Sint-Truiden Abdijstad

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sint-Truiden Abdijstad"

Transcriptie

1 Sint-Truiden Abdijstad Actieplan voor de integrale en geïntegreerde ontsluiting van de religieuze as Sint-Truiden Dossier opgesteld in opdracht van het P.C.C.E. en van de stad Sint-Truiden

2

3 Inhoudstafel Inleiding 1. Opdracht p Strategie p Plan van aanpak p Globaal concept van het actieplan p. 8 Actieplan Actie 1 Research, bezoekersscenario en uitzettingsplan p. 12 Actie 2 Opleiding gidsen p. 14 Actie 3 Audiogidsen p. 17 Actie 4 Signalisatie en duidingsborden p. 20 Actie 5 Visualisering stedenbouwkundige structuren p. 24 Actie 6 Tijdsvensters p. 32 Actie 7 Hofkamer p. 37 Actie 8 Verhalenfestival p. 41 Actie 9 Super 8 Erfgoedfestival p. 43 Actie 10 Restauratie Trudoabdij p. 46 Actie 11 Restauratie Begijnhof p. 53 Actie 12 Restauratie Speelhof p. 60 Actie 13 Masterplan restauratie Refugehuis van Averbode p. 62 Actie 14 Communicatie p. 64 Actie 15 Organigram & Externe consulting p. 77 Bijlagen Bijlage 1 Analyse van de waarden van het erfgoed van Sint-Truiden p. 82 Bijlage 2 Kernsites en dambordpatroon p. 93 Bijlage 3 Analyse algemene knelpunten inzake het erfgoed van Sint-Truiden p. 96 Bijlage 4 Het historische verhaal in beeld Pistes voor bijkomend onderzoek p. 103 Bijlage 5 Knelpunten van de signalisatie en duidingsborden p. 108 Bijlage 6 Uitzettingsplan duidingsborden - Case study Begijnhof p. 112 Bijlage 7 Pistes voor andere tijdelijke erfgoedevenementen p. 115 Bijlage 8 Bezoekersonthaal en stedelijk museum p. 118 Bijlage 9 Analyse van stedenbouwkundige knelpunten p. 120 Bijlage 10 Andere knelpunten inzake restauratie p. 124 Bijlage 11 Analyse van communicatieknelpunten p. 127 Bijlage 12 Mogelijke financiële partners, met contactadressen p

4 4

5 Sint-Truiden Abdijstad Inleiding De Trudoabdij is één van de belangrijkste Maaslandse abdijen. Ze heeft gedurende eeuwen van Sint-Truiden een Europees centrum van kunst en cultuur gemaakt. G.C. De Dijn Hoe waardevol is het erfgoed van Sint-Truiden? Dat is moeilijk te bepalen. En het zal nog wel even duren voordat er in Vlaanderen een objectief systeem bestaat om de waarde van erfgoed te meten. Voor het zover is, mag zonder enige vorm van discussie, kort en goed worden gesteld: het erfgoed van Sint-Truiden is vanuit historisch perspectief topklasse. Sint-Truiden prijkt op de lijst van unieke historische abdijsteden, in het goede gezelschap van Stavelot, Gent en Nijvel (België), van Echternach (Luxemburg), van Fulda (Duitsland) en van Middelburg (Nederland). Met dit actieplan willen we beslist niet alleen omkijken, naar de geschiedenis. De uitdaging van dit plan bestaat erin om het erfgoed van Sint-Truiden op een hedendaagse manier te ontsluiten en op een hedendaagse manier te gebruiken, zodat het nog meer zin, betekenis en waarde krijgt, voor de huidige en de komende inwoners en toeristen. Sien heeft met veel plezier meegewerkt aan deze opdracht. Ze was moeilijk, maar ze was belangrijk. 1. Opdracht De opdracht die Sien heeft mogen vervullen, na een marktconsultatie, werd als volgt omschreven door het Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed (PCCE) en door de stad Sint-Truiden: opstellen van een concreet actieplan voor de integrale en geïntegreerde ontsluiting van de religieuze as Sint-Truiden. De opdracht moest passen in het ruimere Masterplan voor de ruimtelijke ontsluiting van het cultuurhistorisch erfgoed van Haspengouw (2003), en eveneens in het Actieplan Romeinse weg (2007). Specifieker werden de deelopdrachten verwoord als volgt: In overleg met de bevoegde diensten van de stad Sint-Truiden en van de provincie op basis van de bestaande literatuur en informatie opgedaan bij de bevoorrechte getuigen, het verhaal over de stadsontwikkeling van Sint-Truiden aan de hand van de religieuze as en specifieke verhalen rond elke punt van de as samenstellen; In overleg met de bevoegde diensten van de stad Sint-Truiden een efficiënt ontsluitingsconcept en -strategie uitschrijven en een aantal concrete algemene ontsluitingsprojecten en bijzondere ontsluitingsprojecten bij elk van de punten op de religieuze as uitwerken. Van deze projecten wordt verwacht: doelstelling, product omschrijving, uitvoeringsmodaliteiten, doelgroep(en), partners, locatie, benaderende budgettaire ramingen; In overleg met de bevoegde diensten van de stad Sint-Truiden een algemeen presentatie- en communicatieconcept voor stad en regio van de ontsluiting van de religieuze as en concrete toepassingen op het terrein uitwerken; In overleg met de bevoegde diensten van de stad Sint-Truiden een organisatiestructuur uitwerken met de voor de ontsluiting relevante partners alsook een raming van werkingskosten, een overzicht van de beschikbare budgetten voor de uitvoering op stedelijk niveau en mogelijke subsidies (zowel provinciaal, nationaal als Europees) voor de realisatie van het project. 5

6 De opdracht van het actieplan startte in april 2008, ze werd afgerond in november Het actieplan werd samengesteld door het studie- en ontwerpbureau Sien, door het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC) en door restauratiearchitecte Sofie Beyen. Tijdens het ontwikkelingsproces werden de stand van zaken en de vorderingen gevolgd door een werkgroep (tweewekelijks) en door een stuurgroep (driewekelijks). De werkgroep bestond uit: Marc Laenen en Stephanie Mergeay (PCCE), Wivina De Bus en Lieve Opsteyn (Erfgoedcel Sint-Truiden), Petra Boekstal (Monumenten), Hilde Hendrickx (Toerisme Sint-Truiden), Els Berx (Toerisme Limburg, regiocoördinator voor Haspengouw), Stefaan Ottenbourgs (cultureel centrum De Bogaard), Christa Engelbosch (Museum Vlaamse Minderbroeders), Bert Flossie (coördinator cultuurbeleid Sint-Truiden). De stuurgroep bestond uit een kern van de werkgroep, aangevuld met de volgende schepenen: Els Sneijers (erfgoed), Pascal Vossius (toerisme), Bert Stippelmans (cultuur). Wij danken al deze medewerkers van harte voor hun voortdurende input en feedback. 2 Strategisch plan We kozen de drie volgende stellingen als vertrekpunt om het actieplan uit te werken. De analysen waar deze stellingen op steunen, staan achteraan in de bijlagen. Stelling 1 Het erfgoed van Sint-Truiden loont de moeite van het ontsluiten We hebben in bijlage 1 de waarde van het erfgoed van Sint-Truiden speciaal bekeken als historisch, als onroerend, als roerend en als immaterieel erfgoed. Stefan van Lani (archivaris van de Abdij van Park en onderzoeker bij het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur) vatte de analyse als volgt samen: We kunnen stellen dat de stad Sint-Truiden, door zijn boeiende geschiedenis en door de aanwezigheid van een representatief gebouwenpatrimonium en van een rijk kunstpatrimonium, alle troeven in handen heeft om zich cultuurtoeristisch succesvol te profileren als abdijstad. Het feit dat Vlaanderen over een rijk cultuurhistorisch verleden beschikt, met internationaal befaamde kunststeden, is hierbij een extra troef. Nog een positieve factor is het feit dat het religieuze erfgoed binnen het gehele erfgoedveld sterk aan belang wint. Op de basisvraag Is het erfgoed van Sint-Truiden belangrijk genoeg om er de cultuurpolitiek van de stad voor de volgende decennia op te baseren? antwoorden wij dus: ja. Potentieel heeft het erfgoed van Sint-Truiden voldoende mogelijkheden. Stelling 2 Sint-Truiden is een volwaardige abdijstad Door deze tweede stelling verlaten we definitief de oorspronkelijke werktitel Religieuze as Sint-Truiden. We spreken vanaf nu enkel nog van Sint-Truiden, Abdijstad. We gebruiken ook niet langer de formulering ontsluiting langs een lineaire religieuze as. In plaats daarvan hanteren we vanaf nu de formulering stadsontwikkeling volgens een dambordpatroon gebaseerd op twee Romeinse diverticula (secundaire wegen). 6

