 2009 1. INLEIDING Aanbod & acceptatie creditcards beperkt

Nadere informatie

Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007

Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007 Dec 2006 Nr.2 Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007 ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen vergang van strip

Nadere informatie

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Vanaf 28 januari 2008 zullen consumenten en bedrijven Europees kunnen gaan betalen. Op die datum komen banken in het hele eurogebied

Nadere informatie

De contantloze winkel: dichtbij en zonder grenzen?

De contantloze winkel: dichtbij en zonder grenzen? De contantloze winkel: dichtbij en zonder grenzen? Speech prof. dr L.H. Hoogduin, directielid DNB, tijdens Retailpoort van Detailhandel Nederland in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag, 26 mei 2011 1 De

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor het nieuwe promotiemateriaal. Mei 2013 Nr.1. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor het nieuwe promotiemateriaal. Mei 2013 Nr.1. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 KIJK OP WWW.PIN.NL voor het nieuwe promotiemateriaal Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Mei 2013 Nr.1 Aan de samenstelling van deze uitgave wordt de grootst mogelijke zorg besteed.

Nadere informatie

Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer

Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer per 1 januari 2009 Tarieven Binnenland Girale bijschrijvingen Overboeking EUR 0,14 Acceptgiro EUR 0,25 Spoedoverboeking EUR 1,19 Incasso via OfficeNet/Internet Bankieren/Access

Nadere informatie

Contant geld: gedrag en beleving van retailers

Contant geld: gedrag en beleving van retailers Contant geld: gedrag en beleving van retailers Uitkomsten DNB onderzoek, in samenwerking met Panteia, naar het gedrag en de beleving van retailers ten aanzien van contant geld Retailers zijn een belangrijke

Nadere informatie

BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2013. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het retailbetalingsverkeer voor consumenten en MKB-ers

BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2013. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het retailbetalingsverkeer voor consumenten en MKB-ers BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2013 De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het retailbetalingsverkeer voor consumenten en MKB-ers 1 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING EN SAMENVATTING BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2013 3 2.

Nadere informatie

BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2010. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het betalingsverkeer voor consumenten en ondernemers

BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2010. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het betalingsverkeer voor consumenten en ondernemers BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2010 De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het betalingsverkeer voor consumenten en ondernemers Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer December 2010 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

Nadere informatie

zakelijk betalingsverkeer 2013 Basistarief zakelijke rekeningen 4,35 per maand per rekening

zakelijk betalingsverkeer 2013 Basistarief zakelijke rekeningen 4,35 per maand per rekening tarieven zakelijk betalingsverkeer 2013 Betaalrekeningen en pakketten Basistarief zakelijke rekeningen 4,35 per maand per rekening Basistarief zakelijke rekeningen niet ingezetenen (1) 27,00 per maand

Nadere informatie

Monitor betalingverkeer 2009-2012

Monitor betalingverkeer 2009-2012 Monitor betalingverkeer 2009-2012 Eindmeting Eindrapport Een onderzoek in opdracht van Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen J. Wils R. Hoevenagel P. van der Zeijden Projectnummer: C10363 Zoetermeer,

Nadere informatie

HBD Monitor Betalingsverkeer 2011

HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 2 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 De HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 is een periodiek onderzoek van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel,

Nadere informatie

ESSAY. DreamDiscoverDo. Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman

ESSAY. DreamDiscoverDo. Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman ESSAY DreamDiscoverDo Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman Contactloos betalen, waarom zou je daar niet enthousiast van worden? Redelijk nieuw, nog niet geïntegreerd

Nadere informatie

Ook geld kost geld. Over manieren van betalen, de veiligheid en de kosten ervan. Docentenhandleiding

Ook geld kost geld. Over manieren van betalen, de veiligheid en de kosten ervan. Docentenhandleiding Docentenhandleiding Lesbrief economie voor tweede fase voortgezet onderwijs Ook geld kost geld Over manieren van betalen, de veiligheid en de kosten ervan 2 Inhoud Pagina Inleiding 3 Waar gaat deze lesbrief

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

6 Het betalings- en effectenverkeer

6 Het betalings- en effectenverkeer 6 Het betalings- en effectenverkeer 6.1 nleiding Betaalsystemen functioneren goed Concurrentie en integratie effectenmarkt neemt toe Elektronisch betalen groeit verder Fundamenten voor Europese betaalmarkt

Nadere informatie

EXAMENTRAINER. 1 Jeroen heeft geld te kort om nu een nieuwe tv te kopen, hij wil geld lenen. Noem een voordeel en een nadeel van lenen.

