INFORMATIE EXPLOITANTEN VAN APPARATEN DIE GEFLUOREERDE BROEIKASGASSEN BEVATTEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INFORMATIE EXPLOITANTEN VAN APPARATEN DIE GEFLUOREERDE BROEIKASGASSEN BEVATTEN"

Transcriptie

1 INFORMATIE voor EXPLOITANTEN VAN APPARATEN DIE GEFLUOREERDE BROEIKASGASSEN BEVATTEN Stationaire koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur Verordening (EG) nr. 842/2006 inzake bepaalde gefluoreerde broeikasgassen en bijbehorende uitvoeringsbesluiten

2 Europe Direct helpt u antwoord te vinden op uw vragen over de Europese Unie Gratis nummer (*): (*) Als u mobiel of in een telefooncel of hotel belt, hebt u misschien geen toegang tot gratis num mers of kunnen kosten worden aangerekend. Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu). Luxemburg: Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen, 2009 ISBN DOI /80477 Europese Gemeenschappen, 2009 Overneming met bronvermelding toegestaan

3 Inhoud 1 Inleiding... 2 Algemene informatie over F-gassen en de F-gassenverordening Opwarming van de aarde Wat zijn gefluoreerde broeikasgassen? Algemeen overzicht van de F-gassenverordening... 3 Voor wie is deze brochure bedoeld? Om welke apparatuur gaat het? Valt mijn koelmiddel onder de F-gassenverordening? Wie is de exploitant van de apparatuur?... 4 Welke verplichtingen heeft de exploitant? Hoe groot is de F-gasvulling van mijn systeem of apparatuur? Wanneer is er sprake van een hermetisch afgesloten systeem?... 5 Welke verantwoordelijkheden heeft de exploitant? Zorg dragen voor een correcte installatie en de juiste serviceen onderhoudswerkzaamheden Het voorkomen en herstellen van lekkages Controle op lekkage Het installeren van lekdetectiesystemen Het bijhouden van een register Terugwinning van het koelmiddel... 6 Gegevens inzake de certificatie van technisch personeel en bedrijven... 7 Informatie op etiketten... 8 Sancties wegens niet-naleving Bijlage I: Bijlage II: Lijst van uitvoeringsbesluiten van Verordening (EG) nr. 842/ F-gassen vermeld in bijlage I van Verordening (EG) nr. 842/ Bijlage III: Voorbeeld van een apparatuurregister... Bijlage IV: Verdere informatie

4

5 1 Inleiding In het kader van het Protocol van Kyoto heeft de EU zich ertoe verbonden haar broeikasgasemissies gedurende de periode van 2008 tot 2012 met 8% terug te dringen ten opzichte van het referentiejaar Het Protocol van Kyoto heeft betrekking op de belangrijkste broeikasgassen: koolstofdioxide (CO 2 ), methaan (CH 4 ), distikstofoxide (N 2 O) en drie groepen gefluoreerde gassen, zogenaamde F-gassen: fluorkoolwaterstoffen (HFK's), perfluorkoolstoffen (PFK's) en zwavelhexafluoride (SF 6 ). Om de uitstoot van deze gassen in overeenstemming met de doelstellingen op het gebied van klimaatverandering en de verplichtingen van het Kyoto-Protocol te verminderen, hebben het Europees Parlement en de Raad op 17 mei 2006 Verordening (EG) nr. 842/2006 inzake bepaalde gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen verordening) aangenomen. Bij deze verordening, die sinds 4 juli van kracht is, zijn specifieke voorschriften vastgesteld voor de verschillende stadia van de gehele levenscyclus van F-gassen, van productie tot en met afvalverwerking. Daarom hebben gedurende de levenscyclus uiteenlopende actoren met deze verordening te maken, onder meer importeurs en exporteurs van F-gassen, fabrikanten en importeurs van bepaalde producten en apparaten die F-gassen bevatten, en exploitanten van dergelijke apparatuur. De F-gassenverordening wordt aangevuld door 10 verordeningen van de Commissie (uitvoeringsbesluiten) waarin technische aspecten van bepaalde voorschriften van de verordening zijn gedefinieerd (zie bijlage I). Deze brochure is bedoeld voor exploitanten van stationaire koel-, klimaatregelingsen warmtepompapparatuur waarin F-gassen als koelmiddelen worden toegepast. Koel- en klimaatregelingssystemen in vervoermiddelen worden niet in deze brochure behandeld. Dit document heeft ten doel informatie en adviezen over de relevante bepalingen van Verordening (EG) nr. 842/2006 en de bijbehorende uitvoeringsbesluiten te verstrekken, en heeft zelf geen bindend karakter. Voor exploitanten van andere apparatuur en voor desbetreffende technici en bedrijven die eveneens onder deze verordening vallen, zijn aparte brochures beschikbaar. De uit de F-gassenverordening voortvloeiende verplichtingen voor producenten, importeurs en exporteurs van F-gassen alsmede voor fabrikanten en importeurs van bepaalde F-gassen bevattende producten en apparaten worden samengevat in een apart informatieblad 1 Artikel 9 en Bijlage II van de verordening zijn sinds 4 juli 2006 van toepassing. 1

6 2 Algemene informatie over F-gassen en de F-gassenverordening 2.1 Opwarming van de aarde De termen 'opwarming van de aarde' en 'broeikaseffect' worden vaak gebruikt om de stijging van de gemiddelde temperatuur van het aardoppervlak aan te duiden. In de afgelopen 100 jaar is het klimaat op aarde naar schatting tussen de 0,6 en 0,9 graden Celsius warmer geworden. Wetenschappers zijn tot de conclusie gekomen dat "de waargenomen stijging van de wereldgemiddelde temperatuur sedert het midden van de 20e eeuw grotendeels te verklaren is door de waargenomen toename van de concentratie aan antropogene (door de mens voortgebrachte) broeikasgassen". 2 De belangrijkste door de mens voortgebrachte broeikasgassen zijn voorwerp van het Protocol van Kyoto: koolstofdioxide (CO 2 ), methaan (CH 4 ), distikstofoxide (N 2 O) en door de mens geproduceerde F-gassen. Stoffen die de ozonlaag afbreken worden gereguleerd bij het Protocol van Montreal. Deze stoffen, zoals chloorfluorkoolstoffen (CFK's), chloorfluorkoolwaterstoffen (HCFK's) en halonen, zijn eveneens belangrijke broeikasgassen. Figuur 1 Schematische voorstelling van de aardopwarming Schematische voorstelling van de aardopwarming De aarde.ontvangt energie van de zon in de vorm van zonlicht (kortgolvige zonnestraling) dat de dampkring relatief ongehinderd kan doordringen. Rond 30% van de inkomende kortgolvige zonnestraling wordt door de dampkring en het aardoppervlak teruggekaatst, de ruimte in. De overige 70% wordt door het aardoppervlak (land en oceanen) en onderste lagen van de atmosfeer geabsorbeerd. De geabsorbeerde straling verwarmt het aardoppervlak en wordt in de vorm van langgolvige (infrarode) warmtestraling afgestraald. Deze infrarode straling kan de dampkring niet zo ongehinderd doordringen als de kortgolvige straling, maar wordt teruggekaatst door wolken en geabsorbeerd door broeikasgassen in de atmosfeer. Op die manier wordt door broeikasgassen warmte vastgehouden binnen het klimaatsysteem van het aardoppervlak en de troposfeer. 2 Zie het vierde evaluatierapport van de intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), 2

