Inleiding Practicum TNW

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding Practicum TNW"

Transcriptie

1 Inleiding Practicum TNW TNW1401-P IP ir. S.E. Angad-Gaur, dr. E. Lagendijk (redactie) Werkgroep Natuurkunde Onderwijs TU Delft Faculteit Technische Natuurwetenschappen 2000

2 ii TNW1401-P IP

3 Inhoudsopgave I Veiligheid 1 1 Inleiding 3 2 Historie en wetgeving 5 3 Elementaire veiligheidskennis 7 4 Soorten risico s Brand Explosies Licht,straling Geluid Elektriciteit,magnetisme Elektrischemeetopstellingen Deelektrischeschok Mechanischeenergie Hetgebruikvangereedschap Glaswerkenslijpstukken Thermischeenergie Schadelijkestoffen Toxischestoffen Etikettering,chemiekaarten RSI Hetverloopvandekwaal BeeldschermwerkenRSI WatzijndeklachtenbijRSI? HoekuntuRSIkrijgen? HoekuntuRSIvoorkomen? Practicumregels Voorhetpracticum Tijdenshetpracticum,uitvoerenvandeexperimenten Randvoorwaardenvoorhetvoorkómenvanongevallen Opstelling Gebruikvanchemischestoffen Beschermingsmiddelen Regelsvoordiversehandelingen Nahetpracticum Persoonlijkebeschermingsmiddelen TNW1401-P IP iii

4 Inhoudsopgave 6 Ongevallen 35 7 Milieu en afvoer afval Milieu Afvoerafvalstoffen Bibliografie 38 A Overzicht R- EN S-zinnen 41 B Veiligheidsborden 43 II Experimenteren 47 8 Meten en Maat Hetexperiment Meten Definitievanmeten Meetschalen Getalwaardeeneenheid Groothedeneneenheden Coherentieenrationalisatie Basisgroothedenengrondeenheden Dimensie Opgaven Hetinternationalestelselvaneenheden DegrondeenhedenvanhetSI AfgeleideSI-eenheden SIvoorvoegsels Niet-SIeenheden HerleidingvaneenhedentotSI-eenheden Schrijfwijze Verdereinformatie Opgaven Antwoordenopgaven Meten en onzekerheid Fout en onzekerheid Definitievanfoutenonzekerheid Onderscheidtussenfoutenonzekerheid Correcties Statistischeenniet-statistischebepalingvandeonzekerheid Opgaven iv TNW1401-P IP

5 11 Statistische bepaling van de onzekerheid Kansfunctieenkansdichtheid Experimenteelbepalenvandekansverdeling Voorbeeldenvankansverdelingen Depoissonverdeling Denormaleofgaussischeverdeling Deuniformeverdeling Verdelingsgemiddeldeen-standaardafwijking Schattingen Standaardonzekerheid(typeA) Uitschieters Samenvatting Opgaven Niet-statistische bepaling van de onzekerheid Bijdragenaandeonzekerheid Meterklasseentolerantie Opgaven Gecombineerde onzekerheid Uitgebreide onzekerheid en betrouwbaarheidsinterval Opgaven Notatie en afronden Opgaven Doorwerking van onzekerheden Doorwerkingbijééndirectgemetengrootheid Doorwerkingbijtweeofmeerdirectgemetengrootheden Voorbeeldenvandoorwerking Afhankelijke grootheden: covariantie Belangrijkheidindoorwerking Dimensionerenvaneenmeting Strijdigheid Opgaven Regressieanalyse Modellenenparameters Grafiekenenuitersterechten Dekleinste-kwadratenmethode Rechte lijn door de oorsprong Lineaireenniet-lineairemodellen Onzekerhedeninx,covarianties Opgaven A Denonius 127 TNW1401-P IP v

6 Inhoudsopgave B Antwoorden opgaven 129 Bibliografie 139 III Rapporteren Waarom rapporteren? Richtlijnen en tekstverwerkers Literatuuronderzoek Richtlijnen schriftelijk rapporteren Richtlijnenvoorhetbijhoudenvaneenlaboratoriumjournaal Richtlijnen voor de vormgeving van een schriftelijk rapport Richtlijnenvooropbouweninhoudvaneenverslag Richtlijnenvooropbouweninhoudvaneenmeetrapport Richtlijnen mondeling rapporteren 159 Bibliografie 160 vi TNW1401-P IP

