DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN"

Transcriptie

1 PRAKTISCHE GIDS VOOR DE RENOVATIE EN DE DUURZAME CONSTRUCTIE VAN KLEINE GEBOUWEN DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN Sanitair warm water verwarmen, verdelen en aftappen, rekening hudend met het aftapprfiel, het cmfrt en de energetische efficiëntie van de installatie PRINCIPES BENADERING In een wngebuw schmmelt het energieverbruik vr de prductie van sanitair warm water (SWW) tussen 10 en 20% van het ttale energieverbruik van het gebuw. Maar er kmt meer kijken bij sanitair warm water dan het energieverbruik ndig vr haar prductie en distributie. Het warmwaterverbruik ratinaliseren is k de drinkwaterreserves beschermen. DOELSTELLING Minimaal De eerste energiebesparing die we kunnen leveren inzake sanitair warm water is het verbruik ervan beperken. De besparing van drinkwater valt dan samen met de besparing van energie. We kunnen het verbruik van warm water verminderen dr: de aftappunten vr warm water, evenals hun gegrafische ligging ten pzichte van de prductie, verstandig te kiezen, zuinige kranen (met laag debiet) te kiezen lekken te vrkmen. De aspecten die het waterverbruik meten beperken, wrden gedetailleerd besprken in een afznderlijke fiche Ratineel mspringen met water (link nderaan in deze fiche). In deze fiche kmen de energieaspecten van de sanitair warmwaterprductie aan bd. Aangeraden Het del is het ndige sanitair warm water prduceren met een z grt mgelijk rendement en een z klein mgelijke uitstt van vervuilende stffen. Een minimale impact p het milieu wrdt verkregen dr: de SWW-prductieplaats z centraal mgelijk te kiezen. warmteprductie met hg rendement te kiezen, zals gasgestkte cndensatiesystemen, de pslagvlumes te beperken en heel ged te isleren, de distributiekringen te beperken en ged te isleren, eventueel gebruik te maken van een hernieuwbare energiebrn, zals de zn f bimassa. Tch blijft de keuze van het systeem vr warmwaterprductie in feite vaak een cmprmis tussen de investering, de energetische efficiëntie en het gewenste cmfrt. Ze hangt k sterk BLADZIJDE 1 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

2 af van de keuze van het verwarmingssysteem. Zich verwarmen met een warmtepmp bijvrbeeld maakt elektriciteit nageneg nntbeerlijk vr de sanitaire prductie als men weet dat warmtepmpen die gedimensineerd zijn vr de verwarming van lkalen, geen water p hge temperatuur kunnen prduceren. Als de verwarming gebeurt met een cndensatieketel, zal men eerder vrdeel halen uit deze prestatiegerichte technlgie dr ze te cmbineren met sanitaire prductie. Hetzelfde geldt vr een hutverbrandingsketel. KEUZE-ELEMENTEN TECHNISCHE ASPECTEN > Aftappunten die weinig warm water verbruiken Kraanwerk met een laag debiet, dat heel snel de gewenste temperatuur kan leveren (een thermstatische mengkraan bijvrbeeld) en dat de afname kan cntrleren p basis van de aanwezigheid van de gebruiker (drukknp vr penbare duches bijvrbeeld), geniet de vrkeur. Het gebruik van mengkranen die dreigen nndig in de warmwaterstand te blijven staan, wrdt k afgeraden. Mengkranen met twee grepen meten de vrkeur krijgen. Er bestaan k kranen met blkkering die het debiet beperken per plateau zdat p het mment zelf enkel het ndzakelijke waterdebiet wrdt gebruikt. Andere mgelijkheden m het verbruik van warm en kud water te beperken, zijn gedetailleerd beschreven in een afznderlijke fiche. > Centrale f lcale prductie? Architecturale en technische gevlgen Om distributieverliezen te beperken, plaatst men de prductie het best in de nabijheid van zveel mgelijk gegrepeerde aftappunten. In wningen is een plssing hiervr het bven elkaar plaatsen van keukens en badkamers. Vr geïsleerde en verre aftappunten met een gedecentraliseerde prductie in de nabijheid van deze punten de vrkeur krijgen. Z wrdt een grte distributiekring vr maar enkele gebruikers vermeden. Dit kan met mdulerende bereiders p gas type met luchtgat. Zij geven gede resultaten p het vlak van nuttig prductierendement en cmfrt. BLADZIJDE 2 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

3 > Prductie cmbineren met de centrale verwarmingsketel f niet? Architecturale en technische gevlgen Als het nminale vermgen vr het sanitair warm water kleiner is dan 30% van het vermgen van een warmteprductiemdule vr de verwarming van het gebuw, met de ntwerper de installatie verwegen van een speciaal vrziene prductie (dit wil zeggen specifiek vr sanitair warm water en nafhankelijk van de verwarmingsinstallatie) vr de verwarming van het sanitair warm water. De begininvestering vr deze plssing is wel duurder. Als de centrale verwarmingsketel gebruikt wrdt vr de prductie van warm water, met men erp letten dat de prestaties van de ketel niet verslechteren dr de bereiding van water p hge temperatuur. Dit kan dr een aangepast systeem te kiezen. Men kan bijvrbeeld kiezen (vr de gemiddelde vermgens) vr een cndensatieketel met 2 returs, een lage temperatuurretur vr het verwarmingscircuit en een hge temperatuurkring vr de sanitaire biler. In het geval van een gecmbineerde prductie met een drstrmbiler (bijvrbeeld een muurketel) is het mgelijk m de cndensatie te expliteren vanaf het sanitair warm water dr te kiezen vr een ketel met een vergedimensineerde sanitaire warmtewisselaar (bijvrbeeld, een ketel die werkt met een returtemperatuur rnd 45 C). De regeling van het systeem mvat een sanitaire vrrang die de temperatuur van de ketel enkel pnieuw det stijgen als er sanitair water wrdt gevraagd. MILIEUASPECTEN > Energiedrager Bij het kiezen van de energiedrager vermijdt men het best elektrische bereiders (middelmatig rendement van de centrales en hge prijs per kwh), behalve vr alleenstaande aftappunten die erg weinig water verbruiken; men kan dan kleine elektrische prducties verwegen die vrzien zijn van een klein reservir (in een kitchenette vr het afwassen van kpjes bijvrbeeld). Bij dergelijke elektrische testellen (5 tt liter water maximum) beperkt een lkale klk de peride van temperatuurbehud en dus het energieverlies. Deze minibilers zijn immers vaak minder ged geïsleerd dan de grte bilers. Vr wat de fssiele brandstf betreft, geeft gas vr eenzelfde energieverbruik 20% minder uitstt van CO2 dan stklie. In het kader van duurzame architectuur zijn thermische znnepanelen natuurlijk aangeraden. In het algemeen stelt men dat znne-energie 30 tt 50% van de sanitaire warmwaterbehefte kan dekken. Vr meer details verwijzen we naar de fiche ver znnebilers. > Energetische impact van de pslag In de nderstaande tabel kunnen we aan de hand van de seizensrendementscijfers van het VITO (Vlaams Technlgisch Onderzek) in het kader van een diagnse van een huishudelijke installatie (prgramma SAVE BELAS), de impact nagaan van het al dan niet pslaan van sanitair warm water. We zien dat: de drstrmbiler, al dan niet gecmbineerd met een gasketel vr de verwarming, het beste rendement (90%) biedt, mdat er geen verlies is dr pslag. BLADZIJDE 3 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

