Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma"

Transcriptie

1 Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma Inleiding Sinds begin jaren 90 worden we in Nederland geconfronteerd met Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV), gedefinieerd als een ingreep aan de uitwendige geslachtsorganen, waar geen medische noodzaak voor is. Zowel nationaal als internationaal bestaat er overeenstemming over zero tolerantie tegen VGV. Alle vormen van meisjesbesnijdenis worden beschouwd als een schending van mensenrechten, vrouwen- en kinderrechten. Pharos zet zich als kennis en adviescentrum sinds 1993 in voor de strijd tegen VGV. In 2005 is er vanuit de overheid landelijk beleid ontwikkeld. Het uiteindelijke doel van de landelijke aanpak VGV in Nederland is het voorkomen van alle vormen van VGV bij in Nederland woonachtige meisjes en het leveren van een goede medische en psychosociale zorg aan vrouwen die besneden zijn. VGV bij minderjarigen wordt in Nederland gezien als een bijzondere vorm van kindermishandeling. De regie op de ontwikkeling en de uitvoering van het beleid ter bestrijding van VGV is in handen van het ministerie van VWS. Meerdere organisaties (w.o. Pharos, GGD Nederland, FSAN, VON, KNOV) leveren daaraan een bijdrage. De rol van Pharos is die van kennis en adviescentrum. Onze rol is daarmee om de kennis die er is (vanuit wetenschap, praktijk en ervaringskennis) te bundelen, en vandaaruit anderen, waaronder ministeries, beleidsmakers, professionals en risicogroepen te informeren en adviseren. Pharos heeft een faciliterende rol. Pharos is kennismakelaar, ontwikkelt kennis verder, maakt deze toepasbaar en draagt deze over. Daarin werkt Pharos structureel samen met onder meer beleidsmakers, beroepsverenigingen, professionals, onderzoekscentra en migrantenorganisaties. In de periode is er, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een pilot Preventie VGV uitgevoerd in zes grote steden. Binnen deze pilot was een intensieve samenwerking tussen GGD-en in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven en Tilburg, Pharos en FSAN. Activiteiten zijn sinds de pilot erg in ontwikkeling, vanwege de lessen die we er geleerd hebben, en vanwege nieuwe (internationale) ontwikkelingen. De regie van de landelijke uitrol van de preventieve aanpak JGZ (borging en inbedding, inclusief GVO in de asielzoekerscentra) ligt in bij GGD Nederland, die van de zelforganisaties en sleutelpersonen bij FSAN en VON (inclusief groepsvoorlichting in de asielzoekerscentra). Het Ministerie van VWS wil een actiever beleid m.b.t. internationale ontwikkelingen, het door ontwikkelen van medische en psychosociale zorg aan besneden vrouwen en heeft behoefte aan prevalentiecijfers in Nederland. Ook het Ministerie van Veiligheid & Justitie raakt meer betrokken vanwege de behoefte aan Jaarplan & Begroting

2 het vergroten van het aantal meldingen en de moeilijkheden bij het verkrijgen van bewijslast (ook bij asiel). Meerjarendoelen en resultaten programma VGV 1) Genereren van inzicht in de feiten en cijfers m.b.t. VGV in Nederland. Het gaat hierbij om het risico om besneden te worden, aantallen vrouwen die besneden zijn, hoe vaak er in Nederland besneden wordt, en wat de houding is van mensen afkomstig uit de risicolanden en in Nederland wonen t.a.v. VGV. Eind 2013 is er een rapport met inzicht in feiten en cijfers VGV in Nederland. Deze zijn nodig om de voortgang en effecten van beleid te kunnen meten. Dit rapport kan dienen als baseline studie op basis waarvan vervolgbeleid en financiën efficiënt en effectief ingezet kunnen worden in de aanpak van VGV in Nederland. 2) Versterken van de Nee tegen VGV beweging in Nederland. Om uitbanning van VGV te versnellen willen we weten of we, en zo ja hoe, elementen uit succesvolle aanpakken in het buitenland kunnen vertalen naar een Nederlandse context. In Afrika zijn meerdere (succesvolle) projecten rondom VGV. Vanuit verschillende invalshoeken kijken we naar aanpakken die kunnen aansluiten bij en aanvullend kunnen zijn op het reeds uitgezette beleid ten aanzien van VGV in Nederland. De invalshoeken zijn onder meer het bieden van een alternatief in plaats van besnijdenis (Kenya) en gedragsverandering (Egypte). Eind 2013 is er een eindrapport met aanbevelingen over of, en zo ja hoe, elementen in de succesvolle aanpakken in de uitbanning van VGV in Afrika vertaald kunnen worden naar de Nederlandse Nee tegen VGV beweging. De Nee tegen VGV beweging kan zich dan mede baseren op aanpakken in Afrika. 3) Beter en structureel afstemmen van zorgvraag en aanbod op het terrein van medische, psychische, sociale en relationele gevolgen van VGV. Binnen het Nederlandse VGV-beleid van de overheid lag de focus vooral op preventie en wetshandhaving. Nu is er meer aandacht voor de verbetering van de zorg voor besneden vrouwen en meisjes in Nederland. In de gezondheidszorg worden professionals in de zorg echter in toenemende mate geconfronteerd met de gevolgen van VGV, ook op de langere termijn. Naast een tekort aan kennis over VGV en aan medisch inhoudelijke kennis, gaat het ook om problemen in de communicatie en cultuurverschillen. Ook de vrouwen zelf blijken diverse problemen te ervaren in de medische zorg en in de contacten met zorgverleners. Zij weten vaak niet welke vragen zij aan verschillende medische disciplines kunnen stellen. Gebleken is ook dat vrouwen die klachten hebben, hun klachten niet persé relateren aan besnijdenis. In samenwerking met betrokken partijen onderzoekt Pharos zowel de vraag- als de aanbodkant, en probeert deze op structurele wijze dichter bij elkaar te brengen. Eind 2013 is er een passender en structureler zorgaanbod waarbinnen vraag en aanbod beter op elkaar zijn afgestemd. Het kennisniveau over medische en psychosociale klachten onder risicogroepen en huidige en toekomstige professionals is verhoogd, handvatten voor risicogroepen en professionals zijn ontwikkeld. 4) Fungeren als centrale kennisplek /landelijk focal point VGV (wat betreft informatie over de hele keten: preventie, signaleren, melden, opvolgen, zorg) voor iedereen. 94 Jaarplan & Begroting 2012

