IT FUNDAMENTEN Een balans na 2 jaar ABC DigiBouw EEN INITIATIEF VAN : [ 1 ]

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IT FUNDAMENTEN Een balans na 2 jaar ABC DigiBouw EEN INITIATIEF VAN : [ 1 ]"

Transcriptie

1 IT FUNDAMENTEN Een balans na 2 jaar ABC DigiBouw EEN INITIATIEF VAN : [ 1 ]

2 Inhoudstabel Woord vooraf Aannemers begeleiden en coachen - ABC DigiBouw Advies en ondersteuning voor de bouwsector inzake IT De aanpak Een stand van zaken: het gebruik van IT in de bouwsector Begeleiding en coaching: de domeinen en de bedrijven Indeling opdrachten naar sector en domein Indeling opdrachten naar bedrijfsgrootte en domein Maturiteitsmodel voor de bouwsector Overzicht van de ABC DigiBouw acties per domein Planning Kostprijs ERP Document management Hardware Track & Trace Tekenpakket Cloud computing Een evaluatie van ABC DigiBouw Resultaten van de interventies Een overzicht per domein De IT-scan in de praktijk: mogelijke verbeteringen Meest gestelde vragen De moeilijke stap naar procesverbetering: een voorbeeld De typische valkuilen op de weg naar procesverbetering De specifieke IT-vereisten van de bouwsector De contouren van ABC DigiBouw Afstemmen van de ABC DigiBouw diensten op de behoeften Vraag en aanbod: raamwerk voor de dienstencatalogus Informeren: concrete vragen en antwoorden Adviseren: een klankbord voor technologische innovatie Begeleiden: stap voor stap naar een hogere IT maturiteit ABC DigiBouw diensten in de markt zetten Een lange termijn relatie opbouwen Een coherente visie: IT-strategie Van As Is naar To Be Woordenlijst [ 2 ]

3 Woord vooraf In de loop van 2010 en 2011 zijn meer dan 430 ABC DigiBouw-scans uitgevoerd bij bouwbedrijven. Deze scans laten toe een juist en actueel beeld te schetsen van de informatisering van de onderneming en van de mogelijke verbeterpunten. Het beeld dat hieruit naar voor komt is heel divers, net zoals de bouwsector zelf. De vragen en behoeften van een onderneming kunnen sterk verschillen naargelang de bedrijfsgrootte, de sector, het aandeelhouderschap en de managementcultuur. Uit de analyse van de resultaten van de ABC DigiBouw interventies blijkt dat er zowel plaats is voor concrete ad hoc ondersteuning en adviezen, als voor een meer strategische benadering van de informatisering van de bedrijfsprocessen. Het ligt in de lijn van de verwachtingen dat ad hoc ondersteuning meestal directe, maar kleine verbeteringen oplevert, terwijl de meer strategische adviezen minder aanleiding geven tot concrete acties. De toegevoegde waarde van IT wordt nochtans pas gerealiseerd in het kader van een coherente lange termijn visie, maar de stap naar meer diepgaande verbeteringen is niet altijd eenvoudig te zetten. Om verbeteringstrajecten op een samenhangende en realistische manier te kunnen plannen en uitvoeren, is het belangrijk de startpositie van een onderneming te kennen. Hiervoor werd er een maturiteitsmodel ontwikkeld dat rekening houdt met de informatiseringsgraad van de onderneming en dat een leidraad vormt voor een stapsgewijze verbeteringsaanpak. Als ABC DigiBouw in de toekomst nog beter gerichte diensten wil aanbieden, dan moeten de sterke punten behouden blijven, zoals de knowhow die opgebouwd is inzake planning, kostprijs en bedrijfsbrede informatiesystemen. Tegelijk moet de impact van het advies verhoogd worden, zodat de daad effectief bij het woord gevoegd wordt. In het vierde hoofdstuk wordt vervolgens getracht de contouren van dit ABC DigiBouw 2.0 te schetsen. Dankzij de honderden scans heeft ABC DigiBouw een beter beeld van de vraag naar diensten en ondersteuning inzake IT in de bouwsector. ABC DigiBouw 2.0 kan hierop een antwoord bieden dat voldoende concreet is en tegelijk complementair met diensten die op de markt verkrijgbaar zijn. Deze dienstenportefeuille is gesegmenteerd rond 3 assen: bouwspecifieke competenties, de maturiteitsgraad van de onderneming en de bedrijfsgrootte. Om deze diensten in de markt te zetten, zal ABC DigiBouw de inhoud en de vorm van de communicatie aanpassen in functie van de doelgroep. Een kleine familiezaak bereik je niet op dezelfde manier als een multinationaal bouwbedrijf. ABC DigiBouw 2.0 zal een lange termijn relatie opbouwen met het bedrijf om werkelijk impact te kunnen hebben op de broodnodige verbeteringstrajecten. De kloof tussen de intentie om te veranderen en de werkelijke realisatie van de verandering kan enkel verkleinen als de aanbevelingen en acties aangepast zijn aan de bedrijfsstrategie en aan de maturiteitsgraad. De ABC DigiBouw medewerker speelt hier de rol van een adviseur, die de contouren van de oplossing vastlegt, die een stap-voor-stap aanpak uittekent, en die het bedrijf bijstaat bij de uitvoering. De fasering spreidt de risico s. De resultaten van de eerste fases kunnen de organisatie motiveren en dus mobiliseren voor de volgende fases. Op die manier blijft de adviseur op langere termijn betrokken bij het veranderingsproces. [ 3 ]

4 1. Aannemers Begeleiden en Coachen - ABC DigiBouw 1.1. Advies en ondersteuning voor de bouwsector inzake IT In de eerste helft van 2009 werd door EFRO de oproep Kenniseconomie en innovatie gelanceerd met als operationele doelstellingen IT stimulering bij kmo s. De studie ICT stimulering bij K(M)O s -aanzet tot een Vlaams raamprogramma - uitgevoerd in opdracht van het Agentschap Economie bevatte heel wat elementen die op de bouwsector van toepassing waren. Uit het EFROproject Virtueel Bouwen (ViBo), uitgevoerd in de periode door het WTCB, was duidelijk naar voor gekomen dat aannemers niet alleen nood hadden aan sensibilisering in verband met de informatisering van hun bouwbedrijf maar ook aan begeleiding. De EFRO-oproep voorzag ook in projecten met als klemtoon de begeleiding van ondernemingen. Dé uitgelezen kans om aan de noden van de aannemers te voldoen. Met de oprichting van het samenwerkingsplatform ABC DigiBouw tussen het WTCB, de Vlaamse Confederatie Bouw, de Bouwunie en het OCW werden alle prominente spelers in de bouwsector samengebracht om het begeleidingsproject te realiseren De aanpak Bij de opstart van begeleiding wordt door het eerste-lijnscontact een IT-scan uitgevoerd. Deze heeft tot doelstelling via een gestructureerde en uitgebreide vragenlijst verbeterpunten te identificeren met betrekking tot een (mogelijke) informatisering van de bedrijfsprocessen. Voorafgaand aan de IT-scan werd eerst naar de graad van informatisering gepeild door een vijftal gerichte vragen te stellen. Wat zijn de toekomstplannen van het bedrijf? Wat zijn de activiteiten en zijn er uitbreidingen van activiteiten gepland? Welke evolutie heeft uw bedrijf de laatste 3 jaar doorgemaakt? Zijn de individuele processen zoals aangege ven in het WTCB procesmodel voor de bouw sector (figuur 1) aan verschillende personen toegewezen? Hoe zijn de huidige processen geïnformatiseerd? Figuur 1: het WTCB procesmodel voor de bouwsector [ 4 ]

5 De doorlichting op zich had concreet betrekking op 3 grote groepen van processen: De bedrijfsprocessen of basisactiviteiten bij de behandeling van een project. Voor de bouwsector gaat het om activiteiten die verband houden met de offerte, de bestelling door de klant, de werfvoorbereiding, de aankoop, de uitvoering en het einde van de werken. De ondersteunende processen of het ter be-schikking stellen van de hulpmiddelen, nodig voor de uitvoering van de operationele processen (bv. atelier, stockage, arbeid, administratie, financiën en informatica) De managementprocessen (het nemen van beslissingen en de bedrijfsstrategie) Na de doorlichting worden in samenspraak met de bedrijfsleiding de verbeterpunten in een stappenplan gegoten. Het resultaat is een duidelijk plan met inzet van experten op hun specifiek domein zowel op korte en middellange termijn. [ 5 ]

6 2. Stand van zaken: het gebruik van IT in de bouwsector 2.1. Begeleiding en coaching: de domeinen en de bedrijven In totaal zijn meer dan 430 opdrachten uitgevoerd Indeling opdrachten naar sector en domein Planning Kostprijs ERP/CRM Hardware Track & Trace Documentmanagement Tekenpakket Cloud computing Andere Totaal Residentieel % Afwerking: schrijnwerk % Voltooiing % Afwerking: overige % Wegenbouw % Burgerlijk & Utiliteit % Andere % Totaal % 26% 20% 6% 5% 4% 3% 3% 5% Tabel 1: Overzicht cases sector/domein Het grote aandeel van vragen over planning van de residentiele bouwbedrijven is waarschijnlijk te verklaren doordat deze bedrijven ook een groter aandeel vertegenwoordigen binnen de bouwsector. Het aantal interventies van planning bij de schrijnwerkerijsector is verhoudingsgewijs groot omdat in deze sector typisch sprake is van een combinatie van productie- en ploegenplanning. Het grotere aantal begeleidingen voor Track & Trace in de schrijnwerkerij is te wijten aan de noodzaak om niet alleen de gewerkte tijd maar ook het type van activiteit te willen registeren. De interesse voor bedrijfsbrede informatiesystemen zoals CRM en ERP is groot. Opmerkelijk is de geringere interesse vanuit de sector Residentieel. Wegenbouw en Burgerlijk & Utiliteit zijn in aantal de kleinste groep met interesse voor ERP. Voor de wegenbouw kan dat verklaard worden door het beperkt aandeel van deze sector in gans de bouwsector. [ 6 ]

7 2.1.2 Indeling opdrachten naar bedrijfsgrootte en domein Planning Kostprijs ERP/CRM Doc Mgt Hardware Track & Trace Teken pakket Cloud computing Andere Totaal Middelgroot (5 < 50) 27% 23% 24% 5% 6% 5% 3% 2% 5% % Klein (< 5 WN) 25% 37% 12% 6% 5% 3% 3% 6% 4% % Groot (+ 50 WN) 35% 12% 20% 12% 5% 3% 7% 2% 5% 60 14% Onbekend 13% 33% 33% 0% 7% 0% 0% 0% 13% 15 3% Tabel 2: Overzicht cases grootte/domein Planning blijkt bij de meeste bedrijven één van de verbeterpunten te zijn. In functie van de maturiteitsgraad hebben bedrijven verschillende behoeften. In eerste instantie hebben bedrijven nood aan begeleiding bij het selectietraject om gepaste planningssoftware te vinden en deze correct te gebruiken. Daarnaast hebben een aantal bedrijven nood aan advies om hun software beter te benutten, bijvoorbeeld in een multi-projectomgeving. Tenslotte is er een behoefte om planningssoftware te integreren met andere IT-toepassingen. Kleine bedrijven doen opvallend veel beroep op de experts van kostprijsberekening. Dit stemt overeen met de resultaten uit de scans. Daar blijkt ook dat het bedrijfsbeheer nog niet of onvoldoende is uitgebouwd. De middelgrote en de grote bedrijven hebben de bepaling van de kostprijselementen achter de rug en doen frequenter aan nacalculatie. Bij grote bedrijven is de vraag naar interventies over documentbeheer groter. Deze bedrijven willen niet alleen de productiviteit verhogen door ervoor te zorgen dat de medewerkers documenten beter bewaren en makkelijker terugvinden, maar hebben ook oog voor: de stroomlijning van de bedrijfsprocessen waarin documenten centraal staan (notificaties, workflows, goedkeuringen,...) de kennisverspreiding en de interne en externe samenwerking de verbetering van de beveiliging en toegang tot gevoelige informatie de vermindering van het papierverbruik door documenten zoveel mogelijk digitaal te verspreiden De vraag naar Cloud Computing is vooral bij kleine bedrijven aanwezig doordat en back-up van bedrijfskritische informatie via deze technologie en de daaraan gekoppelde kleinschalige oplossingen meer bekendheid verkrijgen. De Track & Trace interventies zijn bij middelgrote bedrijven talrijker omdat deze de tijdsregistratiegegevens willen terugkoppelen naar de nacalculatiemodule van het ERP-pakket of de loonadministratie correcter willen laten verlopen. Bij kleine bedrijven is het volume aan voertuigen te klein. De grote vraag naar begeleiding van tekensoftware bij grote bedrijven heeft vaak te maken met het feit dat dit type van bedrijf over een eigen studiedienst beschikt. Het aantal uitgevoerde begeleidingen met betrekking tot geïntegreerde bedrijfstoepassingen is beperkt bij kleine bedrijven. De administratie wordt vaak door de zaakvoerder zelf gedaan. Hij is betrokken bij het ganse bouwproces en beschikt over alle informatie. Mits een goede organisatie is ERP er dan ook geen prioriteit. [ 7 ]