EXAMENTRAINER. 1 Jeroen heeft geld te kort om nu een nieuwe tv te kopen, hij wil geld lenen. Noem een voordeel en een nadeel van lenen. EXAMENTRAINER Opgave 1 Even verder surfen Jeroen is op zoek naar een nieuwe tv, want zijn oude is stuk gegaan. Hij zoekt op internet bij bedrijven waar je een tv op afbetaling kunt kopen, want hij heeft

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer

Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer De fraude met pinpassen is de afgelopen twee jaar aanzienlijk afgenomen na een stijging in 2003, blijkt uit onderzoek van de Nederlandsche Bank

Nadere informatie

dossier Brink s, logistiek met meerwaarde European Platform for Financial Professionals

dossier Brink s, logistiek met meerwaarde European Platform for Financial Professionals European Platform for Financial Professionals dossier Brink s, logistiek met meerwaarde Wereldwijd is het 150 jaar oude Brink s met name bekend van zijn waardetransportvoertuigen, het zichtbare deel van

Nadere informatie

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Kiest u voor voordelig bankieren? Dan zit u goed bij de ING. Met dit kostenoverzicht weet

Nadere informatie

Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen?

Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen? Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen? Voorwoord Als ondernemer in de tabaks- en gemaksdetailhandel wilt u uw klanten een optimale service bieden, maar u wilt ook uw betalingsverkeer veilig en efficiënt

Nadere informatie

Internetbankieren nu en in de toekomst

Internetbankieren nu en in de toekomst Betalen via internetbankieren is populair geworden. Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek bedroeg het aantal internetgebruikers dat online zijn bankzaken regelt 7,3 miljoen personen in 2006. De

Nadere informatie

Grensoverschrijdend betaalgedrag door Nederlanders in 2010

Grensoverschrijdend betaalgedrag door Nederlanders in 2010 Grensoverschrijdend betaalgedrag door Nederlanders in 2010 Tevredenheid over pinnen in binnen- en buitenland neemt verder toe Oktober 2011 Anneke Kosse & Mirjam Plooij De Nederlandsche Bank INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Kiest u voor voordelig bankieren? Dan zit u goed bij ING. Met dit kostenoverzicht weet u

Nadere informatie

Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten

Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten Juli 2007 Nr.2 Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen hipknip op uw PINbeta Chipknip op uw PINbetaalautomaat

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer Per 1 januari 2008

Tarieven zakelijk betalingsverkeer Per 1 januari 2008 Tarieven zakelijk betalingsverkeer Per 1 januari 2008 Algemeen Rabo OndernemersPakket 1 (ROP) per maand 7,90 ROP met Startersvoordeel 2 per maand 2,40 Rabo VerenigingsPakket 3 per maand 7,50 Rekening-Courant

Nadere informatie

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier FAQ Retourpinnen Voor de winkelier Is deze FAQ ook in het andere talen beschikbaar? Nee. Deze FAQ is alleen in het Nederlands. Is er een FAQ voor mijn kassamedewerkers? Ja. Kijk op www.pin.nl/retourpinnen.

Nadere informatie

Pinnen bij uw vereniging, ook iets voor u?

Pinnen bij uw vereniging, ook iets voor u? Pinnen bij uw vereniging, ook iets voor u? René de Wit Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen Arnhem, 1 maart 2013 Agenda - Voorstellen - Betalen in Nederland - Consumenten en pinnen - Pinnen bij sportclubs

Nadere informatie

Grensoverschrijdend betaalgedrag door Nederlanders in 2009. Gevolgen van SEPA worden zichtbaar. December 2010

Grensoverschrijdend betaalgedrag door Nederlanders in 2009. Gevolgen van SEPA worden zichtbaar. December 2010 Grensoverschrijdend betaalgedrag door Nederlanders in 2009 Gevolgen van SEPA worden zichtbaar December 2010 Nicole Jonker & Anneke Kosse De Nederlandsche Bank Secretariaat Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer

Nadere informatie

zakelijk betalingsverkeer 2014 Zakelijke rekening 5,00 per rekening per maand Derdengelden rekening 5,00 per rekening per maand

zakelijk betalingsverkeer 2014 Zakelijke rekening 5,00 per rekening per maand Derdengelden rekening 5,00 per rekening per maand tarieven zakelijk betalingsverkeer 2014 Betaalproducten Betaalrekeningen Zakelijke rekening 5,00 per rekening per maand Derdengelden rekening 5,00 per rekening per maand Vreemde Valuta rekening 5,00 per

Nadere informatie

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Kiest u voor voordelig bankieren? Dan zit u goed bij de ING. Met dit kostenoverzicht weet

Nadere informatie

AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST

AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST SECONDANT #5 OKTOBER 2012 7 Nederland telde bijna 8000 geldautomaten in 2011 / foto: Inge van Mill. Schade en aanpak van skimmen sinds 2004 AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST Crimi-trends Pintransacties

Nadere informatie

Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift

Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Sept 2011 Nr.2 Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift Aan de samenstelling van deze uitgave wordt de grootst mogelijke zorg besteed.

Nadere informatie

Tariefbordjes verdwijnen uit MKB

Tariefbordjes verdwijnen uit MKB outmeldingen Column Henk van den Broek, voorzitter van de stuurgroep betalingsverkeer van het Platform Detailhandel Nederland. Dat pinnen steeds belangrijker wordt is een goede ontwikkeling voor de veiligheid.

Nadere informatie

tarieven zakelijk betalingsverkeer Blad 1 van 8

tarieven zakelijk betalingsverkeer Blad 1 van 8 tarieven zakelijk betalingsverkeer 2012 Blad 1 van 8 Tarieven Binnenland Girale bijschrijvingen Overboeking 0,14 Acceptgiro 0,25 Spoedoverboeking 1,19 Incasso via Internet Bankieren/Access Online 0,082

Nadere informatie

ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER. EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen. Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet

ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER. EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen. Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet OKTOBER 2010 ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen PINNEN Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet Of u als ondernemer nu wel of geen pinmogelijkheid in uw zaak hebt,

Nadere informatie

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen SEPA: betalingsverkeer zonder grenzen In een groot deel van Europa worden de grenzen voor het betalingsverkeer afgeschaft. Er komt één grote Europese

Nadere informatie

Bronnen De geldeconomie in ontwikkeling

Bronnen De geldeconomie in ontwikkeling Bron I: Verhouding Chartaal en giraal geld Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Bron II: Aantal kaartbetalingen Bron: https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/cardpaymineu_renfoconsepaforcards201404en.pdf

Nadere informatie

Interbancaire vergoedingen en de eenwording van de Europese betaalmarkt

Interbancaire vergoedingen en de eenwording van de Europese betaalmarkt Interbancaire vergoedingen en de eenwording van de Europese betaalmarkt Het Nederlandse betalingsverkeer functioneert goed en is efficiënt, vinden consumenten en zakelijke gebruikers. De efficiëntie van

Nadere informatie

Betaalrekeningen wéér duurder

Betaalrekeningen wéér duurder BANKKOSTEN HOGERE KOSTEN, LAGERE RENTE Betaalrekeningen wéér duurder Vergeleken met onze peiling vorig jaar verhoogden bijna alle banken de kosten voor hun betaalproducten. Niet alleen de vaste kosten

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u!

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! Nederland stapt over op het pinnen met de chip in plaats van met de magneetstrip. De eerste pilots van het nieuwe pinnen zijn gestart.

Nadere informatie

BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2010. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het betalingsverkeer voor consumenten en ondernemers

BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2010. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het betalingsverkeer voor consumenten en ondernemers BEREIKBAARHEIDSMONITOR 2010 De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het betalingsverkeer voor consumenten en ondernemers Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer December 2010 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

Nadere informatie

Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa?

Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa? Okt. 2007 Nr.3 Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa? ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch

Nadere informatie

Betalingsverkeer VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG. Vastgesteld... mei 2005. De voorzitter van de commissie, Tichelaar

Betalingsverkeer VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG. Vastgesteld... mei 2005. De voorzitter van de commissie, Tichelaar vra2005fin-05 Betalingsverkeer VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld... mei 2005 Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben enkele fracties de behoefte om over de brief van de minister

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen

Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Mei 2014 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 ISSN 1570-9558 Pinnen, ja graag Campagne 2013 in beeld Op steeds meer plaatsen in Nederland zien we de nieuwe slogan Pinnen,