3 Kennis over VGV is toegankelijk voor het brede publiek, doelgroepen, professionals en beleidsmakers. Ministeries, beleidsmakers en professionals zijn geadviseerd en ondersteund op het gebied van de aanpak van VGV. 5) Trainingen over VGV aan professionals, (sleutelpersonen uit de) risicogroepen en jongeren met betrekking tot de preventie en bestrijding van VGV. Op geleide van de vraag heeft Pharos in samenwerking met zelforganisaties/mensen uit risicogroepen en veldpartijen professionals getraind en zo het kennisniveau over VGV en cultuursensitiviteit verhoogd. Middels de volgende projecten in 2012 wordt aan de realisatie van deze doelen gewerkt. Activiteiten Meerjarenprogramma Vrouwelijke Genitale Verminking VGV in Nederland: a situation analysis Degelijk onderbouwd en compleet onderzoek over de kwantitatieve omvang van VGV in Nederland ontbreekt. Cijfers zijn nodig om te kunnen bepalen wat de effecten zijn van het reeds gevoerde beleid. Informatie over de houding (eventueel een veranderende houding) ten aanzien van VGV is nodig om te bepalen wat de veranderingen in de toekomst kunnen zijn. Het beschikken over deze informatie geeft tevens meer houvast bij het bepalen van waar we onze krachten en beleid op in moeten zetten, nu en in de toekomst: op het terrein van preventie, melding, opsporing en vervolging en/of zorg. De vraag naar deze cijfers wordt door de politiek, wetenschap, migrantenorganisaties, zorg/hulpverlening en de media gesteld. In 2011 is Pharos gestart met een onderzoek naar de situatie rondom VGV in Nederland: of en hoeveel meisjes er in Nederland worden besneden, wat het risico is, hoe veel vrouwen er in Nederland wonen die besneden zijn, en hoe de vrouwen denken over VGV. In september 2011 zijn een aantal Europese experts in Den Haag bijeengekomen om elkaar en Pharos input te geven op het gebruik van indicatoren en onderzoeksaanpak in een migratiecontext. Overeenstemming hierover binnen Europa vergemakkelijkt de vergelijking van data tussen Europese landen, indien ook andere landen dit op een vergelijkbare manier op zullen pakken. Op basis van de uitkomsten van deze bijeenkomst wordt de onderzoeksaanpak zoals we die voor ogen hebben in Nederland, aangepast of verfijnd, en zal in 2012 het veldwerk voor de datacollectie beginnen. Genereren van inzicht in de feiten en cijfers m.b.t. VGV in Nederland. Het gaat hierbij om het risico om besneden te worden, aantallen vrouwen die besneden zijn, hoe vaak er in Nederland besneden wordt en wat de houding is van mensen afkomstig uit de risicolanden en in Nederland wonen t.a.v. VGV. Verfijnen van de onderzoeksopzet en vragenlijsten van de survey, n.a.v. de resultaten van de expertgroep bijeenkomst in sept Verzamelen van data. Jaarplan & Begroting

4 Coördineren van survey team en veldwerk. Selecteren van interviewers. Data analyse (in samenwerking met onderzoeksinstituut). Schrijven van het rapport (i.s.m. onderzoeksinstituut). Resultaat 2012 Inzicht in feiten en cijfers VGV in Nederland. Dit inzicht in feiten en cijfers kan dienen als baseline studie op basis waarvan bepaald kan worden hoe vervolgbeleid en financiën efficiënt en effectief ingezet kunnen worden in de bestrijding en preventie van VGV in Nederland. Samenwerking wordt gezocht met het Erasmus Medisch Centrum en migranten(koepel)organisaties. De activiteiten expertmeeting en gedeeltelijk de survey worden uitgevoerd met VWS-financiering. De overige activiteiten kunnen alleen worden uitgevoerd met aanvullende financiering. 2. Nee tegen VGV: succesvolle aanpakken VGV is niet alleen binnen de eigen landsgrenzen op te lossen. De diaspora heeft intensieve contacten met familie in landen van herkomst. Ontwikkelingen in deze landen zelf spelen dan ook een belangrijke rol als het gaat om houding en gedrag van mensen uit de risicogroepen ten aanzien van VGV. Daarnaast kunnen we in Nederland leren van aanpakken die in Afrika zijn ontwikkeld als het gaat om de strijd tegen VGV. Twee specifieke aanpakken hebben daarbij onze aandacht. Als eerste de aanpak waarbij een alternatief wordt aangeboden voor VGV. Dit is een aanpak die is toegepast in o.a. Kenya waarbij in overleg met vrouwelijke leiders van families die besloten hebben te stoppen met VGV, een alternatieve rituele activiteit is ontwikkeld. Deze activiteit behoudt het beste uit het culturele gebruik, maar verwerpt het gedeelte van de besnijdenis. Gesprekken met mensen uit de risicogemeenschappen in Nederland hebben duidelijk gemaakt dat ook hier behoefte is aan een alternatief. De traditie van besnijdenis is diepgeworteld en markeert ook de overgang van meisje naar vrouw zijn. Men voelt zich onzeker, omdat hun dochters in een andere cultuur opgroeien en men daarnaast niet weet wat het betekent om nietbesneden te zijn. Ouders hebben behoefte aan een alternatief voor VGV, bijvoorbeeld in de vorm van opvoedondersteuning. Dit kan helpen in de keuze om niet te besnijden. Ten tweede de aanpak volgens het concept van Behaviour Change Communication (BCC): uitgaan van een interactief proces met gemeenschappen in plaats van een eenzijdig communicatieproces, waarbij gemaakte boodschappen worden verspreid via verschillende communicatiekanalen. Het idee hierachter is dat werkelijke gedragsverandering uit de risicogemeenschappen zelf moet komen. De aanpak wordt veelal als voorbeeld genoemd als succesvolle aanpak in meerdere Afrikaanse landen. Aanname is dat de bestudering van de aanpak en het onderzoeken van de mogelijkheid om een vertaalslag te maken naar de Nederlandse situatie, leidt tot nuttige aanbevelingen voor het Nederlandse beleid. Het Nederlandse beleid is gericht op het uitbannen van besnijdenis, waarbij we uitgaan van het feit dat er 96 Jaarplan & Begroting 2012

5 gedragsverandering nodig is. De vertaalslag naar de Nederlandse situatie zal door Pharos worden gemaakt op basis van onderzoek van het Van Vollenhoven Instituut in Leiden naar de succesfactoren van het project FGM Free Villages in Egypt. Twee van Pharos samenwerkingspartners, FSAN en VON zijn in 2010 gestart met de Nee tegen VGV beweging in Nederland. Werkelijke gedragsverandering komt vanuit de risicogemeenschappen zelf. Deze beweging kan zich dan mede baseren op inzichten die we opdoen uit de aanpakken in Afrika. Versterken van de Nee tegen VGV beweging in Nederland. De Nee tegen VGV beweging kan zich dan mede baseren op aanpakken in Afrika. Ontwikkelen interventie gericht op aanbieden alternatief voor besnijdenis (in vorm van opvoedondersteuning). Acquisitie. Mits aanvullende financiering wordt gevonden: Onderzoek naar mogelijkheden vertaalslag aanpak gericht op gedragsverandering via gemeenschappen naar Nederlandse situatie. Resultaten 2012 Ontwikkelde interventie; gerichte opvoedingsondersteuning bij overgang van meisje naar vrouw als alternatief voor het ritueel van besnijdenis. Aanbeveling over aanpak gericht op gedragsverandering via gemeenschappen naar Nederlandse situatie (op voorwaarde dat cofinanciering wordt gevonden). Samenwerking wordt gezocht met het Van Vollenhoven Instituut (Universiteit van Leiden) en KIT. Dit project wordt uitgevoerd met VWS-financiering. Het onderdeel aanpak gericht op gemeenschappen om te komen tot gedragsverandering kan alleen worden uitgevoerd met aanvullende financiering. 3. Medische en psychosociale zorg In de gezondheidszorg worden professionals in de zorg in toenemende mate geconfronteerd met de gevolgen van VGV, ook op de langere termijn. Daarbij gaat het niet alleen over een tekort aan kennis over VGV en aan medisch inhoudelijke kennis, maar ook over problemen in de communicatie en cultuurverschillen. Ook de vrouwen zelf blijken diverse problemen te ervaren in de medische zorg en in de contacten met zorgverleners. Zij weten vaak niet welke vragen zij aan verschillende medische disciplines kunnen stellen. Gebleken is ook dat vrouwen die klachten hebben, hun klachten niet persé relateren aan besnijdenis. Vanwege deze toenemende vraag van zorgprofessionals en hulpverleners, is Pharos in 2010 begonnen met het opzetten van een geïntegreerde aanpak voor medische en psychosociale zorg. Het doel is dat er goede zorg wordt geboden, ingebed in het reguliere zorgsysteem, Jaarplan & Begroting