8 2.2. Maturiteitsmodel voor de bouwsector Niet alleen is de bouwsector zelf zeer divers, maar ook de graad van informatisering kan zeer sterk van bedrijf tot bedrijf verschillen, zelfs binnen dezelfde subsector en binnen dezelfde bedrijfsgrootte. Het is dus belangrijk om de startpositie van een onderneming te kennen zodat verbeteringstrajecten op een coherente en realistische manier gepland en uitgevoerd kunnen worden. Hiervoor werd een maturiteitsmodel ontwikkeld dat rekening houdt met de informatiseringgraad van de onderneming. De informatiseringgraad varieert volgens een schaal van 8 niveaus: een gradatie in kwaliteit gaande van defensief zonder veel toegevoegde waarde, tot een systeem dat bijdraagt tot een hoogkwalitatieve sturing van het bedrijf op basis van Key Performance Indicators (KPI). Het realiseren van continue verbetering door effectieve sturing van het bedrijf op basis van evoluerende KPI s (inclusief kwaliteit) is een streefdoel voor het bedrijf en dus ook van de IT van het bedrijf. Bedrijven die zich in de eerste vier niveaus bevinden, gebruiken IT op een reactieve manier. IT wordt meestal ingevoerd omdat men geen andere optie heeft binnen de economische context van het bedrijf. Binnen deze niveaus implementeert men systemen om kritische knelpunten op te lossen. Deze knelpunten bedreigen ofwel het voortbestaan ofwel de verdere groei van het be-drijf. Daarom noemt men deze niveaus defensief. De laatste vier niveaus zijn proactief. Hier gebruiken bedrijven IT zo veel mogelijk om op de situaties te anticiperen en de lat hoger te leggen. IT wordt bijgevolg niet langer een noodzakelijk kwaad maar het wordt effectief een krachtig instrument binnen het bedrijf om het verschil te maken ten aanzien van de concurrenten. Het bereiken van niveau 8 is geen doel op zich. Naarmate een bedrijf zich in een hoger maturiteitsniveau bevindt, zal het sneller en effectiever de strategische objectieven bereiken Administratief werkbesparend Voorbeeld: boekhoudpakket en facturatie Technische software Voorbeeld: calculatiepakketten Budgetopvolging Voorbeeld: Aankoopfacturen en tijdregistratie Planning: activiteiten Voorbeeld: projectplanning per project Planning: activiteiten en resources op multi project Voorbeeld: inzet personeel over verschillende opdrachten Integratie planning voorraad operaties aankoop financieel Voorbeeld: geïntegreerd systeem Budgetopvolging met integratie nacalculatie Dynamische link tussen nacalculatie en voorcalculatie Decision support Kwaliteitsprocedures Analyse verborgen knelpunten en opportuniteiten [ 8 ] Defensief Proactief Figuur 2: IT maturiteitsmodel voor de bouwsector

9 2.3. Een overzicht van de ABC DigiBouw acties per domein Bij de bouwbedrijven die met ABC DigiBouw in contact gekomen zijn werd tijdens een bezoek aan de onderneming een IT-scan uitgevoerd. Deze IT-scan had tot doel een juist en actueel beeld te schetsen van de informatiseringsgraad van de onderneming. In overleg met de onderneming werden één of meerdere acties opgezet. Deze acties waren verspreid over meer dan 15 domeinen. Hieronder worden de domeinen waarop de meeste begeleiding is gebeurd, besproken. Verdeling acties per domein 5% 4% 3% 3% 5% 28% Planning (28%) Kostprijs (26%) ERP (20%) 6% Documentmanagement (6%) Hardware (5%) 20% 26% Track & Trace (4%) Tekenpakket (3%) Figuur 2: Verdeling van de acties per domein Cloud computing (3%) Andere (5%) Figuur 3: Verdeling acties per domein [ 9 ]

10 Planning Netwerkplanning en resourceplanning Er zijn twee primaire invalshoeken voor planning in bouwbedrijven: resourceplanning en netwerkplanning Wat is netwerkplanning? De netwerkbenadering is vaak van toepassing bij langdurige projecten die uit meerdere deeltaken bestaan. Het zijn de volgorderelaties tussen deze deeltaken die de essentie van de planning uitmaken. Een klassiek voorbeeld is de planning van algemene aannemers. Hier gaat men voornamelijk de uitvoeringsdatums bepalen van elke deeltaak. Wat is resourceplanning? De resourcebenadering is vaak van toepassing bij bedrijven waar hulpmiddelen, voornamelijk mensen en materieel, optimaal ingezet moeten worden in functie van de beschikbare capaciteit. Figuur 4: Voorbeeld netwerkplanning Een klassiek voorbeeld is de planning van tegelzetters. Hier gaat men voornamelijk bepalen wanneer welke resources op welk project ingezet worden. [ 10 ] Figuur 5: Voorbeeld resourceplanning

11 Spanningsveld tussen netwerkplanning en resourceplanning Het aantal situaties per type werd geanalyseerd. Hoewel in het verleden de aandacht en de tools vooral toegespitst waren op netwerkplanningen, blijkt dat ongeveer twee derde van de vragen een resourcebenadering eisen en één derde een netwerkbenadering. Dit is een belangrijke vaststelling, omdat het klassieke beeld van een bouwbedrijf veelal geassocieerd wordt met een algemene (ruwbouw-) aannemer. Bij deze aannemers is de netwerkplanning van primair belang. De bedrijven in de bouwsector zijn echter ook van een heel ander type dan de algemene aannemer. Denk hierbij aan de vloerders, loodgieters, stukadoors Bij deze ondernemingen is de resourceplanning vaak belangrijker. Verdeling volgens type planning Onderverdeling volgens type planning 38% % % 27% % % resource netwerk Resource Resource met netwerk Netwerk met resource Netwerk Figuur 6: Verdeling volgens type planning Figuur 7: Onderverdeling volgens type planning De twee planningstypes werden hierboven in een zwart-wit benadering weergegeven. In de praktijk zijn beide types nauw met elkaar verbonden: zo zal men in een netwerkplanning, om de duurtijd van een taak in te schatten, ook rekening houden met het aantal resources dat de taak zal uitvoeren zo zal men in een resourceplanning ook soms relaties leggen tussen enkele deeltaken die uitvoer-technisch aan elkaar gerelateerd zijn, zoals een productie die de plaatsing moet voorafgaan. De praktijk leert dat de behoefte van de bedrijven zich erg vaak in het spanningsveld tussen deze twee types situeert. Dit was in ongeveer de helft van de bedrijfsbegeleidingen het geval. In eerste instantie is het belangrijk om de juiste basisbenadering te definiëren. [ 11 ]

12 Doorlichting van de bestaande situatie Aan de hand van een aantal typevragen werd vastgesteld op welke wijze de onderneming op dat ogenblik de planning aanpakte, en werd bekeken hoe het planningsproces optimaal diende te evolueren. Typevragen gingen over: type planning: netwerk-, resource- of gecombineerde benadering? hoe wordt de planning opgesteld? over welke termijn loopt de planning? hoe frequent wordt de planning gewijzigd? worden er meerdere projecten per resource per dag gepland? Resultaten Een aantal bedrijven is een niveau gestegen op de maturiteitsschaal (zie figuur 2). Voorbeeld: start met gestructureerd te plannen (x -> niv. 4); bedrijfsoverkoepelende projecten beheren en plannen (niv. 4 -> 5 of 4 -> 6). Een aantal ad hoc problemen werd snel en efficiënt opgelost, bv. bepaalde software-instellingen werden gewijzigd of sjablonen werden aangepast. Bouwbedrijven zijn zich na het eerste advies bewust dat er een aantal oplossingen bestaan, waar men anders nooit naar op zoek zou gaan: bijvoorbeeld specifieke software voor resourceplanning. Voorselectie van mogelijke alternatieven of van specifieke planningsprogramma s. Een aantal bedrijven hebben effectief wijzigingen aangebracht in hun planningsproces, het oude proces bijgestuurd, aangepast of vervangen door een andere methode Conclusies Er is een duidelijke nood aan advies op het gebied van planning. Bouwbedrijven gaan zelf niet of onvoldoende op zoek naar IT-oplossingen. Zij richten zich op hun core-business: uitvoeren van bouwprojecten. Ze weten vaak niet wààr ze moeten zoeken en weten onvoldoende naar wàt men kan zoeken. Zij vertrouwen er op dat de ABC DigiBouw-adviseurs een degelijk marktonderzoek doen en onze ervaringen kunnen delen met de bedrijven. Ondernemingen waren zeer tevreden over de adviezen. Sommige interventies hadden weinig resultaat, omdat in het algemeen software uiterst gering in de onderneming toegepast werd, of omdat men zich onvoldoende bewust bleek te zijn van de inefficiëntie of van de blootgestelde risico s van hun huidig systeem. Na advies en begeleiding van de bouwbedrijven is het duidelijk merkbaar dat men bereid is om te investeren in specifieke op-lossingen om de planning te verbeteren. Eens men de mogelijkheden van de gespecialiseerde toepassingen leert kennen, ziet men ook de voordelen voor het bedrijf, zowel op vlak van tijdwinst als op vlak van analysemogelijkheden. Om verdere acties op maat van de bouwsector te kunnen organiseren en om algemene ervaringen van de aannemers te delen, werd een ervaringsgroep planning opgericht. Deze groep is een aantal keer samengekomen rond specifieke thema s waaronder resourceplanning in MS Project en Planning in de Cloud. De groep bestond uit aannemers die in vertrouwen over hun planningsproblemen en -oplossingen ervaringen uitwisselden. [ 12 ]

13 Kostprijs Overzicht van de vragen Welk uurloon moet er gevraagd worden om uit de kosten te geraken? Welke zijn de algemene ondernemingskosten en hoeveel bedragen ze? Hoe moeten de algemene kosten worden verrekend in de offerte? Hoe kunnen we efficiënt arbeid tijdnormen bijhouden? Hoe een bibliotheek opstellen, gebruiken en up-to-date houden? Hoe hebben we op deze vragen geantwoord? Bij het behandelen van de vragen werd steeds een zelfde structuur gevolgd. In een eerste fase werden de kostprijstechnische parameters berekend. Van zodra deze correct bepaald waren, werd overgegaan tot het gebruik ervan in een digitale omgeving. Al naargelang de behoeften en noden van de aannemers, betekende dit: het hanteren ervan in een basiscalculatiepakket ontwikkeld door ABC DigiBouw (C PRO (40%) het hanteren ervan in en door het bouwbedrijf zelf ontwikkelde calculatietoepassing (25%) het hanteren ervan in een aangekochte software (35%) Welk uurloon moet er gevraagd worden om uit de kosten te geraken? Het verlonen van de arbeiders maakt een groot deel uit van de kosten van een onderneming. De vraag die zich opdrong bij de aannemers is welk uurtarief aan de klant moet aangerekend worden om deze loonkosten te dekken. Ondernemingen met meerdere arbeiders in dienst gaan een gemiddelde loonkost berekenen. De loonkost kan opgedeeld worden in een brutoloon enerzijds en de sociale lasten anderzijds. Het brutoloon is contractueel vastgelegd en gemakkelijk te achterhalen. De sociale lasten die de werkgever dient te betalen zijn ondernemingsafhankelijk. Welke zijn de algemene ondernemingskosten en hoeveel bedragen ze? Elke bouwonderneming maakt kosten die niet rechtstreeks aan de werven of uitvoeringsposten kunnen worden toegekend. Deze kosten zijn met andere woorden indirect maar hoe dan ook in-herent aan het bestaan van eender welke onderneming. Bouwbedrijven willen een inzicht krijgen in de grootte en omvang van deze kosten. Even belangrijk als het budgetteren van de algemene kosten is het opvolgen ervan. Ondernemingen die geen inzicht hebben in de omvang van de algemene kosten, kunnen onmogelijk achterhalen of de onderneming winstgevend dan wel verlieslatend is. Het is immers perfect denkbaar dat een bouwbedrijf winst maakt op projectniveau maar aan het einde van het jaar verlies maakt op bedrijfsniveau. Net omdat geen rekening werd gehouden met de omvang van de indirecte kosten. Hoe moeten de algemene kosten worden verrekend in de offerte? Van zodra gebudgetteerd is hoeveel algemene kosten er zullen gemaakt worden is de logische vraag van de aannemer: hoe gaan we ze doorrekenen aan de klant? Het antwoord hierop is niet eenduidig en afhankelijk van de kostenstructuur van de bouw-onderneming. Zo kan men nagaan of er veel met onderaannemers wordt gewerkt dan wel met eigen mensen? Of de arbeidskosten al niet te hoog liggen om nog eens een toeslag voor het dekken van de algemene kosten te heffen? Of een toeslagpercentage op de materiaalkosten geen beter idee lijkt? Hoe kunnen we efficiënt arbeid tijdnormen bijhouden? De arbeidskosten van een project worden enerzijds bepaald door de uurkost van de arbeiders en anderzijds door de tijdsduur van de werken. Een vaak gestelde vraag is: hoe kan de duur van de werken worden geschat? En hoe krijgen we deze informatie gedigitaliseerd? [ 13 ]