7 In vroeger tijden werd de aarde door de natuurlijke concentratie aan broeikasgassen warm genoeg gehouden om het leven zoals wij dat kennen mogelijk te maken. Hoe meer door de mens voortgebrachte broeikasgassen in de dampkring terechtkomen, des te meer infrarode straling wordt er teruggekaatst naar het aardoppervlak. Dit leidt tot het zogenaamde 'antropogene broeikaseffect', dat een wereldwijde opwarming van de aarde tot gevolg heeft. 2.2 Wat zijn gefluoreerde broeikasgassen? F-gassen (HFK's, PFK's en SF 6 ) zijn door de mens geproduceerde chemische stoffen, die in uiteenlopende sectoren voor tal van doeleinden worden gebruikt. Deze stoffen zijn sinds de jaren '90 van de vorige eeuw in zwang geraakt als vervanging voor bepaalde ozon afbrekende stoffen 3, zoals (CFK's) en chloorfluorkoolwaterstoffen (HCFK's), die destijds voor soortgelijke doeleinden werden gebruikt en krachtens het Protocol van Montreal geleidelijk aan uit de roulatie moesten worden genomen. F-gassen tasten weliswaar de ozonlaag niet aan, maar de meeste van deze gassen hebben een hoog aardopwarmingsvermogen (Global Warming Potential GWP). Het GWP zoals dat in verband met de F-gassenverordening wordt gehanteerd, wordt berekend als het opwarmingsvermogen over een periode van 100 jaar van 1 kg van een gas in verhouding tot 1 kg CO 2. 4 HFK's zijn de meest voorkomende groep F-gassen. Zij worden in verschillende sectoren voor tal van doeleinden gebruikt, onder meer als koelmiddel in koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur, als drijfmiddel voor schuimtoepassingen zoals brandblussers, als spuitbusdrijfgas en als oplosmiddel. PFK's worden veelal in de elektronicasector gebruikt (bv. voor de plasmareiniging van siliciumschijven) en in de farmaceutische en cosmetische industrie (extractie van natuurlijke producten zoals nutriceutica of smaakstoffen), maar in mindere mate ook in koelsystemen, als vervanging voor CFK's vaak in combinatie met andere gassen. In het verleden werden PFK's ook gebruikt als brandblusmiddelen. SF 6 wordt voornamelijk gebruikt als isolatiegas, voor het doven van de lichtboog in hoogspanningsschakelaars en als afdekgas in de magnesium- en aluminiumproductie. Bijlage II van deze brochure biedt een overzicht van de stoffen die onder de F-gassenverordening vallen, en van hun aardopwarmingsvermogen en de meest gebruikelijke toepassingen. Aardopwarmingsvermogen (GWP) Een index die de stralingseigenschappen van goed gemengde broeikasgassen beschrijft door het gecombineerde effect aan te geven van de specifieke levensduur van de verschillende gassen in de atmosfeer en hun relatieve vermogen om uitgaande infrarode straling te absorberen. Deze index staat voor het opwarmingseffect, geïntegreerd over de tijd, per massaeenheid van een gegeven broeikasgas in de huidige atmosfeer, in verhouding tot het opwarmingseffect van koolstofdioxide. (bron: 3e evaluatierapport IPCC) 3 4 Ozon afbrekende stoffen zijn stoffen die de ozonlaag in de stratosfeer aantasten. Doorgaans bevatten zij chloor of broom. Deze stoffen worden gereguleerd bij Verordening (EG) nr. 2037/2000 van het Europees Parlement en de Raad van 29 juni2000 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen. De over een periode van 100 jaar berekende GWP-cijfers van bijlage II zijn overgenomen uit het derde evaluatierapport van de intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC). Deze cijfers lopen uiteen van 97 voor fluormethaan (HFK-41) tot voor zwavelhexafluoride. 3

8 2.3 Algemeen overzicht van de F-gassenverordening De algemene doelstelling van de F-gassenverordening is de vermindering van de uitstoot van F-gassen door middel van een reeks maatregelen die gedurende de hele levenscyclus worden genomen. Gegevens over de productie, invoer en uitvoer van F gassen die jaarlijks moeten worden gerapporteerd (art. 6) Importeur van F gassen Exporteur van F gassen Producent van F gassen Gebruiker van F gassen Verboden toepassingen (art. 8) Voor wie geldt de verordening? Importeur van F-gassen bevattende producten en apparatuur Verbod op het op de markt brengen van bepaalde producten en apparatuur (art. 9) Fabrikant van F-gassen bevattende producten en apparatuur Etikettering van producten en apparaten voordat deze op de markt worden gebracht (art. 7) Exploitant van apparaten/systemen die F gassen bevatten Technisch personeel en bedrijven Voorkomen van lekkages uit bepaalde apparatuur. Zo spoedig mogelijke reparatie van vastgestelde lekkages (art. 3, lid 1) Installatie, service en onderhoud, met inbegrip van de reparatie van lekkages in bepaalde systemen en apparatuur, door gecertificeerde bedrijven en personeelsleden (art. 5) Terugwinning van F gassen tijdens service of onderhoud en vóór de definitieve verwijdering van producten en apparatuur (art. 4) Regelmatige controle van bepaalde apparatuur op lekkage door gecertificeerd personeel (art. 3, lid 2) Bijhouden van relevante registers voor bepaalde apparatuur (art. 3, lid 6) Installatie van lekdetectiesystemen in bepaalde apparatuur (art. 3, lid 3) Figuur 2 Overzicht van de belangrijkste actoren voor wie de F-gassenverordening en de bijbehorende uitvoeringsvoorschriften gelden 4

9 De voorschriften van de F-gassenverordening zijn van toepassing op: - producenten, importeurs en exporteurs van F-gassen; - fabrikanten en importeurs die in de EU bepaalde F-gassen bevattende producten en apparaten op de markt brengen; - gebruikers van SF 6 bij het spuitgieten van magnesium of het vullen van autobanden; - exploitanten van bepaalde F-gassen bevattende apparaten en systemen; - technici en bedrijven die betrokken zijn bij bepaalde activiteiten met betrekking tot F-gassen bevattende apparatuur. Zoals hierboven beschreven wordt op uiteenlopende toepassingsgebieden gebruik gemaakt van F-gassen. In de F-gassenverordening zijn specifieke verplichtingen vastgelegd voor de exploitanten van de volgende soorten apparatuur: - stationaire koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur; - stationaire brandbeveiligingssystemen en brandblussers; - hoogspanningsschakelaars; - apparatuur die oplosmiddelen bevat. Andere F-gassen bevattende producten en apparaten, met inbegrip van mobiele apparaten, vallen eveneens onder de F-gassenverordening. 5

10 3 Voor wie is deze brochure bedoeld? Deze brochure besteedt aandacht aan de in de F-gassenverordening vastgelegde vereisten voor exploitanten van stationaire koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur, die F-gassen als koelmiddelen bevatten. Allereerst moet daarom duidelijk worden aangegeven op wie de desbetreffende vereisten van toepassing zijn en voor wie deze brochure bedoeld is. 3.1 Om welke apparatuur gaat het? Stationaire apparatuur is gedefinieerd als apparatuur die normaal gesproken niet mobiel is wanneer ze in bedrijf is. Dientengevolge wordt er in deze brochure geen aandacht besteed aan koel- en klimaatregelingsapparatuur in vervoermiddelen. Stationaire apparatuur wordt in verschillende samenstellingen en in vele soorten gebouwen gebruikt, bv. in huishoudens, kantoren, supermarkten, winkels, fabrieken, verwerkingsinstallaties, koelhuizen, restaurants, bars, ziekenhuizen en scholen. Koelcircuit Tot het circuit waarin het koelmiddel circuleert behoren ook de compressor, de condensor, de expansieventielen en de verdamper. Koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparaten zijn alle op hetzelfde thermodynamische proces gebaseerd en met eendere koelmiddelen gevuld. Er bestaan directe en indirecte systemen die voor koeling of verwarming zorgen: een direct systeem wordt gekenmerkt door één circuit dat het koelmiddel bevat. De warmteuitwisseling vindt plaats op de plek waar koeling of verwarming nodig is. Een indirect systeem heeft twee circuits met een eerste warmteuitwisseling tussen de vloeistoffen van het primaire en secundaire circuit en een tweede warmteuitwisseling op de plek waar koeling of verwarming nodig is. Het eerste circuit bevat het koelmiddel. Koelapparatuur Koelapparatuur wordt gebruikt om producten of opslagruimtes af te koelen tot een peil beneden de omgevingstemperatuur. Hiertoe behoren koelkasten en diepvriezers voor huishoudelijk gebruik, ijsvitrines, gekoelde pakhuizen, koelhuizen en koelinrichtingen voor industriële processen. Er bestaan talrijke toepassingen voor koelapparatuur: van huishoudelijk gebruik en de detailhandel tot industrieel gebruik. De afmetingen van deze uiteenlopende toepassingen variëren van een koelkast met één vak voor huishoudelijk gebruik tot grote koelhuizen, waarbij F-gasvullingen worden gebruikt die uiteenlopen van minder dan 0,1 kg (huishoudelijke koeling) tot enkele duizenden kg (industriële koeling). Klimaatregelingsapparatuur Klimaatregelingsapparatuur heeft in de eerste plaats ten doel de temperatuur in vertrekken of gebouwen tot een bepaald peil af te koelen en/of te regelen. De afmeting van de apparatuur varieert van kleine apparaten (bv. verplaatsbare systemen die overal kunnen worden aangesloten) tot grote vast geïnstalleerde apparatuur ter koeling van gehele gebouwen, zoals kantoren of ziekenhuizen. Klimaatregelingstemperatuur wordt gebruikt in woonhuizen, de handel en in de openbare en industriële sector. 6