6 voor vrouwen die besneden zijn. Goede zorg is afgestemd op de vraag en van kwalitatief voldoende niveau. De gesignaleerde knelpunten en wensen zijn te categoriseren in het verwerven van kennis over VGV, m.n. de medische, psychosociale en seksuologische gevolgen hiervan, relatie tussen klachten en een besnijdenis, medisch technische kennis, communicatie vaardigheden en inzicht in duidelijke verwijspaden. Activiteiten in dit project richten zich op: Vrouwen die een besnijdenis hebben ondergaan. Bij deze groep ligt de nadruk op het (h)erkennen van klachten en daarvoor hulp kunnen zoeken. Het gaat hierbij om kennis over de klachten, kennis over wetgeving ( besneden zijn is iets anders dan besneden worden. Besneden zijn is niet strafbaar, en je kunt dus wel naar een huisarts), empowerment (welke vragen kun je stellen), inzicht in het zorgaanbod en over het zorgsysteem. Versterken eigen regie en zelfmanagement (welke vragen kun je stellen). Huidige professionals in de hulp/zorgverlening. Zij moeten zich bewust zijn van de rol die zij in de zorgverlening t.a.v. VGV spelen en de kennis en vaardigheden ontwikkelen om adequate hulp te kunnen bieden. Hierbij hoort ook een goed inzicht in de verwijspaden die er zijn. Toekomstige professionals in de hulp/zorgverlening. Beter en structureel afstemmen van zorgvraag en aanbod op het terrein van medische, psychische, sociale en relationele gevolgen van VGV. Goede zorg is van kwalitatief voldoende niveau. Monitoren gebruik medisch model protocol. In 2010 is dit modelprotocol (medische handelen bij VGV) online gepubliceerd op o.a. de website van de NVOG. Steekproefsgewijs zal bij de beroepsverenigingen gecheckt worden of en hoe dit modelprotocol gebruikt wordt en wat de ervaringen zijn. Eind 2011 is het idee gelanceerd om laagdrempelige Sense spreekuren uit te breiden met een spreekuur voor vrouwen met VGV. Eind 2011 zijn er gesprekken gevoerd met VWS, GGD NL en Sense. Pharos zal deze spreekuren (als deze inderdaad van de grond komen) gedurende 2012 monitoren: voldoen deze in de behoefte? Ook in andere ziekenhuizen (o.a. Rotterdam, Haga) zijn geluiden voor het opzetten van expertteams of spreekuren. Pharos zal deze en mogelijk andere initiatieven op gebied van laagdrempelige spreekuren of expertteams in ziekenhuizen inventariseren en afstemmen met laagdrempelige spreekuren bij Sense. Continuering longitudinaal onderzoek Effect van reconstructieve operaties. In 2010/2011 zijn een aantal vrouwen geopereerd. Omdat er nog weinig bekend is over de effecten van deze operaties, is Pharos, i.s.m. OLVG en de NVOG een longitudinaal onderzoek gestart. Ontwikkelen en verspreiden (website, sociale media) informatie en handvatten over hoe het Nederlandse zorgsysteem in elkaar zit. Ontwikkelen en verspreiden (website, sociale media) informatie en handvatten over besnijdenis en het Nederlandse zorgsysteem. 98 Jaarplan & Begroting 2012

7 Inventarisatie van aandacht voor VGV in medische beroepsopleidingen en eventueel het ontwikkelen lesmodule(s) i.s.m. opleidingen. Contacten leggen en informatie over medische en psychosociale zorg uitwisselen met organisaties in het buitenland, zoals naar voren gekomen in een internet search begin Deze internet search heeft een overzicht opgeleverd van strategieën in de zorg voor vrouwen die besneden zijn in een aantal westerse landen (Australië en Nieuw Zeeland, België, Denemarken, Ierland, Italië, Noorwegen, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Zweden). Onderzoeken of en hoe sociale media, e-health in te zetten is (alleen als er extra financiering gevonden wordt). Resultaten 2012 Kennisniveau over medische en psychosociale klachten onder risicogroepen en huidige en toekomstige professionals is verhoogd. Handvatten voor zowel risicogroepen als professionals zijn ontwikkeld, zodat en vraag en aanbod structureel dichter bij elkaar komen. Geleverde zorg is van kwalitatief voldoende niveau. Medische beroepsgroepen, universiteiten, hogescholen, migrantenorganisaties Dit project wordt uitgevoerd met VWS-financiering. 4. Landelijk Focal Point VGV en actuele zaken en beleidsadvisering Pharos is in 2005 aangewezen als landelijk kenniscentrum VGV en fungeert sindsdien als centrale kennisplek over VGV. Ze inventariseert en verspreidt kennis en expertise die in Nederland en in het buitenland aanwezig is, doet zelf onderzoek naar feiten en cijfers over VGV in Nederland en organiseert of neemt deel aan studiedagen en expertbijeenkomsten. Het Informatie en Adviespunt verzamelt signalen, knelpunten en ontwikkelingen, bundelt deze en draagt deze over t.b.v. de verdere programmaontwikkeling. Pharos blijft nauw betrokken bij wat er gebeurt in Nederland, door deelname aan advies- en expert groepen (o.a. vanuit Ministeries van VWS, Buitenlandse Zaken, Justitie, IND, Openbaar ministerie, GGD Nederland, medische beroepsverenigingen en migrantenorganisaties) en andere bijeenkomsten waar informatie over VGV gewenst is. Fungeren als centrale kennisplek /landelijk focal point VGV als het gaat om: Informatie voor iedereen over de hele keten: preventie, signaleren, melden, opvolgen, zorg. Adviseursfunctie voor ministeries, andere beleidsmakers en professionals op het gebied van de aanpak van VGV. Ondersteuning aan ministeries, andere beleidsmakers en professionals op het gebied van de aanpak van VGV middels actuele kennis en informatie uit binnen- en buitenland. Actueel houden van Focal Point materiaal en website Jaarplan & Begroting