14 Hoe een bibliotheek opstellen, gebruiken en up-to-date houden? De arbeidskosten van een project worden enerzijds bepaald door de uurkost van de arbeiders en anderzijds door de tijdsduur van de werken. Een vaak gestelde vraag is: hoe kan de duur van de werken worden geschat? En hoe krijgen we deze informatie gedigitaliseerd? Belangrijk hierbij is dat men de geschatte tijdsnormen gaat toetsen aan de werkelijke tijdsnormen. Deze informatie moet noodzakelijkerwijs van de werf komen zodat discipline van het werfpersoneel vereist is. Een aandachtspunt hierbij zou kunnen zijn dat de bewerkingen waarvoor de tijdsnormen genoteerd worden, weloverwogen gekozen moeten worden (bv. steekproefsgewijs, bewerkingen die de hoogste omzet vertegenwoordigen). Op die manier gaat men de arbeiders niet belasten met te hoge administratieve eisen. Hoe een bibliotheek opstellen, gebruiken en up-to-date houden? De tool bij uitstek om efficiënt een nauwkeurige offerte op te maken is een bibliotheek van kostenelementen (materiaalkosten, tijdnormen of rendementen, machinekosten en onderaannemerskosten). Het opstellen van dergelijke bibliotheken is echter geen gemakkelijke opdracht. Er moet rekening worden gehouden met coderingen, lastenboeken en de bijhorende meetstaten. Ook de mogelijkheid om prijsgegevens te kunnen inlezen afkomstig van productleveranciers speelt een belangrijke rol in het up-to-date houden van de bibliotheek. Buiten de kostenelementen bevat een bibliotheek ook calculatie-fiches waar veel voorkomende posten worden uitgerekend. Bovenstaande aandachtspunten in acht genomen, werd samen met de aannemer bekeken welke bijdrage informaticatoepassingen konden leveren in het opbouwen en onderhouden van bibliotheken Conclusies Algemeen kunnen we vaststellen dat de technieken voor het correct berekenen van een offerteprijs nog onvoldoende bekend zijn bij de aannemers. Op dit vlak hebben de persoonlijke begeleidingen veel bijgebracht. Temeer omdat deze technieken onmiddellijk getoond en toegepast konden worden in een calculatietoepassing (C PRO) geschreven voor de aannemers. Eén van de struikelblokken vormde de overheveling van kennis binnen de onderneming en daarbij aansluitend het zich afzetten tegen verandering. Vaak ging het hier om familiebedrijven waarbij de knowhow van de firma niet gedocumenteerd werd en zich quasi uitsluitend in het hoofd van de zaakvoerder bevond. Daar deze laatste nooit op een andere wijze gewerkt heeft, werden de voorgestelde calculatiemethoden vaak met begrippen als tijdrovend en onbegonnen werk bestempeld. Hoewel het inzetten van informaticatoepassingen er net toe bij kan dragen dat de kennis opgeslagen en gedeeld wordt binnen de onderneming. Er dient opgemerkt te worden dat slechts een fractie (<5%) van de bezochte aannemers een gedegen budgetopvolging doet. De meest voor de hand liggende verklaring hiervoor is het ontbreken van een goede voorcalculatie. Ondernemingen die wel voldoende aandacht besteden aan het voorcalculeren ondervinden volgende moeilijkheden bij het nacalculeren: Tijdrovend. Tekort aan discipline op de werf (onvoldoende of onjuiste uurregistraties). Moeilijkheden bij het definiëren van de bewerkingen. [ 14 ]

15 ERP Overzicht van de vragen De meest voorkomende problemen zijn gegroepeerd rond een aantal thema s, die enerzijds rechtstreeks verband houden met de maturiteit van de organisatie of anderzijds met de betrokken informatiesystemen. Vragen met betrekking tot de maturiteit van de organisatie Groei zonder op administratief vlak mee te groeien De meeste bedrijven starten met de standaard kantoortoepassingen zoals een tekstverwerker en rekenbladen om processen te ondersteunen. Diezelfde gegevens worden in verschillende documenten meerdere keren geregistreerd. Door de groei van de organisatie komt men op een bepaald moment op of over een verzadigingspunt. Niet alle aanvragen worden beantwoord, de nacalculatie gebeurt niet of slechts steek-proefsgewijs, meerwerken worden misschien wel ergens geregistreerd maar niet gefactureerd. En men ziet door het bos van de documenten de bomen niet meer. Of anders gezegd, men doet maar en men weet niet of pas (te) laat dat men het (niet) goed doet. De kennis zit in het hoofd Bij een generatiewissel, binnen een snel groeiende onderneming, bij ziekte of vertrek van een collega krijgt er iemand nieuwe taken toegewezen. Het opleiden van deze persoon vraagt tijd die er niet altijd is. Deze leercurve wordt liefst zo kort mogelijk gehouden. Maar als de kennis samen met de persoon vertrokken is, moet men soms van nul herbeginnen. Centraal beheer Een ander voorbeeld. De ondersteunende diensten, zoals personeelsadministratie en financieel beheer, worden centraal beheerd terwijl de verschillende kernactiviteiten worden ondergebracht in aparte bedrijven of bedrijfseenheden. In veel gevallen werken deze verschillende be-drijven of bedrijfseenheden met en voor elkaar. Uiteindelijk wil men weten wat deze bedrijven of bedrijfseenheden hebben opgebracht door de kosten en de baten op een correcte manier in kaart te brengen. Vragen met betrekking tot het informatiesysteem Verouderde systemen die in eigen beheer werden ontwikkeld of aangepast In het verleden werd software ontwikkeld voor eigen, beperkt gebruik. Maar ondertussen zijn verschillende technologieën (hardware en software) verder ontwikkeld zonder dat het eigen systeem deze ontwikkelingen heeft gevolgd. Hierbij ontstaan verschillende risico s zoals onder andere beveiligingsrisico s en continuïteit van het systeem. Als dit systeem informatie bevat die cruciaal is voor de organisatie wil men deze voor de toekomst veilig stellen. Daarnaast zijn de verwachtingen van de gebruikers van informatiesystemen danig gewijzigd. Daardoor voldoet het systeem niet meer aan de huidige noden. De gebruikers aanvaarden niet meer dat gegevens via commando s worden ingegeven of dat men 3 seconden moet wachten op een resultaat. Het moet allemaal sneller, eenvoudiger en dus gebruiksvriendelijker. Mijn ERP pakket voldoet niet aan de verwachtingen Een probleem dat ook vaak opduikt is dat men wel een ERP systeem heeft maar dat dit niet voldoet aan de verwachtingen. De redenen voor het niet voldoen aan de verwachtingen zijn natuurlijk divers en niet noodzakelijk eigen aan ERP maar aan informatiesystemen in het algemeen. Maar de impact ervan is bij ERP groter dan bij systemen die beperkter zijn in omvang. [ 15 ]

16 Bestaand informatiesysteem 15% Excel 44% Eigen ontwikkeling 33% ERP voldoet niet 8% Bestaand systeem is niet gekend Figuur 8: Overzicht gebruikte bedrijfsbrede informatiesystemen Deze problemen hebben betrekking op de volgende 4 domeinen: het menselijk aspect met de kennis, de competenties en de cultuur het organisatorische aspect het technische aspect met de software, de hardware en de integratie met andere systemen het procesmatige met de sturing, ondersteuning, controle, diensten en producten Door de bedrijfsbrede ondersteuning die ERP biedt en de daaruit voorvloeiende complexiteit moet de problematiek globaal over de 4 domeinen worden bekeken Hoe hebben we op deze vragen geantwoord? In de eerste plaats kunnen op basis van de algemene scan, de IT-scan, de knelpunten geformuleerd worden. Hierin wordt ook al duidelijk waar de nadruk moet gelegd worden. Deze kan liggen op het informatiesysteem maar de oplossing kan ook gezocht worden in de andere drie domeinen (het menselijk aspect, het organi- satorische of het procesmatige). Zo kan eerst de kennis bijgeschaafd worden voor de volgende stap wordt gezet. Een ERP traject binnen ABC DigiBouw is drieledig: De vermelding van een aantal mogelijke leveranciers van software door de ABC DigiBouw medewerker Een selectietraject van een ERP oplossing op basis van de expertise van een externe consultant. De keuze voor een begeleiding van de externe consultant was gebaseerd op de volgende criteria: de complexiteit van de organisatie een minimum aantal administratieve medewerkers een groeipotentieel binnen het bestaande aanbod of door uitbreiding van het aanbod de wens van de organisatie voor een begeleiding door een externe consultant. Het toelichten van de verschillende stappen van een selectietraject door de medewerkers van ABC DigiBouw en in de stappen, die de bedrijven zelf ondernemen, verder adviseren en begeleiden. [ 16 ]

17 Resultaten Conclusies Het resultaat van het advies of de begeleiding hangt sterk af van de stappen die het bedrijf al heeft ondernomen op de verschillende domeinen en het ERP traject dat gevolgd werd. Dit kan gaan van advies en begeleidingen bij het opstellen van een projectplan, het structureren van hun eisen en wensen in een lastenboek, een aanvraag voor een offerte, het opstellen van een lijst van mogelijke oplossingen en/of leveranciers, het begeleiden van het bedrijf bij het opstellen van een scenario voor een demo tot het waarderen van de verschillende systemen op basis van de vooropgestelde wensen Projectplan Lastenboek Resultaten Short List Figuur 9: Resultaten van de ERP acties RFP Waar heeft het bedrijf vooruitgang kunnen boeken? De vooruitgang is in de eerste plaats de bewustwording van de bedrijfsleiding dat het anders moet en kan. Ondanks het redelijk lange selectietraject, zijn er in de verschillende stappen successen geboekt. Een voorbeeld hiervan is de softwaredatabank die een eerste aanknopingspunt is voor het opstellen van een longlist van bouwgerichte ERP systemen en een aanleiding is voor het vragen van advies. Daarnaast zijn er verschillende be-drijven die reeds een voorstel gevraagd hebben bij een selectie van leveranciers. Enkele van deze bedrijven zijn de resultaten aan het evalueren of hebben de stap gezet naar een implementatie. Waar was de interventie minder efficiënt? Uit de reacties van de leveranciers van bouwgericht oplossingen lijkt het dat ze niet vertrouwd zijn met het werken via een lastenboek. Zeker voor de leveranciers van systemen van beperkt Total omvang is het geen evidentie om een uitgebreid lastenboek te beantwoorden. Hierdoor dreigen deze al snel uit de boot te vallen bij een selectie met behulp van een lastenboek. Dus de match van systemen van beperkte omvang met kleine onderneming zou op een andere manier moeten gemaakt kunnen worden. Daarnaast zijn er de terugkerende vragen, die verband houden met de wens om te verbeteren. Deze vragen zijn Hoe doen andere bedrijven dat?, Wij zijn toch niet zo anders dan andere bedrijven, Wat doen gelijkaardig bedrijven?, Moeten we steeds het warm water opnieuw uitvinden? Een kruisbestuiving tussen verschillende bedrijven heeft binnen het bestaande kader van ABC DigiBouw voor het domein ERP maar beperkt een antwoord geboden. [ 17 ]

18 Document management Overzicht van de vragen 1) Indien nog geen degelijke netwerkinfrastructuur: vragen bij het delen van bestanden 2) Vragen bij het gestructureerd digitaal opslaan van documenten (ontwikkelen/verfijnen van een mappenstructuur of selectie van een DMS). 3) Vragen bij het omgaan met verkeer (bewaren, delen, ). 4) Vragen bij de mogelijkheden van documentbeheer binnen ERP pakketten. 5) Vragen bij het stroomlijnen van documentgedreven bedrijfsprocessen (verdeling inkomende post, goedkeuring inkomende facturen, ). Het is interessant om het aantal vragen in verband te brengen met de bedrijfsgrootte en de bereidheid tot investeren. De 5 meest gestelde vragen rond documentbeheer worden weergegeven in onderstaande grafiek. De grootte van de cirkels geeft het aantal keer dat een bepaalde vraag gesteld werd weer. (Hoe groter de cirkel, hoe vaker de vraag gesteld werd). De horizontale positie van de cirkels geeft de grootte van de bedrijven die de vraag stelden weer. (Hoe meer naar rechts, hoe groter het bedrijf). De verticale positie van de cirkels geeft de investeringsbereidheid van de bedrijven die de vraag stelden weer. (Hoe hoger, hoe groter de investeringsbereidheid). Investeringsbereidheid (groot) Grootte bedrijf (klein) Grootte bedrijf (groot) 3 2 Investeringsbereidheid (klein) Figuur 10: Vragen inzake document management in functie van bedrijfsgrootte en bereidheid tot investeren [ 18 ]