4 gasaccumulatren minder ged presteren dan drstrmbilers vanwege de pslagverliezen (69 tt 83%). de keuze van een vrraadvat verbnden met een verwarmingsketel een rendement van 41 tt 83% biedt. Het beste rendement werd bereikt dr de cmbinatie van een nieuwe ketel met een vrraadvat in hetzelfde mhulsel met een gede islatie (10 cm), en werkend p glijdende temperaturen (temperatuur van het verwarmingswater geregeld p basis van de buitentemperatuur vr de verwarming). Met verwarmingsketel verbnden vrraadvat (1 gezamenlijk mhulsel) Met verwarmingsketel verbnden vrraadvat (2 afznderlijke mhulsels) Dikte van de islatie van het vat Oude ketel met cnstante T Nieuwe ketel met cnstante T Nieuwe ketel met glijdende T Oude ketel met cnstante T nieuwe ketel met cnstante T nieuwe ketel met glijdende T Drstrmbiler p gas (al dan niet gecmbineerd met verwarming) met elektrnische ntsteking Rendement 2,5 cm 5 cm 10 cm 46 % 52 % 56 % 61 % 69 % 74 % 69 % 78 % 83 % 41 % 48 % 54 % 54 % 64 % 72 % 61 % 72 % 81 % 90 % 90 % 90 % Warmwaterreservir p gas 69 % 78 % 83 % Warmwaterreservir p elektriciteit 76 % (29% primaire energie) 78 % (33% primaire energie) 93 % (35% primaire energie) Berekening p basis van de vlgende vernderstellingen: jaarlijkse vraag naar SWW: 43 liter/pers./dag aan 40 C vr een gezin van 4 persnen, eventueel pslagvlume van 150 liter en gemiddeld rendement van de elektriciteitsprductie in België: 0,38 We wijzen eveneens p het belang vr het energieverbruik van een niet-permanente waakvlam bij waterverwarmers en badgeisers. Dit wrdt belangrijker naarmate het verbruik van warm water kleiner is. De plaats van een biler kan eventueel helpen de verliezen 's winters drheen de mantel te recupereren. Dit kan bijvrbeeld met een biler in een hek van de keuken. Als de radiatr in deze ruimte vrzien is van een thermstaat, vrmen de verliezen van de biler een nuttige bijverwarming tijdens het verwarmingsseizen (ngeveer 250 dagen per jaar). ECONOMISCHE ASPECTEN > Kstprijs van sanitair warm water Enkele rdes van grtte: 1 liter water van 40 C kst tussen 0,2 en 0,45 ct aan energie (gas f stklie, al naar gelang de efficiëntie van het prductiesysteem) en 0,3 ct aan water, fwel 0,5 tt 0,75 ct in ttaal. BLADZIJDE 4 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

5 Een duche van 5 minuten met een spaarkp verbruikt 40 liter warm water en 1,7 kwh gas, vr een ttale factuur (water inbegrepen) van 0,20. Ter vergelijking: een bad van 100 liter zrgt vr een gasverbruik van 4,2 kwh en een factuur van 0,50. Een rendabele vaatwasmachine verbruikt 8 tt 15 liter warm water in vergelijking met een veertigtal liter vr dezelfde vaat met de hand (maar de vergelijking van de kstprijs en de impact p het milieu met rekening huden met de efficiëntie van de beide prductiesystemen, namelijk altijd elektrisch vr de afwasmachine, en idealiter p znne-energie, en dikwijls gas vr het tapwater...) > Aftappunten Zuinige wateraftappunten kunnen meer ksten, maar dat is niet altijd het geval. Een duche met bijvrbeeld niet meer ksten dan een badkuip. Op smmige wastafels geen warm water vrzien, is k een besparing. De rendabiliteit van een systeem ten pzichte van een ander met rekening huden met de kstprijs van de energie maar k van het water. > Systemen Op het vlak van investeringen: het centraliseren van de SWW-prductie en het cmbineren ervan met het verwarmingssysteem is vaak ecnmisch interessanter dan het tevegen van gedecentraliseerde prductiesystemen. Tch kan het energieverbruik p termijn grter zijn. Elk ntwerpprject is bijna een uniek geval, het is dus meilijk m de terugverdientijd van de investering te berdelen. een drstrmbiler is minder duur qua investering dan een prductie met pslag. Hij is theretisch k zuiniger in het verbruik (dr het betere rendement), maar kan prblemen geven qua cmfrt. > Distributie He grter het distributiecircuit, he grter het verlies, en dus k de explitatieksten. Het isleren van alle verliesppervlakken heeft een terugverdientijd van minder dan een jaar. Zelfs binnen in het gebuw met de distributiekring geïsleerd wrden (in de zmer kan het warmteverlies van de leidingen niet van nut zijn vr de verwarming van het gebuw). Twee vrbeelden: een met 5 cm mineraalwl geïsleerd vrraadvat van 300 liter verliest 760 kwh per jaar (ngeveer 38 /jaar). Met 10 cm islatie bedraagt het verlies 390 kwh per jaar (ngeveer 20 /jaar). 1 m niet-geïsleerde distributiekring van 1 (1 duim = diameter van 34 mm f DN 25) verliest 374 kwh per jaar (de kstprijs van dat verlies is ngeveer 20 /jaar). Als de leiding geïsleerd is (islatiemateriaal met lambda = 0,04 W/m.K en 2 cm dikte) wrdt het energieverlies beperkt tt 100 kwh per jaar, ged vr een financiële winst van ngeveer 15 /jaar. MAATSCHAPPELIJKE EN CULTURELE ASPECTEN > De mentaliteit veranderen Hebben wij altijd warm water ndig? Op smmige plaatsen valt dat ng wel eens te bekijken. Warm water is bijvrbeeld niet absluut ndzakelijk vr wastafeltjes in tiletten (privé f penbaar). Ok smmige traditinele tepassingen van warm water, zals bijvrbeeld vr het nderhud van vleren, kunnen in vraag wrden gesteld. BLADZIJDE 5 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