8 Actueel houden van de landelijke sociale kaart VGV. 4 keer per jaar schrijven en verspreiden van een digitale nieuwsbrief met actuele informatie over VGV. Informatie en Adviespunt voor professionals en andere bij de bestrijding en preventie van VGV betrokkenen. Interviews met pers. Mede organiseren van Zero Tolerance Day (6 februari 2012). Organiseren van een bijeenkomst voor AMK aandachtsfunctionarissen. De focus ligt m.n. op casuistiekbespreking Organiseren van een bijeenkomst voor adviescommissie Handelingsprotocol. Mee adviseren in verschillende expertgroepen: Justitie (bewijslast), IND (VGV en asiel). Geven van workshops, lezingen voor beleidsmakers en professionals op gebied van aanpak VGV. Geven van gastlessen of colleges. Begeleiden stagiaires. Resultaten 2012 Centrale informatie voorziening voor het brede publiek en risicogroepen. Advies op maat voor ministeries en andere beleidsmakers op het gebied van de aanpak van VGV en ondersteuning met actuele kennis en informatie uit binnen- en buitenland. Platform 6/2: ECPAT Nederland, FSAN, GGD Nederland, SVOR, VON Dit project wordt uitgevoerd met VWS-financiering. 5. Trainingen Op geleide van vraag geeft Pharos bestaande trainingen, waarvan een aantal geaccrediteerd, aan professionals en personen uit risicogroepen. Daarnaast ontwikkelt Pharos trainingen op maat. Overdracht van kennis over VGV bij professionals, (sleutelpersonen uit de) risicogroepen en jongeren met betrekking tot de preventie en bestrijding van VGV. Resultaat 2012 Op geleide van de vraag heeft Pharos in samenwerking met zelforganisaties/mensen uit risicogroepen en veldpartijen trainingen gegeven aan professionals en (sleutelpersonen uit de) risicogroepen en jongeren en zo het kennisniveau over VGV en communicatievaardigheden verhoogd. Geven van trainingen over VGV. Afhankelijk van de vraag. 100 Jaarplan & Begroting 2012

9 Een deel van de trainingen wordt gegeven aan hiervoor betalende partijen. 6. No Game No Game is in 2006 gestart onder de vlag van Pharos. No Game bestaat uit een groep jongeren in Nederland in de leeftijd tussen 20 en 35 jaar met verschillende culturele achtergronden. Zij zetten zich actief in om bewustwording over vrouwelijke genitale verminking bij andere jongeren te creëren om zodoende bij te dragen aan het uitbannen van deze besnijdenis. Het bieden van een platform waar autochtone en allochtone jongeren in Nederland kennis, advies en handelingsperspectieven kunnen vinden en verspreiden over: Het bespreekbaar maken van meisjesbesnijdenis bij jongeren. Preventie van meisjesbesnijdenis. Medische en psychosociale zorg voor meiden die besneden zijn. Uitwisselen van informatie met jongeren uit andere (Europese) landen waar veel mensen uit de risicogroepen wonen en jongeren uit (Afrikaanse) landen waar besnijdenis inheems is Voor No Game wordt een projectvoorstel geschreven waarmee elders financiering wordt gezocht. Totaal aantal uren meerjarenprogramma Vrouwelijke Genitale Verminking: 4518 uren. Jaarplan & Begroting

8 Vrouwelijke Genitale Verminking

8 Vrouwelijke Genitale Verminking 8 Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma 2015 2018 Inleiding In Nederland zijn we vanaf de jaren negentig geconfronteerd met besneden meisjes en vrouwen door migratie van vrouwen uit landen

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking (vgv) en de Nederlandse ketenaanpak

Vrouwelijke genitale verminking (vgv) en de Nederlandse ketenaanpak Vrouwelijke genitale verminking is een vorm van kindermishandeling en een schending van mensenrechten en in Nederland bij wet verboden. Pharos heeft in 2013 in samenwerking met Erasmus MC onderzoek gedaan

Nadere informatie

De aanpak van Vrouwelijke Genitale Verminking

De aanpak van Vrouwelijke Genitale Verminking De aanpak van Vrouwelijke Genitale Verminking Wat helpt? Marja Exterkate Landelijk Congres Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 9 mei 2011 Verschillende invalshoeken Bij ketenbenadering worden vanuit

Nadere informatie

Verslag Discussiebijeenkomst

Verslag Discussiebijeenkomst Verslag Discussiebijeenkomst Preventie vrouwelijke genitale verminking in relatie tot de fatwa die daarover uitgesproken is 10 December 2007 Een initiatief van Pharos, georganiseerd in samenwerking met

Nadere informatie

Seksuele en reproductieve gezondheidsrisico s bij Eritrese vrouwen

Seksuele en reproductieve gezondheidsrisico s bij Eritrese vrouwen Seksuele en reproductieve gezondheidsrisico s bij Eritrese vrouwen Bernice Samson Kees van Veldhuizen Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders dinsdag 27 juni 2017 introductie Voorstellen van sprekers

Nadere informatie

AGENTS OF CHANGE. voor jongeren door jongeren. voorlichting in asielzoekerscentra

AGENTS OF CHANGE. voor jongeren door jongeren. voorlichting in asielzoekerscentra AGENTS OF CHANGE voor jongeren door jongeren voorlichting in asielzoekerscentra AGENTS OF CHANGE voor jongeren door jongeren voorlichting in asielzoekerscentra projectverslag sep 2012 - apr 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Kinderrechten en Empowerment voor de Jeugd

Kinderrechten en Empowerment voor de Jeugd Kinderrechten en Empowerment voor de Jeugd verslag 2012/2013 Kinderrechten en Empowerment voor de Jeugd projectverslag okt 2012 - sep 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Het project Aanleiding Doel Doelgroep

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van het raadslid Ingrid Gyömörei

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van het raadslid Ingrid Gyömörei Gemeente Den Haag BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van het raadslid Ingrid Gyömörei sv 2005.244 RIS 130511_20-sep-2005 Regnr. BOW/2005.1118 Den Haag, 20 september 2005 Inzake: meisjesbesnijdenis De gemeenteraad

Nadere informatie

Presentatie FGM Congres huiselijke geweld en kindermishandeling. Ede Shamsa H. Said

Presentatie FGM Congres huiselijke geweld en kindermishandeling. Ede Shamsa H. Said Presentatie FGM Congres huiselijke geweld en kindermishandeling 11-11 11-2009 Ede Shamsa H. Said FGM FGM/Meisjesbesnijdenis Meisjesbesnijdenis is een verminking van de vrouwelijke genitaliën n in verschillende

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing De informatie en aanbevelingen in dit thema zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op formeel gedocumenteerde standpunten en protocollen vanuit

Nadere informatie

> Retouradres Postbus EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag -2698347 Onderwerp Bijlage(n) Uw brief voortgangsrapportage vrouwelijke

Nadere informatie

Beschrijving Interventies en Instrumenten. Vrouwelijke Genitale Verminking periode 2006-2009

Beschrijving Interventies en Instrumenten. Vrouwelijke Genitale Verminking periode 2006-2009 Beschrijving Interventies en Instrumenten Vrouwelijke Genitale Verminking periode 2006-2009 29 April 2011 Colofon April 2011, Pharos Kennis- en adviescentrum migranten, vluchtelingen en gezondheid. Niets

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende een meer doeltreffende preventie van vrouwelijke genitale verminking in Vlaanderen

Voorstel van resolutie. betreffende een meer doeltreffende preventie van vrouwelijke genitale verminking in Vlaanderen stuk ingediend op 1680 (2011-2012) Nr. 1 19 juni 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de dames Marijke Dillen, Gerda Van Steenberge en Linda Vissers en de heren Frank Creyelman, Filip Dewinter,

Nadere informatie

Aantal deelnemers. Pedagoog. Jeugdverpleegkundige.