19 Hoe hebben we op deze vragen geantwoord? In eerste instantie werd er steeds naar de bestaande toestand en de huidige manier van werken gekeken: Is er een netwerkinfrastructuur? Zo ja, welke (enkel netwerk, NAS (1), bestandsserver, )? Welke software wordt er door het bedrijf gebruikt? welk besturingssysteem? welke omgeving? ERP, CRM,? Welke hardware wordt er door het bedrijf gebruikt? Scanners, printers,? Hoe moeten documenten op dit moment bewaard worden (theorie)? Ieder voor zich, een gemeenschappelijke digitale mappenstructuur, een DMS,? Op welke manier is het bedrijf gestructureerd (verschillende profielen, afdelingen, )? Hoeveel medewerkers werken er vandaag met documenten? Hoe gaan medewerkers in werkelijkheid met documenten om (praktijk)? Hoeveel documenten worden er aangemaakt, bewaard, gedeeld, (ruwe schatting)? Deze eerste analyse maakt het mogelijk de complexiteit in te schatten, en na te gaan of een bedrijf behoefte heeft aan: een uitgebreide oplossing (advies in verband met de selectie van een geschikt DMS) een eenvoudige oplossing (advies in verband met het uitbouwen van een overzichtelijke digitale mappenstructuur, methodes voor het bewaren en delen van s, ). In heel wat gevallen zouden bouwbedrijven wel baat kunnen hebben bij het gebruik van een DMS, maar kon er na een korte voorstelling vastgesteld worden dat er geen bereidheid bestond om hierin te investeren. In dat geval werd er teruggegrepen naar eenvoudigere (vaak kosteloze) oplossingen. Na het bepalen van de complexiteit en de investeringsbereidheid werd een advies op maat gegeven. Hiervoor werd gebruik gemaakt van binnen het project ontwikkelde standaard-adviezen (algemene aanbevelingen, uitgewerkte voorbeelden, ), en van de ABC DigiBouw softwaredatabank Resultaat Kleine/eenvoudige bouwbedrijven Aangezien het in de meeste gevallen om kleine/ eenvoudige bouwbedrijven ging, ging de voorkeur meestal uit naar een eenvoudige/kosteloze oplossing. In dit geval bleef het resultaat beperkt tot het overhandigen en overlopen van de standaardadviezen. Na de begeleiding lag de bal opnieuw in het kamp van het bouwbedrijf Het was aan hen om actie te ondernemen en gebruik te maken van de geleverde adviezen. Het is moeilijk in te schatten in hoeverre dit in de praktijk gebeurde. Grotere/complexere bouwbedrijven In de zeldzame gevallen waar grotere/complexere bouwbedrijven om advies vroegen, werd er samengewerkt met een extern adviesbureau. In dit geval bestond het resultaat uit een uitge-breid verslag waarin de huidige manier van werken (AS IS) en de ideale toekomstige manier van werken (TO BE) beschreven werden. Dit volstond echter niet om een geschikt DMS te kunnen selecteren. Bedrijven konden na afloop van de initiële begeleiding beslissen of ze verder wilden met het extern begeleidingstraject. [ 19 ]

20 Conclusies Kleine/eenvoudige bouwbedrijven Zeer veel bedrijven hebben problemen met het beheren van documenten en s De markt biedt een aantal oplossingen die een goed antwoord op deze problemen bieden De bereidheid om te investeren in deze oplossingen is beperkt omwille van : de hoge kostprijs van de meeste oplossingen andere prioriteiten (ERP, ) In de meeste gevallen wordt er daarom teruggegrepen naar eenvoudige oplossingen, die geen nieuwe software vereisen advies in verband met het uitbouwen van een overzichtelijke digitale mappenstructuur methodes voor het bewaren en delen van s Het is moeilijk om in te schatten in hoeverre deze eenvoudige oplossingen na afloop van een begeleiding in de praktijk worden toegepast. Het gaat steeds om menselijke oplossingen, grotendeels afhankelijk van de discipline van de verschillende gebruikers Grotere/complexere bouwbedrijven Een aantal grotere/complexere bouwbedrijven zien de mogelijke voordelen van een DMS in en willen hierin investeren. Zij zijn ook bereid om te investeren in de nodige begeleiding (consultants, ) die vereist is om tot een succesvolle selectie en implementatie te komen. [ 20 ]

21 Hardware Overzicht van de vragen Uit de behandelde dossiers kwamen volgende vragen en bekommernissen van de bouwondernemingen naar voor. Deze worden herleid naar vier categorieën: Ondersteuning bij de selectie van een betrouwbare partner voor netwerkinfrastructuur Het beoordelen van oplossingen op hun technische configuratie, correctheid, prijs en marktconformiteit Keuze van de juiste back-upconfiguratie en technologie Integratie van productiematerieel met de ERPen/of tekenpakketten Hoe hebben we op deze vragen geantwoord ABC DigiBouw heeft tijdens de adviesgesprekken bouwbedrijven geïnformeerd over hardware en infrastructuur als zijnde de fundering voor een stabiel en performant werkend informaticasysteem binnen het bedrijf. Het advies van ABC DigiBouw bestond, afhankelijk van het individuele dossier uit: Het in kaart brengen van: het aantal actieve werkstations binnen het bedrijf het aantal servers met hun functies het netwerk, de internetverbindingen en de aanwezige netwerkhardware de huidige situatie en de ideale TO BE situatie op vlak van hardware en infrastructuur (H&I) Het toelichten van de toegevoegde waarde van een optimaal werkende server en stabiel netwerk: de verschillende mogelijkheden op vlak van interne en externe communicatie De kostprijs, SLA (2) s en contracten, B2B (3) dienstverlening model, H&I solutions providers de spelers op de markt gespecialiseerde B2B solutions providers lokale B2C (4) of B2B zelfstandige consultants/computerwinkels Het vergelijken van offertes aangeboden door een aantal B2B solution providers professionele merkhardware dienstverlening, SLA kostprijs Resultaten van de interventies Concrete vooruitgang in de behandelde dossiers vertaalt zich in: De keuze van de juiste leverancier op basis van de bedrijfsspecifieke criteria De keuze van de juiste technische configuratie in functie van de bedrijfsbehoeften Het opstellen van de offerteaanvraag en de evaluatie van de leveranciersoffertes Het aanleveren van objectieve informatie voor de strategische uitwerking van de netwerkinfrastructuur De optimalisatie van bestaande oplossingen zoals , remote access, Conclusie In elk bouwbedrijf ongeacht grootte vinden we computers, een netwerk en telefonie terug. Indien deze infrastructuur performant en stabiel is geïmplementeerd, vormt het een stevige basis voor alle gebruikte bedrijfssoftware, de dagelijks gebruikte documenten, een betrouwbare back-up, de planning, het internetverkeer en eventueel telefonie via het netwerk of via het internet. Figuur 11: Vragen inzake hardware [ 21 ]

22 Track & Trace Overzicht van de vragen Uit de behandelde dossiers kwamen volgende vragen en bekommernissen van de bouwonderneming naar voren waarbij een onderscheid gemaakt wordt in: Bedrijven met een papieren tijdsregistratie met vragen omtrent: De relevante leveranciers voor Track & Trace oplossingen en de bedrijfsspecifieke selectiecriteria zoals de aangeboden oplossing, training, helpdesk, jaarlijkse kostprijs, Het terugverdieneffect van de gekozen oplossing op een welbepaalde termijn op het vlak van de reistijd, gewerkte tijd en de administratieve verwerking en afhandeling. Bedrijven met een digitale tijdsregistratie met vragen omtrent: De integratie van de geregistreerde informatie naar de ERP en/of HRM-applicatie voor een efficiëntere nacalculatie en loonverwerking. De aanpassing en/of verbetering van rapporten om een efficiëntere mobiliteitsberekening te garanderen Methode Hoe hebben we op deze vragen geantwoord? Bij de behandeling van de dossiers werd eerst en vooral bekeken wat Track & Trace als oplossing inhoudt. De gebruikte termen rond deze oplossingen zorgen vaak voor verwarring. Het juiste vertrekpunt voor de behandeling van het dossier was hierdoor dan ook bepaald. Vervolgens werd het proces (gereisde en/of gewerkte tijd) in beeld gebracht en beschreven. Deze beschrijving geeft de nodige informatie voor de verdere behandeling van het dossier. Een belangrijk onderdeel in de begeleiding is de bepaling van de kosten/baten van de relevante oplossing. Het is immers noodzakelijk dat de organisatie kan bepalen wat het terugverdieneffect zal zijn over een welbepaalde termijn. Hier werd voornamelijk gekeken naar de besparingen die het grootste deel van het terugverdieneffect uitmaakten: Besparing op de reële reistijd en de aangegeven reistijd. Verschil tussen werkelijk gewerkte tijd en uitbetaalde tijd. De administratieve verwerking van de urenstaten en de berekening van de reisuren. De administratieve afhandeling van de medewerkers op de werkbonnen. Leveranciers/ Selectiecriteria 1 Integratie met ERP/HR Module 3 Papier Digitaal Kosten Baten Analyse 2 Rapportage 4 Economisch Figuur 12: Vragen inzake Track & Trace [ 22 ]

23 Afhankelijk van de graad van informatisering van hun tijdsregistratie werd een duidelijk stappenplan opgesteld. Dit moet zorgen dat de onderneming de relevante oplossing kan implementeren binnen de gestelde termijn. Er werd extra aandacht besteed aan het wettelijk kader bij een mogelijke implementatie: Mobiliteitsvergoeding in het kader van de CAO binnen het PC 124. CO2-taks geheven op bedrijfswagens die ook voor privédoeleinden worden gebruikt. De richtlijnen voor een implementatie m.b.t. tot de privacywetgeving Resultaat van de interventies De efficiëntie van de interventies werd beïnvloed door diverse factoren: het gebrek of het inzicht in het proces, het (niet) respecteren van het vooropgestelde stappenplan, het (niet) vrijmaken van tijd voor de behandeling van het dossier en het (on) juiste gebruik van het lastenboek. Afhankelijk van de huidige graad van informatisering en de interne kennis in de onderneming kunnen de resultaten van de behandelde dossiers als volgt samengevat worden in: Het berekenen van de kosten/baten van de bedrijfsspecifieke oplossing Het bepalen van het juiste selectietraject vanuit een ABC DigiBouw stappenplan. Het opmaken van het lastenboek om de oplossing en de relevante leveranciers te kunnen kiezen en evalueren. Het zoeken en oplijsten van de relevante leveranciers Het definiëren of verbeteren van de integratie van de Track & Trace-oplossing met de ERP-applicatie of de HRM-module van het sociaal secretariaat Conclusie Informatisering van de tijdsregistratie binnen de bouwonderneming wordt nooit gezien als één van de prioriteiten. Het wordt vaak behandeld in het verlengde van andere verbeterpunten zoals calculatie en planning. Dit is zeker merkwaardig te noemen omdat informatie uit Track & Trace oplossingen immers een grote bijdrage kan leveren voor een snellere en correctere nacalculatie, een juiste loonverwerking en een op-timalisering van de planning. Tevens kunnen de besparingen door de juiste automatisering van het tijdsregistratieproces aanzienlijk genoemd worden. De ondernemingen die beroep deden op de dienstverlening hebben dan ook concrete vooruitgang geboekt die men kan situeren op het gebied van: De keuze van de juiste leverancier op basis van een aangepast selectietraject en lastenboek De installatie van de mobiliteitsvergoedingsmodule en de daaraan verbonden tijdswinst in de administratieve afhandeling. het berekenen van het terugverdieneffect van een bedrijfsspecifieke Track & Trace oplossing om de noodzakelijke budgetten op managementniveau vrij te maken. Het in kaart brengen van de integratie tussen de Track & Trace-oplossing en ERP en het opstarten van de nodige acties door de leverancier. Het bepalen van relevante leveranciers en het aangeven van aandachtspunten (ondersteuning, implementatie, training, ) bij de keuze van een leverancier. [ 23 ]

24 Tekenpakket Overzicht van de vragen De vragen van de aannemers over tekensoftware zijn sterk uiteenlopend. Het opdelen van de vragen in een aantal vraagtypes is voor dit thema niet echt relevant. In de vragenlijst van de IT-scan werden geen vragen over het tekenproces opgenomen. Meest gestelde vragen: Vragen over de keuze van een tekenpakket door bedrijven die nog geen tekensoftware hebben. Vragen over het vervangen van tekensoftware door een goedkoper alternatief: viewer, open source tekenpakket. Vragen over het vervangen van een bestaand (2D)tekenpakket door een geavanceerder bouwgericht (3D) tekenpakket. Vragen over het beter laten aansluiten van tekensoftware op de productie. Vragen over visualisatiesoftware (rendering, 3D pdf). Vragen die slechts 1 maal gesteld zijn: Vragen over BIM (koppeling tekensoftware met rekensoftware). Vragen over rekensoftware. Vragen over afdrukken van plannen. Vragen over inscannen en archiveren van plannen. Vragen over het vectorizeren van plannen. Vragen over het maken van digitale meetstaten aan de hand van (digitale) plannen Hoe hebben we op deze vragen geantwoord? Resultaat Rekening houdend met de toekomstplannen van het bedrijf, werd er een oriëntering gegeven naar de keuze van het type CAD pakket: 2D, 2D+, 3D, 4D of BIM. Ontwerp Architect Building Information Model Aannemer Uitvoering Bouwheer Opdrachtgever Figuur 13: Informatie uitwisseling tussen opdrachtgever, architect, en aannemer De belangrijkste problematiek bij aannemers is de uitwisseling van CAD gegevens tussen de verschillende bouwpartners. De voor en nadelen van de verschillende typeoplossingen werden besproken. De aannemer krijgt een shortlist met een aantal mogelijke softwareoplossingen en hun leveranciers. Er werd ook voorgesteld om productdemo s van leveranciers bij te wonen. Er werden tips gegeven om het overschakelen naar een ander type CAD oplossing, een nieuwe werkmethode of een nieuw tekenpakket te laten slagen. De huidige werkmethode werd samen met de tekenaars besproken. Bij de bedrijven waar de mogelijkheid werd gegeven om de tekenaar aan het werk te zien was het vinden van de pro-bleempunten en frustraties, en dus het vinden van een antwoord op deze vragen, een stuk eenvoudiger. [ 24 ]