11 Al naargelang het ontwerp kan een onderscheid worden gemaakt tussen geïntegreerde klimaatregelingsapparatuur (waarbij alle wezenlijke onderdelen in één behuizing zijn ondergebracht) en zogenaamde meerdelige systemen (waarbij de wezenlijke onderdelen van het koelings- / verwarmingsproces in meerdere behuizingen zijn ondergebracht). In kantoorgebouwen, winkels of ziekenhuizen zijn gewoonlijk uiteenlopende systemen te vinden, zowel kleine meerdelige als ook grote centrale systemen die vaak zijn voorzien van een apart waterkoelsysteem. De koelmiddelvulling van klimaatregelingsapparatuur varieert van minder dan 0,5 kg tot meer dan 100 kg voor grote niet-huishoudelijke installaties. Warmtepompen Warmtepompen zijn apparaten die gebruik maken van een koelcircuit om energie aan een omgevings- of afvalwarmtebron te onttrekken en bruikbare warmte leveren. Daarnaast bestaan er omkeerbare systemen die zowel over een koel- als ook een verwarmingsfunctie beschikken. Stationaire warmtepompen worden zowel in woonhuizen als ook in de industrie en de handel gebruikt voor verwarming en koeling, voor de productie van proceswater, voor het terugwinnen van warmte en andere toepassingen. Warmtepompen zijn doorgaans hermetisch afgesloten systemen met een koelmiddelvulling variërend van 0,5 kg voor warmwaterwarmtepompen tot rond 100 kg voor industriële warmtepompen. 3.2 Valt mijn koelmiddel onder de F-gassenverordening? De F-gassenverordening is van toepassing op apparatuur waarvan de koelcircuits in bijlage II opgenomen F-gassen dan wel F-gassen houdende preparaten (gewoonlijk mengsels genoemd) bevatten. Gebruikelijke koelmiddelen Vaak wordt voor koelmiddelen de industriële benaming gebruikt 5, gewoonlijk onder vermelding van een R -nummer, bijvoorbeeld R-134a voor HFK-134a (de afkorting 'R' staat voor 'Refrigerant' koelmiddel). Ook worden specifieke handelsnamen gebruikt. In Europa zijn (niet onder de F-gassenverordening vallende) koolwaterstoffen, zoals R- 600a (isobutaan) en R-290 (propaan), gebruikelijke koelmiddelen in koelkasten en diepvriezers voor huishoudelijk gebruik, alsmede in kleine koelapparatuur in de detailhandel (bv. koelvitrines). Er worden echter ook apparaten gebruikt die F-gassen bevatten (gewoonlijk R134a). In grotere koelapparatuur zoals die in supermarkten wordt gebruikt (bv. verkoopvitrines met centrale koelsystemen) worden op grote schaal F-gassen zoals R-134a (HFK) en R- 404A (een mengsel van HFK's) als koelmiddelen gebruikt. Naast de F-gassen worden ook andere soorten koelmiddelen, zoals HCFK's 6, R-744 (CO 2 ), R-600a (isobutaan), R-290 (propaan), R-1270 (propyleen) en R-717 (NH 3 ), toegepast voor de koeling van koopwaar. Op deze koelmiddelen is de F-gassenverordening niet van toepassing. In klimaatregelingsapparatuur wordt op grote schaal gebruik gemaakt van F-gassen houdende koelmiddelen (bv. R-410A of R-407C, beide mengsels van HFK's). Bovendien vinden in oudere apparatuur nog steeds HFK's en HCFK's, zoals R-22, toepassing. In toe- 5 6 Op grond van ISO 817 Deze stoffen worden gereguleerd bij Verordening (EG) nr. 2037/

12 nemende mate worden ook andere soorten koelmiddelen zoals R-744 (CO 2 ), R-600a (isobutaan), R-290 (propaan), R-1270 (propyleen) en R-717 (NH 3 ) gebruikt. F-gassen als R-134a (HFK) en R-407C (een mengsel van HFK's) worden hoofdzakelijk gebruikt als koelmiddelen in warmtepompen, hoewel hiervoor in toenemende mate alternatieve koelmiddelen worden gebruikt, met name R-744 (CO 2 ), R-600a (isobutaan), R-290 (propaan), R-1270 (propyleen) en R-717 (NH 3 ). Tabel 1 bevat een niet-volledige lijst van stoffen die als koelmiddel worden gebruikt: Soort Gebruikelijk koelmiddel Minder gebruikelijk koelmiddel Koelmiddelen waarop de F-gassenverordening van toepassing is HFK's zuivere vloeistoffen R-134a R-23, R-32, R-125, R-143a HFK beva ende mengsels R-403 (A,B), R-404A, R-407C, R-408A, R-410A, R-413A, R-417A, R- 419A, R-507A R-401 (A,B,C), R-402 (A,B), R-405A, R-407 (A,B,D), R-411B, R-416A, R-422 (A,D), R-423A, R-508A Andere koelmiddelen, waarop niet de F-gassenverordening, maar de verordening inzake de ozonlaag a rekende stoffen 7 van toepassing is HCFK's zuivere vloeistoffen R-22 R-123, R-124 HCFK's mengsels CFK's zuivere vloeistoffen en mengsels R-11, R-12, R-502 R-13 R-406A, R-409 (A,B) Andere koelmiddelen, waarop noch de F-gassenverordening noch de verordening inzake de ozonlaag a rekende stoffen van toepassing is Alterna even R-717 (ammoniak), R-290 (propaan), R-600a (isobutaan), R (propyleen), koolwaterstof (CH)-mengsels R-744 (CO 2 ) Tabel 1 Koelmiddelen die veelvuldig in koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur worden gebruikt Welk soort koelmiddel bevat mijn apparatuur? De eenvoudigste manier om vast te stellen met welk soort koelmiddel u te maken heeft. Sinds 1 april 2008 moet koel-, klimaatregelings en warmtepompapparatuur die in de EU op de markt wordt gebracht zijn voorzien van een etiket met de tekst Bevat onder het Protocol van Kyoto vallende gefluoreerde broeikasgassen 8 Tevens moeten op het etiket de soort en de hoeveelheid van het F-gas zijn aangegeven. In hoofdstuk 7 is een voorbeeld van een dergelijk etiket afgebeeld. In veel gevallen is deze informatie ook al beschikbaar op apparatuur die eerder op de markt werd aangeboden. In gevallen waar de desbetreffende informatie niet op het etiket is aangegeven, dient u de handleiding of de technische specificatie van de apparatuur te raadplegen voor informatie over het soort koelmiddel dat de apparatuur bevat. Een andere mogelijkheid is de leverancier of de producent van het apparaat, of het bedrijf of personeel dat het onderhoud van deze apparatuur uitvoert, te vragen om deze informatie te verstrekken. 7 8 Verordening (EG) nr. 2037/2000. De etiketteringsvereisten zijn in Verordening (EG) nr. 1494/2007 van de Commissie vastgelegd. 8 1