7 Deel I Veiligheid 1

8

9 1. Inleiding In een fysisch laboratorium moet men serieus rekening houden met de kans op ongevallen.diekansopongevallenkaneengevolgzijnvan: het niet opvolgen van veiligheidsregels; het werken met elektriciteit, hoge spanningen en/of grote stromen; het werken met verhoogde of verlaagde druk en/of temperatuur; de eigenschappen van toegepaste chemische stoffen; de grote verscheidenheid aan apparatuur; het uitvoeren van proeven met een meestal onbekende afloop; het dóórlopen van proeven na werktijd (duurproeven), meestal zonder continu toezicht; niet nauwkeurig en niet netjes werken. Om de kans op ongevallen te verkleinen is veiligheid op een (technisch) natuurwetenschappelijk laboratorium erg belangrijk! Ter voorkoming van ongevallen en incidenten is het noodzakelijk dat er door studenten en personeel met zorg en kennis van zaken wordt gewerkt. Inzicht in risicosituaties is een eerste vereiste om tot beheersing ervan te komen. Deze handleiding geeft een handvat om risico s te beperken. Omdat risico s nooit volledig zijn te beheersen, moet altijd rekening worden gehouden met restrisico s. Een veelgebruikte definitie voor het begrip veiligheid is dan ook: veiligheid is het bewust nemen van aanvaardbare risico s. Kennis van risico s is een essentieel onderdeel van de vakkennis! Veiligheidskennis is nodig om de veiligheid op practica voor de uitvoerder van experimenten én voor anderen te vergroten. Tevens kan kennis van zaken over veiligheid en milieu voor nu en voor later zeer goed van pas komen in de beroepsuitoefening. Ten slotte geeft veilig en netjes werken minder milieubelasting. Op papier gestelde richtlijnen, zoals dit hoofdstuk, geven een aanzet tot veilig werken. Het belangrijkste echter is het gebruiken van gezond verstand. Denk na bij alles wat u doet, ga na of de handelingen risico s kunnen opleveren, of dat ze kunnen worden verkleind door een andere handelwijze. Deze handleiding is niet volledig, er wordt slechts een eerste aanzet tot de veiligheidskennis gegeven. TNW1401-P IP 3

10 1. Inleiding 4 TNW1401-P IP

11 2. Historie en wetgeving Sinds 1980 is de Arbowet (Arbeidsomstandighedenwet) van kracht. Voor onderwijsinstellingen is de eerste fase van de Arbowet pas op 1 november 1991 van kracht geworden. Veiligheid is één van de onderdelen van deze wet. De wet geeft globale regels die in bijbehorende besluiten zijn uitgewerkt en telkens worden aangepast. De decaan van de faculteit en de practicumleiding dragen de verantwoordelijkheid voor veilig en gezond werken tijdens de practica. Dat neemt niet weg dat iedereen binnen de universiteit ook zélf verantwoordelijk is voor veilige en gezonde uitvoering van het werk voor zichzelf en de omgeving. In het kader van de Arbowet worden studente(n)(s) die voor hun opleiding werkzaamheden in het laboratorium verrichten, uitdrukkelijk gerekend tot de werkne(e)m(st)ers. Volgens de Arbowet heeft een werknemer de volgende verplichtingen tot het werk: 1. Hij/zij is verplicht de nodige voorzichtigheid en zorgvuldigheid in acht te nemen. 2. Hij/zij is verplicht mee te werken aan onderricht, voorlichting en begeleiding op het gebied van de Arbo. 3. Hij/zij is verplicht onveilige situaties of situaties die de gezondheid bedreigen terstond te melden bij de werkgever of bij degene die namens deze ter plaatse met de leiding is belast. TNW1401-P IP 5