25 Conclusies Waar heeft het bedrijf vooruitgang kunnen boeken? Een aantal bouwbedrijven wenst een ander tekenpakket aan te kopen omdat het huidige tekenpakket niet voldoet. Na de interventie van ABC DigiBouw blijkt dat het huidige tekenpakket niet goed gekend is, en dat er veel meer mogelijkheden zijn dan wat het bouwbedrijf nodig heeft. Het huidige tekenpakket voldoet zeker, maar er is een gebrek aan opleiding, er ontbreekt een module of er ontbreekt een programma dat communicatie toelaat tussen de tekening en de productie. Waar was de interventie minder efficiënt? Voor elke sector in de bouw is er gespecialiseerde tekensoftware, met doorgedreven informatisering. De investering die gemaakt moet worden voor de aanschaf van licenties, opleidingstraject, en onderhoudskosten maakt dat bijna alle gecontacteerde bouwbedrijven deze technisch beste oplossingen niet kiezen. Met een minimale investering kan het bedrijf vooruitgang boeken. [ 25 ]

26 Cloud computing Overzicht van de vragen Een IT firma heeft ons een offerte voor een mailserver aangeleverd omdat wij graag met Outlook willen werken, hebben wij dit nodig? welke (andere) oplossingen bestaan er om? 1. Samen te werken binnen een bedrijf: documenten delen, agenda s delen, grote bestanden uitwisselen, 2. Informatie vanop de werf of een andere locatie te kunnen raadplegen? Is het belangrijk om een back-up op dvd of harde schijf buiten het bedrijf te bewaren? Wat is Cloud Computing? Kunnen wij er in de toekomst gebruik van maken? Kritische vragen: Waar staan mijn gegevens? Hoe zit het met beveiliging? Wat als mijn internet verbinding uitvalt? Hoe kan ik in de praktijk met een Cloud oplossing beginnen werken (kostprijs, implementatie, )? Vraag Gewicht (in percentage van de bezoeken) Maturiteit (defensief proactief) Hoe hebben we op deze vragen geantwoord? Vooral kleine bouwbedrijven deden een beroep op ABC DigiBouw voor advies in verband met cloud computing. Deze bedrijven zijn vaak nog niet vertrouwd met de term cloud computing. In eerste instantie denken ze dikwijls aan traditionele oplossingen: hardware in eigen beheer. Toch waren de behoeftes van deze bedrijven meestal zeer eenvoudig: het zoeken naar oplossingen om samen te kunnen werken: documenten delen, agenda s delen, grote bestanden uitwisselen, Deze behoeftes zijn zo courant, en zo eenvoudig, dat er tal van typeoplossingen in de cloud bestaan, en dat het investeren in een eigen IT omge-ving weinig meerwaarde of strategisch voordeel biedt. Het advies van ABC DigiBouw bestond meestal uit: Het verslag en de analyse van de IT-scan Het toelichten van cloud computing: Het ontstaan en het principe De oplossingen die beschikbaar zijn in de cloud Het prijzenmodel: maandelijks/jaarlijks abonnement + éénmalige implementatiekost De spelers op de markt :. (internationale) ontwikkelaars. (lokale) dienstverleners Het vergelijken van twee oplossingen: IT in de cloud IT in eigen beheer (of een combinatie van deze twee) Resultaat Bewustwording: bouwbedrijven worden op de hoogte gebracht van het bestaan en de mogelijkheden van cloud computing Praktische informatie: bouwbedrijven krijgen inzicht in het prijzenmodel en de spelers op de cloud markt Keuzehulp: bouwbedrijven leren de pro s en contra s van cloud oplossingen en oplossingen in eigen beheer kennen Hoewel de meeste bouwbedrijven aanvankelijk niet vertrouwd waren met cloud computing, reageerden ze zeer positief op dit nieuwe model: Financieel omwille van het interessante prijzenmodel waarbij grote investeringen vermeden worden, en vervangen worden door een maandelijks/jaarlijks abonnement en een éénmalige implementatiekost. [ 26 ]

27 Zorgeloos - omwille van de voordelen om zich niet meer te moeten bekommeren over het eigen beheer, back-up, mogelijke risico s, defecten, Werken op locatie Omdat er in de bouwsector typisch: op verschillende locaties gewerkt wordt kantoor + werven veel samenwerking tussen verschillende partijen bestaat: onderaannemers, tijdelijke verenigingen, Bouwbedrijven appreciëren het feit dat cloud oplossingen deze samenwerking mogelijk kunnen maken op een eenvoudige manier, zonder te investeren in een eigen server, VPN verbindingen, Conclusies Cloud computing is in veel gevallen een zeer bruikbare oplossing voor kleinere bouwbedrijven. De term en de mogelijkheden zijn op dit moment echter nog niet voldoende gekend /ingeburgerd. In eerste instantie dient de bewustwording rond cloud computing in de bouwsector gestimuleerd te worden. In een eventueel vervolgproject op ABC DigiBouw is het interessanter grootschalige informatiesessies te organiseren, dan verschillende bouwbedrijven individueel te informeren. Na de eerste bewustwording is de bereidheid om te investeren in een cloud oplossing meestal groot en worden er vaak concrete acties ondernomen. In heel wat gevallen werd er daadwerkelijk overgegaan tot de keuze van een cloud oplossing en tot de implementatie ervan. Figuur 14: Vragen inzake Cloud Computing [ 27 ]

28 3. Een evaluatie van ABC DigiBouw 3.1. Resultaten van de interventies Het ABC DigiBouw-project heeft over een periode van twee jaar een groot aantal bouwondernemingen bereikt. In vele gevallen zijn concrete resultaten geboekt of is op zijn minst de juiste diagnose gesteld. Wanneer de resultaten beperkt zijn tot het stellen van een diagnose constateren we dikwijls dat de bedrijven het daarbij laten en te weinig vervolgacties ondernemen Een overzicht per domein Domein Resultaten Aandachtspunten Planning Kostprijs ERP/CRM Bewustwording Bouwbedrijven worden op de hoogte gebracht van het bestaan en de mogelijkheden van planningsoftware. Zeker op vlak van resourceplanning is er beperkte bekendheid van de mogelijkheden. Praktische informatie: Oplossing ad hoc problemen. Verbetering planningsproces. Keuzehulp: Bouwbedrijven worden geïnformeerd over de software-aanbieders. Bouwbedrijven worden begeleid om tot de keuze van een geschikte software te komen. Bereidheid tot investeren in specifieke oplossingen. Bewustwording Bouwbedrijven krijgen inzicht in het belang van kostprijsberekening en worden op de hoogte gebracht van het bestaan van calculatiesoftware. Praktische informatie bedrijven worden begeleid bij het uitwerken van een grondige digitale offerte en budgetopvolging. Keuzehulp Bouwbedrijven worden begeleid bij de keuze van een geschikt softwarepakket. Bewustwording De bedrijfsleiding wordt ingelicht dat het anders moet en kan. Praktische informatie De bouwbedrijven krijgen inzicht welke stappen ze moeten ondernemen om een selectie te kunnen maken. Keuze hulp Projectplan, lastenboek, Software databank ABC DigiBouw of het inrichten van demo sessies. Sommige interventies hadden weinig resultaat omdat men zich onvoldoende bewust bleek te zijn van de inefficiëntie of van de blootgestelde risico s van de huidige werkwijze. De kennis in verband met het correct calculeren van offertes is onvoldoende. De mogelijkheden van softwarepakketten worden te vaak onvoldoende benut. Kleinere leveranciers van bouwgericht oplossingen zijn niet vertrouwd met het werken met lastenboeken. De match van systemen van beperkte omvang met kleine onderneming zou op een andere manier moeten gemaakt kunnen worden. [ 28 ]

29 Domein Resultaten Aandachtspunten Document management Hardware Track & Trace Tekenpakket Cloud computing Bewustwording Toelichten van de voordelen van gespecialiseerde software voor documentbeheer Praktische informatie Informatie over beschikbare oplossingen: leveranciers, richtprijzen, van gespecialiseerde software voor documentbeheer Keuzehulp Voor grotere bedrijven selectietraject Bewustwording Toelichten van het belang van moderne en stabiele hardware (pc s, servers, netwerk) met zekerheid van snelle reparatie bij mogelijke defecten Praktische informatie Informatie over B2B dienstverlening in de IT sector als aanvulling op de courant bezochte computer winkel om de hoek Keuzehulp Selectie verschillende B2B informatica dienstverleners Bewustwording Toelichten van componenten en voordelen van een Track & Trace oplossing Praktische informatie Bedrijfsspecifieke prijsindicatie van een tijdsregistratie-oplossing. Berekenen van het terugverdieneffect. Het in kaart brengen van de integratie tussen de Track & Trace oplossing en de ERP-applicatie Analyse van de toegevoegde waarde van de installatie van de mobiliteitsvergoeding Praktische hulp De keuze van de leverancier op basis van een aangepast selectietraject en lastenboek Bewustwording Sectorspecifieke oplossingen. Praktische informatie in verband met het overschakelen naar een ander type CAD oplossing, een nieuwe werkmethode of een nieuw tekenpakket. Verbetering van de manier van werken met het bestaande pakket. Keuzehulp of Oriëntering Shortlist met een aantal mogelijke softwareoplossingen gegeven naar de keuze van het type CAD pakket, 2D, 2D+, 3D 4D of BIM. Bewustwording Bouwbedrijven worden op de hoogte gebracht van het bestaan en de mogelijkheden van cloud computing. Praktische informatie Bouwbedrijven krijgen inzicht in het prijzenmodel en de spelers op de markt. Keuzehulp Bouwbedrijven leren de pro s en contra s van cloud oplossingen en oplossingen in eigen beheer kennen. Kleine bedrijven: het is moeilijk om in te schatten in hoeverre de eenvoudige oplossingen na afloop van een begeleiding in de praktijk worden toegepast. Kleine bedrijven: het gaat steeds om menselijke oplossingen, grotendeels afhankelijk van de discipline van de verschillende gebruikers. Kleine bedrijven: groot risico op verouderde hardware die niet meer onder de wettelijke garantie valt. Bewustmaking van het belang van tijdige hardware vervanging, vernieuwing en afschrijving van de investeringen in de boekhouding op 3 of 5 jaar. Het gebrek aan inzicht in het proces. Het niet respecteren van het vooropgestelde stappenplan. Het niet vrijmaken van tijd voor de behandeling van het dossier en het onjuiste gebruik van het lastenboek. Voor elke sector in de bouw is er gespecialiseerde tekensoftware, met doorgedreven informatisering. De investering die gemaakt moet worden voor de aanschaf van licenties, opleidingstraject, en onderhoudskosten maakt dat weinig bouwbedrijven deze technisch beste oplossingen kiezen. Het is interessanter grootschalige informatiesessies te organiseren, dan verschillende bouwbedrijven individueel te informeren. [ 29 ]