6 > En de gezndheid? Vandaag de dag met van bij het ntwerp van de installatie vr warmwaterprductie rekening wrden gehuden met de leginellaprblematiek: Prductie en pslag van sanitair warm water: leginella is niet bestand tegen hge temperaturen. Het systeem vr warmwaterprductie met dus permanent water van 60 C leveren. Geef k de vrkeur aan drstrmb ilers. Als men water met pslaan, kiest men best vr gemakkelijk tegankelijke en inspecteerbare bilers m het nderhud ervan te vereenvudigen. Vr de distributie: stilstaand water is ideaal vr de wekering van leginella. Men met er dus vr zrgen dat het distributienet ntwrpen is vlgens de geldende regels van de gede praktijk: Kies vr materiaal dat de kans p de vrming van een bifilm beperkt en dat bestand is tegen crrsie (verkies vral kper bven gegalvaniseerd staal). Plaats een luscircuit p het sanitair warmwaternet. Dat hudt het water p tt aan de afneempunten. Zrg er daarentegen wel vr dat de temperatuur van de kudwaterkring nit hger is dan 25 C. Isleer de installaties en schaf alle dde armen af: men bespaart energie en beperkt de kans p het ntwikkelen van leginella. Vrzie het net van thermmeters waarmee gevelige punten vlt kunnen wrden gecntrleerd. Plaats aftapkraantjes p de kritieke plaatsen. Op de afneempunten: meng het water z dicht mgelijk bij het afneempunt (maximumtemperatuur 40 ) en vrzie de duches bij vrkeur van thermstatische kranen. > En het cmfrt? Cmfrt heeft meerdere aspecten: De stabiliteit van de gewenste watertemperatuur, die in verband staat met de kwaliteit van de regeling van de sanitaire warmwaterprductie. De wachttijd, die maar vr een bepaald aftappunt en niet vr een vlledige installatie kan wrden berdeeld. Die is afhankelijk van de gemetrie van de distributie tussen de warmwaterprductie en het betreffende aftappunt. Een te lange wachttijd heeft als gevlg dat een bepaalde heveelheid kud f lauw water ngebruikt in de gt terechtkmt. De eclgische verspilling is duidelijk. De wachttijd met k berdeeld wrden p basis van het aftappunt. Vr een bad bijvrbeeld waarin de gebruiker 90 liter water van 39 C wil laten lpen, is het geen v erspilling als hij eerst 12 liter kuder water met laten lpen, dat nadien met de vlgende 78 liter water van iets meer dan 40 C wrdt gemengd. Dit geldt natuurlijk niet vr een wastafel waar men een halve liter water van 35 C ndig heeft. Als de gewenste temperatuur niet wrdt verkregen (nafhankelijk van de tijd): dit heeft te maken met een gebrek aan vermgen als er tegelijkertijd p verschillende punten wrdt afgenmen en deze punten geved wrden dr dezelfde sanitaire warmwaterprductie. Vr wat het cmfrt betreft, is gedeeltelijke f ttale pslag het best geschikt vr een nietdrlpende afname (de meeste gevallen). De pslag dient dan als buffer en temperatuurschmmelingen te wijten aan de reactietijd van de prductie wrden vermeden. De meestal gedkpere drstrmbilers (geïntegreerd in een verwarmingsketel, f met een platenwarmtewisselaar,...) kunnen temperatuurschmmelingen vertnen als het aftapdebiet varieert. Aftappunten vrzien van een thermstatische kraan kunnen de temperatuurschmmelingen echter beperken, vr zver die niet te bruusk zijn. Drstrmbilers vr huishudelijk gebruik zijn qua cmfrt verbeterd dankzij bijvrbeeld minireserves en de mdulering van de brander. BLADZIJDE 6 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

7 DE JUISTE KEUZE MAKEN Zals hger reeds gezegd, is elk prject een bijznder geval, en dat is zeker z vr sanitair warm water. Bvendien leiden de bvenstaande argumenten sms tt verschillende keuzes. De nderstaande tabellen geven een verzicht van de verschillende argumenten m te helpen bij het kiezen van een aangepast systeem in het beschuwde geval. Gecentraliseerde prductie Gedecentraliseerde prductie Technische mgelijkhei d Milieu bij gede islatie van het vrraadvat Kstprijs investering Kstprijs explitatie Cmfrt bij gede islatie van het vrraadvat Technische mgelijkheid Milieu Kstprijs investering Kstprijs explitatie Cmfrt In cmbinatie met de verwarming Niet in cmbinatie met de verwarming Cmbineren indien het vermgen warm water > 30% van het vermgen verwarming Cmfrt Technische mgelijkhei d Milieu Kstprijs investering Kstprijs explitatie Stabiliteit t Wachttijd Verwervin g t Vrraadvat Drstrmbiler IN DE PRAKTIJK p gas f stklie indien elektrisch: nachttarief In de verschillende fasen van de ntwikkeling en realisatie van een prject meten maatregelen wrden genmen: PROGRAMMERING het aantal aftappunten met geratinaliseerd wrden p basis van de beheften, znder te vergeten dat de wastafels in gemeenschappelijke sanitaire ruimten niet ndzakelijk warm water beheven; BLADZIJDE 7 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