12 2. Historie en wetgeving 6 TNW1401-P IP

13 3. Elementaire veiligheidskennis Op practica zijn altijd risico s aanwezig; deze zijn inherent aan de aard van het werk. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op hoe er met deze risico s kan worden omgegaan, hoe ondanks de risico s toch veilig kan worden gewerkt. Eerste stap daarbij is de risicobeheersing: wat is het risico, wat is de bron? De volgende stap is de risico-evaluatie: hoe groot is het risico, welke gevolgen kunnen worden verwacht? De laatste stap is de risico-beheersing: wat kan er worden gedaan om het risico te verminderen? Risico-beheersing kan op verschillende manieren plaatsvinden. Iedere activiteit brengt een zeker risico met zich mee voor de persoon die activiteiten ontplooit en vaak ook voor diens omgeving. De wijze van beperken of beheersen van deze risico s dient plaats te vinden uitgaande van de volgende prioriteitsvolgorde: 1. Bestrijding aan de bron: bijvoorbeeld aanpassen of elimineren van de risicodrager; ander (niet brandbaar) oplosmiddel; aangepaste experimentele opstelling; speciaal ontworpen apparatuur. 2. Afscherming van de bron: bijvoorbeeld zuurkasten; handschoenenkasten; explosieschermen; gesloten apparatuur. 3. Aanpassen van de omgeving: bijvoorbeeld ruimtelijke ventilatie; afzuiging; veiligheidsborden. 4. Afscherming van de mens: bijvoorbeeld bediening op afstand; beperken van de blootstellingsduur. 5. Persoonlijke bescherming: bijvoorbeeld veiligheidsbril, handschoenen en ademhalingsbescherming; laboratoriumjas; veiligheidsschoenen. De volgorde van bovengenoemde stappen is erg belangrijk. Eerst wordt getracht de risicobron weg te nemen, als dit niet mogelijk is, wordt de tweede stap geprobeerd. Persoonlijke bescherming is de laatste stap die, indien mogelijk, moet worden vermeden. Persoonlijke bescherming mag alleen tijdelijk van aard zijn. Voor een effectieve risicobeheersing is een strategie nodig die in principe voor elke laboratoriumsituatie geldig is. Uitgangspunt hierbij is dat risico s zoveel mogelijk aan de bron worden bestreden. De maatregelen binnen deze strategie kunnen een verschillend doel hebben: 1. Het wegnemen van de oorzaak van de risico s. 2. Het verkleinen van de risico s. 3. Het beperken van de mogelijke gevolgen van de risico s. TNW1401-P IP 7

14 3. Elementaire veiligheidskennis Welk doel het beste past bij een bepaalde situatie moet blijken uit de risicoevaluatie en het moment waarop de risicobeheersing kan beginnen. Hoe vroeger de risicobeheersing begint, hoe meer stappen toepasbaar zijn. Indirecte risicobeheersing vindt plaats door beïnvloeding van de mens zelf; hem/haar doordringen van het belang van veilig werken en dit automatisch in zijn/haar manier van werken ingebouwd krijgen (bijvoorbeeld door veiligheidsvoorlichting). Restrisico s zijn risico s ten aanzien waarvan geen (bewuste) risicobeheersing heeft plaatsgevonden. Het kunnen zowel risico s betreffen die niet onderkend (en geëvalueerd) zijn, als risico s waarbij de evaluatie om de een of andere reden niet heeft geleid tot het treffen van maatregelen. Juist restrisico s zijn een belangrijke bron van ongevallen. De gevolgen van de restrisico s kunnen zoveel mogelijk worden beperkt, door middel van onder andere de volgende voorzieningen: alarmorganisatie brandblusinstallatie en brandblusmiddelen explosiebeveiligingen speciale werkruimten nooddouches en oogspoelkranen of oogspoelflessen elektrische beveiligingen persoonlijke beschermingsmiddelen ontruimingsplan Als er sprake is van een ongeval of calamiteit is het van belang de gevolgen hiervan zoveel mogelijk te beperken. Dit is alleen mogelijk indien er snel en doeltreffend wordt gehandeld: het hoofd koel houden. Wanneer een ongeval zich voordoet, geldt een aantal gulden regels: 1. Daar waar mogelijk en noodzakelijk de elektrische spanning uitschakelen met behulp van een noodschakelaar of hoofdschakelaar. 2. Alarmorganisatie waarschuwen. 3. Gewonden verzorgen en/of van de plaats van het ongeval weghalen en naar een veiliger plaats brengen. 4. Schade aan gebouw en instrumenten proberen te beperken. Verleen zoveel mogelijk assistentie bij ongevallen, maar alleen binnen de eigen deskundigheid en veiligheid. Indien meerdere personen aanwezig zijn, maak dan snel een duidelijke taakverdeling. Bijvoorbeeld wie waarschuwt de alarmorganisatie, wie begint de gewonden te verzorgen enz. Het melden van een ongeval is van groot belang. Door middel van ongevalsregistratie en -analyse kunnen ongevallen worden voorkomen. Schroom niet een ongeval of bijna-ongeval te melden. Door het melden kan evaluatie van ongevallen of bijna-ongevallen plaatsvinden, dit is belangrijk in het voorkómen van nieuwe ongevallen. 8 TNW1401-P IP