30 De IT-scan in de praktijk: mogelijke verbeteringen Optimale werkwijze In de toekomst kan de IT-scan op bepaalde onderdelen geautomatiseerd worden zodat er meer ruimte en tijd vrijkomt voor een diepgaandere analyse. Bovendien kan er daardoor beter ingespeeld worden op de behoeften van de onderneming in functie van de bedrijfsgrootte. Dergelijke informatisering zorgt tevens voor een snellere rapportering naar de betrokken partijen. Relatie tussen de scan en de bedrijfsgrootte Op basis van de door ons gebruikte definitie van de bedrijfsgrootte en de uitgevoerde scans kan een belangrijke vaststelling worden gedaan: Kleine bedrijven willen voornamelijk een doorlichting zonder een specifieke vraag. Dit betekent dat de adviseurs ook advies verlenen over de informatiestroom binnen de primaire en secundaire processen. Pas daarna kan gekeken worden naar een informatisering van het proces. Bij middelgrote bedrijven is er geen eenduidige conclusie te trekken. Wel merken we op dat ondernemingen die al inspanningen hebben ggeleverd om inzicht te krijgen in de interne organisatie, meestal vragen hebben binnen een specifiek domein. Wanneer de bedrijfsprocessen nog niet formeel zijn vastgelegd, dan gebeurt er doorlichting zonder een specifieke vraag. Grote bedrijven hebben vaak vragen binnen een specifiek domein waarbij afhankelijk van de complexiteit van het proces (primaire of ondersteunde processen) beroep gedaan wordt op de ABC-DigiBouw medewerkers of een doorverwijzing volgt naar een advies-bureau. Betrokkenheid van het management De betrokkenheid van het management is zowel voor de scan als voor bijkomende interventies van primordiaal belang. Aannemers die overtuigd zijn dat een optimale werking van de informatica het bouwbedrijf beter zal ondersteunen in een efficiëntere werking zullen grote betrokkenheid vertonen en (pro)actief meewerken om stapsgewijs tot concrete resultaten te komen. Het bezorgen van de organisatiestructuur, interne werkprocedures en een voorbeelddossier zijn hier praktische voorbeelden van. Een bouwbedrijf dat zich niet bewust is van het feit dat een goed werkende informaticaomgeving een toegevoegde waarde betekent, zal geen verdere acties ondernemen met het verleende advies en verder werken op de voor hun vertrouwde manier. Mogelijks met een impulsieve aankoop van software tot gevolg. Meer dan advies Vaak realiseren de bedrijven zich te weinig dat het om een doorlichting gaat met een daaraan gekoppeld stappenplan en dat door de onderneming zelf nog een aanzienlijke hoeveelheid werk dient verricht te worden. Het aangeven van de juiste stappen en het daaraan gekoppelde huiswerk is essentieel voor een goed verloop van de begeleiding Meest gestelde vragen Het gebruik van IT kan in de eerste plaats de zogenoemde endemische problemen in de bouwsector verhelpen: Onvoldoende planning. Onvoldoende kostprijsberekening. Onvoldoende beheersing van de informatiestromen en de communicatie met alle belanghebbenden. [ 30 ]

31 Het direct contact met de ondernemingen levert uit de eerste hand informatie op over de ondersteuning van de bedrijfsprocessen door IT. De vragen die aan de adviseurs van ABC DigiBouw gesteld zijn, geven een goed beeld van de concrete problemen waarmee de ondernemers geconfronteerd worden. Vragen/informatie in verband met efficiëntie verbetering en risicobeheersing: Onze onderneming groeit zonder op administratief vlak mee te groeien De kennis van de medewerkers (calculator, werfleider, ) zit in het hoofd Te weinig inzicht in de rendabiliteit van de business unit of van de verschillende bedrijven in de groep Ons systeem is verouderd en kan niet snel genoeg aan onze noden aangepast worden We hebben een ERP, maar het systeem voldoet niet aan de verwachtingen Beter laten aansluiten van tekensoftware op de productie Samenwerken binnen mijn bedrijf: documenten delen, agenda s delen, grote bestanden uitwisselen, Hoe doen anderen dat?, Wij zijn toch niet zo anders als andere bedrijven, Wat doen gelijkaardige bedrijven?, Moeten we steeds het warm water opnieuw uitvinden? Vragen/informatie in verband met infrastructuur: Onze computers zijn verouderd, kan u advies geven over een betrouwbare leverancier met goede service? Een firma heeft ons een offerte voor een server aangeleverd, kan u ons hierover onafhankelijk advies verlenen, hebben wij dit nodig? Wat is cloud computing? Kunnen wij er in de toekomst gebruik van maken? Vragen/informatie in verband met de mogelijkheden van IT toepassingen: Documentbeheer, delen van informatie, stroomlijnen van documentgedreven bedrijfsprocessen Tijdregistratie, mobiliteitsvergoeding, Track & Trace systemen Tekenpakketten, visualisatiesoftware Hoe kan ik in de praktijk met een cloud oplossing beginnen werken (kostprijs, implementatie, )? Welk planningspakket voldoet het best aan de noden van ons bedrijf? Waarmee moeten we rekening houden om een degelijke planningop te stellen? [ 31 ]

32 3.2. De moeilijke stap naar procesverbetering: een voorbeeld De bouwbedrijven beseffen dat een betere organisatie van de bedrijfsprocessen en de interne en externe communicatie een noodzakelijke voorwaarde is om de kosten te beheersen, de klanttevredenheid te verhogen, en de groei van de activiteiten te ondersteunen. Het is elk bedrijf niet zo maar gegeven om continu via proces-engineering en procesverbetering het bedrijf verder te optimaliseren. Het verschil tussen de graad van adoptie van persoonlijke productivi-teitsmiddelen (zoals smartphones) en de graad van adoptie van procesverbeterende middelen (zoals het delen van informatie met verschillende personen of afdelingen) is daar een mooie illustratie van. Bij de aanvragen voor mogelijke interventies aan ABC DigiBouw werd er een kleine online enquête gekoppeld. Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat 53% van de aanvragers gebruik maakt van smartphones, veelal in combinatie met toepassingen zoals contactbeheer, , en Internet. Vraag Waarvoor worden de smartphones gebruikt : Contactbeheer 71% Kalender en taken 86% 71% Internet 43% Applicaties 22% GPS 20% De bouwbedrijven zijn dus in staat om op korte tijd nieuwe technologie te introduceren. De technologie wordt hier gebruikt om klassieke papieren dragers te vervangen, zoals de papieren agenda. Het delen van de informatie die in al deze IT toepassingen is opgeslagen, is echter minder courant: Vraag Welke zaken worden binnen uw bedrijf gedeeld : Contactbeheer 32% Kalender 39% Taken 23% 55% Het delen van de informatie vooronderstelt een herziening van de processen en van de onderlinge communicatie tussen de geledingen van het bedrijf. We stellen vast dat de adoptiegraad hier een stuk lager ligt. Een aantal oorzaken voor dit fenomeen wordt hieronder uitgewerkt. [ 32 ]

33 3.3. De typische valkuilen op de weg naar procesverbetering Focus op de korte termijn Beslissingen blijven gestuurd door korte termijn behoeften van één of meerdere afdelingen zonder de tijd te nemen een globale toekomstige applicatiearchitectuur te ontwerpen waarbinnen de initiatieven en dringende behoeften via een opbouwend migratiepad kunnen worden gerealiseerd. Snel resultaat willen halen op basis van een tool, zonder eerst de onderliggende processen en integratie van die processen aan te pakken. Kostencriteria in plaats van toegevoegde waarde. Uitstelgedrag Er is een spanningsveld tussen de behoeften van het bedrijf en de concrete acties die het bedrijf onderneemt. De ondernemer is zich bewust van de problemen, maar de prioriteit gaat naar de operationele taken waardoor er voor een fundamentele procesverbetering te weinig tijd en middelen vrijkomen. De dagelijkse prioriteiten halen het van de lange termijn prioriteiten, terwijl de oplossing op lange termijn er juist in bestaat om het proces te stroomlijnen en zo de operaties efficiënter te maken. Onvoldoende change management Procesverbetering vraagt de input van alle medewerkers op alle organisatieniveaus. De omvorming van de bestaande As Is situatie naar de gewenste To Be situatie is een complex proces, waarbij de ingezette software maar een deeltje van de oplossing biedt. Belangrijke risicofactoren zijn: Onderschatting van de organisatorische en proces alignering vereisten van dergelijk veranderingstraject. De weerstand tot verandering van sommige medewerkers. Bescherming van de black box van het proces waarvan de werking enkel gekend is door de medewerker. Figuur 15: Urgent/Important activity matrix (5) [ 33 ]

34 3.4. De specifieke IT-vereisten van de bouwsector De markt voor bouwspecifieke software Op de Belgische markt is specifieke bouwsoftware voorhanden voor kleine, middelgrote, en grote ondernemingen, al dan niet met een focus op een nichemarkt binnen de bouwsector. Het gaat hier om lokaal ontwikkelde software of om internationale standaard pakketten die aangepast zijn aan de behoeften van de bouwsector: Architectuur van de applicaties Bouwbedrijven hebben vereisten die zelden allemaal in één software-applicatie terug te vinden zijn. Veelal zal een combinatie van ERP, CRM, elektronisch documentbeheer en mobiele applicaties nodig zijn. Ook voor de projectgedreven werking zijn niet alle applicatie even geschikt. De volgende functionele spanningsvelden zijn in de bouwsector legio: Projectgedreven maar toch ontkoppeling naar stuk- of serieproductie (bv. staalconstructie en prefab). Projectgedreven met grote focus op de resource knelpunten: kritisch materieel, kritische competenties (bv. kranen of lassen) i.p.v. gericht op tijdsplanning van de taken Projectgedreven met extreme flexibiliteit (bv. weersomstandigheden) Synchronisatie van parallelle ordercycli: offerte, order, uitvoering enerzijds en CAD (BIM), werkvoorbereiding, tekeningen en CNC koppelingen anderzijds. Andere typische knelpunten zijn: Afstand tussen de dagelijkse operatie en het IT-systeem kan groot zijn: op de werf geen of moeilijk toegang tot het systeem, maar daar gebeurt het grootste deel van de activiteiten. Remote access behoeften in ruwe werfomstandigheden. Facturatie afwikkeling is verschillend van de opbouw van de product-project structuur: vorderingstaten en afhoudingen kunnen losgekoppeld zijn van de operationele project voortgang. Doorgedreven integratie behoeften met documenten, tekeningen enz. Niet CRM maar xrm behoeften met allerhande soorten partners binnen een genetwerkte omgeving (ingenieursbureau, studiebureau, architecten enz.) Dit betekent dat in de meeste bedrijven een applicatie mix nodig is, waarbij de verschillende toepassingen met elkaar geïntegreerd zijn. Software aanbieder Lokaal Internationaal Marktstrategie Software integrator Type oplossingen Niche Verticale markten Integrator is dikwijls = aanbieder en ontwikkelaar Veelal meer dan één integrator per regio per software aanbieder Standaard Standaard met maatwerk Framework met maatwerk Standaard oplossing + eigen modules integrator ( add on ) + maatwerk [ 34 ]

35 4. De contouren van ABC DigiBouw Afstemmen van de ABC DigiBouw-diensten op de behoeften Uit de analyse van de resultaten van de ABC DigiBouw interventies blijkt dat er zowel plaats is voor concrete ad hoc ondersteuning en adviezen, als voor een meer strategische benadering van de informatisering van de bedrijfsprocessen. We hebben ook gezien dat in vele gevallen de ad hoc ondersteuning directe verbeteringen heeft opgeleverd, terwijl de meer strategische adviezen veel minder aanleiding geven tot concrete acties. ABC DigiBouw 2.0 moet dus de sterke punten behouden, zoals de knowhow die verder opgebouwd is inzake planning, kostprijs en bedrijfsbrede informatiesystemen. Tegelijk moet de impact van de interventies verhoogd worden, zodat na het advies ook concrete verbeteringsstappen genomen en geïmplementeerd worden. Om de slagkracht te verhogen, moeten we ervoor zorgen dat we die ondernemers bereiken die het meest behoefte hebben aan één of andere vorm van ondersteuning. Met andere woorden: waaruit bestaat onze doelgroep? Vanzelfsprekend moeten we diensten leveren die een zo goed mogelijk antwoord op de vraag bieden. We moeten dus ook de aanbodzijde bekijken: welke diensten kunnen en willen we aanbieden? 4.2. Vraag en aanbod: een raamwerk voor de dienstencatalogus Het WTCB hanteert een generiek procesmodel voor de bouwsector: Figuur 16: het WTCB procesmodel voor de bouwsector [ 35 ]

Praktische hulp bij de keuze van een ERP pakket in de Bouw. Peter Van Damme

Praktische hulp bij de keuze van een ERP pakket in de Bouw. Peter Van Damme Praktische hulp bij de keuze van een ERP pakket in de Bouw Peter Van Damme 1. Abc DigiBouw 2. Wat is ERP 3. Valkuilen 4. Methodiek en stappenplan 5. Conclusie 6. Hulpmiddelen Agenda ABC DigiBouw Advies

Nadere informatie

Infosessie Gent. Planning. Kostprijsberekening ERP. Cloud-computing. middag + avondsessie. middag + avondsessie. middagsessie.