8 SCHETS Als de met de SWW-prductie gecmbineerde verwarming p hut is: een vldende grte pslagruimte vrzien, die tegankelijk is vr een vrachtwagen met blazer. Als de met de SWW-prductie gecmbineerde verwarming een warmtepmp is: nagaan f men een terrein ter beschikking heeft dat geschikt is vr de installatie van ingegraven cllectren, dit wil zeggen ngeveer tweemaal de te verwarmen ppervlakte. De mgelijkheid vr het plaatsen van znnecllectren als vrverwarming met verwgen wrden (riëntatie van de daken, beschikbare ruimte in de stkplaats,...). VOORONTWERP Men bepaalt de beheften en het verbruiksprfiel in het gebuw (gelijktijdigheidscëfficiënt, gemiddeld debiet per aftappunt,...). Op basis van de beheften bepaalt men het geschikte systeem: al dan niet gecentraliseerd, drstrm f met vrraadvat,... Vr installaties in cllectieve wngebuwen gebeurt de eerste dimensinering van de znne-installatie met behulp van een aangepaste sftware, bijvrbeeld QuickScan. Opgelet vr de hardheid van het water: misschien met een ntharder vrzien wrden. UITVOERINGSONTWERP, DOSSIER VOOR DE BOUWVERGUNNING Een typebestek vr installaties vr sanitair warm water is ter beschikking p Energie+ f p de site van Leefmilieu Brussel. Een ander bestek, pgemaakt p verzek van Leefmilieu Brussel, is te vinden p de site van Sibelga f van Leefmilieu Brussel. De installatie van znnecllectren is niet meer nderwrpen aan een stedenbuwkundige vergunning als: ze geïntegreerd is in een dakvlak (helling < 45 C) ; ze minder dan 20% van het dakppervlak beslaat; het pand niet beschermd is f binnen de beschermde perimeter van een al beschermd pand staat. Het is wel raadzaam m dit na te gaan bij de stedenbuwkundige dienst van de gemeente. ONDERHOUD-GEBRUIK Behalve het nderhud van de SWW-prductie (ketel) mag men k niet vergeten de kalkaanslag p de bereider te cntrleren (fwel de spiraalbuis van een vrraadvat, fwel de platen van de warmtewisselaar van een drstrmbiler). Om zich te wapenen tegen de kans p prliferatie van leginella: het SWW laten werken aan temperaturen bven 55 C; zrgen vr een dagelijkse temperatuurshck, namelijk een temperatuurstijging van de bilers tt 60 C gedurende 30 minuten f tt 70 C gedurende 4 minuten. In de meeste mderne ketelregelaars is een heat-and-flush geprgrammeerd. Een bedrijfsplan is een waardevl preventie- en werkinstrument dat best in gebruik wrdt genmen vanaf de vrlpige plevering van de installatie: een beschrijving van de installaties in de vrm van een schema f plan een analyse van de risic s dr het aangeven van gevelige punten en mgelijke risictestellen AFBRAAK-WIJZIGING De SWW-distributiecircuits wrden gedurende de levensduur van de installatie vaak gewijzigd. Om de ntwikkeling van leginellahaarden te vermijden en energieverlies tegen te gaan, wrden alle dde armen verwijderd; dit zijn delen van de installatie waarin het water kan afkelen en vral stilstaan. Bvendien met elke nieuwe kring nmiddellijk thermisch wrden geïsleerd. BLADZIJDE 8 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

9 AANVULLENDE INFORMATIE ANDERE AANDACHTSPUNTEN Hiernder vindt u een lijst met fiches die k handelen ver de prductie van sanitair warm water: WAT02 - Ratineel mspringen met water ENE14 - De beste manier kiezen m warmte te prduceren ENE19 - Een znnebiler verwegen CSS11 - Interne vervuilingsbrnnen beperken: bicntaminanten BIBLIOGRAFIE Algemene infrmatie ver de bereiding van SWW p znne-energie Gids vr een duurzaam energientwerp vr de cllectieve huisvesting: in papieren versie bij Leefmilieu Brussel; in elektrnische versie p de site Energie+: www-energie.arch.ucl.ac.be/ Apere: vereniging vr de bevrdering van hernieuwbare energie. Leefmilieu Brussel: De Stadswinkel BLADZIJDE 9 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

10 Technische infrmatie ver de bereiding van SWW met znne-energie TV 212, Gedragscde vr de installatie van znnebilers, WTCB Typebestek Znne-energie, beschikbaar p de site van Leefmilieu Brussel BIM: menu Ondernemingen / Energie / Hernieuwbare Energie / Instrumenten Sftware QuickScan, beschikbaar in Energie+: nderdeel Sanitair Warm water / Berekeningen / Quick Scan Cllectieve huisvesting Algemene infrmatie ver de premies vr znne-energie in het BHG: Leefmilieu Brussel - BIM: De Stadswinkel vzw: Sites van de verschillende gemeentelijke verheden Sibelga: Vermindering van federale belastingen vr particulieren: Vermindering van federale belastingen vr ndernemingen: htm Tecsl: Franse vereniging vr de prmtie van znne-energie. BLADZIJDE 10 VAN 10 DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN FEBRUARI 2007

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN - - EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN PRINCIPES BENADERING Een efficiënt en vrdelig systeem kiezen m warmte uit te stralen Naast de prductiewijze, een kwaliteitsvlle verdeling en een efficiënte regeling,

Nadere informatie

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN - - HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN Het algemeen rendement van de verwarmingsinstallatie verbeteren dr te zrgen vr een efficiënte verdeling van de energie PRINCIPES BENADERING Naast

Nadere informatie

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE - - EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE Een ged geregeld verwarmingssysteem zrgt vr een ideaal evenwicht tussen de behefte aan energie en de werkelijk geprduceerde heveelheid warmte PRINCIPES

Nadere informatie

EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN

EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN - - EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN Een deel van het warm water verwarmen met een znneverwarmingsinstallatie PRINCIPES BENADERING Het energieverbruik m sanitair water p te warmen kan met meer dan 75% wrden verminderd

Nadere informatie

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING Wintercmfrt gegarandeerd tegen een z laag mgelijk energieverbruik Als je een gebuw buwt f renveert, wil je cmfrt bieden, zwel tijdens de winter als

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool Energie besparen dr een crrecte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvrbeeld in een basisschl 1. INLEIDING Veel verwarmingsinstallaties in schlgebuwen draaien p vlle teren, k wanneer er geen

Nadere informatie

DE TECHNISCHE INSTALLATIES OPTIMAAL DIMENSIONEREN

DE TECHNISCHE INSTALLATIES OPTIMAAL DIMENSIONEREN Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels PRAKTISCHE AANBEVELING ENE18 - DE TECHNISCHE INSTALLATIES OPTIMAAL

Nadere informatie

DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN

DE MANUELE VENTILATIE OPTIMAAL ORGANISEREN - - DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN Wanneer en he lang meten kamers verlucht wrden wanneer er geen installatie vr hygiënische ventilatie aanwezig is? PRINCIPES CONTEXT De luchtkwaliteit hangt

Nadere informatie

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken.