7 Sint-Truiden mag met volle recht en reden de naam abdijstad claimen. Want de abdij van Sint-Trudo was de startvonk en de draaiende motor van de stadsontwikkeling van Sint-Truiden. En de abdij van Sint-Trudo heeft aan de stad Sint-Truiden ook zijn naam gegeven. De benaming abdijstad is bovendien vlotter in de communicatie en biedt meer mogelijkheden voor netwerking met andere abdijsteden. Zie bijlage 2. Stelling 3 Het potentieel van het erfgoed van Sint-Truiden wordt niet optimaal benut In verband met dit potentieel hadden wij het geregeld over de paradox van de Groene Michelin. Daarmee bedoelen we het volgende: Als het erfgoed van Sint-Truiden zo waardevol is, waarom krijgt Sint-Truiden dan geen enkele ster in de Groene Michelin? Steden als Diest, Zoutleeuw, Tongeren en Dendermonde hebben wel een ster. Steden als Lier, Mechelen en Leuven hebben twee sterren. Steden als Gent, Antwerpen en Brugge hebben drie sterren. Maar Sint-Truiden heeft geen enkele ster. Sint-Truiden wordt in de Groene Michelin alleen maar vermeld en gekwalificeerd als vermeldenswaard. Hoe komt dat? Dat komt door de relatief vele knelpunten, die we door ons werk hebben opgespoord (zie bijlage 3). Door deze knelpunten komt het dat Sint-Truiden niet erkend wordt als een stad van groot cultuurhistorisch belang. Sint-Truiden heeft veel waardevol erfgoed en toch krijgt ze geen ster in de Groene Michelin In de volgende hoofdstukken hebben we 14 acties uitgewerkt die veel van die knelpunten kunnen opruimen. Sien en de mensen die het actieplan zullen uitvoeren, hebben de ambitie dat Sint-Truiden in de Groene Michelin minstens één ster krijgt - tot eer van de toeristen en van de inwoners in Sint-Truiden. De acties die we hieronder uitleggen, zullen daar bij helpen. Maar op zichzelf betekent zo n actieplan niet veel. Het moet noodzakelijkerwijs worden gestut en gesteund, met name door bovenlokale financiële hulp, door dialoog tussen de diensten, door een sectoroverschrijdende aanpak. 3. Plan van aanpak We hebben op drie fronten gewerkt om ons doel te bereiken, dus om het erfgoed van Sint-Truiden op een degelijke en een aantrekkelijke manier te ontsluiten. 7

8 In de eerste fase verwerkten we het bestaande historisch materiaal, de cultuurtoeristische studies en de plannen van ruimtelijke ordening. Dat was nodig om tot een globale visie op de stadsontwikkeling van Sint-Truiden te komen. Deze research werd aangevuld door diepte-interviews met referentiepersonen: Luc Renson (vzw Abdij, Stad en Regio); G.C. De Dijn (adviseur Cultureel Erfgoed); Thierry Ghijs (archivaris); Rob Timmermans (stadsarchitect); Franz Aumann (Geschiedkundige Kring Sint-Truiden); Paul Vanmarsenille (conservator Schatkamer); Lydia Thiels-Mertens (Ursulinen); Jo Van Mechelen; Christine Vanthillo, Onroerend Erfgoed en nog veel anderen. In de tweede fase onderzochten we de attitude van de Truienaar tegenover zijn erfgoed. Over die houding bestaan er namelijk veel en uiteenlopende interpretaties. Daarom hebben we een enquête bij inwoners van Sint-Truiden georganiseerd, als aanvulling bij de bovenvermelde gesprekken. We deden hiervoor een beroep op een zogenoemde mysteryman, in ons specifieke geval was dat een acteur die zich voordeed als toerist en die gedurende drie weken een aantal inwoners van Sint-Truiden ondervraagde over hun erfgoed. In de derde en laatste fase onderzochten we de haalbaarheid van dit actieplan. Een actieplan opstellen is één zaak, een actieplan uitvoeren of uitvoerbaar maken, dat is een andere zaak. We hebben daarom het draagvlak van dit actieplan getoetst, en daarvoor hebben we veel en vaak feedbackmomenten gehouden: met een werkgroep van erfgoedverantwoordelijken (elke twee weken); met een stuurgroep (elke drie weken); met het diensthoofdenoverleg (elke twee weken); met de commissievergadering (eenmaal); met het schepencollege (eenmaal); met de provincie (tweemaal); plus een hoorzitting. Daarnaast hielden we nog tal van formele en informele gesprekken met beleidsverantwoordelijken. Tot slot heeft een intern team (historici, architecten, multimediaspecialisten, scenografen, grafici) gesleuteld aan modules om de beoogde duiding te kunnen realiseren. Alles samen is dat is een grote ploeg, ja. Maar alles samen gaat het dan ook om een grote en grootse aangelegenheid, een belangrijke doelstelling, een moeilijke taak, een eervolle opdracht. 4. Globaal concept van het actieplan Een belangrijk onderdeel van het actieplan is het opstellen en uitwerken van drie nieuwe erfgoedparcours die duidelijk zichtbaar zullen zijn in het straatbeeld van Sint-Truiden. Erfgoedparkoersen zijn in, en ze worden vanuit het museale en het erfgoedbeleid flink gestimuleerd. De drie erfgoedparkoersen die we hier concipiëren, passen dan ook in de filosofie van cultuur- en erfgoedroutes van Icomos, de International Council on Monuments and Sites (zie Voor het praktische ontwerpen van erfgoedroutes is Op stap met erfgoed nuttig, een praktijkgids van het VIOE en het FARO (www.opstapmeterfgoed.be). 8

9 Historisch Erfgoed moet bekend zijn, en het moet intens kunnen beleefd worden. Hoe groter de kennis ervan, hoe intenser en prettiger de beleving ervan. In de omschrijving van onze opdracht is uitdrukkelijk gevraagd om een inhoudelijk verhaal op te bouwen dat alle (religieuze) monumenten van Sint-Truiden onderling verbindt. Tot nu toe zijn de acht kernmonumenten van Sint-Truiden te veel behandeld als afzonderlijke gegevens, en te weinig vanuit een integrale visie. Onze medewerker Thomas Matei (Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur) heeft de geschiedenis van Sint-Truiden samengevat, vanaf het ontstaan in de vroege middeleeuwen tot het einde van de 19de eeuw. Centraal in deze geschiedenis staat de wederzijdse relatie tussen de religieuze monumenten en de stadsontwikkeling. Dit verhaal vormde het vertrekpunt voor de ontsluitingsacties. De tekst ervan is meer dan honderd bladzijden lang; daarom staat hij in een afzonderlijke bijlage. Drie erfgoedparkoersen In de historische studie van het CRKC duiken telkens weer drie stedenbouwkundige elementen op: ten eerste de Cicindria-beek, ten tweede de grens in de zogenoemde tweeheerlijkheid, ten derde de stadswallen. In de erfgoedparkoersen die we opstelden, staan deze drie structuurbepalende elementen dan ook centraal. Maar, jammer en helaas: deze drie elementen zijn uit het straatbeeld verdwenen. De Cicindria-beek werd in de 19de eeuw overwelfd en loopt nu door het stadscentrum heen als een ondergrondse riool. De grens tussen de twee delen van de zogenoemde tweeheerlijkheid is eind 18de eeuw afgeschaft onder het Franse bewind. En de stadswallen zijn in 1675 aan stukken geschoten door Lodewijk XIV; de restanten van de stadswallen werden tussen 1830 en 1850 systematisch afgevoerd. Deze drie elementen zijn nochtans essentieel, want ze verstrekken essentiële en fundamentele informatie over de ontwikkeling van de stad Sint-Truiden. Zonder de Cicindria-beek was er geen abdij gekomen. En zonder abdij was er geen Sint-Truiden gekomen. De grens binnen in de tweeheerlijkheid heeft Sint-Truiden gedurende meer dan vijf eeuwen (letterlijk) in twee machtsblokken verdeeld, en allicht ook navenant verscheurd. Er bestaan niet veel voorbeelden van zo n dubbele bestuursformule. Deze grens binnen in de tweeheerlijkheid is een symbool van een typisch politiek gegeven van Sint-Truiden, met alle stedenbouwkundige gevolgen van dien. Het effect van deze grens op Sint-Truiden is vergelijkbaar met het effect van de Berlijnse Muur op Berlijn. De rol die de stadsvesten van Sint-Truiden speelden, valt nauwelijks te overschatten. Deze stadsvesten zijn een symbool van onder meer stadsontwikkeling, handel, militaire verdediging allemaal rechten die uitsluitend waren voorbehouden voor de zogenoemde goede steden van het prinsbisdom Luik. De stadsvesten van Sint-Truiden - met de muren, met de poorten, de bastions en de ophaalbruggen - manifesteren op een ongeziene architecturale manier de macht en de rijkdom van de middeleeuwse stad Sint-Truiden. Maar in een latere fase hebben deze stadsvesten de verdere uitbloei van Sint-Truiden verhinderd. Want Sint-Truiden heeft nooit de middelen gehad om een tweede, grotere stadsomwalling aan te leggen. Het visualiseren van deze verdwenen elementen heeft drie bedoelingen. De eerste bedoeling is het oproepen van een intrigerend en verrassend effect bij de inwoner en bezoeker. Bijvoorbeeld: De lijn van de grens te midden van de tweeheerlijkheid splitst de Grote Markt van Sint-Truiden in tweeën en loopt dwars door de nieuwe toerismedienst heen. De bezoeker vraagt zich af: Wat betekenen die lijnen hier? Op deze vraag kunnen de gids of de bediende van de infobalie dan inspelen en de bezoeker op verkenningspad sturen. De tweede bedoeling van de visualisering is het helpen van de gids en van de individuele bezoeker om de complexe achtergrond van de geschiedenis van Sint-Truiden te verklaren en te begrijpen. De visualisering dient hierbij dan als geheugensteuntje. De derde bedoeling van de visualisering is dat de bezoeker het traject kan volgen dat als drie lijnen tussen de drie erfgoedtrajecten is aangebracht. Deze duiding dient dan als creatieve signalisatie. 9