13 Voor welke mengsels van koelmiddelen (preparaten) geldt de verordening? Naast zuivere stoffen worden F-gassen bevattende preparaten (mengsels) gebruikt. Preparaten die onder de F-gassenverordening vallen, worden als mengsels gedefinieerd - van twee of meer stoffen, waarvan ten minste één een F -gas is, en - waarvan het totale aardopwarmingsvermogen (GWP) ten minste 150 bedraagt. Voor het eerste criterium bevat bijlage II een lijst van alle desbetreffende F-gassen waarop de verordening van toepassing is. Exploitanten moeten deze lijst raadplegen om te controleren of één van de bestanddelen van het mengsel in de lijst voorkomt. Voor de berekening van het totale aardopwarmingsvermogen (GWP) van het preparaat, moet naast het GWP van de F-gassen ook het GWP worden berekend van de andere bestanddelen die dezelfde functie (koelmiddel) hebben. Om het GWP van andere dan F- gassen in preparaten vast te kunnen stellen, moeten de in het eerste evaluatieverslag 9 van de intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) gepubliceerde waarden worden gebruikt. Het totale GWP voor een preparaat is het gewogen gemiddelde, afgeleid van de som van het gewicht van de fracties van de afzonderlijke stoffen vermenigvuldigd met hun GWP. Σ [(stof X% x GWP) + (stof Y% x GWP) + (stof N% x GWP)] Hierbij is % de gewichtsbijdrage met een tolerantie in gewicht van ± 1 %. Voorbeeld 1 R-415B 25% HCFK-22 (GWP 1 500), 75% HFK-152a (GWP 120) Voorbeeld 2 R-410A 50% HFK-32 (GWP 550), 50% HFK-125 (GWP 3 400) Σ [(25% x 1 500) + (75% x 120)] totaal GWP = 465 Het preparaat valt onder de F-gassenverordening (GWP 150) Tabel 2 Voorbeelden voor de berekening van het GWP van preparaten 3.3 Wie is de exploitant van de apparatuur? Σ [(50% x 550) + (50% x 3 400)] totaal GWP = Het preparaat valt onder de F-gassenverordening (GWP 150) De F-gassenverordening bepaalt dat de exploitant van de apparatuur verantwoordelijk is voor de naleving van de wettelijke voorschriften. De exploitant is gedefinieerd als "de natuurlijke of rechtspersoon die de feitelijke controle uitoefent over het technisch functioneren van de apparatuur en systemen die onder deze verordening vallen". Volgens deze definitie is de eigenaar van het F-gassen bevattende systeem niet automatisch de exploitant van het systeem. De feitelijke controle over het technisch functioneren van bepaalde apparatuur of een bepaald systeem houdt onder meer de volgende elementen in: - vrije toegang tot het systeem, waartoe de mogelijkheid behoort om toezicht te houden op de onderdelen en hun werking, evenals de mogelijkheid om derden toegang te verlenen tot het systeem; 9 J.T. Houghton, G.J. Jenkins, J.J. Ephraums (red.), Climate Change, The IPCC Scientific Assessment, Cambridge University Press, Cambridge (UK)

14 - de controle over het dagelijks functioneren en de bediening (bv. over het aan- of uitschakelen) - de bevoegdheid (ook in financieel opzicht) om over technische wijzigingen te beslissen (bv. de vervanging van een onderdeel, de installatie van een permanente lekdetector), tot wijziging van de hoeveelheden F-gassen in de apparatuur of het systeem en tot het uitvoeren van controles (bijvoorbeeld lekcontroles) of reparaties Gewoonlijk is de exploitant van huishoudelijke apparatuur of kleine apparatuur voor de handel een individu, meestal de eigenaar van de apparatuur, terwijl de exploitant in het geval van commerciële of industriële toepassingen veelal een rechtspersoon (gewoonlijk een bedrijf ) is die verantwoordelijk is voor het geven van instructies aan werknemers met betrekking tot het dagelijks technisch functioneren van de apparatuur. In sommige gevallen, met name waar het om grote installaties gaat, zijn servicebedrijven gecontracteerd om de service en het onderhoud te verrichten. In deze gevallen wordt door de contractuele en praktische afspraken tussen de partijen bepaald wie de exploitant is. Ook al is het eigenaarschap niet bepalend voor de vraag wie de exploitant is, kunnen de lidstaten in duidelijk omschreven situaties de eigenaar als exploitant aanwijzen, zelfs wanneer de eigenaar niet de feitelijke controle over het technisch functioneren van het systeem of de apparatuur uitoefent. Om die reden moet rekening worden gehouden met de specifieke uitvoeringsvoorwaarden in de verschillende lidstaten.! 10

15 4 Welke verplichtingen heeft de exploitant? Al naargelang de hoeveelheid F-gassen die de toepassing bevat, moeten specifieke verplichtingen in acht worden genomen. In de onderstaande beslisboom worden de systemen ingedeeld in de categorieën 10 A t/m E. In Tabel 3 worden de specifieke verplichtingen voor elke categorie samengevat. Gasvulling van de toepassing Gasvullingscategorie F-gassen 3kg? nee E ja Hoe herken ik een hermetisch afgesloten systeem (zie hoofdstuk 4.2) 6kg? nee Hermetisch afgesloten systeem? ja D ja nee 30kg? nee C ja 300kg? nee B ja A Figuur 3 Beslisboom: wat moet ik doen? 10 Gemakshalve worden in deze brochure F-gasvullingscategorieën gehanteerd. Deze categorieën zijn echter niet als zodanig in de verordening gedefinieerd. 11

16 Verplichtingen voor de exploitant F-gasvullingscategorie A ( 300 kg) B ( 30 kg en < 300 kg) C ( 3 kg en < 30 kg; hermetisch afgesloten: 6 kg en < 30 kg) D (hermetisch afgesloten: 3 kg en < 6 kg) E (< 3 kg) Installatie 11, service of onderhoud van de apparatuur door gecertificeerde bedrijven en personeelsleden (art. 5, lid 3) 12 Voorkomen van lekkages en zo spoedig mogelijke reparatie van vastgestelde lekkages (art. 3, lid 1) 12 Regelmatige controle op lekkage, door gecertificeerd personeel (art. 3, lid 2) 12 Installatie van een lekdetectiesysteem, dat ten minste eens per jaar moet worden gecontroleerd (art. 3, lid 3) 12 Bijhouden van een register (art. 3, lid 6) 12 Terugwinning van F gassen vóór de definitieve verwijdering en in voorkomend geval tijdens service of onderhoud, door gecertificeerd personeel (art. 4, leden 1 en 4) 12 Table 3 Overview of obligations for the operator depending on the F-Gas charge of the application De verplichtingen voor de categorieën B en C verschillen qua frequentie van de lekcontroles (zie tabel 5). 4.1 Hoe groot is de F-gasvulling van mijn systeem of apparatuur? Bij de categorisering van een toepassing is voor de Commissie de technische structuur bepalend, en niet de locatie of de functie ervan. Onder een toepassing moet een samenstel van onderdelen en leidingen worden verstaan die één ononderbroken structuur vormen waardoor de F-gassen kunnen stromen. Indien een F-gasmolecuul binnen de structuur van de ene plaats naar de andere kan stromen, betekent dit dat deze twee locaties onderdeel van één en dezelfde toepassing vormen. Met betrekking tot koel-, klimaatregelings en warmtepompapparatuur volgt hieruit dat twee niet onderling verbonden koelcircuits (waarbij niet de mogelijkheid bestaat om het ene koelcircuit met het ander permanent of tijdelijk te verbinden) als twee afzonderlijke toepassingen dienen te worden beschouwd, ook al worden ze voor hetzelfde doeleinde gebruikt (bv. om een lage temperatuur in een koel- of pakhuis te bereiken). 11 Voor zover toepasbaar, bv. niet relevant voor systemen met stekkers Verordening (EG) nr. 842/2006.

17 Voorbeeld Op een loca e zijn 5 waterkoelinstalla es geïnstalleerd die elk 100 kg F-gassen als koelmiddel beva en. Ze zijn aan de kant van de waterkoeling onderling verbonden, maar hun koelcircuits zijn niet met elkaar verbonden. Ofschoon de totale koelmiddelvulling 500 kg bedraagt, wordt iedere koelinstalla e als afzonderlijke toepassing beschouwd, omdat hun koelcircuits niet onderling verbonden zijn. Voor elke koelinstalla e moet aan de vereisten voor de F-gasvullingscategorie B (apparatuur 30 en < 300 kg) worden voldaan. De installa e van een permanent lekkagedetec esysteem (verplicht voor de F- gasvullingscategorie A 300 kg) is niet nodig. Tabel 4 Voorbeeld voor de berekening van de F-gasvulling van een toepassing Ter bepaling van de F-gasvulling moet de exploitant het etiket (zie ook hoofdstuk 7) en de handleiding of de technische specificaties raadplegen. Indien de F-gasvulling onder de categorieën A, B of C zou kunnen vallen, maar de grootte van de vulling niet in de technische specificaties van de producent of op het etiket is vermeld, moet deze door gecertificeerd personeel worden vastgesteld (zie hoofdstuk 6). In twijfelgevallen dient de exploitant contact op te nemen met de leverancier of de producent van de apparatuur, of met het bedrijf dat verantwoordelijk is voor het onderhoud. Vuistregels Gewoonlijk ligt de F-gasvulling van kleine hermetisch afgesloten koeltoepassingen die voorzien zijn van een normale stekker, onder de grens van 6 kg. Bijna alle koelkasten en diepvriezers voor huishoudelijk gebruik (afgezien van enkele zeer oude apparaten) vallen onder deze categorie. Een normale koelkast voor huishoudelijk gebruik bevat bv. rond 0,1 kg koelmiddel. Koeltoepassingen in kleine winkels (bv. ijsvitrines, flessenkoelers, kleine koel- of vriesvitrines voor levensmiddelen), in cafés en restaurants (bv. apparaten voor gekoelde drankjes of ijsmachines), in kantoren (bv. verkoopautomaten) en in andere soorten gebouwen bevatten doorgaans 0,05 tot 0,25 kg koelmiddel. Op zichzelf staande klimaatregelingstoepassingen voor huishoudelijk gebruik bevatten gewoonlijk tussen 0,5 en 4 kg koelmiddel (gemiddeld 0,31 0,34 kg per kw koelcapaciteit). Warmtepompen die alleen voor de bereiding van warm water worden gebruikt, hebben doorgaans F-gasvullingen van minder dan 3 kg. In kleine warmtepompapparatuur (in de huishoudelijke sector met een koelmiddelvulling van hooguit 6 kg) bevindt het koelmiddel zich normaliter in een hermetisch afgesloten circuit. In de industrie toegepaste warmtepompen hebben gewoonlijk vullingen van meer dan 30 kg. 4.2 Wanneer is er sprake van een hermetisch afgesloten 13