Aantal deelnemers. Pedagoog. Jeugdverpleegkundige. Een online cursus waarin per les informatie wordt gegeven over een specifiek onderwerp. Bijvoorbeeld over: borst- en flesvoeding; ouderschap; verzorging van je kind; balans tussen kind en relatie. De lessen

Nadere informatie

Sociale wijkteams. en de lokale aanpak gezondheidsachterstanden. Training voor wijkteamleden

Sociale wijkteams. en de lokale aanpak gezondheidsachterstanden. Training voor wijkteamleden Sociale wijkteams en de lokale aanpak gezondheidsachterstanden Training voor wijkteamleden de training Na deze training hebben de deelnemers kennis en praktische handvatten voor de lokale aanpak van gezondheidsachterstanden.

Nadere informatie

Spreekuur Nazorg Besneden Vrouwen

Spreekuur Nazorg Besneden Vrouwen Spreekuur Nazorg Besneden Vrouwen GGD Den Haag Afdeling gezondheidsbevordering Jeannette Jansen Inleiding Sinds 2006 doet Den Haag mee aan de door het ministerie van VWS gefinancierde landelijke pilot

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

NFI Academy. Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut

NFI Academy. Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut NFI Academy Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut NFI Academy Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut Met ruim 500 professionals en expertise in meer

Nadere informatie

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense Werkinstructie benaderen intermediairs Sense BIJLAGE 7 Voorbeeld van de opzet van de presentatie in PowerPoint BIJLAGE 7 VOORBEELD VAN DE OPZET VAN DE PRESENTATIE IN POWERPOINT] 1 WERKINSTRUCTIE BENADEREN

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1774 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Uitslag (CDA) over "Anorexia-patient: ik zocht herkenning" (Ingezonden 8 juni 2010).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Uitslag (CDA) over Anorexia-patient: ik zocht herkenning (Ingezonden 8 juni 2010). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Kenniswerkplaats Tienplus

Kenniswerkplaats Tienplus Workshop Jeugd in Onderzoek Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning van ouders met tieners in Amsterdam http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl Triple P divers Marjolijn Distelbrink Verwey-Jonker

Nadere informatie

Opbrengsten pilotprojecten VGV. Eindrapport procesevaluatie preventieprojecten meisjesbesnijdenis

Opbrengsten pilotprojecten VGV. Eindrapport procesevaluatie preventieprojecten meisjesbesnijdenis Opbrengsten pilotprojecten VGV Eindrapport procesevaluatie preventieprojecten meisjesbesnijdenis Van Montfoort Woerden, juli 2009 Drs. A.E. van Burik Drs. A.M. Persoon Van Montfoort ref.:6219/ab/eindrapport

Nadere informatie

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking Nuray Dogan Nadia el Gharnati Erasmus Universiteit 19-11-2015 De effectiviteit van preventieve voorlichting aan migrantenouders in Rotterdam over ggz problematiek en licht verstandelijke beperking De Rotterdamse

Nadere informatie

Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes. Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant

Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes. Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant Inhoud - Aanleiding - Onderzoekspilot in Tilburg 2010/2011 - Doel - Evaluatie pilot - Sterke

Nadere informatie

Een prenataal traject bestaande uit één tot vier huisbezoeken voor een selectieve groep zwangere vrouwen. Aantal uitgevoerde huisbezoeken.

Een prenataal traject bestaande uit één tot vier huisbezoeken voor een selectieve groep zwangere vrouwen. Aantal uitgevoerde huisbezoeken. 4.1. Aanbod voor aanstaande ouders Onze producten gericht op de prenatale periode bieden aanstaande ouders begeleiding en ondersteuning die start tijdens de zwangerschap. Het is ter voorbereiding op de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Jaarplan Palliatieve Zorg Laurens

Jaarplan Palliatieve Zorg Laurens Gezamenlijk werken aan kwaliteit palliatieve zorg in heel Laurens INHOUD 1 INLEIDING 2 2 ROL REGIO, LPZ EN I&O 2 3 OVERLEGSTRUCTUUR 2 4 DOELEN 2013 3 4.1 Laurensbrede visie 3 4.2 Eenduidig kwaliteitsniveau

Nadere informatie

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11

Nadere informatie

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Inleiding Gezondheid is het belangrijkste dat er is. Ook gemeenten hebben baat bij gezonde en actieve burgers. Ze participeren meer, zijn zelfredzamer,

Nadere informatie

Methodieken cliëntenparticipatie

Methodieken cliëntenparticipatie Methodieken cliëntenparticipatie Cliëntenparticipatie Uw cliënten al in een vroeg stadium betrekken bij het ontwikkelen en verbeteren van uw zorgbeleid, zorgt ervoor dat uw beleid goed is afgestemd op

Nadere informatie

Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente

Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente Samenwerkingsafspraken ten behoeve van de preventieve - en de veiligheidsaanpak van (potentiële) slachtoffers van eergerelateerd geweld in Twente. Vanuit

Nadere informatie

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 25424 Geestelijke gezondheidszorg Nr. 599 Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

ACTIEPLAN 2011 GEWESTELIJKE COORDINATIE INZAKE PARTNER- EN INTRAFAMILIAAL GEWELD BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

ACTIEPLAN 2011 GEWESTELIJKE COORDINATIE INZAKE PARTNER- EN INTRAFAMILIAAL GEWELD BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ACTIEPLAN 2011 GEWESTELIJKE COORDINATIE INZAKE PARTNER- EN INTRAFAMILIAAL GEWELD BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Permanente acties Actie 1: Coördineren en leiden van het Gewestelijk Overlegplatform inzake

Nadere informatie

Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg

Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg Voor docenten en het zorgteam in het (ISK) onderwijs KENNIS- EN ADVIESCENTRUM Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg Voor docenten en het

Nadere informatie

17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand van zaken?