10 Thematisch parcours Deze drie visualiseringen vormen het fundament van drie erfgoedparkoersen die elk een eigen accent of kijk aan het basisverhaal toevoegen, een startpunt van natuurlijke, van politieke of van economische aard. Elk parcours vertelt hetzelfde basisverhaal, met name de stadsontwikkeling van Sint-Truiden en de rol die religieuze huizen erin hebben gespeeld - met een eigen, specifiek accent. Elk thematisch parcours heeft ook een eigen, specifieke naam gekregen: Van zwaan tot riool (erfgoedparcours van de Cicindria-beek) Moord en Brand (erfgoedparcours van de tweeheerlijkheid ) Van florijn tot euro (erfgoedparcours van de stadsvesten) De bezoeker/inwoner die kiest om het erfgoedparcours van de Cicindria-beek te volgen, moet gewoon de blauwe lijn aanhouden die de loop van de Cicindria visueel aangeeft. Kiest men het thema van de grens te midden van de tweeheerlijkheid, dan volgt men de route met de rode plussen en minnen. In de audiogids (zie actie 3) worden vier verhalen geserveerd. Elk verhaal wordt verteld vanuit het standpunt van een welbepaald personage. De stadsontwikkeling van Sint-Truiden wordt gezien en verteld door de ogen en de mond van een poortwachter, van een schout of van een pestpater. Het verhaal van de Cicindria-beek wordt in de audiogids verteld door de pestpater. Het is een verhaal over water als bron van leven en over (vervuild) water als bron van dood. Een verhaal van natuur en erfgoed. Het verhaal van de grens te midden van de tweeheerlijkheid wordt in de audiogids gebracht door de schout (of burgemeester). Het gaat over machten, rechten en conflicten. Een verhaal van moord en brand. Het verhaal van de stadsvesten wordt in de audiogids verteld door een poortwachter. Het is een verhaal van pelgrims, van handelaren, van accijnzen en controle op import en export van goederen. Een verhaal van geld, van florijn tot euro. Een gemengd basisverhaal, een mix van de drie erfgoedparkoersen, waarin de drie bovengenoemde personages ieder een deel van het gehele verhaal vertellen. Als het duidingsproject gefaseerd moet worden, dan kunnen we starten met het gemengde basisverhaal en later de drie specifieke erfgoedparkoersen uitwerken. Erfgoedwandeling Het vertrekpunt van de individuele erfgoedwandeling is de vernieuwde toerismedienst in de lakenhallen van het Stadhuis. Hier krijgen de bezoekers, bij wijze van amuse-gueule, een inleiding op Sint-Truiden door middel van een vidi-wall-film. Deze film valt buiten het huidige actieplan en is voorzien in de inrichting van het vernieuwde toerismekantoor. De bezoekers kunnen zich voorbereiden op de erfgoedwandeling door virtueel te kuieren en struinen in de drie historische stadsbeelden, dit door middel van een touchscreen. Op dit touchscreen krijgt de bezoeker interactief gemodelleerde beelden te zien van het Sint-Truiden in de vroege middeleeuwen, van het Sint-Truiden in het Ancien Régime, en van Sint-Truiden in de 19de eeuw. Als de bezoeker er klaar voor is om een erfgoedwandeling te maken en zin heeft om tijdens deze wandeling meer informatie te krijgen, dan kan hij ofwel de klankband downloaden op zijn eigen audiotoestel, of hij kan een audiogids huren bij de toerismebalie. Met de hulp van een stadsplannetje van Sint-Truiden - waarop het erfgoedparcours en de overeenkomstige audiogidsnummers zijn gemarkeerd - kan de bezoeker zijn wandeling starten. Op de acht kernsites zijn de informatiepanelen voorzien van de corresponderende audiogidsnummers. De bezoeker hoeft niets anders meer te doen dan op het corresponderende nummer te drukken en te luisteren naar het bijbehorende verhaal. 10

11 Sint-Truiden Abdijstad Actieplan 11

12 Actie 1 Research, bezoekersscenario en uitzettingsplan Strategie Om een identiteit te geven aan het religieus erfgoed van Sint-Truiden moet er meer eenheid komen in het verhaal dat verteld wordt over én de duiding van deze erfgoedsites. We willen één verhaal in situ vertellen, verdeeld over het volledige bezoekersparcours (van het Speelhof tot aan het Minderbroederklooster). Bij de Cicindria-beek en de watermolen van de Trudoabdij belichten we het belang van water voor de stichting en werking van een abdij. In de lakenhal van het Stadhuis vertellen we over de grens in de tweeheerlijkheid die 500 jaar lang Sint-Truiden in twee machtsgebieden heeft verdeeld, vergelijkbaar met de Berlijnse Muur. Op de plaats van het vroegere pesthuisje in de tuin van de minderbroeders komen de bezoekers te weten hoe de ziekenzorg in de middeleeuwen werd georganiseerd vanuit de religieuze huizen, en hoe die zorgverstrekking verschilt van de huidige. In de verdeling van de informatie is het ook belangrijk om een gelaagdheid in te bouwen: basisinformatie op de naambordjes, een meer narratieve tekst in de audiogidsen, meer schematische en visuele informatie op de duidingsborden. Op deze wijze kunnen we goed inspelen op de verschillende typen bezoekers, van een Japans snelbezoek tot een uitgediept bezoek van de cultuurtoerist. Een gelaagde verdeling van de informatie moet globaal aangepakt worden. Enkel zo kunnen we leemten of overlappingen vermijden. Omschrijving van de actie Het historische verhaal dat het CRKC heeft uitgewerkt in bijlage, heeft de verdienste een groot inhoudelijk kader aan te reiken. Dit historische verhaal moet echter worden aangevuld met nieuw onderzoek naar concrete, gedetailleerde en persoonlijke verhalen. Enkele voorbeelden. Een gedetailleerde beschrijving van iemand die gekerstend werd. Een anekdote over de plundering van de Noormannen. Een beschrijving van een 24 uur durende middeleeuwse misviering. Een dag in het leven van een pelgrim. In de sporen van een pestpater. Een analyse van de houding van de abten van Sint-Truiden tegenover het Joodse vraagstuk. Een reconstructie van het beslissingsproces om het burendorp Brustem te overvallen. Het vonnis over de rover Suske de Poup en het Voorvelleken Deze extra research naar boeiende verhalen moet uiteraard passen in het grote historische verhaal, om het te illustreren en te concretiseren. Een tweede deelactie gebeurt nadat het grote historische verhaal gespijsd is met boeiende anekdoten. We kunnen dit inhoudelijke materiaal dan verdelen over de verschillende erfgoedsites. We bepalen waar welk deel van het verhaal logisch het best kan worden verteld. De derde deelactie bestaat erin de informatie hiërarchisch te structureren en ze te verdelen over de verschillende media. Welke informatie brengen we in de touchscreens van het toerismekantoor? Welke informatie plaatsen we op de panelen op de sites? Wat vertellen we in de audiogidsen? De laatste deelactie bestaat uit het opstellen van een globaal uitzettingsplan. In dit plan worden de exacte plaatsen getekend waar de panelen met audiogidsnummers moeten komen, waar de extra duidingspanelen moeten komen, waar we de verhalenvertellers (zie actie 8) en de 8-mm-projectoren opstellen (actie 9) tijdens de tijdelijke evenementen. 12

13 Budget Wat? Detail info N Prijs Sub-totaal Research Nieuw onderzoek naar sterke verhalen en anekdoten nodig voor de audiogids, het verhalenfestival en het erfgoedtheater 20 dagen x 350 x Implementering Verdeling van het historisch materiaal en de anekdoten over de acht kernsites 15 dagen x 500 x Mediagebruik Hiërarchische structurering en verdeling van de inhoud over de verschillende media (touchscreen, audiogidsen, panelen) 8 dagen x 500 x Uitzettingsplan Tekenen op plan van de plaatsing van de panelen, duidingsborden, audio gids nummers, verhalenfestival 4 dagen x 500 x Totaal, excl. btw x Het financieel aandeel voor de stad Sint-Truiden kan verminderd worden door te onderhandelen met een aantal partners. Er bestaan helaas geen vaste percentages voor financiële tussenkomst voor dit soort acties zoals dit wel het geval is met restauratiepremies. Maar met een goed financieel plan kan de kost voor het opstellen van het bezoekersscenario verminderd worden met 30 à 80%. Als mogelijke partners van actie 1 zien we: Het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur Het Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed Provincie Limburg of Toerisme Limburg in het kader van de actie Romeinse weg Samenvattende fiche van actie 1 Research, bezoekersscenario en uitzettingsplan Doel De duiding van het erfgoed van Sint-Truiden gebeurt via een erfgoedparcours. In de eerste actie moeten we van de erfgoedgeschiedenis een boeiend verhaal maken dat geschikt is om te implementeren op de verschillende sites en in de verschillende media. Doelgroep Toeristen en inwoners Budget euro, excl. btw Potentiële partners CRKC / PCCE / Historische Kringen Provincie Limburg 13