15 4. Soorten risico s 4.1 Brand Tijdens het practicum is het ontstaan van brand een van de grootste en bekendste risico s. Dit is een gevolg van het werken met brandbare stoffen, met combinaties van stoffenenmetopenvuur. Brand is een (ongecontroleerde) oxidatiereactie, waarbij veel energie kan vrijkomen. Voor het ontstaan van brand moet aan een aantal voorwaarden voldaan zijn. Deze voorwaarden zijn gegeven in figuur 4.1, de branddriehoek. De ontstekingsenergie moet voldoende groot zijn om de verbranding in te leiden. De brandbare stof komt namelijk pas tot ontbranding wanneer ze een zekere temperatuur heeft bereikt. Deze temperatuur wordt de ontstekingstemperatuur van die stof genoemd. De ontstekingstemperatuur is sterk afhankelijk van onder andere de zuurstofconcentratie, de tijd van blootstelling aan de hoge temperatuur, de druk, de aanwezigheid van katalysatoren, de deeltjesgrootte. De meeste stoffen reageren pas bij hogere temperaturen, die worden verkregen door verwarming met een ontstekingsbron zoals open vuur van lucifers of branders, hete voorwerpen (kookplaatjes, droogstoven, water- en oliebaden), vonken, wrijving en zonlicht. De meestvoorkomende oorzaken van het ontstaan van brand in laboratoria zijn: 1. Onjuiste verwarmingsmiddelen: Brandbare en vluchtige vloeistoffen mogen nooit op een open vlam worden verhit. Verhitting dient indirect te gebeuren door gebruik te maken van waterbad, oliebad of verwarmingsmantel en dient altijd plaats te vinden in de zuurkast. Wees voorzichtig met het gebruik van oliebaden en controleer regelmatig de temperatuur van het bad. Het vlampunt van de olie (variërend van C) mag niet worden bereikt. Ga van tevoren na welk koelmiddel noodzakelijk is; water is niet altijd geschikt. Zorg ervoor dat het geschikte koelmiddel binnen handbereik is. Het gebruik van een verkeerd koelmiddel kan erger zijn dan de kwaal. 2. Verspreiding van brandbare dampen en gassen in het laboratorium. Dit dient te worden voorkómen door: te zorgen voor voldoende koeling bij destillaties; te zorgen dat kolven en koelers degelijk op elkaar zijn aangesloten; altijd gebruik te maken van zuurkast of van speciale afzuiginrichtingen; TNW1401-P IP 9

16 4. Soorten risico s Figuur 4.1: De branddriehoek. geen grote hoeveelheden brandbare vloeistoffen in de laboratoriumruimten over te schenken, de damp kan worden ontstoken aan een vrij ver verwijderde ontstekingsbron; gemorste vloeistof direct op te ruimen met dweil of andere daarvoor bestemde absorptiemiddelen; gooi de dweil enz. niet in de prullenbak, maar in de afvalbakken voor klein chemisch afval. te zorgen voor een goede ventilatie. 3. Breuk van toestellen, flessen: zet toestellen waarin een brandbare vloeistof wordt verwarmd, bijvoorbeeld in een metalen bak in de zuurkast; beperk de hoeveelheid brandbare vloeistoffen in de laboratoriumruimte; laat brandbare vloeistoffen niet onnodig op tafel staan; zorg dat ieder onderdeel van de opstelling gemakkelijk bereikbaar is; smelt bij verwarmen geen slangverbinding door. 4. Gas en elektriciteit: gebruik uitsluitend deugdelijke toestellen en aansluitingen; controleer of er geen water bij de elektrische aansluitingen kan komen; controleer na afloop van het werk of alle gaskranen gesloten zijn en alle stekkers uit de wandcontactdozen zijn verwijderd. 5. Vonkoverslag. Dit is te voorkómen door zoveel mogelijk te aarden. Maak bij het werken met brandbare vloeistoffen gebruik van vonkvrije apparatuur, zorg voor de afwezigheid van mogelijke ontstekingsbronnen en rook niet tijdens het werk (dat laatste is een mogelijke ontstekingsbron). Let ook op eventuele ontladingen van statische elektriciteit. Dit kan zelfs via uw statisch opgeladen kleding gebeuren. 10 TNW1401-P IP