17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand van zaken? - Samenwerking - - Programma - 17.00 17.30 uur Inloop, hapje & drankje 17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand

Nadere informatie

Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem

Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem Datum: November 2009 Project periode Mei 2009 - mei 2011 Van Nuray Kanik, Projectleider Eergerelateerd geweld Hera. Opdrachtgever Gemeente Arnhem Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aanbevelingen voor registratie VGV in het DD JGZ

Aanbevelingen voor registratie VGV in het DD JGZ Aanbevelingen voor registratie VGV in het DD JGZ 1 ALGEMENE REGISTRATIES OP CONTACTMOMENTEN eerste huisbezoek/intakehuisbezoek eerste bezoek Consultatiebureau rond de leeftijd van 4 weken contactmoment

Nadere informatie

Pilot DBC COPD De rol van zelfmanagement

Pilot DBC COPD De rol van zelfmanagement Pilot DBC COPD De rol van zelfmanagement 10 november 2009 Discussie vragen Ervaringen in de zaal met zelfmanagement programma? Wat zijn je verwachtingen van zelfmanagement bij patienten met COPD in de

Nadere informatie

BULLETIN. Vrouwelijke genitale verminking. www.igz.nl STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID. Gewijzigde tekst Den Haag, april 2010

BULLETIN. Vrouwelijke genitale verminking. www.igz.nl STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID. Gewijzigde tekst Den Haag, april 2010 STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID I NSPECTIE VOOR DE G EZONDHEIDSZ ORG www.igz.nl BULLETIN Vrouwelijke genitale verminking Gewijzigde tekst Den Haag, april 2010 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG 3

Nadere informatie

Plan van aanpak 2014. Werkgroep Gezondheidsvaardigheden. GGD Twente 2014 04-02-2014

Plan van aanpak 2014. Werkgroep Gezondheidsvaardigheden. GGD Twente 2014 04-02-2014 Plan van aanpak 2014 Werkgroep Gezondheidsvaardigheden GGD Twente 2014 04-02-2014 Namens de werkgroep Gezondheidsvaardigheden: Christa Molenveld Ilona Reilink Judith Keizers Karlien Zomer Marlie Cerneus

Nadere informatie

Voor een (zorg)aanbod dat aansluit bij laagopgeleiden, migranten en vluchtelingen

Voor een (zorg)aanbod dat aansluit bij laagopgeleiden, migranten en vluchtelingen Voor iedereen die werkt in de zorg, het onderwijs, voor een wijkteam of gemeente Training en advies Voor een (zorg)aanbod dat aansluit bij laagopgeleiden, migranten en vluchtelingen De trainingen en adviestrajecten

Nadere informatie

Gezondheidsmonitoring van kwetsbare groepen in Nederland: weten we genoeg?

Gezondheidsmonitoring van kwetsbare groepen in Nederland: weten we genoeg? Gezondheidsmonitoring van kwetsbare groepen in Nederland: weten we genoeg? Rik Viergever, MD Promovendus London School of Hygiene and Tropical Medicine (LSHTM) Gezondheidsmonitoring Gezondheidsmonitoring,

Nadere informatie

De lessen kunnen op elk gewenst tijdstip bekeken worden. Aantal deelnemers. Pedagoog. Jeugdverpleegkundige.

De lessen kunnen op elk gewenst tijdstip bekeken worden. Aantal deelnemers. Pedagoog. Jeugdverpleegkundige. 4.2.12. Digitale opvoedondersteuning voor ouders van het jonge kind Ondersteuning in de vorm van een aantal online lessen voor ouders met kinderen tot 4 jaar, om ze voor te bereiden op de (toekomstige)

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer. Aan de Goede Kant van Eer

Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer. Aan de Goede Kant van Eer Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer Aan de Goede Kant van Eer 1 2 Doelstellingen project Deventer aan de goede kant van de eer Het project

Nadere informatie

KWALITEITSSTANDAARDEN VOOR VERPLEEGKUNDIGEN EN VERZORGENDEN

KWALITEITSSTANDAARDEN VOOR VERPLEEGKUNDIGEN EN VERZORGENDEN KWALITEITSSTANDAARDEN VOOR VERPLEEGKUNDIGEN EN VERZORGENDEN Patiënten en cliënten hebben het recht om kwalitatief goede zorg te ontvangen. Daarom stimuleert V&VN verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig

Nadere informatie

SAMEN DIGITAAL : de opgave

SAMEN DIGITAAL : de opgave SAMEN DIGITAAL : de opgave -> Bibliotheek Utrecht, Mariken van Meer Internetvaardigheden Utrechtse situatie De Utrechtse aanpak / Leven en Leren -> Stichting Digisterker, Piet Boekhoudt CBS typen internetvaardigheden

Nadere informatie

Stand van zaken activiteiten rechtmatige zorg Wmo/Jeugd

Stand van zaken activiteiten rechtmatige zorg Wmo/Jeugd Stand van zaken activiteiten rechtmatige zorg Wmo/Jeugd Pauline de la Court (beleidsadviseur Kenniscentrum naleving & handhaving VNG) Ronald Bellekom ( beleidsadviseur Sociaal Domein ECSD) Utrecht 15 december

Nadere informatie

Vraag standaard naar de veiligheid in het gezin. Acuut gevaar? Stap 0: overweeg altijd: kán hier sprake zijn van kindermishandeling?

Vraag standaard naar de veiligheid in het gezin. Acuut gevaar? Stap 0: overweeg altijd: kán hier sprake zijn van kindermishandeling? Digitaal stroomdiagram op basis van de Meldcode (Eerst komen alleen de 5 stappen in beeld, als je op de stap klikt, wordt de tekst onder elke stap zichtbaar) De stappen 1 t/m 4 kunnen door elkaar heen

Nadere informatie

4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen

4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen Alle ouders met kinderen tot 4 jaar die in ons werkgebied wonen. Pedagoog. 4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen Dit aanbod is gericht op kinderen die naar de basisschool gaan en hun ouders.

Nadere informatie

Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland

Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland In het Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland werken bijna alle ketenpartners in de geboortezorg in de regio Zuidwest

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen

Nieuwe ontwikkelingen Jaarplan 2017 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Nieuwe ontwikkelingen... 4 Samenwerking met patiëntenvereniging Hersenletsel.nl... 4 Samenwerking met Hersenletselnet Overijssel.... 4 Werkconferentie 2017...

Nadere informatie

klaar voor de toekomst!

klaar voor de toekomst! Jongeren met chronische aandoeningen klaar voor de toekomst! gratis Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

SUBSIDIEAANVRAAG IMPLEMENTATIE EN BORGING WET MELDCODE BIJ STEUNPUNTEN HUISELIJK GEWELD IN DE PERIODE 2013 EN 1014

SUBSIDIEAANVRAAG IMPLEMENTATIE EN BORGING WET MELDCODE BIJ STEUNPUNTEN HUISELIJK GEWELD IN DE PERIODE 2013 EN 1014 SUBSIDIEAANVRAAG IMPLEMENTATIE EN BORGING WET MELDCODE BIJ STEUNPUNTEN HUISELIJK GEWELD IN DE PERIODE 2013 EN 1014 Inleiding Sterke SHG s zijn een voorwaarde voor een toekomstbestendige ketenaanpak van

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud Nieuwsbrief Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod Inhoud Waarom een landelijk implementatieteam 3 Samenstelling en rol implementatieteam 4 Voorlichting, opleiding en training 4 Instrumenten

Nadere informatie

Beleidsdocument 2012-2016

Beleidsdocument 2012-2016 Beleidsdocument 2012-2016 uw zorg, onze zorg Inhoudsopgave 1. Voorwoord...3 2. Zorggroep de Bevelanden...4 3. Waar staat Zorggroep de Bevelanden voor (Missie, Visie en Doelstellingen)...4 4. Uitwerking:

Nadere informatie

Preventie van radicalisering. Aanbod en expertise

Preventie van radicalisering. Aanbod en expertise Preventie van radicalisering Aanbod en expertise Inleiding RadarAdvies is al ruim 10 jaar expert op het gebied van radicalisering en de preventie daarvan. Inleiding Wij geloven dat radicalisering een proces

Nadere informatie

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Conceptbegroting GGD Drenthe 2010-2013

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Conceptbegroting GGD Drenthe 2010-2013 Onderwerp: Conceptbegroting GGD Drenthe 2010-2013 Voorgesteld besluit: 1. Kennis nemen van bijgaande concept Beleidsbegroting 2010-2013 van de GGD Drenthe van 27 maart 2009. 2. De Raad adviseren om de

Nadere informatie

LEFF Fitter, gezonder en blijer

LEFF Fitter, gezonder en blijer LEFF Fitter, gezonder en blijer informatie voor gemeenten mei 2017 LEFF (lifestyle, energy, fun & friends) GLI voor kinderen boven een gezond gewicht van 7 tot 13 jaar en hun ouders Door de Vrije Universiteit

Nadere informatie

De meldcode en de aandachtsfunctionaris. Tea Hol Coördinator Landelijke Vakgroep Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling

De meldcode en de aandachtsfunctionaris. Tea Hol Coördinator Landelijke Vakgroep Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling De meldcode en de aandachtsfunctionaris Tea Hol Coördinator Landelijke Vakgroep Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling Verplichte meldcode Vanaf 1 juli 2013 is het een wettelijke verplichting tot

Nadere informatie

Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag

Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag Ondergetekenden - (naam + functie), namens Gemeente Den Haag -, namens Regiopolitie Haaglanden, -, namens Algemeen Maatschappelijk Werk Den Haag, bestaande

Nadere informatie

plan van aanpak opschaling e- health

plan van aanpak opschaling e- health plan van aanpak opschaling e- health Matthijs Jantzen Projectleider E-health GGz Centraal even voorstellen Historicus Informatiemanager Webmaster Stafmedewerker historie e-health GGz Centraal 2008 eerste

Nadere informatie

Chronic, coordinated care for children with overweight and obesity. Versie 1.4 februari 2014

Chronic, coordinated care for children with overweight and obesity. Versie 1.4 februari 2014 chroniccoordinatedcareforchildrenwith obesitychroniccoordinatedcareforchildr enwithobesitychroniccoordinatedcaref Verkorte versie orchildrenwithobesitychroniccoordinat Positioneringsnota edcareforchildrenwithobesitychronicco

Nadere informatie

Kindermishandeling & Huiselijk Geweld. Ilona Statius Muller

Kindermishandeling & Huiselijk Geweld. Ilona Statius Muller Kindermishandeling & Huiselijk Geweld Ilona Statius Muller Inhoud Kernpunten nieuwe (concept) LESA Hoe werkt een huisarts? Hulpmiddelen & informatie KNMG stappenplan kindermishandeling Kindcheck OKT &

Nadere informatie

Weerbaarheid: opkomen voor jezelf Cursus MEE Zuidoost-Brabant? Opkomen voor jezelf Training Samenwerking van GGD BZO, OCGH Advies en GGZ Oost-Brabant

Weerbaarheid: opkomen voor jezelf Cursus MEE Zuidoost-Brabant? Opkomen voor jezelf Training Samenwerking van GGD BZO, OCGH Advies en GGZ Oost-Brabant (4-12) Lentekriebels Aandacht voor normen en waarden rondom relaties en Les programma's GGD BZO (4-12) Uitleenmaterialen Smoor! Een interactieve, muzikale theatervoorstelling Aandacht voor normen en waarden

Nadere informatie

Jaarplan besteding Arnhems Fonds Achterstandswijken 2017

Jaarplan besteding Arnhems Fonds Achterstandswijken 2017 Jaarplan besteding Arnhems Fonds Achterstandswijken 2017 1. Projecten eerstelijnscentra Eerstelijnscentra (samenwerkingsverbanden van huisartsen, al dan niet in combinatie met andere zorgverleners) in

Nadere informatie

Aandachtsfunctionaris Kindermishandeling

Aandachtsfunctionaris Kindermishandeling Aandachtsfunctionaris Kindermishandeling Tea Hol Implementatieadviseur Rak 2011, namens het NJi Coördinator Landelijke Vakgroep Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling Verplichte meldcode Nieuw is

Nadere informatie

Jaarplan Platform Dementie Zaanstreek/ Waterland. augustus 2015 - augustus 2016

Jaarplan Platform Dementie Zaanstreek/ Waterland. augustus 2015 - augustus 2016 Jaarplan Platform Dementie Zaanstreek/ Waterland augustus 2015 - augustus 2016 Inleiding In dit jaarplan worden visie, uitgangspunten en producten beschreven die de ketenzorg Dementie in Zaanstreek/ Waterland

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en Kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en Kindermishandeling Egelantierstraat 117, 1214 EC Hilversum, tel. 035-6218791, www.mallemolen.nl Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en Kindermishandeling September 2013 Peuterspeelzaal de Mallemolen 1 Het bevoegd

Nadere informatie

Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013

Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013 Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013 Opbouw voordracht Introductie Facts and Figures Medische gevolgen Psychosociale gevolgen

Nadere informatie

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015 Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief De stand van zaken medio 2015 AVI-toolkit 22 April 2015 Inhoudsopgave Onafhankelijke cliëntondersteuning... 3 1. Het belang van onafhankelijke

Nadere informatie

Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders. Anna de Haan, Pharos Studiedag Gezond in 21 juni 2017

Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders. Anna de Haan, Pharos Studiedag Gezond in 21 juni 2017 Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders Anna de Haan, Pharos Studiedag Gezond in 21 juni 2017 Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders Impulsprogramma tot 31 mei 2018 1. Praktische ondersteuning

Nadere informatie

Verminderen van suïcidaliteit

Verminderen van suïcidaliteit Improving Mental Health by Sharing Knowledge Verminderen van suïcidaliteit Van beleidsadvies naar uitvoering Judith Blekman 11 mei 2010 De aanloop naar nieuw beleid Start buiten de overheid: Ivonne van

Nadere informatie

Wat heeft u gisteren gedaan om uw gezondheid op peil te houden?