VERORDENING (EG) Nr. 842/2006 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. van 17 mei 2006. inzake bepaalde gefluoreerde broeikasgassen

VERORDENING (EG) Nr. 842/2006 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. van 17 mei 2006. inzake bepaalde gefluoreerde broeikasgassen 14.6.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 161/1 I (Besluiten waarvan de publicatie voorwaarde is voor de toepassing) VERORDENING (EG) Nr. 842/2006 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 17

Nadere informatie

Nieuwe duurzame koelconcepten. Rittal B.V. Elbert Raben

Nieuwe duurzame koelconcepten. Rittal B.V. Elbert Raben Nieuwe duurzame koelconcepten Rittal B.V. Elbert Raben Deze lezing wordt u aangeboden door: IT Enclosures IT Cooling IT Power IT Security IT Monitoring IT Services RiMatrix projects Agenda Verbod koudemiddel

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 C6-0221/2005 2003/0189A(COD) 07/07/2005 Gemeenschappelijk standpunt Gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 21 juni 2005 betreffende de aanneming van een

Nadere informatie

(EU) nr. 517/2014 (F-gassen) Wat zijn F-gassen? Europese regelgeving F-gassen Aanpassingen VLAREL Aanpassingen VLAREM II

(EU) nr. 517/2014 (F-gassen) Wat zijn F-gassen? Europese regelgeving F-gassen Aanpassingen VLAREL Aanpassingen VLAREM II VLAREM- en VLARELwijzigingen t.g.v. verordening (EU) nr. 517/2014 (F-gassen) Nele Maes Dienst BBT en Erkenningen Afdeling Milieuvergunningen 2 december 2015 VLAREM- en VLARELwijzigingen t.g.v. verordening

Nadere informatie

Herziene F-gassenverordening

Herziene F-gassenverordening Herziene F-gassenverordening Schakeldag 2014 26 juni 2014 Harald van der Bol Inhoud Inleiding Samenvatting belangrijkste onderdelen F-gassenverordening Nederlandse regelgeving Aandachtspunten voor Toezicht

Nadere informatie

Vlaamse regelgeving inzake lekverliezen Studiedag reductie F-gassen in de koelsector 7 juli 2016

Vlaamse regelgeving inzake lekverliezen Studiedag reductie F-gassen in de koelsector 7 juli 2016 Vlaamse regelgeving inzake lekverliezen Studiedag reductie F-gassen in de koelsector 7 juli 2016 Sven Claeys Broeikasgassen en hun Global Warming Potential (GWP) CO 2 1 CH 4 21 N 2 O 310 HFK s, PFK s en

Nadere informatie

WETGEVING KOELMIDDELEN - (van toepassing op )

WETGEVING KOELMIDDELEN - (van toepassing op ) WETGEVING KOELMIDDELEN - (van toepassing op 31.01.2013) 1987 : Protocol van Montréal : afschaffing van de koelmiddelen die de ozonlaag aantasten. 1991 : Koninklijk Besluit van 7 maart 1991 : CFK s mogen

Nadere informatie

Problematiek van F-gassen en opportuniteiten voor natuurlijke koelmiddelen

Problematiek van F-gassen en opportuniteiten voor natuurlijke koelmiddelen Problematiek van F-gassen en opportuniteiten voor natuurlijke koelmiddelen Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29 --- fax: 02/553.11.45

Nadere informatie

De Climalife aanbevelingen

De Climalife aanbevelingen koudemiddelen De Climalife aanbevelingen Toepassing Koudemiddelen Klimaatregeling Airconditioning R-134a R-404A R-507 R-407C R-410A R-417A (ISCEON MO59) R-422D (ISCEON MO29) R-422A (ISCEON MO79) R-427A

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst) Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192, lid 1,

(Voor de EER relevante tekst) Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192, lid 1, 20.5.2014 Publicatieblad van de Europese Unie L 150/195 VERORDENING (EU) Nr. 517/2014 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 april 2014 betreffende gefluoreerde broeikasgassen en tot intrekking van

Nadere informatie

L 92/28 Publicatieblad van de Europese Unie

L 92/28 Publicatieblad van de Europese Unie L 92/28 Publicatieblad van de Europese Unie 3.4.2008 VERORDENING (EG) Nr. 308/2008 VAN DE COMMISSIE van 2 april 2008 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EG) nr. 842/2006 van het Europees Parlement

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) L 301/28 UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2015/2067 VAN DE COMMISSIE van 17 november 2015 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EU) nr. 517/2014 van het Europees Parlement en de Raad, van minimumeisen en

Nadere informatie

Extracten uit titel II van het Vlarem. Uit artikel 1.1.2.

Extracten uit titel II van het Vlarem. Uit artikel 1.1.2. Extracten uit titel II van het Vlarem. Uit artikel 1.1.2. «OZONAFBREKENDE STOFFEN EN GEFLUOREERDE BROEIKASGASSEN - ozonafbrekende stoffen: de stoffen opgesomd in de tabel in bijlage I van Verordening (EG)

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. 19618 18 december 2009 Regeling van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 10 december

Nadere informatie

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Sven Claeys Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid Dienst Klimaat tel: 02/553.11.29 sven.claeys@lne.vlaanderen.be

Nadere informatie

Bescherming van de ozonlaag; CFK- vrij Suriname vanaf 2010

Bescherming van de ozonlaag; CFK- vrij Suriname vanaf 2010 Bescherming van de ozonlaag; CFK- vrij Suriname vanaf 2010 Nog maar ongeveer 7 tot 8 maanden te gaan en de import en het gebruik van de ozonlaagafbrekende stoffen, met name de categorie CFK s (Chloorfluorkoolstoffen),

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Ontwerp. VERORDENING (EU) nr.../2011 VAN DE COMMISSIE

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Ontwerp. VERORDENING (EU) nr.../2011 VAN DE COMMISSIE NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Ontwerp Brussel, XXX C VERORDENING (EU) nr..../2011 VAN DE COMMISSIE van [ ] tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1702/2003 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften

Nadere informatie

Inhoud DE CONSEQUENTIES...3

Inhoud DE CONSEQUENTIES...3 ALLES OVER HET UITFASEREN VAN SYNTHETISCHE KOUDEMIDDELEN Inhoud DE CONSEQUENTIES...3 MEER OVER SYNTHETISCHE KOUDEMIDDELEN...3 WAT ZIJN DE HOOFDPUNTEN UIT DE NIEUWE F- GAS WETGEVING...3 Een beperking van

Nadere informatie

Francis Altdorfer, ECONOTEC Tom Dauwe, VITO. LNE Rondetafelconferentie: F-gassen in koel- en luchtbehandelingsinstallaties 14 mei 2012.

Francis Altdorfer, ECONOTEC Tom Dauwe, VITO. LNE Rondetafelconferentie: F-gassen in koel- en luchtbehandelingsinstallaties 14 mei 2012. EMISSIE-INVENTARISATIEMETHODE VOOR F-GASSEN IN DE KOELSECTOR Francis Altdorfer, Tom Dauwe, VITO LNE Rondetafelconferentie: F-gassen in koel- en luchtbehandelingsinstallaties 14 mei 2012 1 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Fgas-Verordening (EU) No 517/2014. Ing. Harald van der Bol, Rijkswaterstaat

Fgas-Verordening (EU) No 517/2014. Ing. Harald van der Bol, Rijkswaterstaat Fgas-Verordening (EU) No 517/2014 Ing. Harald van der Bol, Inhoud Belangrijkste elementen en maatregelen uit de Verordening (517/2014) Nederlandse regelgeving Lekfrequentie Logboek Tools voor BG 2 Title

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Koudeproductie. Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie?