Infosessie Gent. Planning. Kostprijsberekening ERP. Cloud-computing. middag + avondsessie. middag + avondsessie. middagsessie. Infosessie Gent Planning middag + avondsessie Kostprijsberekening middag + avondsessie ERP middagsessie Cloud-computing avondsessie Woensdag 15 juni 2011 1 Infosessie Gent Planning Bart Coemans Kostprijsberekening

Nadere informatie

Thema-avond Heusden-Zolder

Thema-avond Heusden-Zolder Thema-avond Heusden-Zolder Planning Kostprijsberekening Cloud-computing Woensdag 23 maart 2011 1 Thema-avond Heusden-Zolder Planning Bart Coemans Kostprijsberekening Mike Bogaerts - Tim Vissers Cloud-computing

Nadere informatie

Infosessie Gent. Planning. Kostprijsberekening ERP. Cloud computing. middag + avondsessie. middagsessie. avondsessie

Infosessie Gent. Planning. Kostprijsberekening ERP. Cloud computing. middag + avondsessie. middagsessie. avondsessie Infosessie Gent Planning middag + avondsessie Kostprijsberekening middag + avondsessie ERP middagsessie Cloud computing avondsessie Woensdag 15 juni 2011 1 Infosessie Gent Planning Bart Coemans Kostprijsberekening

Nadere informatie

ABC DigiBouw 27/09/2011

ABC DigiBouw 27/09/2011 19.00u Ontvangst 19.15u Inleiding ERVARINGSGROEP PLANNING 19.30u toepassingen Algemene bespreking, Behoeften, Acties 21.00u Netwerking Dinsdag 27 september 2011 1 Inleiding Enkele cijfers: Organisaties

Nadere informatie

Slimme IT. Sterke dienstverlening. E-START ONDERSTEUNING OP MAAT VAN LOKALE BESTUREN BIJ E-GOVERNMENT EN ORGANISATIEONTWIKKELING

Slimme IT. Sterke dienstverlening. E-START ONDERSTEUNING OP MAAT VAN LOKALE BESTUREN BIJ E-GOVERNMENT EN ORGANISATIEONTWIKKELING Slimme IT. Sterke dienstverlening. 1 E-START ONDERSTEUNING OP MAAT VAN LOKALE BESTUREN BIJ E-GOVERNMENT EN ORGANISATIEONTWIKKELING 2Dienstverlenende vereniging E-START WAAROM? 3 Lokale besturen komen steeds

Nadere informatie

Efficiënter ICT beheer voor kleine en middelgrote ondernemingen

Efficiënter ICT beheer voor kleine en middelgrote ondernemingen Efficiënter ICT beheer voor kleine en middelgrote ondernemingen De KMO heeft steeds grotere uitdagingen op ICT vlak 1. Inleiding 2. ICT Strategisch inzetten om uw doel te realiseren 3. ICT Support kan

Nadere informatie

DIS. Digital Information System

DIS. Digital Information System DIS Digital Information System Inhoud Digital Information System........................................ 4 ORGANI - Your Profit.................................................. 8 Digital Information

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille versie van 16/09/2014 1 Inleiding Via de kmo-portefeuille (http://www.kmo-portefeuille.be/) kunnen kmo s subsidies krijgen voor opleiding, advies, strategisch

Nadere informatie

SugarCRM Commercial open source CRM software

SugarCRM Commercial open source CRM software SugarCRM Commercial open source CRM software Tom Symoens Wat is CRM? CRM is een bedrijfsstrategie met als doel het identificeren, werven en behouden van klanten. CRM vertrekt van de relatie met uw klanten,

Nadere informatie

Hoeveel budget moet ik uittrekken voor een Field Service Automation project?

Hoeveel budget moet ik uittrekken voor een Field Service Automation project? Hoeveel budget moet ik uittrekken voor een Field Service Automation project? Slechts 10 per maand per gebruiker, geen verborgen kosten, onmiddellijk ROI eenmaal u online een aantal field force automation

Nadere informatie

NORA Document Management Software

NORA Document Management Software NORA Document Management Software Beheer en beheers uw document flow INHOUD NORA Eenvoudig documentenbeheer NORA: eenvoudig documentenbeheer 3 MODULES Dossier- en contactenbeheer 4 Documenten 5 Berichten

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Toelichting bij onze werkwijze

Toelichting bij onze werkwijze Toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk Referentie: IDH_20120713_HDP_V2.0 Datum: 23 juli 2015 COLOFON TITEL Een toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk UITGEVER GMI group N.V. De Pintelaan

Nadere informatie

The future of Quality

The future of Quality The future of Quality Organisatieontwikkeling & Strategisch Q-beleid gaan hand in hand Abdon Moens IT Services - Infrastructure - Software op maat - Standaard software HR Services - W&S - HR management

Nadere informatie

Team. Tijd. Tools. Functionaliteiten In de onderstaande afbeelding wordt aangegeven welke behoeften TeamPlayer voor u kan invullen.

Team. Tijd. Tools. Functionaliteiten In de onderstaande afbeelding wordt aangegeven welke behoeften TeamPlayer voor u kan invullen. TeamPlayer? TeamPlayer is een compleet en flexibel systeem voor tijdsregistratie en planning dat de grootste knelpunten in vele administraties aanpakt, daar waar de standaardsystemen nog te beperkt zijn.

Nadere informatie

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company TimeManager ERP voor Dienstverleners SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company 2 Inleiding Bent u werkzaam in Professional Services? Met onze geïntegreerde CRM en Project Management

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Personeelsmanagement HRM 1 Inleiding Waar gaat het om? Uw mensen zijn uw meest waardevolle bezit. U spaart tijd noch geld om uw mensen de erkenning te geven die zij

Nadere informatie

KPD Services NV WIC Geert Vrolix Verkoop

KPD Services NV WIC Geert Vrolix Verkoop KPD Services NV WIC Geert Vrolix Verkoop ViBo Heusden Zolder KPD Missie De meest gerenommeerde informaticapartner zijn in de Belgische bouwsector KPD Organisatie Opgericht 1982 Exclusief actief in de bouw-,

Nadere informatie

Informatieavond 15 06 2011 Gent

Informatieavond 15 06 2011 Gent Informatieavond 15 06 2011 Sessie overzicht De weg naar Cloud Computing Wat is Cloud Computing? Welke toepassingen bestaan er? Is het geschikt voor de Bouwsector/KMO? Live demo Google Apps Q&A De weg naar

Nadere informatie

IT-uitdagingen van groeiende KMO s

IT-uitdagingen van groeiende KMO s CHEOPS REPORT IT-uitdagingen van groeiende KMO s KMO s hebben geen kleine problemen 2 Samenvatting De IT-behoeften van KMO s lijken minder ingewikkeld dan de ITuitdagingen waarmee grote ondernemingen of

Nadere informatie

Team. Tijd. Tools. Eenvoudige, gebruiksvriendelijke en vlotte mobiele planning

Team. Tijd. Tools. Eenvoudige, gebruiksvriendelijke en vlotte mobiele planning Waarom? U beschikt over een onderneming van minstens 5 gebruikers en constateert dat u naast uw administratieve software meer en meer zaken moet bijhouden buiten deze software. biedt een volledig geautomatiseerd

Nadere informatie

Hostbasket. Het hosting en cloud computing aanbod van Telenet

Hostbasket. Het hosting en cloud computing aanbod van Telenet Hostbasket Het hosting en cloud computing aanbod van Telenet 1 Uw IT in betrouwbare handen Uw IT infrastructuur en software uitbesteden zonder zorgen en investering zodat u zich volledig kunt concentreren

Nadere informatie

Onderzoeksbureau GBNED Cloud computing en pakketselectie. Door Gerard Bottemanne, GBNED. 29-11-2012 ICT Financials

Onderzoeksbureau GBNED Cloud computing en pakketselectie. Door Gerard Bottemanne, GBNED. 29-11-2012 ICT Financials Door Gerard Bottemanne, GBNED 29-11-2012 ICT Financials Soort pakket Stand alone > Best of Breed Losstaand (beste) financieel administratiesysteem Attentiepunten: - Meer leveranciers (systeembeheer) -

Nadere informatie

Sectoraal onderzoek. 13 februari 2012 Auberge du Pêcheur Sint-Martens-Latem

Sectoraal onderzoek. 13 februari 2012 Auberge du Pêcheur Sint-Martens-Latem Sectoraal onderzoek 13 februari 2012 Auberge du Pêcheur Sint-Martens-Latem KATHO Torhout RENO Tielt PHO Roeselare HIVB Kortrijk VHTI Hantal HIVV IPSOC Team KATHO ICT-coach KATHO RENO KATHO VHTI ICT-Coach

Nadere informatie

Project Portfolio Management Altijd en overal inzicht PMO

Project Portfolio Management Altijd en overal inzicht PMO Project Portfolio Management Altijd en overal inzicht PMO Een eenvoudige en toegankelijke oplossing Thinking Portfolio is een snel te implementeren software applicatie. Een krachtig web-based hulpmiddel

Nadere informatie

ECM - Enterprise Content Management. Daniel Kucharski

ECM - Enterprise Content Management. Daniel Kucharski ECM - Enterprise Content Management Daniel Kucharski IT vraagstukken in de KMO Nood aan gebruiksvriendelijke software afgestemd op specifieke behoeften Geen grote investering in software en hardware Typische

Nadere informatie

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12 Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT Chris Block 5/3/12 De KMO heeft veel vraagtekens over ICT Onze informatica is onvoldoende aangepast aan onze bedrijfsvoering

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Quick Devis. De universele software voor het maken van offertes

Quick Devis. De universele software voor het maken van offertes Quick Devis De universele software voor het maken van offertes Ondernemers Ontdek een software ontworpen om zaken te winnen, dat toelaat van alle types van prijsopgaven te beheren. Prijsberekeningen op

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Volledig grip op uw projecten met. Dynamics InTime

Volledig grip op uw projecten met. Dynamics InTime Volledig grip op uw projecten met Dynamics InTime en zijn mensenwerk Het uitvoeren van projecten is mensenwerk. De juiste persoon op het juiste project, daar gaat het om. Die krijgt te maken met zaken

Nadere informatie

W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten

W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten ideeën.doen.groeien W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten 27 januari 2015 De e-commerce in België loopt op vlak van omzet en volume ongeveer 18 maanden achter in vergelijking met onze buurlanden. Bron. Online

Nadere informatie

Inleiding: De vragenlijst wordt afgesloten met de vraag om uw kennisvraag 2 ledig in maximaal 100 woorden te formuleren.

Inleiding: De vragenlijst wordt afgesloten met de vraag om uw kennisvraag 2 ledig in maximaal 100 woorden te formuleren. Inleiding: Deze vragenlijst bestaat uit 45 vragen en dient ertoe om het innovatietraject strategischeen zoekmachine marketing zo Efficiënt, Effectief en Educatief mogelijk te laten verlopen. Deze kunt

Nadere informatie

U begrijpt dat een deel van uw administratie weinig geautomatiseerd is. TeamPlayer biedt nu voor u de oplossing.

U begrijpt dat een deel van uw administratie weinig geautomatiseerd is. TeamPlayer biedt nu voor u de oplossing. Waarom TeamPlayer? Wellicht heeft u reeds een administratief programma waarmee uw boekhouding, facturatie of bestellingen worden beheerd. Deze programma s schieten echter tekort als het gaat over nog andere

Nadere informatie

Strategisch accountant/ boekhouder

Strategisch accountant/ boekhouder Strategisch accountant/ boekhouder Doc-it-Easy Doc-it-Easy kiest voor slimme samenwerking Doc-it-Easy Inhoud Inleiding Kmo en ondernemer willen strategisch advies 7 Tips om als accountant/ boekhouder een

Nadere informatie

Enquête + Vragenlijst + Onderzoek + Panel = thesistools.com 15-01-13 10:43 Adoptie van BIM Geacht lid, Bouwend Nederland voert onderzoek uit naar de adoptie van BIM onder haar leden. Hiervoor is een enquête

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Migratie van Groupwise naar Exchange

Migratie van Groupwise naar Exchange BIJLAGE Bijlage nr. 1 Migratie van Groupwise naar Exchange Doelstelling. Momenteel wordt in de administratie van de VGC Novell Groupwise als mailsysteem gebruikt. De huidige versie van Groupwise is verouderd

Nadere informatie

De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven. succeed IT. better results together

De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven. succeed IT. better results together De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven succeed IT better results together Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven in handel

Nadere informatie

Hét complete Uitzendbureau in de Cloud. matcher

Hét complete Uitzendbureau in de Cloud. matcher Hét complete Uitzendbureau in de Cloud matcher Een processysteem in plaats van een administratiesysteem Meer dan twee keer zoveel tijd besteden aan sales en zo uw omzet verhogen. e-matcher maakt het mogelijk.