Wat heeft u gisteren gedaan om uw gezondheid op peil te houden? Wat heeft u gisteren gedaan om uw gezondheid op peil te houden? Nooit te oud om te leren Gelderse bijeenkomst Consultatiebureaus voor Ouderen, 12-01- 2010, Provinciehuis, Arnhem Bankjes, buurtsuper, betaalbaar

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk Datum: 14 april 2011 Status: Definitief Versie: 1.0 Meldcode huiselijk Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Meldcode... 4 2. Stappenplan bij signalen van huiselijk... 6 Stap 1: In kaart

Nadere informatie

DEELNEMEN AAN HET ACTIEF NETWERK Nationaal Platform Duurzame Inzetbaarheid - IN ZORG

DEELNEMEN AAN HET ACTIEF NETWERK Nationaal Platform Duurzame Inzetbaarheid - IN ZORG DEELNEMEN AAN HET ACTIEF NETWERK Nationaal Platform Duurzame Inzetbaarheid - IN ZORG Samen met collega- zorgorganisaties aan de slag met duurzame inzetbaarheid! Aanleiding voor een ACTIEF Netwerk De gezondheidszorg

Nadere informatie

PARTNERGEWELD VROUWELIJKE GENITALE VERMINKINGEN GEDWONGEN HUWELIJKEN EERGERELATEERD GEWELD SEKSUEEL GEWELD EN PROSTITUTIE

PARTNERGEWELD VROUWELIJKE GENITALE VERMINKINGEN GEDWONGEN HUWELIJKEN EERGERELATEERD GEWELD SEKSUEEL GEWELD EN PROSTITUTIE NATIONAAL ACTIEPLAN TER BESTRIJDING VAN ALLE VORMEN VAN GENDERGERELATEERD GEWELD 2015-2019 PARTNERGEWELD VROUWELIJKE GENITALE VERMINKINGEN GEDWONGEN HUWELIJKEN EERGERELATEERD GEWELD SEKSUEEL GEWELD EN

Nadere informatie

Klein maar fijn. Onderzoek voor verbetering van de zorg. Jeanet Landsman. Senior onderzoeker. 2 november 2016, Kennismarkt Vilans

Klein maar fijn. Onderzoek voor verbetering van de zorg. Jeanet Landsman. Senior onderzoeker. 2 november 2016, Kennismarkt Vilans 2 november 2016, Kennismarkt Vilans Klein maar fijn Onderzoek voor verbetering van de zorg Jeanet Landsman Senior onderzoeker Afdeling Onderzoek & Ontwikkeling Waarom onderzoek bij Alliade? Vormen van

Nadere informatie

HANDVATTEN VOOR BELEID JGZ OM DE AANPAK VGV VORM TE GEVEN

HANDVATTEN VOOR BELEID JGZ OM DE AANPAK VGV VORM TE GEVEN HANDVATTEN VOOR BELEID JGZ OM DE AANPAK VGV VORM TE GEVEN 1 HANDVATTEN VOOR BELEID JGZ OM DE AANPAK VGV VORM TE GEVEN Inhoud 1 Inleiding 2 Algemene informatie 3 Doelstellingen, acties en randvoorwaarden

Nadere informatie

. Pilottraject Stand van zaken. Implementatie v.d. Rotterdamse Meldcode. De uitgangspunten Een actieve code Implementatieplan

. Pilottraject Stand van zaken. Implementatie v.d. Rotterdamse Meldcode. De uitgangspunten Een actieve code Implementatieplan Implementatie Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Kees-Jan Jacobs GGD Rotterdam-Rijnmond Implementatie vd Rotterdamse Meldcode De uitgangspunten Een actieve code Implementatieplan Pilottraject

Nadere informatie

Regionale Werkbijeenkomst. Gezond inburgeren nieuwkomers

Regionale Werkbijeenkomst. Gezond inburgeren nieuwkomers Regionale Werkbijeenkomst Gezond inburgeren nieuwkomers Donderdag 11 mei vond de regionale werkbijeenkomst gezond inburgeren nieuwkomers plaats. Een werkbijeenkomst voor professionals in zorg, welzijn,

Nadere informatie

Sociale Veiligheid Pestprotocol

Sociale Veiligheid Pestprotocol Sociale Veiligheid Pestprotocol Versie 2017-2018 Locatie: Den Bongerd 1 INHOUD 1 Inleiding en leeswijzer... 3 2 De 7 pijlers... 4 1. VISIE... 4 2. INZICHT... 4 3. VOORWAARDEN... 4 4. HANDELEN... 5 5. PREVENTIE...

Nadere informatie

Interdisciplinaire samenwerking in Netwerken Palliatieve Zorg

Interdisciplinaire samenwerking in Netwerken Palliatieve Zorg Godebaldkwartier 914 3511 DT Utrecht E info@stichtingfibula.nl I www.stichtingfibula.nl @StichtingFibula Interdisciplinaire samenwerking in Netwerken Palliatieve Zorg Achtergrondinformatie 1. Inleiding

Nadere informatie

Zr, 2-L)C4.A.8 GESCAND OP 1 4 SEP. 2012. Gemeente Wormerland

Zr, 2-L)C4.A.8 GESCAND OP 1 4 SEP. 2012. Gemeente Wormerland BINNENGEKOMEN 1 4 SEP, 2012 Zr, 2-L)C4.A.8 - Integraal Toezicht Jeugdzaken Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - cot_ Lete > Retouradres Postbus 19201 3501 DE Utrecht Gemeente Wormerland t.a.v.

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Business Case depressiepreventie in Zuid- Holland Noord. Nicolette van der Zouwe 29 mei 2012

Business Case depressiepreventie in Zuid- Holland Noord. Nicolette van der Zouwe 29 mei 2012 Business Case depressiepreventie in Zuid- Holland Noord Nicolette van der Zouwe 29 mei 2012 Opzet Business Case depressiepreventie (BC dp) Waarom Hoe Veerkracht initiatieven Hoe nu verder in ZHN? GGD NL,

Nadere informatie

Voorwoord. Hatice Turkmen directeur Stichting LOV

Voorwoord. Hatice Turkmen directeur Stichting LOV 2013 Jaarverslag Voorwoord Het afgelopen jaar hebben we de omslag gemaakt van een uitvoeringsorganisatie naar een ondernemende vrijwilligersorganisatie. Onze enthousiaste vrijwilligers, die een wezenlijk

Nadere informatie

Symposium Zedendelicten 11 september 2014. Centrum Seksueel Geweld Amsterdam

Symposium Zedendelicten 11 september 2014. Centrum Seksueel Geweld Amsterdam Symposium Zedendelicten 11 september 2014 Centrum Seksueel Geweld Amsterdam Even voorstellen: Martine Reukers Beleidsadviseur Gemeente Amsterdam Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Afdeling Ontwikkeling &

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 20 december 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 20 december 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Empowerment en digitale preventie

Empowerment en digitale preventie Empowerment en digitale preventie Digitaal loket voor risicogroepen mbt psychotrauma Twan Driessen & Corne Versluis Arq Psychotrauma Expert Groep Innovatie op het gebied van psychotrauma Voorspellende

Nadere informatie

Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst

Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst Netwerk Informele Zorg en Netwerk Mantelzorg Eindhoven Contact adres secretariaat: Mw. Marijke van der Zanden tel: 040-238 27 97 m.vd.zanden@eindhoven.nl

Nadere informatie

Jaarplan 2013 RGF Zuidwest Nederland. In het hart van de regio

Jaarplan 2013 RGF Zuidwest Nederland. In het hart van de regio Jaarplan 2013 RGF Zuidwest Nederland In het hart van de regio 1 Inhoudsopgave 1 RGF Zuidwest Nederland in het hart van de regio... 3 2 De highlights voor 2013... 3 2.1 Weet wat er leeft... 3 2.2 Goed geïnformeerd

Nadere informatie