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken. 5.2.7 Energie Wat is het thema en waarm is het belangrijk? Het thema energie gaat ver het gebruik van energie in de gebuwde mgeving vr verwarming, keling, verlichting en industriële en agrarische prcessen.

Nadere informatie

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE Zware materialen kiezen en ze in rechtstreeks cntact laten met de mgeving van het lkaal, m te beschikken ver een gede thermische buffer PRINCIPES BENADERING Om tijdens de

Nadere informatie

Factsheet Zonnepanelen

Factsheet Zonnepanelen Znnepanelen Znnepanelen staan veelvuldig vermeld in kranten, magazines en reclameflders. Ze lijken ht. Bvendien zijn er veel gezamenlijke inkpacties en prijsstunters p internet. In Bsweide zijn nu k de

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN

KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN - KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN Een manier kiezen m warmte te prduceren die een ged energierendement cmbineert met een geringe invled p het milieu PRINCIPES BENADERING Samen met de kwaliteit

Nadere informatie

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen Subsidiereglement Energiezrg p Schl 2014 Hfdstuk I: Algemene bepalingen Artikel 1.- Stedenfnds De subsidie Energiezrg p Schl past in de Beleidsvereenkmst Stedenfnds tussen de Vlaamse Gemeenschap en de

Nadere informatie

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen Buwbedrijf Beneens Stadsestraat 43 2250 Olen 1 Alles heeft een levensduur. Alles dient vervangen te wrden. Bill McDnnuch C2C Livespan f Materials 2 3 Renvatie in de Praktijk 4 Renvatie in de Praktijk 5

Nadere informatie

Hergebruikinitiatieven

Hergebruikinitiatieven Hergebruikinitiatieven Principe: materialen en verpakkingen hergebruiken vr ze afval wrden Hergebruik betekent de terugwinning en het hergebruik van prducten f nderdelen ervan: hergebruik van de verschillende

Nadere informatie

Warmte inleiding. Opdracht 1. Wat weet je nog uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan of deze juist of onjuist is. Bewering Juist Onjuist

Warmte inleiding. Opdracht 1. Wat weet je nog uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan of deze juist of onjuist is. Bewering Juist Onjuist Warmte inleiding Opdracht 1. Wat weet je ng uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan f deze juist f njuist is. Bewering Juist Onjuist Temperatuur en warmte hebben dezelfde eenheid De eenheid van

Nadere informatie

Veel gestelde vragen (FAQ) subsidie Functioneel Gebruik Erfgoed

Veel gestelde vragen (FAQ) subsidie Functioneel Gebruik Erfgoed Veel gestelde vragen (FAQ) subsidie Functineel Gebruik Erfged De regeling 1. Vr welke activiteit kan subsidie wrden verleend in het kader van de regeling? U kunt een subsidie aanvragen vr: a. bescherming,

Nadere informatie

Ids Veiligheidscoördinatie

Ids Veiligheidscoördinatie Ids Veiligheidscördinatie 1 / 5 IDS-1119 - AG Vespa - Viletstraat 39-2060 Antwerpen - Ontwerpanalyse 01 COÖRDINATIEDAGBOEK Datum: 19-7-2005 Aanwezige partijen: COO: Jhan De Kninck Inf vr: BH AR Karlien.Vanmerhaeghe@vespa.antwerpen.

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht Veelgestelde vragen Zn-Privé gemeente Utrecht In dit dcument beantwrden we een aantal veel gestelde vragen. Deze zijn als vlgt gecategriseerd: Zn-Privé actie Utrecht Het plaatsen van znnepanelen p een

Nadere informatie

Presentatie eisen reisweek

Presentatie eisen reisweek Presentatie eisen reisweek Beste reisadviseurs, De aftrap is genmen. We zijn begnnen aan een spannende strijd m te bepalen he nze werkweek er in juni 2013 uit zal zien. Natuurlijk lijkt het een beetje

Nadere informatie

Uw partner in hernieuwbare energie

Uw partner in hernieuwbare energie www.svetechniek.be Znnebiler anaf 1999.00 * Inclusief 6% btw,levering en mntage : *Tarief ttaal te betalen 4333 Premie 2334 via netbeheerder te recupereren. Levering en mntage. Exclusief afbraak ude biler,

Nadere informatie

Grand Prix Technology Save Weight, Gain Speed

Grand Prix Technology Save Weight, Gain Speed Grand Prix Technlgy Save Weight, Gain Speed Vlledig systeem: Het PwerLite systeem is de eerste vlledige staand want plssing. Alle cmpnenten van het staand want kunnen nu gemakkelijk mgezet wrden naar PBO

Nadere informatie

Analytische boekhouding

Analytische boekhouding Analytische Bekhuding Analytische bekhuding 1 Vrbereiding... 2 1.1 Dssier instellingen... 2 1.2 Analytische rekeningen maken... 3 2 Analytisch beken... 4 2.1 Kppeling... 5 2.2 Bekingsvrstellen (mdellen)...

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING

PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING - - DE JUISTE ZONWERING Het binnenkmend znlicht tijdens de zmer beperken en prfiteren van de warmte tijdens de winter PRINCIPES BENADERING Het znlicht dat binnenkmt in een gebuw mag dan wel het verwarmingsverbruik

Nadere informatie

1 november 2005 Nr. 2005-19.670, FZ Nummer 31/2005

1 november 2005 Nr. 2005-19.670, FZ Nummer 31/2005 1 nvember 2005 Nr. 2005-19.670, FZ Nummer 31/2005 Vrdracht van Gedeputeerde Staten aan Prvinciale Staten van Grningen inzake een vrstel m het dak van het St. Jansstraat cmplex van znnepanelen te vrzien

Nadere informatie

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van Testamenten check Streep dr wat niet van tepassing is VRAAG 1 Is uw testament van vóór 2003? De kans is grt dat uw testament niet vldet aan uw wensen, geen gebruik maakt van de mgelijkheden sinds de invering