Nadere informatie

CORE COMPETENCES. Boekhoudadministratie Financiële administratie Commerciële admin / ERP E-commerce

CORE COMPETENCES. Boekhoudadministratie Financiële administratie Commerciële admin / ERP E-commerce PARTNER IN AUTOMATISERING Sinds 1987 specialiseert ons systeemhuis zich in de ontwikkeling van efficiënte en gebruiksvriendelijke bedrijfsoplossingen, die het administratief en commercieel beheer van ondernemingen

Nadere informatie

Ready-2-Benefit ERP Out-of-the-box

Ready-2-Benefit ERP Out-of-the-box Ready-2-Benefit ERP Out-of-the-box AD ULTIMA GROUP Beneluxpark 7 8500 Kortrijk Belgium Tel: +32 56 740 740 Fax: +32 56 740 700 E-mail: info@adultimagroup.com Website: www.adultimagroup.com This document

Nadere informatie

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD TO CLOUD OR NOT TO CLOUD DE VOOR- EN NADELEN VAN DIGITALE FACTUURVERWERKING IN DE CLOUD Organisatie Easy Systems B.V. Telefoon +31 (0)318 648 748 E-mail info@easysystems.nl Website www.easysystems.nl Auteur

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Project Management met Teamcenter 2007 Door: Ramon van Raak Beheert u complexe projecten dan weet u als geen ander dat de projectvoorbereiding de basis legt

Nadere informatie

Inzetten op winstgevendheid door beter te plannen

Inzetten op winstgevendheid door beter te plannen Inzetten op winstgevendheid door beter te plannen Over onze visie op planning en hoe een centrale planningsapplicatie organisaties in de professionele dienstverlening kan helpen de kosten te drukken en

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

Brochure BX MRO. Oplossingen gebaseerd op SAP Business One

Brochure BX MRO. Oplossingen gebaseerd op SAP Business One Brochure BX MRO Oplossingen gebaseerd op SAP Business One Service en Reparatie voor SAP Business One De combinatie van SAP Business One en BX MRO (Maintenance, Repair & Overhaul) maakt deze software de

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

BLOXS vastgoedsoftware

BLOXS vastgoedsoftware BLOXS vastgoedsoftware BLOXS.nl Een nieuwe standaard in vastgoed beheer software BLOXS vastgoedsoftware vastgoed beheren is nooit eenvoudiger geweest 2 bloxs software - bloxs.nl een nieuwe standaard BLOXS

Nadere informatie

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing in dit nummer Een Econocom newsletter met focus op leasing Nr 2 Operationele lease is altijd dan zelf kopen Een Econocom newsletter met focus op leasing In dit nummer Nr 2 sluiten 03 Inleiding 04 Verborgen

Nadere informatie

Hosting & support contract

Hosting & support contract Hosting & support contract FOCUSTOOL TRACK YOUR GOALS & BEHAVIORS 1. Inleiding FocusTool biedt online software voor het bijhouden van voortgang op doelen en gedrag voor teams.om meer grip te krijgen op

Nadere informatie

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Met een combinatie van Microsoft Dynamics CRM en een online besteltool krijgt MCFE niet alleen inzicht

Nadere informatie

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Kritische opdrachtgever verwacht meer De opdrachtgever van vandaag is kritisch, verlangt toegevoegde waarde

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Enterprise Resource Planning

Enterprise Resource Planning ERP Enterprise Resource Planning ERP Wat is ERP? Voordelen van ERP Nadelen van ERP Selectie ERP Hoofdzonden Vragen? Integratie rond middelen Wat is ERP? Wat is ERP? Integratie rond projecten & diensten

Nadere informatie

De integratie van het OCMW in de gemeente technisch bekeken Shopt-IT 2015 Slide 1

De integratie van het OCMW in de gemeente technisch bekeken Shopt-IT 2015 Slide 1 We willen het in deze presentatie hebben over technische concepten die een optimale werking van onze nieuwe organisatie mogelijk maken. Tevens willen we jullie een mogelijk stappenplan voorstellen. Uiteraard

Nadere informatie

Toelichting bij onze werkwijze

Toelichting bij onze werkwijze Toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk Referentie: IDH_20120713_HDP_V2.0 Datum: 15 oktober 2015 COLOFON TITEL Een toelichting bij onze werkwijze GMI group Helpdesk UITGEVER GMI group N.V. De

Nadere informatie

byb@skynet.be Opleidingen in Management

byb@skynet.be Opleidingen in Management byb@skynet.be Opleidingen in Management April 2007 Inleiding s Elke module heeft één bepaald leerobjectief. Elke module kan afzonderlijk gegeven worden, of kan deel uitmaken van een track. Lego Verscheidene

Nadere informatie

Interne Controle: wat nu met de praktijk?

Interne Controle: wat nu met de praktijk? Interne Controle: wat nu met de praktijk? Marc Schulpen, BDO Atrio Adviseurs Openbare Sector Danny Maes, BDO Atrio Adviseurs Openbare Sector Frank Vanhove, Financieel Beheerder Gemeente Merelbeke Marc

Nadere informatie

Rapport. Elektronische facturatie en het elektronisch archief:

Rapport. Elektronische facturatie en het elektronisch archief: Rapport Elektronische facturatie en het elektronisch archief: Berekening besparing aan administratieve lasten door het gebruik van elektronische facturatie en archivering Verkorte versie - Meetresultaten

Nadere informatie

Oplossingen gebaseerd op SAP Business One. Brochure BX MRO

Oplossingen gebaseerd op SAP Business One. Brochure BX MRO Oplossingen gebaseerd op SAP Business One Brochure BX MRO Service en reparatie voor SAP Business One De combinatie van SAP Business One en variatec BX MRO (maintenance, repair & overhaul) maakt deze software

Nadere informatie

Brochure AMF Financieel en fiscaal

Brochure AMF Financieel en fiscaal Brochure AMF Financieel en fiscaal AMF Financieel en fiscaal AMF Financieel en fiscaal maken onderdeel uit van de complete bedrijfssoftware AMF. AMF Bedrijfssoftware is modulair opgezet. U kunt hierdoor

Nadere informatie

WORKSHOP 4 Gezamenlijk aankopen en overheidsopdrachten. Lieven Janssens ICC Gent, 7 mei 2013

WORKSHOP 4 Gezamenlijk aankopen en overheidsopdrachten. Lieven Janssens ICC Gent, 7 mei 2013 WORKSHOP 4 Gezamenlijk aankopen en overheidsopdrachten Lieven Janssens ICC Gent, 7 mei 2013 OOSTCAMPUS Bestuurs- en Dienstencentrum EEN INTENSIEVE SAMENWERKING TUSSEN GEMEENTE EN OCMW OOSTKAMP, ook op

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Deskundige (m/v)

Functiebeschrijving: Deskundige (m/v) Functiebeschrijving: Deskundige (m/v) Graad Deskundige (m/v) Functietitel Bedrijfseconomisch Deskundige (m/v) Doelstelling van de functie Als bedrijfseconomisch deskundige geeft u mee dagelijkse leiding

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

LOGISTIEKE ONDERSTEUNING B

LOGISTIEKE ONDERSTEUNING B Functiefamilie: Niveau: LOGISTIEKE ONDERSTEUNING B Doel van de functiefamilie Instaan voor het beheer of verhuur van het materiaal en de technische installaties bij een dienst en erop toezien dat de administratieve

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure Caag CRM info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl Informatie Brochure Over Ons Caag CRM is een cloud- based software onderneming. Onze kracht ligt in het ontwikkelen van slimme software oplossingen gebaseerd op

Nadere informatie

Kijken, kiezen, maar wat te kopen?

Kijken, kiezen, maar wat te kopen? Kijken, kiezen, maar wat te kopen? 15 aandachtspunten bij overgang naar de cloud Cloud biedt voor veel organisaties de mogelijkheid om te innoveren zonder hoge investeringen. Zowel Telecom providers als

Nadere informatie

Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar

Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar Redundancy is een technische oplossing voor systeem falen in hardware of software en daarom van belang voor de optimalisatie

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Telecommunicatie op maat van uw onderneming.

Telecommunicatie op maat van uw onderneming. Telecommunicatie op maat van uw onderneming. Licom info@licom.be www.licom.be Industriezone Herdersbrug Pathoekeweg 9B 009 B-8000 Brugge T +32(0)50 45 78 00 Licom Z.1 Researchpark 310 B-1731 Zellik T +32(0)2

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Communicatieverantwoordelijke

Functiebeschrijving: Communicatieverantwoordelijke Functiebeschrijving: Communicatieverantwoordelijke Functiefamilie organisatie ondersteunende functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context

Nadere informatie

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016.

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016. VERZOEK COACHING IN MANAGEMENT UW PROJECTVOORSTEL MAN-378 Elke groep die de ondersteuning van een coach wenst te genieten voor zijn project dient in het gedetailleerde beschrijving van het project op te

Nadere informatie

Verplichtingen administratie. Brochure - Verplichtingen administratie

Verplichtingen administratie. Brochure - Verplichtingen administratie Brochure - Verplichtingen administratie Ontwikkeld door: Van der Heijde Automatisering B.V. Registratie van verplichtingen van debiteuren en aan crediteuren Uitgebreide structuur voor autorisatie van verschillende

Nadere informatie

Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning

Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning Managementsamenvatting Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning Ontdek hoe u scheepsproductiviteit maximaliseert en uw winstmarges optimaliseert MARITIEME PLANNING Vlootplanning en de uitvoering

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de GWW Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien.

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien. 10 redenen om te virtualiseren Wat betekent virtualiseren? Met virtualisatie bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien.

Nadere informatie

De SolidWorks QuickStart Module

De SolidWorks QuickStart Module SolidWorks 3D CAD software biedt intuïtieve oplossingen voor alle aspecten van uw designproces. De SolidWorks producten kunnen worden toegepast binnen de hele organisatie. De SolidWorks QuickStart Module

Nadere informatie

EOSOL VOLLEDIGE TRANSFORMATIE DANKZIJ MOBILE FIRST AANPAK

EOSOL VOLLEDIGE TRANSFORMATIE DANKZIJ MOBILE FIRST AANPAK EOSOL VOLLEDIGE TRANSFORMATIE DANKZIJ MOBILE FIRST AANPAK Over Eosol Wie zijn we? gespecialiseerd in productie van vliegenramen en zonwering voor levering aan schrijnwerkers en zonvakkers. Focus op kwaliteit

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

MKB ICT-onderzoek 2009

MKB ICT-onderzoek 2009 ICT: noodzakelijk kwaad of concurrentievoordeel? Voor 32% van het MKB vormt ICT een bijrol binnen de business, terwijl voor het overig deel ICT een sleutelfunctie heeft binnen de bedrijfsvoering: als de

Nadere informatie

Met maatwerk uw processen beter op elkaar afstemmen KMO-IT Case Study

Met maatwerk uw processen beter op elkaar afstemmen KMO-IT Case Study Met maatwerk uw processen beter op elkaar afstemmen KMO-IT Case Study Agenda Doel presentatie Proces optimalisatie tastbaar maken KMO-IT case Toelichting context en proces Concrete proces verbeteringen

Nadere informatie

Hyarchis.Net MKB. Hyarchis.Net MKB voor efficiënte ondernemers. Stroomlijn al uw digitale- en papierstromen

Hyarchis.Net MKB. Hyarchis.Net MKB voor efficiënte ondernemers. Stroomlijn al uw digitale- en papierstromen Hyarchis.Net MKB Hyarchis.Net MKB voor efficiënte ondernemers Stroomlijn al uw digitale- en papierstromen Heeft uw bedrijf door alle uitpuilende archiefkasten soms meer weg van een papieropslag? Kunt u

Nadere informatie

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse 1/7 1. SITUERING VAN DE FUNCTIE Operationele entiteit Standplaats Dienstchef Weddenschaal Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse A4a - A4b (of indien van toepassing

Nadere informatie

Het programma. Hoe de situatie vroeger was en waar we naartoe wilden.

Het programma. Hoe de situatie vroeger was en waar we naartoe wilden. 1. Het programma. Programma Hoe de situatie vroeger was, en waar we naartoe wilden. Waarom we dit project uitbouwden. De politieke besluitvorming rond het project. 3 mogelijke concepten. Het concept van

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

SD Worx blijft investeren in de social profit sector. Hans Joris Algemeen directeur SD Worx België

SD Worx blijft investeren in de social profit sector. Hans Joris Algemeen directeur SD Worx België SD Worx blijft investeren in de social profit sector Hans Joris Algemeen directeur SD Worx België Agenda Marktsituatie Missie, visie en strategie SD Worx Strategisch belang social profit voor SD Worx SSC

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Scope van deze namiddag.

Scope van deze namiddag. Slide 1 Scope van deze namiddag. We willen het deze namiddag hebben over technische concepten die een optimale werking van onze nieuwe organisatie mogelijk maken. Tevens willen we jullie een mogelijk stappenplan

Nadere informatie

Afsprakenkader ICT-advies in de kmo-portefeuille

Afsprakenkader ICT-advies in de kmo-portefeuille Afsprakenkader ICT-advies in de kmo-portefeuille Het doel van de kmo-portefeuille op vlak van ICT-advies is het financieel ondersteunen van kmo s met als doel het inkopen van professioneel, onafhankelijk

Nadere informatie

Archipol 6 voor gebruikers

Archipol 6 voor gebruikers Archipol 6 voor gebruikers Agenda Evolutie installed base Sterkten Archipol versie 6 Extra document types Module wapens Beheer Notulen 3 Archipol installed base Versie 4 : 31 % Versie 5 : 29 % Versie 6

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL WEGWIJZER I. TERREINVERKENNING. Voorwoord 1. Afkortingenlijst 3

INHOUDSTAFEL WEGWIJZER I. TERREINVERKENNING. Voorwoord 1. Afkortingenlijst 3 INHOUDSTAFEL WEGWIJZER Voorwoord 1 Afkortingenlijst 3 I. TERREINVERKENNING Hoofdstuk I.1 Situering van het begrip informatie 1 1.1 Afbakening informatie, data en kennis 1 1.2 De rol van informatie in de

Nadere informatie