14 Actie 2 Opleiding van de gidsen Strategie Om het erfgoed van de stad Sint-Truiden te waarderen, moet je het in de eerste plaats kennen. Uit de knelpuntenanalyse (zie bijlage 3) kwamen in dit verband twee interessante bemerkingen naar voren. Het erfgoed van Sint-Truiden is onvoldoende gekend, zowel door de inwoner van Sint-Truiden als door de toerist. En tot nu toe werden de kernmonumenten te veel als afzonderlijke entiteiten geduid door de gidsen en dus te weinig vanuit een integrale visie. We hebben daarom een aantal acties ontwikkeld om de kennis van het erfgoed van Sint-Truiden te vergroten. In de manier van duiden moeten we een onderscheid maken tussen een groepsbezoek aan het erfgoed en een individueel bezoek. Groepen zijn zowel de scholen als de toeristen (sociaal-culturele verenigingen). Groepen worden het best begeleid door een gids. Deze actie is bedoeld voor de gidsen. Het opleiden en het reserveren van de gidsen moet gecentraliseerd gebeuren, en liefst via de toeristische dienst. Omschrijving van de actie Om de rondleiding Sint-Truiden, Abdijstad te kunnen geven, moeten de gidsen opgeleid worden zodat ze zich het nieuwe historische verhaal eigen kunnen maken. De opleiding bestaat uit een inhoudelijke sessie en een sprekerstraining. De inhoudelijke sessie wordt gegeven door een persoon van het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur, of door iemand van een erfgoedkenniscentrum (bijvoorbeeld het Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed), of door een ervaren gids, of door iemand van een historische kring. De bedoeling van de inhoudelijke sessie is om de grote lijnen van het historische verhaal te leren kennen, alsook de band tussen dit verhaal en het actieplan Romeinse weg. Tijdens de inhoudelijke sessie krijgen alle deelnemers een bundel met de volledige historische tekst zoals in bijlage. Inzake dit historische verhaal kan er nog verder onderzoek gebeuren, zoals besproken in actie 1, voornamelijk naar sterke verhalen die de grote lijnen van het historische verhaal illustreren. Voor dit onderzoek kunnen er nieuwe inhoudelijke sessies worden georganiseerd. De tweede opleiding is een sprekerstraining die dient om de gids te helpen de inhoud boeiender en meer verhalend te brengen. In die workshop wordt er ook geleerd hoe de gids optimaal gebruik kan maken van de andere duidingmiddelen zoals de infozuilen in het toeristisch informatiekantoor, de visualisering van de Cicindria, de Tweeheerlijkheden en de Vesten (zie actie 5). De sprekerstraining wordt gegeven door een docent drama of door iemand van een opleidingscentrum met specialisatie in toerisme, zoals Syntra Limburg of PLOT. 14

15 Budget Wat? Detail info N Prijs Sub-totaal Tekstbundels Digitale print van de tekstbundel Geschiedenis van Sint-Truiden, Abdijstad (zie bijlage) 20 exemplaren x 15 x 300 Inhoud Workshop waarin de drie stadsbeelden uitgelegd worden met kennismaking van de duiding in situ 3 dagen x 500 x Vorm Workshop waarin aangeleerd wordt hoe een verhaal spannend te brengen met verwerking van de nieuwe creatieve duidingsmiddelen 2 dagen x 500 x Testperiode 10 acties naar de buurtbewoners die in avant-première de nieuwe rondleidingen van de gidsen krijgen, gevolgd door een drink. 10 acties x 400 x Totaal, excl. btw x Het financiële aandeel voor de stad Sint-Truiden kan verminderd worden door te onderhandelen met een aantal partners. Er bestaan helaas geen vaste percentages voor financiële tussenkomst voor dit soort acties, zoals dit wel het geval is met restauratiepremies. Maar met een goed financieel plan kan de kost voor de opleiding van de gidsen verminderd worden met 30 à 80%. Als mogelijke partners voor de opleiding van de gidsen zien we: Het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC) in Leuven voor de inhoudelijke vorming Het Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed voor de inhoudelijke vorming en aanvullende historische research Het gezelschap Inspinazie (Leuven) voor de vormelijke opleiding door een dramadocent De Belgische Improvisatie Liga (BIL) voor de vormelijke opleiding door een dramadocent Conservatoria, hogescholen, kunstonderwijs voor de vormelijke opleiding door een dramadocent Syntra Limburg en PLOT voor de omkadering van de vorming en de narratieve training Provincie Limburg of Toerisme Limburg in het kader van de actie Romeinse weg 15

16 Samenvattende fiche van actie 2 - Opleiding gidsen Doel Aanbieden van een professionele en creatieve groepsrondleiding met gids. De opleiding zorgt ervoor dat de gidsen het nieuwe duidingmateriaal kennen en kunnen gebruiken. De gidsen worden opgeleid om het nieuwe historische verhaal op een boeiende manier te brengen. Hiervoor worden cursussen en rondleidingen georganiseerd. Doelgroep Stadsgidsen en provinciegidsen Budget euro, excl. btw Potentiële partners CRKC / PCCE / Historische Kringen Inspinazie / BIL / Theateronderwijs / Syntra Limburg en PLOT Provincie Limburg 16

17 Actie 3 Audiogidsen Strategie Sint-Truiden wordt niet steeds in groep bezocht. Om aan de individuele bezoeker van Sint-Truiden dezelfde mogelijkheden te geven als aan de groepsbezoeker wordt de gids vervangen door een geïndividualiseerd informatiesysteem. Onze ervaring met musea en erfgoedparcours leert dat de meeste bezoekers liever naar een verhaal luisteren dan dat ze een tekst lezen. Momenteel is het duidingsmateriaal voor de individuele bezoeker beperkt tot de Trudo-folder en panelen op sommige sites. We bevelen daarom een informatiesysteem aan waarin een audio-klankband centraal staat. Het historische verhaal van het erfgoed van Sint-Truiden wordt hier verteld in kleine deelverhalen, gespreid over de acht kernsites. Omschrijving van de actie Het vertrekpunt van de individuele erfgoedwandeling is de vernieuwde toerismedienst in de lakenhallen van het Stadhuis. Hier krijgt de bezoeker een attractieve inleiding op Sint-Truiden. Is de bezoeker/inwoner klaar om een erfgoedwandeling te maken en wenst hij tijdens de wandeling meer informatie te krijgen, dan kan hij kiezen voor een begeleiding met de audiogids. Het betreft een digitale klankband van 30 à 45 minuten met maximaal 60 geluidsfragmenten. De klankband wordt op de website van toerisme en/of erfgoed geplaatst, zodat de individuele bezoeker die een audiospeler (type mp3 of I-pod) bezit, deze klankband op voorhand kan downloaden. De bezoeker heeft ook de mogelijkheid om de klankband in het toerismekantoor op zijn eigen toestel op te laden, of om een audiogids te huren bij de toerismebalie. De bezoeker/inwoner kan dan zijn wandeling starten met de hulp van een stadsplannetje van Sint-Truiden, waarop het erfgoedparcours en de overeenkomstige nummers van de audiogids staan aangeduid. Op de acht kernsites is een aantal panelen voorzien waarop de nummers van de audiogids vermeld zijn. De bezoeker hoeft verder niets meer te doen dan op het corresponderende nummer te drukken en naar het bijbehorende verhaal te luisteren. Software - Een goede klankband De basis van het individuele bezoek is een goede digitale klankband. Deze klankband bevat het historische verhaal opgedeeld in een aantal kleine teksten van maximaal 1 minuut. De tekstinhoud wordt gehaald uit het historische verhaal maar wordt door een copywriter herschreven in functie van het uitgestippelde erfgoedparcours. Om het audioverhaal zo levendig mogelijk te maken worden de verhalen verteld vanuit het standpunt van een personage. Zo kan bijvoorbeeld de stadsontwikkeling van Sint-Truiden gezien en verteld worden door de ogen van een poortwachter of door de ogen van de schout of door de ogen van een pestpater. Deze drie personages vertegenwoordigen de drie voornaamste maatschappelijke klassen of ordes in de middeleeuwen: de poortwachter behoort tot de orde van de laboratores (zij die werken); de schout behoort tot de klasse van de bellatores (zij die vechten) en de pestpater behoort tot de orde van de oratores (zij die bidden). Daarna worden de geluidsfragmenten ingesproken door een professionele verteller. De ingesproken tekst wordt tot slot in een klankstudio gemixt en voorzien van (historische) muziek en suggestieve geluiden die de beleving van het erfgoed intenser maken. Een goede klankband wordt gemaakt zoals een luisterspel. De afgewerkte klankband plaatsen we op een website, zodat de potentiële bezoekers hem kunnen downloaden en op hun eigen toestel beluisteren. Hierdoor moet de stad Sint-Truiden minder investeren in dure hardwaretoestellen. De dienst toerisme (of erfgoed) kan zich dan beperken tot de aankoop van een 15-tal toestellen waarop dezelfde klankband wordt gezet in meerdere talen. Deze aankoop is verantwoord omdat niet iedereen vertrouwd is met de technologie van websites, downloaden, mp3 en ook omdat sommigen Sint-Truiden impulsief kunnen bezoeken en geen tijd hadden om de klankband te downloaden. 17