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten Interne Dienst vr Preventie en Bescherming p het Werk Afdeling Risicbeheer Veiligheidsinstructie vr pslag van gevaarlijke prducten in recipiënten Datum 20 januari 2011 Inleiding Opslag wrdt gedefinieerd

Nadere informatie

Voorbeeldvragen Methodiek NEN 2767

Voorbeeldvragen Methodiek NEN 2767 Nb. Per vraag kunnen er meerdere gede antwrden zijn 1. Welke van de nderstaande bewering is juist? NEN 2767 is een: methdiek vr de bepaling van achterstallig nderhud bjectieve methdiek vr de bepaling van

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

B7 - ZEEWATERWARMTECENTRALE, INDIVIDUELE WARMTEPOMPEN, COLLECTIEF NETWERK, (Z)LTV

B7 - ZEEWATERWARMTECENTRALE, INDIVIDUELE WARMTEPOMPEN, COLLECTIEF NETWERK, (Z)LTV B7 - ZEEWATERWARMTECENTRALE, INDIVIDUELE WARMTEPOMPEN, COLLECTIEF NETWERK, (Z)LTV a. Algemeen i Wat is het? Dit energiecncept gaat uit van warmte dat uit zeewater wrdt pgewekt. Hierbij wrdt de gemiddeld

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o Dienstenwijzer Z zijn wij u graag van dienst Op de dienstverlening van ns kantr is de Wet p het financieel tezicht van tepassing. Eén van de eisen die uit deze wet vlgt is dat wij u tijdig infrmeren ver

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Resultaten Enquête Bedrijven 2008

Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Gedrag & ervaringen van bedrijven p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Rapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie vr de Elektriciteits-

Nadere informatie

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 Resultaten penbare marktcnsultatie Verkp klster Grt Bijstervelt Gemeente Oirscht BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Oirscht is sinds nvember 2009 eigenaar

Nadere informatie

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven Preventie tegen chemische risic s in carrsseriebedrijven Eind 2010 werd k een inspectiecampagne gehuden bij de carrsseriebedrijven. De campagne kaderde in een Eurpese SLIC-campagne Chemische agentia p

Nadere informatie

Sectorvoorstel voor een toekomstbestendig salderingsmodel

Sectorvoorstel voor een toekomstbestendig salderingsmodel Sectrvrstel vr een tekmstbestendig salderingsmdel Inleiding Znnepanelen zijn in pmars in Nederland. De huidige salderingsregeling vr znne-energie in cmbinatie met een sterk dalende kstprijs van znnepanelen

Nadere informatie

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels - - ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING In het kader van een

Nadere informatie

Resultaten Enquête Particulieren 2008

Resultaten Enquête Particulieren 2008 Resultaten Enquête Particulieren 2008 Gedrag & ervaringen van huishudelijke afnemers p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Deelrapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

Plan van aanpak energiezorg in schoolgebouwen. Barbara De Kezel, Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding 16 november 2015

Plan van aanpak energiezorg in schoolgebouwen. Barbara De Kezel, Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding 16 november 2015 Plan van aanpak energiezrg in schlgebuwen Barbara De Kezel, Steunpunt DuB dienst Energiebegeleiding 16 nvember 2015 Stappenplan inveren van energiezrg 4 grte stappen Plan Analyse van de bestaande situatie

Nadere informatie

Project Claes Luc - BPC

Project Claes Luc - BPC X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Claes Luc - BPC EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Nieuwbuwwning Ligging: Steenweg 273, 3570 Alken

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier - prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenfrmulier - Datum: Gegevens Klant Naam :... Adres :......... Tel /GSM:... Fax:... @:... Particulier Prfessineel Berep:... ON nr:... Handelaar Eigenschappen tuin in

Nadere informatie

DE COMBINATIE VAN EEN KOUDE DIESELMOTOR EN DRUK STADSVERKEER IS EEN DRAMA OP VLAK VAN VERBRUIK EN UITSTOOT.

DE COMBINATIE VAN EEN KOUDE DIESELMOTOR EN DRUK STADSVERKEER IS EEN DRAMA OP VLAK VAN VERBRUIK EN UITSTOOT. Maarten Matienk 23 maart 2011 DE COMBINATIE VAN EEN KOUDE DIESELMOTOR EN DRUK STADSVERKEER IS EEN DRAMA OP VLAK VAN VERBRUIK EN UITSTOOT. Nieuw nderzek stelt prbleem van verdieselijking vr Brussel en Antwerpen

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Spaar energie! Zoals het klokje thuis tikt... Energie bij de vleet. Jeroen Defauw. Herken je dit? Je komt thuis van. school met de auto.

Spaar energie! Zoals het klokje thuis tikt... Energie bij de vleet. Jeroen Defauw. Herken je dit? Je komt thuis van. school met de auto. Jeren Defauw Zals het klkje thuis tikt... Herken je dit? Je kmt thuis van schl met de aut. Je papa drukt p een knpje aan de muur. De garageprt gaat pen. Je springt uit de aut en det het licht aan in de

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT - OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT De vrm en de ppervlakte van de peningen bepalen, evenals de binnenhuisinrichting, vr ptimaal lichtcmfrt en gebruik van natuurlijk licht PRINCIPES BENADERING Het

Nadere informatie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie RETS RESpedia Lkale subsidie vr energieprjecten Ec Centre Wales Jake Hllyfield Lkale subsidies vr energiebesparing en duurzame energie Diverse lkale verheden in Wales hebben uiteenlpende maatregelen genmen

Nadere informatie

Procedure om de vraag naar elektriciteit in gebouwen te verminderen

Procedure om de vraag naar elektriciteit in gebouwen te verminderen AD Energie Rev 7 04/12/2014 Prcedure m de vraag naar elektriciteit in gebuwen te verminderen INHOUD CONTEXT... 2 DOELSTELLINGEN... 2 TOEPASSINGSGEBIED... 3 PRAKTISCH... 3 A) MAATREGELEN OM HET ELEKTRICITEITSVERBRUIK

Nadere informatie

Het herroepingsrecht voor buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten. Boek VI van het Wetboek van economisch recht (art. VI.67 en volgende WER)

Het herroepingsrecht voor buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten. Boek VI van het Wetboek van economisch recht (art. VI.67 en volgende WER) Het herrepingsrecht vr buiten verkpruimten geslten vereenkmsten Bek VI van het Wetbek van ecnmisch recht (art. VI.67 en vlgende WER) Binnen welke termijn mag de cnsument zijn herrepingsrecht den gelden?