17 4.1. Brand Voorgeschreven opslag van brandbare vloeistoffen, juiste etikettering en voldoende voorlichting zijn noodzakelijke voorwaarden voor het voorkómen van brand. Daarnaast dienen plaatsen waar met brandbare gassen of dampen wordt gewerkt voldoende te worden geventileerd. De practicant kan zelf ook de nodige maatregelen treffen: Verzamel voor het opstarten van het experiment de nodige gegevens (vlampunt, zelfontbrandingstemperatuur) over de stoffen waarmee wordt gewerkt. Gebruik zoveel mogelijk onbrandbare stoffen en materialen. Kies, indien mogelijk, voor (chemische) stoffen met een relatief hoog vlampunt. Beperk de hoeveelheid brandbare vloeistoffen zoveel mogelijk. Zowel de hoeveelheid per experiment, de totale werkvoorraad op het laboratorium, als de hoeveelheid brandbare afvalchemicaliën. Maak voor de opslag van brandbare vloeistoffen gebruik van speciale brandwerende kasten. Berg brandbare stoffen direct na gebruik op. Verwerk brandbare vloeistoffen en gassen zoveel mogelijk in een dampdicht systeem en alleen op een goed geventileerde plaats, bijvoorbeeld in een zuurkast. Zorg dat de directe omgeving zoveel mogelijk op de hoogte is van de aanwezigheid van brandbare stoffen (door middel van (voorgeschreven) standaardkaarten waarop wordt vermeld met welke stoffen wordt gewerkt en de risico s van die stoffen); maak gebruik van duidelijke etikettering. Wanneer brand is ontstaan, kan de volgende volgorde van handelen als richtlijn dienen, waarbij persoonlijke veiligheid vooraf gaat: 1. Slachtoffers helpen en/of verwijderen. 2. Brand melden; druk hiertoe de dichtbijzijnde brandmelder in. Dit is de belangrijkste handeling waarmee automatisch de hulpdiensten worden ingeschakeld, branddeuren worden gesloten en de gemeentebrandweer wordt gewaarschuwd. Brandmelders zijn in ieder geval aanwezig bij de brandhaspels. 3. Brandbeperken;doorramenendeurentesluiten. 4. Brand blussen. Blus echter nooit alleen, maar begin als u hulp hebt en de brandweerploeg nog niet aanwezig is, te blussen met CO 2 -handblussers. Ga niet zelf blussen als er sterke rookvorming optreedt, maar neem de dichtbijzijnde vluchtroute via de trappenhuizen naar buiten. Neem nooit de lift. Maak er een goede gewoonte van om u van tevoren te realiseren, waar u ook komt te werken (laboratorium, fabriek) of te verblijven (hotel, vliegtuig), waar de vluchtwegen zijn. Bij het blussen van een brand is de snelheid waarmee wordt ingegrepen cruciaal. Dit eist dus naast een doeltreffende meldingsprocedure ook een parate brandweerploeg. In het laboratorium zijn op verscheidene aanwijzingsbordjes telefoonnummers TNW1401-P IP 11