18 Hardware - Een betrouwbaar toestel Zoals gezegd raden we aan dat de toerismedienst investeert in de aankoop van een vijftiental audiotoestellen die de klankband met het historische verhaal van het erfgoed van Sint-Truiden kunnen weergeven. Na een analyse van de beschikbare toestellen lijkt de basic audiogids ons het best geschikt. Dit toestel kan zowel binnen als buiten gebruikt worden en is ongetwijfeld het duurzaamste en het best bestand tegen vandalisme. De interne mechaniek is duurzaam, want deze generatie audiogidsen maakt gebruik van de nieuwe flashkaarttechnologie. En eveneens de behuizing van de audiogids is duurzaam: hij is speciaal ontworpen voor meerdere gebruikers. De kostprijs ligt een beetje hoger dan die van vergelijkbare consumptieartikelen, maar de levensduur is veel langer en de onderhoudskosten zijn veel kleiner. We bevelen aan om een audiogids te nemen met een grote geheugenkaart (min. 12 uur klankband), zodat er zowel de vertalingen van de basistekst als nieuwe versies kunnen worden toegevoegd. Toestellen die video en audio kunnen brengen zijn tegenwoordig erg in en zelfs scherp in prijs. Maar de aanmaak van de audiovisuele band is zeer duur en de toestellen zijn veel kwetsbaarder dan audiogidsen, dus minder geschikt om te worden verhuurd of uitgeleend. Budget Wat? Detail info N Prijs Subtotaal Copywriting De teksten en anekdoten worden spreektalig herschreven (monoloog of dialoog). Ongeveer 20 pagina s A4. 8 dagen x 400 x Vertalingen Vertalingen naar Frans, Engels en Duits. 3 talen x x Audionummers Tijdelijke nummering met stickers op de bestaande panelen. 60 exemplaren x 50 x Sterke verhalen Extra erfgoedparcours met de opnamen van de sterke verhalen, verteld op het Verhalenfestival (zie actie 8). Meerkost audioregistratie van de verhalen. 1 x x Klankband Stemopnamen, mixing, muziek en bruitages. 5 dagen x 800 x Auteursrecht Research en reproductierecht muziek en bruitages 1 x 450 x 450 Downloadversie Hardware Totaal, excl. btw Compressie van de klankband naar de meest gangbare audioformaten. Aankoop basic audiogidsen met 12 uur geheugen 15 toestellen 1 x 250 x 250 x 300 x x

19 Het financiële aandeel voor de stad Sint-Truiden kan verminderd worden door te onderhandelen met een aantal partners. Er bestaan helaas geen vaste percentages voor financiële tussenkomst voor dit soort acties zoals dit wel het geval is met restauratiepremies. Maar met een goed financieel plan kan de kost voor de audiogidsen verminderd worden met 30 à 80%. Als mogelijke partners voor de audiogids zien we: Provincie Limburg Interreg IVB NWE (http://www.nweurope.org/) bv. binnen het project Abbey Routes. Radio 2 of Klara voor de realisatie van de klankband. (Het Stadsmus, het Museum voor Hedendaagse Kunst in Gent, en het Nationaal Hopmuseum hebben hun klankband via radiosponsoring gerealiseerd.) Samenvattende fiche van actie 3 - Digitale klankband en audiogidsen Doel Aanbieden van een professionele en creatieve duiding van het erfgoed van Sint-Truiden voor de individuele bezoeker Doelgroep Individuele bezoeker Budget euro, excl. btw Potentiële partners Provincie Limburg Interreg IVB NWE Radio 2 of Klara 19

20 Actie 4 Signalisatie en duidingsborden Strategie Voor een monumentenstad als Sint-Truiden is het erg belangrijk dat de inwoner en de bezoeker gewezen wordt op de rijkdom en waarde van het erfgoed van de stad. Dat gebeurt in de eerste plaats door de monumenten kenbaar te maken en door ze aan te wijzen zodat ze gemakkelijk worden gevonden. Een goede signalisatie en bewegwijzering is essentieel voor de oriëntering van de bezoeker. In de tweede plaats moeten de monumenten beter begrepen worden, en dat gebeurt door ze te interpreteren en te valoriseren. Omschrijving van de actie Om de acht kernsites van het erfgoedparcours Sint-Truiden Abdijstad een gemeenschappelijke identiteit te geven is eenheid in de duiding essentieel. Hiervoor moeten alle signalisatie- en interpretatiepanelen op de sites van de acht kernmonumenten op elkaar worden afgestemd. Momenteel is dat niet het geval (zie knelpuntenanalyse signalisatie, in bijlage 5). Afstemmen betekent eenheid brengen in de keuze van het materiaal, de tekst, de grafische huisstijl, de graad van antivandalisme, het al of niet vermelden van sponsors en de manier waarop. Tot slot moeten de duidingspanelen ook afgestemd zijn op de andere duidingsmedia zoals audiogidsen (zie actie 3) of op de Visualisering van de stedenbouwkundige structuren (zie actie 5) of op de Tijdsvensters (zie actie 6). De drie belangrijkste soorten panelen zijn: het naambord (klein bord met de naam van het gebouw en een korte duiding met bouwdata, stijl en functie); het duidingsbord (een groter paneel met tekst en visuele informatie, bijvoorbeeld een plattegrond); de wegwijzer. Alle significante of constitutieve gebouwen worden voorzien van een naambord. De belangrijkste zones van een site en de belangrijkste gebouwen krijgen bovendien een duidingspaneel. Daar waar het voor de oriëntatie nodig wordt geacht, komt er een extra richtingbordje of een wegwijzer. We raden aan om bij de Trudoabdij buiten ook een maquette te plaatsen, om de oriëntering op de site te verbeteren. Op de naambordjes en de duidingspanelen worden ook nummers voor de mp3-spelers en/of audiogidsen voorzien. Naambord met data, duiding van functie, duiding van bouwstijl, audionummer. Inspiratie Abdij van Park (Heverlee) Achterkant van het plan van de abdij site: naamopschrift, tekening of foto, drie talen, audionummer. Inspiratie Abdij van Park (Heverlee) 20

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Oorsprong van het Parochiekerkenplan Conceptnota Minister Bourgeois Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk Dateert van 24 juni

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Gezocht én gevonden: vrijwilligers met een hart voor religieus erfgoed Lothar Casteleyn, Coördinator Erfgoedbeleid

Gezocht én gevonden: vrijwilligers met een hart voor religieus erfgoed Lothar Casteleyn, Coördinator Erfgoedbeleid CRKC Gezocht én gevonden: vrijwilligers met een hart voor religieus erfgoed Lothar Casteleyn, Coördinator Erfgoedbeleid Programma 23 april 2015 Kennismaking Erfgoedcel Brugge Vrijwilligerswerking religieus

Nadere informatie

Regionale infosessie Erfgoeddag 2016 Rituelen

Regionale infosessie Erfgoeddag 2016 Rituelen Regionale infosessie Erfgoeddag 2016 Rituelen Erfgoeddag? Erfgoeddag 2016 Rituelen Van idee naar activiteit Hoe inschrijven? Promotiemateriaal Belangrijke data welkomsritueel Rhoussoul, Foto: Cigdem Yuksel,

Nadere informatie

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Seizoensvoorstelling CC De Bogaard en vzw Villarte

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Seizoensvoorstelling CC De Bogaard en vzw Villarte Vrijdag 6 mei 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Seizoensvoorstelling CC De Bogaard en vzw Villarte Geachte mijnheer de schepen, mevrouw de volksvertegenwoordiger,

Nadere informatie

GENTMOMENTEN. lessenreeks n.a.v. de stadsklassen 21 tot 23 april 2009

GENTMOMENTEN. lessenreeks n.a.v. de stadsklassen 21 tot 23 april 2009 GENTMOMENTEN lessenreeks n.a.v. de stadsklassen 21 tot 23 april 2009 Overzicht van de verschillende Gentmomenten. 1. Pointillisme in de drie hoofdkleuren op zwartwitfoto s van Gent 2. Wat zegt Gent ons

Nadere informatie

HET GOUDEN PAND 2010

HET GOUDEN PAND 2010 HET GOUDEN PAND 2010 Oostende, 1 juni 2010 Beste Oostendenaar, Geachte eigenaar van een waardevol pand, Op 12 september organiseert vzw Dement Oostende voor de vierde keer de uitreiking van Het Gouden

Nadere informatie

www.deandereverbeeld.wordpress.com

www.deandereverbeeld.wordpress.com Tentoonstelling 24/04/2014 22/05/2014 BERINGEN www.deandereverbeeld.wordpress.com 1. Wie is KMS? Kerkwerk Multicultureel Samenleven (KMS) is een open socioculturele organisatie met als opdracht te sensibiliseren,

Nadere informatie

Koksijde DE ABDIJ TEN DUINEN 1138 Ik verrijs van onder het zand. De cultuurtoeristische revalorisatie van de voormalige abdijsite O.L.