Nadere informatie

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest Asbestbeleidsplan Beleid en beheer asbest Dcumenttitel. Asbestbeleidsplan Status. Cncept Definitief Versie. 1.1 Datum. 22-03-2014 Organisatie. Wningcrpratie Rentree Opstellers. Wningcrpratie Rentree i.s.m.

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN Gegarandeerd zmercmfrt met een z laag mgelijk energieverbruik De terugkerende hitteglven van de afgelpen jaren heeft ervr gezrgd dat het zmercmfrt een

Nadere informatie

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN Verntreinigende stffen vermijden en zrgen vr vldende luchtverversing m de luchtkwaliteit te garanderen PRINCIPES BENADERING De luchtkwaliteit in gebuwen is vaak slechter

Nadere informatie

OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS

OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS De ptimale glasppervlakte vinden vereenkmstig de riëntaties en het srt lkaal, en de adequate srt beglazing kiezen vr een ptimaal lichtcmfrt en akestisch cmfrt PRINCIPES

Nadere informatie

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KALKOEN BIJ ELKAAR

Nadere informatie

n Keukeninformatie...

n Keukeninformatie... n Keukeninfrmatie... De Rietkraag 2e fase Type Kievit Eigenhuis Keukens is geselecteerd als prjectleverancier vr dit prject. Deze brchure geeft u infrmatie ver de afspraken welke zijn gemaakt met betrekking

Nadere informatie

.::r. rt-.. -...D. '-û. Onderwerp: nb. RAB. ja of nee?

.::r. rt-.. -...D. '-û. Onderwerp: nb. RAB. ja of nee? Nummer 11 Onderwerp: nb. RAB. ja f nee? Omschrijving: TTB is de afkrting vr: Thermische terugslagbeveiliging RAB is een dr Fast beschermde afkrting vr: Rkgasafverbeveiliging Met beide aanduidingen wrdt

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

Is uw verbruik normaal?

Is uw verbruik normaal? Is uw verbruik normaal? Maar dit mag ons niet doen vergeten wat zijn kostprijs en effecten op het milieu zijn. Ook al hebben we geen vat op de prijzen, ons verbruik kunnen we wel zelf beïnvloeden. Deze

Nadere informatie

Documentatie. KERN Timemanagement

Documentatie. KERN Timemanagement Dcumentatie KERN Timemanagement Versie 2.0 28 mei 2010 Inhud KERN en Kerninfrmatie.nl... 3 Inleiding KERN uren... 3 KERN urenregistratie: de input... 5 Aanwezigheid van medewerkers bekijken... 10 Samenvatting...

Nadere informatie

PROJECT : IN DER OSTERBACH

PROJECT : IN DER OSTERBACH Brusselsesteenweg 6-2800 Mechelen tel 0475/478.477 - fax 015/340.310 www.vac-nline.be e-mail: inf@vac-nline.be U kan ns van maandag tem zaterdag bereiken van 8u tt 22u PROJECT : IN DER OSTERBACH ROUTE

Nadere informatie

Strategisch gelegen kantorencomplex met ondergrondse parking in Mechelen.

Strategisch gelegen kantorencomplex met ondergrondse parking in Mechelen. 1 Inf Strategisch gelegen kantrencmplex met ndergrndse parking in Mechelen. Het prject Pure M situeert zich in het stadsgedeelte van het Raghen-Park, dat mmenteel ntwikkeld wrdt. Het bevindt zich net ten

Nadere informatie

Kantines tegen voedselverspilling

Kantines tegen voedselverspilling Kantines tegen vedselverspilling Principe: zwel klanten als kantinepersneel aanspren m vedselverspilling te verminderen Kantines van administraties, ng's, schlen f bedrijven zijn plekken waar grte heveelheden

Nadere informatie

de warmtepomp Het verwarming systeem van de toekomst

de warmtepomp Het verwarming systeem van de toekomst de warmtepmp Het verwarming systeem van de tekmst Del van deze avnd Inzicht geven in: rl warmtepmpen in de duurzame energietransitie he warmtepmpen werken islatie eisen van de wning welke type warmtepmp

Nadere informatie

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN - - ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN Zrgen vr een gede luchtkwaliteit met een z beperkt mgelijke energiekst PRINCIPES BENADERING Om luchtkwaliteit te kunnen garanderen, met er wrden gezrgd vr

Nadere informatie

Transportbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Transportbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Transprtbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwrd Ondernemen 2014 2015 1 MVO Maatschappelijk Verantwrd Ondernemen is de laatste jaren meer een vanzelfsprekendheid dan uitzndering gewrden.

Nadere informatie

Projectplan van de Stichting BIZ Beverkoog periode 2016 2020 V111115

Projectplan van de Stichting BIZ Beverkoog periode 2016 2020 V111115 Prjectplan van de Stichting BIZ Beverkg peride 2016 2020 V111115 Delstelling en ambitie Een ged nderhuden en veilig bedrijventerrein waar iedereen graag werkt f zaken det is vr alle partijen p de Beverkg

Nadere informatie

U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen.

U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen. Vragenfrmulier Klant Beeld U heeft ns verzcht, m gezamenlijk, een gedegen vrstel ten aanzien van uw hyptheek uit te brengen. Onze bedrijfsfilsfie is, m samen met nze relaties, een inventarisatie te maken

Nadere informatie

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Gouda van 29 november 2011;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Gouda van 29 november 2011; I 00007777 besluit van de gemeenteraad vrstelnummer 723668 nderwerp Teslagenverrdening Wet werk en bijstand Guda 2012 de raad van de gemeente guda 29 nvember 2011 Gezien het vrstel van burgemeester en

Nadere informatie

Gemeente Ede. Memo. Bijlage 2 (behoort bij 663983)

Gemeente Ede. Memo. Bijlage 2 (behoort bij 663983) Gemeente Ede Bijlage 2 (behrt bij 663983) Mem Aan : De gemeenteraad van Ede Van : Cllege van burgemeester en wethuders Datum : 12 april 2011 Registratienummer : 663981 Onderwerp : Discussienta vr uitwerking