Koudeproductie. Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie? Koudeproductie Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie? Inhoud I. De uitdagingen : Milieu, Energie en Beschikbaarheid II. Plan van aanpak III. Dalkia

Nadere informatie

Bijlage 18. Retributies voor de behandeling van de aanvraag en de uitoefening van het toezicht op de erkenningen met betrekking tot het leefmilieu

Bijlage 18. Retributies voor de behandeling van de aanvraag en de uitoefening van het toezicht op de erkenningen met betrekking tot het leefmilieu Bijlage 4 bij het besluit van de Vlaamse Regering van *** tot wijziging van diverse besluiten inzake leefmilieu, wat betreft een aanpassing aan de Bijlage 18 bij het VLAREL Bijlage 18. Retributies voor

Nadere informatie

Lekdichtheid van koelinstallaties en koelmiddelproblematiek Eddy Veraart

Lekdichtheid van koelinstallaties en koelmiddelproblematiek Eddy Veraart Lekdichtheid van koelinstallaties en koelmiddelproblematiek Eddy Veraart Lekdichte koelinstallaties: vragen & mogelijke oplossingen www.aximaref-gdfsuez.com 1 Wat vooraf ging Stijgende trend uitstoot F-gassen

Nadere informatie

De eindverantwoordelijkheid voor het naleven van de VLAREM-voorwaarden ligt bij de exploitant (of eigenaar) van de koelinstallatie.

De eindverantwoordelijkheid voor het naleven van de VLAREM-voorwaarden ligt bij de exploitant (of eigenaar) van de koelinstallatie. Module 6 - Inleiding De belangrijkste wettelijke verplichtingen met betrekking tot het uitbaten van koeltoepassingen zijn terug te vinden in Europese en Vlaamse regelgeving, met name: EU-verordening 517/2014;

Nadere informatie

Pool & Spa. De Hydro-Pro warmtepompen

Pool & Spa. De Hydro-Pro warmtepompen Pool & Spa Hydro-Pro_warmtepompen_Mertens.indd 1 De Hydro-Pro warmtepompen 3/2/2012 2:49:46 PM Hydro-Pro_warmtepompen_Mertens.indd 2 3/2/2012 2:49:50 PM Efficiënt en economisch De warmte van de buitenlucht

Nadere informatie

Voor deze afvalstoffen zie Spuitbussen Sectorplan 43: Verpakkingen van overige gevaarlijke stoffen

Voor deze afvalstoffen zie Spuitbussen Sectorplan 43: Verpakkingen van overige gevaarlijke stoffen TEKST SECTORPLAN 70 (onderdeel LAP) Sectorplan 70 CFK s, HCFK s, HFK s en halonen I Afbakening Chloorfluorkoolstoffen (CFK s), chloorfluorkoolwaterstoffen (HCFK s) en halonen zijn stoffen die als zodanig

Nadere informatie

Koeltechnici. Alles wat u moet weten over de nieuwe wetgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koeltechnici

Koeltechnici. Alles wat u moet weten over de nieuwe wetgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koeltechnici Koeltechnici Alles wat u moet weten over de nieuwe wetgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Koeltechnici 1 Inhoudstafel Koelsector 3 De verschillende wetgevingen 4 De krachtlijnen van het besluit

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie

Publicatieblad van de Europese Unie 7.2.2017 L 32/35 UITVOERINGSBESLUIT (EU) 2017/204 VAN DE COMMISSIE van 3 februari 2017 tot machtiging van de lidstaten om tijdelijk af te wijken van een aantal bepalingen van Richtlijn 2000/29/EG van de

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2008 53 Besluit van 28 januari 2008, houdende wijziging van het Voertuigreglement in verband met de implementatie van richtlijn nr. 2006/40/EG van

Nadere informatie

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd Spreker: Marius Klerk ZONDER F-GASSEN STAAT UW DATACENTER STIL! F-gassen? gefluoreerde broeikasgassen,

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN L 146/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2016/879 VAN DE COMMISSIE van 2 juni 2016 tot vaststelling van de nadere regelingen met betrekking tot de conformiteitsverklaring

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 2.2.2017 COM(2017) 51 final 2017/0016 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting van de in Kigali goedgekeurde overeenkomst tot wijziging van het Protocol

Nadere informatie

Wetgeving koudemiddelen. Coen van de Sande NVKL

Wetgeving koudemiddelen. Coen van de Sande NVKL Wetgeving koudemiddelen Coen van de Sande NVKL Wetgeving koudemiddelen Inhoud: F-gassenverordening HFK s Ozonverordening HCFK s Activiteitenbesluit Natuurlijke koudemiddelen HFK s (F-gassen) Per 1 januari

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.9.2016 COM(2016) 618 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE Verslag met het oog op de berekening van de toegewezen hoeveelheid van de Unie, alsook het verslag met het oog op de berekening

Nadere informatie

Vervangunits VRV RQYQ140-180P. Daikin's oplossing voor de uitfasering van R-22. » Voordelige upgrade voor R-22 systemen

Vervangunits VRV RQYQ140-180P. Daikin's oplossing voor de uitfasering van R-22. » Voordelige upgrade voor R-22 systemen Vervangunits VRV Daikin's oplossing voor de uitfasering van R-22» Voordelige upgrade voor R-22 systemen» Automatische reiniging van koelmiddelleidingen» Geen beperkingen op de voorgeschiedenis van het

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Energiebalans aarde: systeemgrens

Energiebalans aarde: systeemgrens Energiebalans aarde: systeemgrens Aarde Atmosfeer Energiebalans Boekhouden: wat gaat er door de systeemgrens? Wat zijn de uitgaande stromen? Wat zijn de ingaande stromen? Is er accumulatie? De aarde: Energie-instroom

Nadere informatie

ROTEX warmtepompen. Voor de eigenaar. Bedrijfshandboek. Typen

ROTEX warmtepompen. Voor de eigenaar. Bedrijfshandboek. Typen Voor de eigenaar ROTEX warmtepompen Bedrijfshandboek Typen ROTEX HPSU compact 4-8 kw ROTEX HPSU compact 11-16 kw ROTEX HPSU Bi-Bloc 4-8 kw ROTEX HPSU Bi-Bloc 11-16 kw ROTEX HPSU monobloc 11-16 kw ROTEX

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15768 29 augustus 2011 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 24 augustus 2011, nr. IENM/BSK-2011/113986,

Nadere informatie

Koudemiddelen. Koudemiddelen

Koudemiddelen. Koudemiddelen Koudemiddeen Koudemiddeen Geregenereerde HCFK s HFK s Ammoniak Koowaterstoffen Tabe voor de vervanging van koudemiddeen Software en toebehoren Eigenschappen van de verpakkingen Recuperatie van koudemiddeen

Nadere informatie

Veiligheidsaspecten met betrekking tot natuurlijke koudemiddelen.