Koksijde DE ABDIJ TEN DUINEN 1138 Ik verrijs van onder het zand. De cultuurtoeristische revalorisatie van de voormalige abdijsite O.L. M in O - erfgoedproject Koksijde DE ABDIJ TEN DUINEN 1138 Ik verrijs van onder het zand. De cultuurtoeristische revalorisatie van de voormalige abdijsite O.L.Vrouw ten Duinen Koksijde Abdij ten Duinen

Nadere informatie

Beste leerkracht, Concept

Beste leerkracht, Concept Beste leerkracht, In deze handleiding vindt U alle informatie over de stadswandeling doorheen het historisch centrum van Antwerpen die we ontwikkeld hebben in het kader van het project Rockox feest!. Concept

Nadere informatie

Nooit te oud om het te doen 10 TIPS OM EEN VRIJWILLIGERSBEURS OP TE ZETTEN

Nooit te oud om het te doen 10 TIPS OM EEN VRIJWILLIGERSBEURS OP TE ZETTEN Nooit te oud om het te doen 10 TIPS OM EEN VRIJWILLIGERSBEURS OP TE ZETTEN 2 Nooit te oud om het te doen 10 TIPS OM EEN VRIJWILLIGERSBEURS OP TE ZETTEN Het is zover. U wilt een vrijwilligersbeurs opzetten.

Nadere informatie

FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU

FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU EEN BUREAU MET EEN DUIDELIJK DOEL Adson is een full service reclame- en designbureau, met als doel merken te voorzien van een eigen identiteit en deze bekend te maken.

Nadere informatie

Projectoproep / Commemoraties 1914-18

Projectoproep / Commemoraties 1914-18 1. Algemene Informatie 1.1 Context Herdenkingsplechtigheden Eerste Wereldoorlog (1914-18) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest maakt zich op voor de herdenking van honderd

Nadere informatie

Najaar uitstap LEUVEN, stad aan de Dijle zaterdag 10 oktober 2015

Najaar uitstap LEUVEN, stad aan de Dijle zaterdag 10 oktober 2015 Najaar uitstap LEUVEN, stad aan de Dijle zaterdag 10 oktober 2015 Op zaterdag 10 oktober 2015 organiseert de Vriendenkring een rondleiding in de universiteitsstad Leuven. Je hoeft niet steeds ver te reizen

Nadere informatie

Lesbrieven voor de basisschool Groep 6 t/m 8. Behorend bij de tentoonstelling. Anton Heyboer DE HAARLEMSE JAREN

Lesbrieven voor de basisschool Groep 6 t/m 8. Behorend bij de tentoonstelling. Anton Heyboer DE HAARLEMSE JAREN Lesbrieven voor de basisschool Groep 6 t/m 8 Behorend bij de tentoonstelling Anton Heyboer DE HAARLEMSE JAREN 23 november 2012-19 mei 2013 Inhoudsopgave 1. Tijdelijke tentoonstelling Anton Heyboer De Haarlemse

Nadere informatie

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden.

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden. Limburg heeft een uniek en veelzijdig cultuuraanbod. Dit komt tot uitdrukking in een enorme verscheidenheid met talloze monumenten, cultureel erfgoed, musea, culturele organisaties, evenementen en een

Nadere informatie

Tijdelijke Halte 2015

Tijdelijke Halte 2015 Tijdelijke Halte 2015 TIJDELIJKE HALTE Tine Guns, Valentijn Goethals, Bert De Geyter en Mia Nollet i.s. m. Triënnale Brugge en Brugge plus project mogelijk gemaakt door co-financiering van: Stad Brugge,

Nadere informatie

De stuurgroep overlegt maandelijks. De coördinator zit de vergadering voor.

De stuurgroep overlegt maandelijks. De coördinator zit de vergadering voor. VIJF JAAR YOT [april 2002 april 2007] I. SITUATIE EN EVOLUTIE 2002-2007 A. Structuur 1. OVERLEGSTRUCTUUR a. DE STUURGROEP Na de realisatie van het architectuurproject in april 2002, krijgt de bestaande

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

Actief en creatief aan de slag met de Belevingskaart: 8 inspirerende werkvormen

Actief en creatief aan de slag met de Belevingskaart: 8 inspirerende werkvormen Actief en creatief aan de slag met de Belevingskaart: 8 inspirerende werkvormen Een belevingskaart? Om inzicht te krijgen hoe kinderen en jongeren hun buurt ervaren, bezochten de onderzoekers van het KIDS-project

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

Projectsubsidies cultureel erfgoed

Projectsubsidies cultureel erfgoed Projectsubsidies cultureel tweede ronde 2014 Aanvrager Titel Korte omschrijving Universiteit Antwerpen Studiecollecties: een uitdagende context binnen universiteiten en musea Dit project wil een denkkader

Nadere informatie

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 10 november 2015 Agenda nr: 3 Onderwerp: Het nieuwe Museum. Aan de gemeenteraad,

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 10 november 2015 Agenda nr: 3 Onderwerp: Het nieuwe Museum. Aan de gemeenteraad, Raadsnota Raadsvergadering d.d.: 10 november 2015 Agenda nr: 3 Onderwerp: Het nieuwe Museum Aan de gemeenteraad, 1. Doel, Samenvatting en Advies van het raadsvoorstel Doel: Het doel is om een kwalitatief

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Tips voor een succesvol evenement

Tips voor een succesvol evenement Tips voor een succesvol evenement Luc David Lien Vanden Broucke Toerisme, WES Zet drie Vlamingen bij elkaar en ze beginnen iets te organiseren. Maar hoe beginnen ze eraan? Een succesvol evenement organiseren

Nadere informatie

ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps!

ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps! ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps! ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps! Wil je met je klas een project uitwerken rond WOI en gebruik maken van nieuwe media? Dan zijn deze drie apps

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk

Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Dit masterplan is opgesteld door de programmacommissie Meerjarenprogramma Beleef Bestemming Bergeijk, waarin bestuursleden zitting hadden van de navolgende

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies

Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies Julie Aerts Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur vzw (CRKC) Congres Schaalvergroting in de erfgoedsector 26 februari 2016 Wat 2013: opstart

Nadere informatie

Wandelroutes, fietsroutes, themaroutes, educatieve routes en Outdoor games

Wandelroutes, fietsroutes, themaroutes, educatieve routes en Outdoor games Nieuw recreatief concept RouteApp. Meer zien, meer beleven Titel: RouteApps: de toekomst is begonnen Wandelroutes, fietsroutes, themaroutes, educatieve routes en Outdoor games Buro Kloeg RouteApp. Meer

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST INTRO Bijna zeven miljoen boeken, miljarden pagina s, honderden miljarden woorden, beelden en ideeën. Eeuwen van onderzoek en werk om ze te begrijpen,

Nadere informatie

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie Portefeuillehouder Steller Collegevergadering mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari

Nadere informatie

gids en reisleider Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie.

gids en reisleider Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie. gids en reisleider Campus Diest Campus Aarschot Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie.be INHOUDSTAFEL 1. Voorwoord... pg.

Nadere informatie

Door Robin van den vrijhoef

Door Robin van den vrijhoef Door Robin van den vrijhoef Wat is de bedrijfsnaam of naam van de organisatie? Hoeveel medewerkers heeft de organisatie? Welke producten en/of diensten levert het bedrijf? Noem op volgorde van waarde de

Nadere informatie

BBC EN PLANNING IN GEEL

BBC EN PLANNING IN GEEL BBC EN PLANNING IN GEEL Geel? GEEL? Geel? 38.000 inwoners Antwerpse Kempen Gezinsverpleging - Barmhartige Stede Uitgestrekt grondgebied: ca 11.000 ha Stedelijke kern versus landelijk buitengebied Aanwezigheid

Nadere informatie

Newskrant december 2009

Newskrant december 2009 Newskrant december 2009 Geachte klant, Welkom op onze Newskrant van december 2009. INHOUD Kerastar - het dubbelwandig systeem met een hart van keramiek Nieuwe verwarmingsketel - vernieuwde schoorsteen

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Anne-Marie Poorthuis en Sjanneke Werkhoven De netwerkmultiloog is een methode om veel mensen in een organisatie te betrekken bij een organisatiethema

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Essay Dordtologie. Een sportevenement specifiek voor Dordrecht. Angela Verkerk Sportbedrijf Dordrecht 23 april 2012

Essay Dordtologie. Een sportevenement specifiek voor Dordrecht. Angela Verkerk Sportbedrijf Dordrecht 23 april 2012 Essay Dordtologie Een sportevenement specifiek voor Dordrecht Angela Verkerk Sportbedrijf Dordrecht 23 april 2012 Inleiding Ik heb met plezier de cursus Dordtologie gevolgd. Allerlei onderwerpen zijn tijdens

Nadere informatie

Zeeland bouwt een. www.industrieelmuseumzeeland.nl

Zeeland bouwt een. www.industrieelmuseumzeeland.nl Zeeland bouwt een www.industrieelmuseumzeeland.nl Wat is het Industrieel Museum Zeeland? locatie Dat het museum in de kanaalzone en meer specifiek in de historische suikerloodsen aan de Westkade 114 in

Nadere informatie

INFOBROCHURE OPLEIDING WEBDESIGN

INFOBROCHURE OPLEIDING WEBDESIGN INFOBROCHURE OPLEIDING WEBDESIGN Onze opleiding Webdesign wordt gegeven in totaal vernieuwde lokalen. Met recente computers en recente software. Onze opleiding is heel praktisch opgevat, zeer eigentijds

Nadere informatie

Inhoud: Stijlvol wonen 13 Groen tot aan je voordeur 15 Wonen volgens je eigen smaak 17 Woonpark met oog voor de toekomst 19 Zin om hier te wonen?