18 4. Soorten risico s vermeld, die bij brand gebeld moeten worden. Het is raadzaam, ook al ziet de brand er aanvankelijk onschuldig uit, altijd deze brandweerploeg te alarmeren, ook al komt zij misschien voor niets. Het is beter dat de brandweerploeg voor niets komt, dan dat er een brand ontstaat of een persoon letsel oploopt. Waarschuw ook altijd de laboratoriumassistent! Deze kan eventueel de brand blussen of beperken. In brand geraakte personen moeten direct in een wollen branddeken worden gewikkeld (in horizontale houding ter voorkoming van het schoorsteeneffect) of onder de nooddouche worden gezet. Indien u bij een brand genoodzaakt bent een deur te openen ga dan eerst naast de deur zitten om hem vervolgens te openen. Dit om te voorkomen dat u geraakt wordt door eventuele steekvlammen die ontstaan bij het openen van de deur. Wanneer er toch een brand is ontstaan is de keuze van het blusmiddel afhankelijk van wat voor soort brand er is. Zie tabel 4.1. Tabel 4.1: Overzicht van geschikte blusmiddelen per brandklasse. Brandklasse water CO 2 zand poeder A(vastestoffen) + +/± + + B (vloeistoffen) ± C(gassen) ±/ +/± + D(metalen) + ±/+ +: bruikbaar ±: onbruikbaar, schadelijk : gevaarlijk 4.2 Explosies Een explosie is een proces waarbij in zeer korte tijd zoveel energie vrijkomt dat een drukgolf ontstaat. Explosies zijn te verdelen in fysische en chemische explosies. Een fysische explosie is het vrijkomen van mechanische energie in de vorm van een drukgolf. De explosie heeft een fysische energiebron, bijvoorbeeld de plotselinge egalisatie van gasdruk zoals bij het bezwijken van een drukvat. Onder apparatuur met overdruk vallen bijvoorbeeld gascilinders. Er ontstaat een explosierisico wanneer de druk in het vat groter wordt dan de weerstand van het zwakste deel van het apparaat, of wanneer afsluiters en ventielen onjuist worden behandeld. Een implosie ontstaat als gevolg van onderdruk. Apparatuur onder verminderde druk kan imploderen. Het risico op imploderen wordt sterk vergroot wanneer er barsten of krassen in glaswerk zitten en wanneer er veel vlakke, en/of grote oppervlakken zijn. Gebruik bij explosieof implosierisico altijd schervenvangers. Een chemische explosie is een snel verlopende exotherme reactie, die meestal gepaard gaat met temperatuur- en drukverhoging, waarbij de energie wordt geleverd door de chemische reactie. Chemische explosies zijn te onderscheiden in homogene en heterogene explosies. Een homogene explosie is een reactie die op hetzelfde moment en met dezelfde reactiesnelheid op elk punt van de gehele massa plaatsvindt. Homogene explosies 12 TNW1401-P IP

19 4.3. Licht, straling kunnen worden veroorzaakt door onder andere licht en warmte. Een heterogene explosie wordt gekenmerkt door een voortschrijdende reactiezone. De reactie heeft op een bepaald moment slechts plaats in een dunne laag van het materiaal. Stoffen kunnen op zich explosief zijn, door middel van ontleding, interne oxidatie of polymerisatie. Vaak zijn ook mengsels van stoffen explosief. De verhouding waarin deze stoffen gemengd zijn bepaalt of het mengsel al dan niet explosief is. Hiervoor zijn de explosiegrenzen voor een mengsel van belang. De explosiegrenzen geven aan in welke verhouding twee stoffen spontaan ontploffen. Mengsels kunnen, zonder toevoer van extra energie, spontaan ontbranden. De laagste temperatuur waarbij dit verschijnsel optreedt heet de zelfontbrandingstemperatuur. Explosieve stoffen kunnen eveneens bij een bepaalde temperatuur spontaan ontleden (zelfontledingstemperatuur). Fijn verdeeld stof kan in lucht eveneens zeer explosief zijn (stofexplosies). Ter voorkoming van een explosieve verbranding in gas-luchtmengsels kunnen de volgende maatregelen worden genomen: Werk zo mogelijk onder zodanige omstandigheden van temperatuur en druk, dat de concentratie van de damp onder de onderste explosiegrens ligt. Vermijd de aanwezigheid van ontstekingsbronnen. Zorg dat apparatuur zoals (roer)motoren, droogstoven zoveel mogelijk explosieveilig is uitgevoerd. Overweeg de mogelijkheid de reactie te laten verlopen onder toevoeging van een inert gas. Gebruik zo mogelijk oplosmiddelen met een hoog onderste vlampunt. Wees u ervan bewust dat bepaalde combinaties van vloei- en vaste stoffen explosiegevaar op kunnen leveren. Er zijn veel combinaties waarvan u het in eerste instantie niet zou verwachten. 4.3 Licht, straling Werken met straling kan verschillende (negatieve) gevolgen voor de gezondheid hebben. Hier wordt met straling elektromagnetische straling (radiogolven, microgolven, infrarode straling, zichtbaar licht, ultraviolette straling röntgenstraling en gammastraling) bedoeld. In figuur 4.2 is aangegeven hoe de verschillende soorten straling verdeeld zijn over het golflengtegebied. De (negatieve) gevolgen zijn afhankelijk van de golflengte en intensiteit van de straling, de tijdsduur van de blootstelling en het lichaamsdeel dat wordt blootgesteld. De bekendste schadelijke effecten van blootstelling aan elektromagnetische straling hangen samen met de ontwikkeling van warmte in weefsel (thermisch effect). De huid en (vooral) de ogen zijn de organen die het meest kwetsbaar zijn. Pas met name op met lasers, deze kunnen een grote energie ontwikkelen, kijk nooit in de straal van een laser! Degene die een opstelling bouwt met een laser dient reflecties van het laserlicht te voorkomen. Er zijn ook lasers die een onzichtbare straal hebben (ultraviolet, TNW1401-P IP 13