Veiligheidsaspecten met betrekking tot natuurlijke koudemiddelen. Toepassing van natuurlijke koudemiddelen in koelinstallaties, airconditioners en warmtepompen Veiligheidsaspecten met betrekking tot natuurlijke koudemiddelen. Nederlandse praktijkrichtlijn (NPR-7600)

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2015 356 Besluit van 30 september 2015, houdende vaststelling van nieuwe regels voor bepaalde gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen

Nadere informatie

Pool & Spa De Duratech warmtepompen

Pool & Spa De Duratech warmtepompen Pool & Spa De Duratech warmtepompen De ideale oplossing voor de verwarming van uw zwembad en spa. Bosta... a perfect fit! Bosta, uw totaalleverancier in zwembad artikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

Een fragiele wereld drijft ons naar andere koelmiddelen. De warmtepomp is het broertje van de koelmachine

Een fragiele wereld drijft ons naar andere koelmiddelen. De warmtepomp is het broertje van de koelmachine Een fragiele wereld drijft ons naar andere koelmiddelen De warmtepomp is het broertje van de koelmachine Bij een warmtepomp wordt warmte onttrokken aan de koude buiten omgeving, waardoor het buiten nog

Nadere informatie

Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen

Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen Creating Connections Bosta, uw totaalleverancier in zwembadartikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar ervaring in de handel in leidingsystemen en toebehoren. We zijn

Nadere informatie

EPB-regelgeving: klimatisatie

EPB-regelgeving: klimatisatie EPB-regelgeving: klimatisatie Leefmilieu Brussel Christophe Danlois AFDELING ENERGIE DEPARTEMENT EPB VERWARMING/KLIMATISATIE OVERZICHT EVOLUTIE VAN DE REGELGEVING ENKELE DEFINITIES TOEPASSINGSVELD EPB-EISEN

Nadere informatie

VLAREM II Besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne

VLAREM II Besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne VLAREM II - 09-01-2017 Besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne OZONLAAGAFBREKENDE STOFFEN EN GEFLUOREERDE BROEIKASGASSEN - "ozonlaagafbrekende

Nadere informatie

Professional Supplies EIERKOOKAPPARAAT. Modelnr.: *688.107

Professional Supplies EIERKOOKAPPARAAT. Modelnr.: *688.107 Professional Supplies EIERKOOKAPPARAAT Modelnr.: *688.107 GEBRUIKSAANWIJZING Om volledig gebruik te maken van de mogelijkheden en storingen tot het minimum te beperken raden wij u aan om de gebruiksaanwijzing

Nadere informatie

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013 1 TOELICHTING HANDELSNORMEN VOOR EIEREN VERZAMELAARS Inhoud 1 Algemeen 2 Vergunning / registratie 3 Ontvangst, transportverpakking, begeleidend document eieren 4 Intraverkeer van eieren 5 Merken van de

Nadere informatie

enverto bvba Facility Management energie - verwarmingsdeskundige - energieprestatiecertificaten

enverto bvba Facility Management energie - verwarmingsdeskundige - energieprestatiecertificaten Facility Management energie - verwarmingsdeskundige - energieprestatiecertificaten De wetgeving rond de uitbating van koels is de laatste jaren voortdurend in beweging geweest. Om onze klanten zo goed

Nadere informatie

Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen

Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen Creating Connections Bosta, uw totaalleverancier in zwembadartikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar ervaring in de handel in leidingsystemen en toebehoren. We zijn

Nadere informatie

Amendement Nr. 1 op CIBV

Amendement Nr. 1 op CIBV Amendement Nr. 1 op CIBV 1233-4 Inzake de Regeling gefluoreerde broeikasgassen brandbeveiligingssystemen en brandblusapparaten 1 Inleiding Op 14 oktober 2009 is de volgende Regeling in de Staatscourant

Nadere informatie

Gebruiks- en onderhoudsaanwijzing- NL

Gebruiks- en onderhoudsaanwijzing- NL Elektrische Infrarood Verwarming Model 93485 Gebruiks- en onderhoudsaanwijzing- NL 1 Algemene veiligheidsinstructies LEES DE GEBRUIKSAANWIJZING Alvorens de radiateur in bedrijf te nemen, moet u deze gebruiks

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2007 447 Besluit van 2 november 2007, houdende vaststelling van nieuwe regels voor bepaalde gefluoreerde broeikasgassen ter uitvoering van verordening

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2010/0298(COD) 4.3.2011 ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie milieubeheer,

Nadere informatie

Koolwaterstoffen 13 juni Talent voor groei

Koolwaterstoffen 13 juni Talent voor groei Koolwaterstoffen 13 juni 2017 Talent voor groei Om welke koolwaterstoffen gaat het? R170-89 C (bij 1 bara) Ethaan R1150-104 C Etheen Ethyleen R290-42 C Propaan R1270-48 C Propeen Propyleen R600-0,5 C Butaan

Nadere informatie

VERORDENING (EG) Nr. 2037/2000 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 29 juni 2000 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen

VERORDENING (EG) Nr. 2037/2000 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 29 juni 2000 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB L 244 van 29/09/2000 VERORDENING (EG) Nr. 2037/2000 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 29 juni 2000 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen

Nadere informatie

ADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2012/0305(COD) 31.5.2013. van de Commissie vervoer en toerisme

ADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2012/0305(COD) 31.5.2013. van de Commissie vervoer en toerisme EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie vervoer en toerisme 31.5.2013 2012/0305(COD) ADVIES van de Commissie vervoer en toerisme aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid inzake

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties document D048132/02.

Hierbij gaat voor de delegaties document D048132/02. Raad van de Europese Unie Brussel, 25 januari 2017 (OR. en) 5607/17 ENV 58 BEGELEIDENDE NOTA van: de Europese Commissie ingekomen: 24 januari 2017 aan: Nr. Comdoc.: D048132/02 Betreft: het secretariaat-generaal

Nadere informatie

14/12/2015. Wegwijs in de koeltechniek voor de niet koeltechnieker. Auteur: Rudy Beulens

14/12/2015. Wegwijs in de koeltechniek voor de niet koeltechnieker. Auteur: Rudy Beulens Wegwijs in de koeltechniek voor de niet koeltechnieker Auteur: Rudy Beulens E-mail: rudy.beulens@sbmopleidingen.be 1 Wat is koeltechniek Is een verzameling van technische oplossingen Bedoeld om ruimten,

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Producenten van voorwerpen Als u explosieve stoffen of mengsels in voorwerpen verwerkt, moet u deze indelen, etiketteren en verpakken volgens de voorschriften

Nadere informatie

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit warmte uit koude is geld waard Fons Pennartz (KWA) Jan Grift (Energy Matters) 1 Wetgeving & timing 1 januari 2010 (bij)vullen met nieuw

Nadere informatie

Ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen 2010. Datum 21 januari 2011 Status Definitief

Ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen 2010. Datum 21 januari 2011 Status Definitief Ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen 2010 Datum 21 januari 2011 Status Definitief Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Milieugevaarlijke Stoffen Rijnstraat 8 Postbus

Nadere informatie

Industriële koeling: Huidig en toekomstig beleid voor het gebruik van gefluoreerde broeikasgassen.

Industriële koeling: Huidig en toekomstig beleid voor het gebruik van gefluoreerde broeikasgassen. Industriële koeling: Huidig en toekomstig beleid voor het gebruik van gefluoreerde broeikasgassen. Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29

Nadere informatie

Certificering voor koeltechnische bedrijven en hun koeltechnici

Certificering voor koeltechnische bedrijven en hun koeltechnici Certificering voor koeltechnische bedrijven en hun koeltechnici Leidraad bij de regelgeving rond stationaire koelinstallaties Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Koning Albert II - laan 20 bus 8-1000

Nadere informatie

A7-0319/ Voorstel voor een richtlijn (COM(2013)0102 C7-0047/ /0062(COD)) Door de Commissie voorgestelde tekst

A7-0319/ Voorstel voor een richtlijn (COM(2013)0102 C7-0047/ /0062(COD)) Door de Commissie voorgestelde tekst 31.1.2014 A7-0319/ 001-019 AMENDEMENTEN 001-019 ingediend door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken Verslag Sari Essayah Indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels A7-0319/2013

Nadere informatie

Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :... C NC Punten NA

Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :... C NC Punten NA Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... 209: Groothandel van materialen bestemd om direct met levensmiddelen in aanraking te

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van, nr. BJZ2011036817, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van, nr. BJZ2011036817, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken; Besluit van houdende regels ten behoeve van de uitvoering van verordening (EG) nr. 1005/2009 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 16 september 2009 betreffende ozonlaagafbrekende

Nadere informatie

ERKENNING ALS EXAMENCENTRUM KOELTECHNIEK

ERKENNING ALS EXAMENCENTRUM KOELTECHNIEK ERKENNING ALS EXAMENCENTRUM KOELTECHNIEK LEEFMILIEU BRUSSEL - BIM Afdeling Vergunningen en Partnerschappen THURN & TAXIS-site Havenlaan 86C bus 3000 1000 Brussel E-mail : permit_agr@leefmilieu.brussels

Nadere informatie

***I STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT

***I STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Geconsolideerd wetgevingsdocument 12.3.2014 EP-PE_TC1-COD(2012)0305 ***I STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT in eerste lezing vastgesteld op 12 maart 2014 met het oog op de

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 30873 16 oktober 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van 18 september 2015, nr. IENM/BSK-2015/183974,