Nadere informatie

Ontwikkelingsplan 2010-2020 van het transmissienet voor elektriciteit ELIA

Ontwikkelingsplan 2010-2020 van het transmissienet voor elektriciteit ELIA Ontwikkelingsplan 2010-2020 van het transmissienet vr elektriciteit ELIA Verklaring van de Algemene Directie Energie met het g p de gedkeuring van het plan dr de federale Minister van Energie Deze verklaring

Nadere informatie

hoogspanningsnet 14 september 2014 1 van 11

hoogspanningsnet 14 september 2014 1 van 11 Zuidelijk Zuid tracé 3 8 0 k i İ 0 V l t hgspanningsnet 4 september 204 van Betreft : Hgspanningstracé midden zeker NEE alternatief: Zuidelijk Zuid tracé en bestaand tracé Geertruidenberg - Eindhven Vr

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

HANDLEIDING: AANVRAAG VOOR EEN SUBSIDIE IN HET ZUIDEN INVULFORMULIER

HANDLEIDING: AANVRAAG VOOR EEN SUBSIDIE IN HET ZUIDEN INVULFORMULIER 1 JUNI 2015 HANDLEIDING: AANVRAAG VOOR EEN SUBSIDIE IN HET ZUIDEN INVULFORMULIER SEYS VEERLE PROVINCIEBESTUUR WEST-VLAANDEREN Hug Verriesstraat 22 8800 ROESELARE Vrwrd Sinds 1971 ndersteunt de prvincie

Nadere informatie

Huisregelement opvang Kiddyzz

Huisregelement opvang Kiddyzz Huisregelement pvang Kiddyzz Deze huisregels gelden in cmbinatie met de vereenkmst van pdracht tussen uders/verzrgers en gastuder, welke dr beide partijen ndertekend zijn. Alle vraaguders dienen van deze

Nadere informatie

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden?

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden? Omgevingsscan Achtergrnd prject De gemeente Drdrecht heeft het plan pgevat de prblematiek rndm (merendeels verslaafde) dak- en thuislze mensen in haar stad aan te pakken. In dit kader heeft de gemeente

Nadere informatie

ADAPTIL HALSBAND. ADAPTIL HALSBAND (niet geneesmiddel) Ceva Santé Animale. Samenstelling

ADAPTIL HALSBAND. ADAPTIL HALSBAND (niet geneesmiddel) Ceva Santé Animale. Samenstelling ADAPTIL HALSBAND ADAPTIL HALSBAND (niet geneesmiddel) Ceva Santé Animale 17 Samenstelling Analg van geruststellend fermn van de hnd:...5% Excipients q.s.p. 1 halsband:...100% Farmaceutische vrm Halsband

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

BLADERDEEG/KORSTDEEG

BLADERDEEG/KORSTDEEG BLADERDEEG/KORSTDEEG Brn: www.passie.hreca.nl - 2009 DE GRONDSTOFFEN Om de werking en de mgelijke afwijkingen van bladerdeeg te kunnen begrijpen, is het ndzakelijk iets te weten ver de rl die de verschillende

Nadere informatie

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord.

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord. Tips Digiduif 1. U lgt in p digiduif met uw e-mail adres en wachtwrd. 2. U kiest de knp instellingen. Op de vlgende pagina s kunt u allerlei zaken invullen en aanpassen die bij uw accunt hren. Tevens zit

Nadere informatie

Onderstaande tabel bevat aanvullend op de vier functies van de bodem ook voor bodemkwaliteit en grondverzet ambities. Ambitie Basis Comfort Excellent

Onderstaande tabel bevat aanvullend op de vier functies van de bodem ook voor bodemkwaliteit en grondverzet ambities. Ambitie Basis Comfort Excellent 5.2. Thema s 5.2.1 Het bdem- en grndwatersysteem Wat en waarm Duurzaam mgaan met de bdem is het zdanig beheren van de bdem dat natuurlijke / intrinsieke kwaliteiten van de bdem wrden beschermd vr mens

Nadere informatie

Uw woning. Standaard energiegebruik voor uw woning. Energielabel woning. 266.318 MJ (megajoules)

Uw woning. Standaard energiegebruik voor uw woning. Energielabel woning. 266.318 MJ (megajoules) Energielabel wning Afgegeven cnfrm de Regeling energieprestatie gebuwen. Veel besparingsmgelijkheden (zie in bijlage) Uw wning Weinig besparingsmgelilkheden Labelklasse maakt vergelijking met wning(en)

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

WERKINSTRUCTIE Werken op hoogte

WERKINSTRUCTIE Werken op hoogte Werken p hgte Algemeen Werken p hgte = valgevaar Buwput Dakwerken Open kelder Gebruik van hgtewerker, Open verdiepingen stelling f ladder Openingen in vleren Bij werken p hgte wrden extra veiligheidsmaatregelen

Nadere informatie

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KERKUIL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KERKUIL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

n Keukeninformatie...

n Keukeninformatie... n Keukeninfrmatie... Eigenhuis Keukens is geselecteerd als prjectleverancier vr dit prject. Deze brchure geeft u infrmatie ver de afspraken welke zijn gemaakt met betrekking tt de keuken. Het aankpen van

Nadere informatie

Beheerplan voor bouwhistorische objecten

Beheerplan voor bouwhistorische objecten Beheerplan vr buwhistrische bjecten 2.7.1 Inleiding Met een beschermd stadsgezicht, ngeveer 1500 mnumenten en een uniek laatmiddeleeuws bdemarchief heeft Drdrecht een mvangrijke bven- en ndergrndse cultuurhistrische

Nadere informatie

Dieter Telemans. Laat meer na. door Protos op te nemen in uw testament

Dieter Telemans. Laat meer na. door Protos op te nemen in uw testament Dieter Telemans Laat meer na dr Prts p te nemen in uw testament Vrwrd Geachte mevruw, geachte heer, Vr ns is drinkwater iets heel nrmaal, net als een prper tilet. Over drinkwater en sanitaire vrzieningen

Nadere informatie

Persoonlijke offerte voor Dhr. V. Oorbeeld

Persoonlijke offerte voor Dhr. V. Oorbeeld Persnlijke fferte vr Dhr. V. Orbeeld Znnestraat 12 1234AB, Znnestad 15 april 2015, s-hertgenbsch Geachte heer Orbeeld, Hartelijk dank dat we u een aanbd p maat mgen den vr Zelfstrm Huur Deze fferte p maat

Nadere informatie