Nadere informatie

Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer. Onderwerp: Tussenrapportage bereikbaarheid van geldautomaten. Samenvatting en aanbevelingen

Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer. Onderwerp: Tussenrapportage bereikbaarheid van geldautomaten. Samenvatting en aanbevelingen 1 MOB/ Onderwerp: Tussenrapportage bereikbaarheid van geldautomaten Samenvatting en aanbevelingen Naar aanleiding van klachten van plaatselijke inwoners van met name kleinere plattelandsgemeentes over

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen KIJK OP WWW.PIN.NL voor promotiemateriaal Mei 2014 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen MB_Raamsticker_160x43,50mm.indd 1 30-12-13 13:36 MB_Sticker_60x60_DD.indd 1 30-12-13 13:44 Aan

Nadere informatie

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2014

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2014 Betaalpakketten en betaalrekeningen Tarief per maand Rabo RiantPakket met Rabo GoldCard en Rabo WereldPas 5,50 extra Rabo GoldCard 2,35 extra Rabo WereldPas 0,70 extra Betaalrekening 0,90 Rabo TotaalPakket

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Bankzaken 1 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste verklaring: De inflatie van 1,6% is een gemiddelde waarin de

Nadere informatie

Mogelijkheden van de Privérekening

Mogelijkheden van de Privérekening Betalen Meer voor minder Betalen Tegenwoordig heeft iedereen wel een bankrekening. Hoe uw bankrekening eruit ziet, hangt af van uw wensen. Het gaat immers om meer dan alleen een overzicht van ontvangsten,

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan!

Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan! Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan! 2 Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Het betalingsverkeer voor pinnen

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Geld 1.1 a. 5, 10, 20, 50, 100, 200 en 500 euro. b. Minimaal een bankbiljet van munten van ,50 + 0,10 + 0,05.

Hoofdstuk 1 Geld 1.1 a. 5, 10, 20, 50, 100, 200 en 500 euro. b. Minimaal een bankbiljet van munten van ,50 + 0,10 + 0,05. Hoofdstuk 1 Geld 1.1 a. 5, 10, 20, 50, 100, 200 en 500 euro. b. Minimaal een bankbiljet van 50 + 20 + 10 + munten van 2 + 1 + 0,50 + 0,10 + 0,05. 1.2 a. In natura betalen. b. Als rekeneenheid en als ruilmiddel.

Nadere informatie

Creditcards. Acceptatie en gebruik van toeslagen door winkeliers. Een Pilot Onderzoek. Juni 2010. Anneke Kosse De Nederlandsche Bank

Creditcards. Acceptatie en gebruik van toeslagen door winkeliers. Een Pilot Onderzoek. Juni 2010. Anneke Kosse De Nederlandsche Bank Creditcards Acceptatie en gebruik van toeslagen door winkeliers Een Pilot Onderzoek Juni 2010 Anneke Kosse De Nederlandsche Bank Secretariaat Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer INHOUDSOPGAVE 1. SAMENVATTING...3

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. 1. Inleiding. 2. Chippen en parkeren. Aan de leden van de Commissie Verkeer, Scheveningen en Ypenburg/Leidschenveen

Gemeente Den Haag. 1. Inleiding. 2. Chippen en parkeren. Aan de leden van de Commissie Verkeer, Scheveningen en Ypenburg/Leidschenveen RIS094611_22-05-2002 Wethouder van Verkeer, Binnenstad en Monumenten mr.drs. B.J. Bruins Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12 600, 2500 DJ Den Haag Uw brief van Aan de leden van de Commissie Verkeer,

Nadere informatie

BEB 2013-206. Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche

BEB 2013-206. Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche BEB 2013-206 Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche Leidschendam, 12 november 2013 1 Inleiding In november 2008 stelde het bestuur van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL)

Nadere informatie

Vwo 4. Module 1: Schaarste,geld en handel Domein: Ruil en schaarste

Vwo 4. Module 1: Schaarste,geld en handel Domein: Ruil en schaarste Vwo 4 Module 1: Schaarste,geld en handel Domein: Ruil en schaarste De partij wil de bezuinigingen op kinderopvang (250 miljoen) en infrastructuur (ook 250 miljoen) terugdraaien. ''Die bezuinigingen zijn

Nadere informatie

bent u klaar voor het nieuwe Pinnen? speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U!

bent u klaar voor het nieuwe Pinnen? speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN 5 mei 2010 nr. bent u klaar PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! voor het nieuwe Pinnen? PINNEN, LEEFT DAT ONDER DE SLAGERS? inhoud Pinkrant

Nadere informatie

Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s?

Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s? Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s? door Miriam Osten (Manager SBEB) februari 2012 1 Voorwoord Klanten zien in steeds meer winkels Alleen pinnen -kassa s. Bedrijven voeren dit soort kassa

Nadere informatie

TeraKnowledge. Onderzoeksrapport geldautomaten en betaalgedrag Opdrachtgever Unie KBO. Bureau voor Onderzoek

TeraKnowledge. Onderzoeksrapport geldautomaten en betaalgedrag Opdrachtgever Unie KBO. Bureau voor Onderzoek TeraKnowledge Onderzoeksrapport geldautomaten en betaalgedrag Opdrachtgever Unie KBO Auteur: Drs. P.A.M. van der Meer bc. (Hons) Inhoudsopgave Inleiding p. 3 Managementsamenvatting p. 4 Beschrijving van

Nadere informatie

p1 = 20 euro p2 =10 euro Budget = 100 euro Stel budgetvergelijking op en teken budgetlijn Budgetvergelijking: B = 20q 1 + 10q 2 Budgetlijn.

p1 = 20 euro p2 =10 euro Budget = 100 euro Stel budgetvergelijking op en teken budgetlijn Budgetvergelijking: B = 20q 1 + 10q 2 Budgetlijn. 1. Wat zijn behoeften? 2. Waarom is er sprake van schaarste bij behoeften? 3. Leg uit waarom netto-baten een beter begrip bij te keuzen maken dan baten. 4. Leg met een voorbeeld uit wat alternatief aanwendbaar

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer 2010 Per 1 januari 2010

Tarieven zakelijk betalingsverkeer 2010 Per 1 januari 2010 Tarieven zakelijk betalingsverkeer 2010 Per 1 januari 2010 Pakketten/ Algemeen Rabo OndernemersPakket 1 per maand 8,50 Rabo OndernemersPakket met Startersvoordeel 2 per maand 3,00 Rabo VerenigingsPakket

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO. Economie 1,2 (nieuwe stijl) en economie (oude stijl)

Correctievoorschrift HAVO. Economie 1,2 (nieuwe stijl) en economie (oude stijl) Economie 1,2 (nieuwe stijl) en economie (oude stijl) Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 01 Tijdvak 2 Inzenden scores Uiterlijk op 22 juni de scores van de alfabetisch eerste

Nadere informatie

Pin-only in de supermarkt

Pin-only in de supermarkt Pin-only in de supermarkt Onderzoek naar de kosten van betalen bij invoering van pin-only kassa's in supermarkten drs. Frans Pleijster Arjan Ruis MSc. Zoetermeer, 8 december 2011 Dit onderzoek is uitgevoerd

Nadere informatie

BETALEN KOST GELD RAPPORT KOSTENONDERZOEK TOONBANKBETAALPRODUCTEN. Werkgroep Kostenonderzoek Toonbankbetaalproducten. Maart 2004

BETALEN KOST GELD RAPPORT KOSTENONDERZOEK TOONBANKBETAALPRODUCTEN. Werkgroep Kostenonderzoek Toonbankbetaalproducten. Maart 2004 BETALEN KOST GELD RAPPORT KOSTENONDERZOEK TOONBANKBETAALPRODUCTEN Werkgroep Kostenonderzoek Toonbankbetaalproducten Maart 2004 Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer Inhoud Executive Summary 2 1 Inleiding

Nadere informatie

mode en commercie CSPE KB 2010 minitoets bij opdracht 15

mode en commercie CSPE KB 2010 minitoets bij opdracht 15 mode en commercie CSPE KB 2010 minitoets bij opdracht 15 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of

Nadere informatie

Antwoorden Lesbrief Waar voor je geld

Antwoorden Lesbrief Waar voor je geld Antwoorden Lesbrief Waar voor je geld Deze lesbrief (derde druk, 2015) is een uitgave van De Nederlandse Bank en tot stand gekomen met medewerking van Gerrit Gorter en Han van Spanje (VECON). 1. Prijzen

Nadere informatie

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015 Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) is opgericht als uitvloeisel van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken en vertegenwoordigers

Nadere informatie