Nadere informatie

F-gassen review 2012: Kansen en consequenties voor de koeltechnische branche

F-gassen review 2012: Kansen en consequenties voor de koeltechnische branche F-gassen review 2012: Kansen en consequenties voor de koeltechnische branche Hierna treft u onze samenvatting aan van de F-gassen herziening. Officieel een voorstel ter vervanging van de huidige regelgeving

Nadere informatie

AREA GIDS voor F-gassen

AREA GIDS voor F-gassen De Europese stem voor installateurs van koel- en klimaatregelingssystemen en warmtepompen AREA GIDS voor F-gassen Een praktische gids voor de toepassing van de nieuwe F-gassenverordening voor installateurs

Nadere informatie

GASTRO BUFFET - SALADEBAR GEBRUIKSAANWIJZING EN ONDERHOUDSHANDLEIDING

GASTRO BUFFET - SALADEBAR GEBRUIKSAANWIJZING EN ONDERHOUDSHANDLEIDING GASTRO BUFFET - SALADEBAR GEBRUIKSAANWIJZING EN ONDERHOUDSHANDLEIDING SBM3 / 125.505 SBM4 / 125.510 SBM6 / 125.520 INHOUDSOPGAVE 1. DOEL en BEREIK 2. AANSPRAKELIJKHEID 3. AANWIJZINGEN 4. BASISEIGENSCHAPPEN

Nadere informatie

drukhouders Sectorplan 70: CFK s, HCFK s, HFK s en halonen Beleidskader

drukhouders Sectorplan 70: CFK s, HCFK s, HFK s en halonen Beleidskader TEKST SECTORPLAN 45 (onderdeel LAP) Sectorplan 45 Brandblussers I Afbakening Dit sectorplan heeft betrekking op de verwerking van brandblussers. Onderstaand - niet limitatief bedoeld - overzicht bevat

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Professionele gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

Geachte mevrouw, heer,

Geachte mevrouw, heer, Ingenieursbureau Wolter & Dros B.V. Groningen Rostockweg 3 9723 HG Groningen Postbus 390 9700 AJ Groningen Telefoon 050-547 14 71 Fax 050-541 34 88 groningen@wolterendros.nl www.wolterendros.nl Rabobank

Nadere informatie

Adem diep Met het vernieuwde warmtepompsysteem, dat de vervanging van oude systemen zeer eenvoudig maakt

Adem diep Met het vernieuwde warmtepompsysteem, dat de vervanging van oude systemen zeer eenvoudig maakt REPLACE TECHNOLOGY Adem diep Met het vernieuwde warmtepompsysteem, dat de vervanging van oude systemen zeer eenvoudig maakt EU-verordening 1005 / 2009 INFORMATIEBROCHURE VOOR BESLISSINGNEMERS Belangrijke

Nadere informatie

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29 --- fax: 02/553.11.45 sven.claeys@lne.vlaanderen.be

Nadere informatie

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst)

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst) L 125/10 VERORDENINGEN VERORDENING (EU) 2015/786 VAN DE COMMISSIE van 19 mei 2015 tot vaststelling van criteria voor de aanvaardbaarheid van zuiveringsprocedés die worden toegepast op producten die bedoeld

Nadere informatie

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 VERORDENING (EU) Nr. 284/2011 VAN DE COMMISSIE van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer

Nadere informatie

Export van tweedehands elektronica

Export van tweedehands elektronica Export van tweedehands elektronica De Europese Unie stelt strenge eisen aan de export van afval. De Europese regels verbieden het zonder vergunning exporteren van elektronica-afval naar landen in Afrika.

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINSTRUCTIES

VEILIGHEIDSINSTRUCTIES VEILIGHEIDSINSTRUCTIES Lees de veiligheidsinstructies aandachtig door. Indien de instructies niet zorgvuldig worden toegepast, kunnen er risico s onstaan of kan er schade worden aangericht met als gevolg

Nadere informatie

Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland

Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland Page 1 of 6 Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland Hoe voorspeld? Klimaatscenario's voor Nederland (samengevat) DOWNLOAD HIER DE WORD VERSIE In dit informatieblad wordt in het kort klimaatverandering

Nadere informatie

a superior degree of reliability!

a superior degree of reliability! Hoshizaki, a superior degree of reliability! Hoshizaki wordt algemeen beschouwd als een van 's werelds toonaangevende fabrikanten van ijsmachines. Hoshizaki levert betrouwbare producten van topniveau waar

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Industriële gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 461 Beschikking van de Minister van Justitie van 23 september 2010 tot plaatsing in het Staatsblad van de tekst van het Uitvoeringsbesluit verdrag

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 31 augustus 2010 (OR. en) 13033/10 ENV 547 ENT 102

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 31 augustus 2010 (OR. en) 13033/10 ENV 547 ENT 102 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 31 augustus 2010 (OR. en) 13033/10 ENV 547 ENT 102 INGEKOMEN DOCUMENT van: de Europese Commissie ingekomen: 23 augustus 2010 aan: het secretariaat-generaal van de Raad

Nadere informatie

2007 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EG) nr. 842/2006 van het Europees

2007 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EG) nr. 842/2006 van het Europees Besluit van houdende vaststelling van nieuwe regels voor bepaalde gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen ter uitvoering van Verordening (EU) nr. 517/2014 van 16 april 2014 betreffende

Nadere informatie

Pool & Spa De Duratech warmtepompen

Pool & Spa De Duratech warmtepompen Pool & Spa De Duratech warmtepompen De ideale oplossing voor de verwarming van uw zwembad en spa. Bosta... a perfect fit! Bosta, uw totaalleverancier in zwembad artikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

voordat u zal de aansprakelijkheid zijn van de eigenaar. Reparaties mogen alleen worden uitgevoerd door service monteurs van Baumatic.

voordat u zal de aansprakelijkheid zijn van de eigenaar. Reparaties mogen alleen worden uitgevoerd door service monteurs van Baumatic. OPMERKING: Deze gebruikers handleiding bevat belangrijke informatie, zoals veiligheid & installatie punten, die u er toe zal leiden om het beste uit uw apparaat te halen. Hou het op een veilige plaats,

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van verbonden ondernemingen, waaronder deelnemingen

Richtsnoeren voor de behandeling van verbonden ondernemingen, waaronder deelnemingen EIOPA-BoS-14/170 NL Richtsnoeren voor de behandeling van verbonden ondernemingen, waaronder deelnemingen EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. +

Nadere informatie

De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,

De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, Regeling van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, van 2007, nr. SAS/2007, tot wijziging van de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur (formulier verslaglegging)

Nadere informatie

GEA Refrigeration Technologies

GEA Refrigeration Technologies ; 1 Applications of Refrigeration Technology Heat pumps in greenhouses Normal Cooling food retail +50 C +5 C +80 C +21 C +6 C Heat pumps for energy savings Bus & Rail AC Ice water in dairy industries Ice

Nadere informatie

Agenda. Algemene ontwikkelingen Warmtepomp theorie en mogelijke verbeteringen Marktvraag HFO als mogelijke oplossing Toekomstige ontwikkelingen

Agenda. Algemene ontwikkelingen Warmtepomp theorie en mogelijke verbeteringen Marktvraag HFO als mogelijke oplossing Toekomstige ontwikkelingen Agenda Algemene ontwikkelingen Warmtepomp theorie en mogelijke verbeteringen Marktvraag HFO als mogelijke oplossing Toekomstige ontwikkelingen Koeloplossingen voor de toekomst De installatietechniek op

Nadere informatie

VLAREM-trein /03/2016. Regionaal Overleg Milieu 03/03/2016. Mireille De Schepper LNE, Afdeling Milieuvergunningen.

VLAREM-trein /03/2016. Regionaal Overleg Milieu 03/03/2016. Mireille De Schepper LNE, Afdeling Milieuvergunningen. VLAREM-trein 2015 Regionaal Overleg Milieu 03/03/2016 Mireille De Schepper LNE, Afdeling Milieuvergunningen VLAREM-trein 2015 Februari 2015 Publieke consultatie Zomertrein Mei/juni 2015 26/6/2015 1 ste

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, artikel 20 en artikel 87, 1;

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, artikel 20 en artikel 87, 1; Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het VLAREL en tot wijziging van diverse andere besluiten wat betreft erkenningen met betrekking tot het leefmilieu DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen 1.Identificatie van de stof of het preparaat en van de firma 1.1 Identificatie van de stof of het preparaat: Synoniemen: R 134 a UN :3159 No CAS : 000811-97-2 No index CE S.O. Code NFPA 1-0-1 No EINECS

Nadere informatie