Inhoud: Stijlvol wonen 13 Groen tot aan je voordeur 15 Wonen volgens je eigen smaak 17 Woonpark met oog voor de toekomst 19 Zin om hier te wonen? Inhoud: Samen sterk 3 Kortrijk, de bruisendste stad van de Leiestreek 5 Een gezellig groen gevoel van thuiskomen 7 Eigentijdse appartementen 9 Ruime woningen 11 Stijlvol wonen 13 Groen tot aan je voordeur

Nadere informatie

Waterloo Napoleon & Abba

Waterloo Napoleon & Abba Waterloo Napoleon & Abba Poolse Export Chopin & Mr. Polska Do Culture Your Way City- en regiomarketing anders if then is now is een online schatkist van geschiedenis en cultuur met toeristische diensten

Nadere informatie

Veiligheidszorg religieus erfgoed. ADVIESFORUM Dinsdag 22 september 2015

Veiligheidszorg religieus erfgoed. ADVIESFORUM Dinsdag 22 september 2015 Veiligheidszorg religieus erfgoed ADVIESFORUM Dinsdag 22 september 2015 Waarom veiligheidszorg? Veilig stellen van religieus erfgoed Gebouwen: beschermd of niet beschermd. Focus in eerste instantie op

Nadere informatie

Zwolle ontmoet. Een kunstroute als plek voor ontmoeting. Ontmoeting met. de persoonlijke karakter van Zwolle en haar binnenstad vol

Zwolle ontmoet. Een kunstroute als plek voor ontmoeting. Ontmoeting met. de persoonlijke karakter van Zwolle en haar binnenstad vol ONTMOET WOLLE Een kunstroute als plek voor ontmoeting. Ontmoeting met de persoonlijke karakter van Zwolle en haar binnenstad vol geschiedenis en cultuur. Zwolle kent jaarlijks vele bezoekers, ieder met

Nadere informatie

insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel

insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel Beste bierliefhebbende Belg In deze kleine inspiratiebrochure staan enkele nuttige

Nadere informatie

PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN

PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN bvba Advies Ruimtelijke Kwaliteit (bvba ARK) Augustijnenlaan

Nadere informatie

Digitale tijdlijnen binnen PAV.

Digitale tijdlijnen binnen PAV. Digitale tijdlijnen binnen PAV. 11 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak ped stage Uitdaging Doel Aanpak/oplossing

Nadere informatie

Persvoorstelling: Carnaval in Vlaams-Brabant 2015

Persvoorstelling: Carnaval in Vlaams-Brabant 2015 Persvoorstelling: Carnaval in Vlaams-Brabant 2015 Aarschot 22 oktober 2014 Agenda Persconferentie Verwelkoming door de heer Ludo Vangerven, secretaris van de Koepelvereniging Carnaval in Vlaams-Brabant

Nadere informatie

Verslag infomoment verbouwing KMSKA 19-04-2011 om 19 u Auditorium Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

Verslag infomoment verbouwing KMSKA 19-04-2011 om 19 u Auditorium Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Verslag infomoment verbouwing KMSKA 19-04-2011 om 19 u Auditorium Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Uitgenodigd: buren (5.261) & leden districtsraad Antwerpen (34) Informatie over het infomoment

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde Hoger Beroepsonderwijs Modulaire opleiding Gids BO HB 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

Wim Vanseveren administrateur-generaal

Wim Vanseveren administrateur-generaal 23 juni 2006 Kwaliteitskader voor de opleiding en erkenning van gidsen en reisleiders Katrien Van Ginderachter 29 januari 2010 Wim Vanseveren administrateur-generaal Kwaliteitskader voor de opleiding en

Nadere informatie

leeswijzer bij de kenningsgevingsnota Plan-MER ontsluiting Haspengouw - E40

leeswijzer bij de kenningsgevingsnota Plan-MER ontsluiting Haspengouw - E40 leeswijzer bij de kenningsgevingsnota Plan-MER ontsluiting Haspengouw - E40 WelkoM Hallo, Deze leeswijzer begeleidt u doorheen de kennisgevingsnota van het milieueffectenrapport voor de ontsluiting Haspengouw

Nadere informatie

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009 Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 25 november 2008 Naam opsteller : Thea Olivier Informatie op te vragen bij : Thea Olivier Portefeuillehouders : Jan Mesu Onderwerp: evaluatie Stuurgroep

Nadere informatie

VAARTKOM LEUVEN. Leuven 20130325 Veronique Henderix

VAARTKOM LEUVEN. Leuven 20130325 Veronique Henderix VAARTKOM LEUVEN Leuven 20130325 Veronique Henderix RSL Leuven = provinciale metropool > Bevattelijk karakter maar ook kernstad van een verstedelijkte regio > Behoud compacte structuur door herontwikkeling

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Keizerpoort terug op de kaart

Keizerpoort terug op de kaart Keizerpoort terug op de kaart Toegangspoort tot de Gentse stadskern Tussen Brusselsesteenweg en De Keizerpoort of Brusselsepoort is de verdwenen stadspoort die de zuidoostelijke toegang tot de stadskern

Nadere informatie

Welke procedure volgt een archeologisch onderzoek bij vergunningsaanvragen? Verduidelijking van de overgangsperiode.

Welke procedure volgt een archeologisch onderzoek bij vergunningsaanvragen? Verduidelijking van de overgangsperiode. Welke procedure volgt een archeologisch onderzoek bij vergunningsaanvragen? Verduidelijking van de overgangsperiode. Waarom deze verduidelijking? Dit document helpt initiatiefnemers van bouw- en verkavelingsprojecten

Nadere informatie

Slimmer met je geld omgaan. Lesbrief voor groep 8 en de brugklas

Slimmer met je geld omgaan. Lesbrief voor groep 8 en de brugklas Slimmer met je geld omgaan Lesbrief voor groep 8 en de brugklas Inhoudsopgave 1. Historisch Museum Haarlem Inleiding 3 1.1 Leerdoelen 4 2. Lesprogramma Slimmer met je geld omgaan 5 Voorbereiding 5 Museumbezoek

Nadere informatie

De fotogrammetrie bij het NGI

De fotogrammetrie bij het NGI De fotogrammetrie bij het NGI 1. Inleiding De fotogrammetrie is de techniek die toelaat metingen te verrichten vanaf foto s (of volgens de ontwikkelingen gedurende de laatste jaren metingen te verrichten

Nadere informatie

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa Stand van Zaken Campagne Hart van Europa September 2013 1. De Partners de solide basis van onze Euregionale samenwerking! Hart van Europa is een samenwerkingsverband tussen: Toerisme Limburg (BE) Fédération

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

ARUP studie Groningen 2013

ARUP studie Groningen 2013 ARUP studie Groningen 2013 Strategie voor structurele versteviging van gebouwen Nederlandse samenvatting Issue 17 januari 2014 Nederlandse samenvatting 1 Inleiding Dit rapport omvat een samenvatting van

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2009-2010 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Datum: 12 november 2013 1 Deelnemers Belangrijk om op te merken in elke communicatie is dat deze enquête peilde bij een 500-tal jongeren over

Nadere informatie

HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR CULTUUR, MEDIA EN SPORT

HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR CULTUUR, MEDIA EN SPORT C177 CUL20 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 1 april 2004 HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR CULTUUR, MEDIA EN SPORT Vraag om uitleg van mevrouw Riet Van Cleuvenbergen tot de heer Paul Van

Nadere informatie

proef de stad, woon in het groen 1 I 1

proef de stad, woon in het groen 1 I 1 proef de stad, woon in het groen 1 I 1 Levenskwaliteit is troef in Hasselt De stad van de smaak heeft werkelijk alles op wandelafstand. Shoppen, tafelen, uitgaan, cultuur, onderwijs, sport, groen Je vindt

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010

Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010 Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010 Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek 2010 Deelname aan culturele activiteiten in shertogenbosch licht toegenomen Het opleidingsniveau is het meest

Nadere informatie

STATUTEN VAN DE GEMEENTELIJKE CULTURELE RAAD

STATUTEN VAN DE GEMEENTELIJKE CULTURELE RAAD STATUTEN VAN DE GEMEENTELIJKE CULTURELE RAAD In Dentergem wordt een gemeentelijke culturele raad opgericht in uitvoering van het dekreet van 24 juli 1991 houdende de organisatie van het overleg en de inspraak

Nadere informatie

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 1. DOELSTELLING : ADVIES EN INSPRAAK BIJ HET LOKAAL CULTUURBELEID 1.1. Met het oog op de voorbereiding en de evaluatie van het

Nadere informatie

ERFGOED IN MIJN STRAAT

ERFGOED IN MIJN STRAAT Onroerend Erfgoed Phoenixgebouw Koning Albert II-laan 19, bus 5 1210 Brussel Tel. +32 (0)2 553 16 50 http://www.onroerenderfgoed.be http://inventaris.vioe.be Vlaamse overheid Onroerend Erfgoed ID 1581

Nadere informatie

Van: Roel Anciaux Verzonden: woensdag 11 februari 2015 13:37 Aan: 'Ellen De Clerck' Onderwerp: VRAAG GR MAART 2015

Van: Roel Anciaux Verzonden: woensdag 11 februari 2015 13:37 Aan: 'Ellen De Clerck' Onderwerp: VRAAG GR MAART 2015 Van: Roel Anciaux Verzonden: woensdag 11 februari 2015 13:37 Aan: 'Ellen De Clerck' Onderwerp: VRAAG GR MAART 2015 Geachte Secretaris, Hallo Ellen, Gelieve onderstaande vraag reeds op de agenda van de

Nadere informatie

PRESENTATIE PRESENTATIE DE BLOESEMRING. SMB ORGANISATION Site Stayen (Blok C) Tiensesteenweg 168 bus 201 B-3800 Sint-Truiden

PRESENTATIE PRESENTATIE DE BLOESEMRING. SMB ORGANISATION Site Stayen (Blok C) Tiensesteenweg 168 bus 201 B-3800 Sint-Truiden PRESENTATIE PRESENTATIE DE BLOESEMRING SMB ORGANISATION Site Stayen (Blok C) Tiensesteenweg 168 bus 201 B-3800 Sint-Truiden INTRODUCTIE Enkele relevante gegevens uit het verleden Wij rekenen jaarlijks

Nadere informatie

Vormingsaanbod Kind & ruimte. Vormingsaanbod 2014-2015. kind & samenleving vzw

Vormingsaanbod Kind & ruimte. Vormingsaanbod 2014-2015. kind & samenleving vzw Vormingsaanbod KIND & RUIMTE 2014-2015 kind & samenleving vzw 1 Inhoud 1.Intro 3 2.Onze vormingen 2.1. Over de kansen en uitdagingen van inspraak 5 2.2. Hoe creëer je een goed speelterrein? 5 2.3. Quick

Nadere informatie

Hoe ontwikkel ik. Lezing van Ineke Strouken op 19 maart in Nieuwegein. Geachte dames en heren, Volkscultuur

Hoe ontwikkel ik. Lezing van Ineke Strouken op 19 maart in Nieuwegein. Geachte dames en heren, Volkscultuur Hoe ontwikkel ik Ineke Strouken een ijzersterk volkscultuurproject? Geachte dames en heren, Welkom op deze studiedag Hoe ontwikkel ik een ijzersterk volkscultuurproject. Sinds een tweetal jaren staat volkscultuur

Nadere informatie

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden De organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden wordt vandaag geregeld met het decreet van 8 maart 2013 betreffende de organisatie

Nadere informatie

Bulletin van vragen en antwoorden

Bulletin van vragen en antwoorden Bulletin van vragen en antwoorden 19-9 juli 2013 18de jaargang nr. 19 7 juli 2013 ----------------------------------------------------------------------------------- In het Bulletin van Vragen en Antwoorden

Nadere informatie

Investeren in Steden en Dorpen Coalitieakkoord 2007 2011. Programma Investeren in Steden en Dorpen kleine kernen

Investeren in Steden en Dorpen Coalitieakkoord 2007 2011. Programma Investeren in Steden en Dorpen kleine kernen Investeren in Steden en Dorpen Coalitieakkoord 2007 2011 Programma Investeren in Steden en Dorpen kleine kernen Presentatie voor Provinciale Staten van Drenthe, Maastricht 29 augustus 2008 Mathieu Spierts,

Nadere informatie

Informeren. Audiovisuele media. Publieke hoorzitting. Schriftelijke informatie. Tentoonstelling. Website

Informeren. Audiovisuele media. Publieke hoorzitting. Schriftelijke informatie. Tentoonstelling. Website Informeren Audiovisuele media Publieke hoorzitting Schriftelijke informatie Tentoonstelling Website Audiovisuele media Via radio en televisie verspreiden van informatie aan een heel breed publiek. Wat

Nadere informatie

Vrijdag 7 september 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Vrijdag 7 september 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 7 september 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Overhandiging kwaliteitslabel Erkend Cultureel Archief aan Archief OCMW Gent, Ieper en Waregem

Nadere informatie

Lijnen & boeiend landschap

Lijnen & boeiend landschap Lijnen & boeiend landschap Hoe beleef je je wandeling? Sylvia Tuinder 20 juni 2013 Samenwerken aan het landschap. Doel wandelnetwerk is: breed netwerk van wandelpaden landschap toegankelijk en aantrekkelijk

Nadere informatie

Aan de Erfgoedtafel Verslag van de vijf sessies met lokale partners in Brabant

Aan de Erfgoedtafel Verslag van de vijf sessies met lokale partners in Brabant Aan de Erfgoedtafel Verslag van de vijf sessies met lokale partners in Brabant Erfgoedcontent is alom aanwezig. In boeken, foto s, films, documenten en verhalen is een divers palet aan erfgoed vastgelegd.

Nadere informatie

ONTWIKKEL EEN GEZAMENLIJKE VISIE OP HET DUURZAAM BODEMGEBRUIK. Bijeenkomst XXX dag-maand-jaar, Locatie

ONTWIKKEL EEN GEZAMENLIJKE VISIE OP HET DUURZAAM BODEMGEBRUIK. Bijeenkomst XXX dag-maand-jaar, Locatie ONTWIKKEL EEN GEZAMENLIJKE VISIE OP HET DUURZAAM BODEMGEBRUIK Bijeenkomst XXX dag-maand-jaar, Locatie OPZET VAN DE PRESENTATIE Bodemvisie Waarom? Doel Middel Ingrediënten SPRONG Wie, wat, waarom? Het proces

Nadere informatie

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL)

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Dr An Vanderhelst I. Een korte inleiding en beschrijving van het project Het volgende rapport is een verslag

Nadere informatie

Rondleidingen om 10u, 11u, 13.30u, 14.30u, 15.30u, 16.30 en 17.30u Ravensteen, Koninklijke Plaats 7, Koksijde

Rondleidingen om 10u, 11u, 13.30u, 14.30u, 15.30u, 16.30 en 17.30u Ravensteen, Koninklijke Plaats 7, Koksijde Dit prachtige gebouw in neo-vlaamse renaissancestijl was niet van in den beginne het restaurant en internaat van de hotelschool Ten Duinen. Het werd in 1938 opgericht door de Vrije Mijnwerkers van Limburg

Nadere informatie

REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN

REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN FEITEN EN CIJFERS Hoofdstad van het district Porto, stad die door UNESCO sinds 1996 als werelderfgoed erkend is Ligging:: zuidwesten van Europa, aan de Atlantische

Nadere informatie

TE KOOP MAASTRICHT KASTEEL DE BURGHT BURGHTSTRAAT 25 TE MAASTRICHT. VRAAGPRIJS 669.000,- k.k.

TE KOOP MAASTRICHT KASTEEL DE BURGHT BURGHTSTRAAT 25 TE MAASTRICHT. VRAAGPRIJS 669.000,- k.k. TE KOOP MAASTRICHT KASTEEL DE BURGHT BURGHTSTRAAT 25 TE MAASTRICHT Zeer representatief kasteel, gelegen in de Maastrichtse wijk Heer, met slotgracht en eigen parkeerterrein. Het souterrain is thans in

Nadere informatie

PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA

PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA MODULE PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA Afstudeerrichting: reisleider Code: 25 Academiejaar: vanaf 2014-2015 Niveau: specialisatiemodule Periode binnen het modeltraject: semester 1 Start binnen de

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Oefening 2: Lichtplan

Oefening 2: Lichtplan EERSTE JAAR BACHELOR IN DE MAKELAARDIJ Oefening 2: Lichtplan LAMBRECHTS GWENDOLIEN STEDELIJKE ONTWIKKELING EN WOONBELEID LECTOR: JANSSENS DIETER ACADEMIEJAAR 2014-2015 Gent is absoluut een pionier in Vlaanderen,

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel

Cultuur in de Spiegel Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media 14 september 2011 Aanleiding Vragen vanuit het werkveld over: Inhoud cultuureducatie

Nadere informatie

Vergaderingen: 13 januari, 24 maart, 5 mei, 16 juni, 10 oktober, 24 november

Vergaderingen: 13 januari, 24 maart, 5 mei, 16 juni, 10 oktober, 24 november JAARVERSLAG 2014 icom-vlaanderen vzw 1. Raad van bestuur: De Raad van Bestuur bestaat in 2014 uit: 1. Sofie Wilder (TRAM 41 Turnhout, voorzitter), 2. Maja Wolny (NAVIGO Oostduinkerke, ondervoorzitter tot

Nadere informatie

34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution

34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution 34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution 1. Gebruik muziek als timer Classtools.net heeft gebruiksklare voorbeelden. Je kan er zelfs je eigen muziek uploaden.

Nadere informatie