20 4. Soorten risico s Figuur 4.2: Frequentie- en golflengtegebieden van verschillende soorten straling en de toepassingen ervan. infrarood) maar waarbij toch schade aan de ogen kan worden aangericht. Juist door de onzichtbare straal zijn deze lasers extra gevaarlijk. Zorg voor voldoende afscherming. Niet-ioniserende straling ligt in het gebied van radiogolven tot en met UV-straling. Röntgenstraling en gammastraling worden ioniserende straling genoemd. Deze straling komt vrij bij energetische deeltjes/straling respectievelijk het radioactief verval van stoffen met niet stabiele atoomkernen (radioactieve stoffen). 4.4 Geluid Geluid kan gehoorschade toebrengen, afhankelijk van het geluidsniveau, de frequentie en de blootstellingsduur. Vermijd het onnodig aan laten staan van apparaten die lawaai maken. Dit voorkomt onnodige irritaties. Gehoorschade als gevolg van een te hoog geluidsniveau treedt sluipend op en is pas merkbaar als het gehoor flink is verminderd. Gehoorschade is een irreversibel effect. Als sterktemaat voor het geluid neemt men de effectieve waarde van de geluidsdruk. Dit is de wortel uit het gemiddelde kwadraat van de geluidsdrukken in een bepaald tijdsinterval. In formulevorm: 1 p eff = t 2 t 1 t2 t 1 p 2 (t)dt = p(t) 2 (4.1) Meten we de zwakste en sterkste geluiden uit het dagelijks leven dan blijkt p eff enorm te variëren. Het zwakste geluid dat een jong mens onder gunstige omstandigheden nog juist hoort, ligt bij p eff = N m 2. Deze druk wordt de gehoordrempel 14 TNW1401-P IP

21 4.5. Elektriciteit, magnetisme genoemd. Het sterkste geluid dat een mens korte tijd kan ondergaan zonder blijvende gehoorbeschadiging, ligt bij p eff = 200 N m 2. Deze druk wordt de pijngrens genoemd. Omdat een schaal waarvan de uitersten een factor 10 7 uiteenlopen nauwelijks hanteerbaar is, heeft men internationaal de grootheid geluidsdrukniveau L p (L van level) ingevoerd, gemeten in decibels (= db) en gedefinieerd uit p eff volgens de formule: L p = 10 log p2 eff p 2 0 = 20 log p eff p 0 [db] (4.2) waarin p 0 = N m 2 een constante vergelijkingsdruk is. Bij de gehoordrempel is L p derhalve 0 db en bij de pijngrens is L p = 140 db. Van de zwakste tot de sterkste menselijke geluiden varieert L p dus van 0 tot 140 db, zie tabel 4.2. Tabel 4.2: Enige bekende geluiden met een globale aanduiding van de bijbehorende p ef f en L p. Geluidsdruk p eff Niveau L p Voorbeeld (N m 2 ) (db) gehoordrempel bladgeritsel fluisteren op 1 meter gesprek op 1 meter luide radio claxon dichtbij pneumatische hamer pijngrens Geluidsniveaus boven de 80 db worden schadelijk geacht voor de gezondheid. Bij geluidsniveaus boven 80 db moet de werkgever gehoorbeschermingsmiddelen beschikbaar stellen. Bij geluidsniveaus boven de 90 db zijn de werknemers verplicht gehoorbeschermingsmiddelen te dragen. 4.5 Elektriciteit, magnetisme Statische en dynamische elektriciteit geven aanleiding tot risico s. Het grootste risico van statische elektriciteit is het plaatsvinden van ontlading. Hierbij kan zoveel energie vrijkomen, dat explosieve of brandbare stoffen of mengsels ontbranden. Statische elektriciteit (ophoping van elektronen) ontstaat als stoffen opgeladen worden door overdracht van lading. Dit kan plaatsvinden door bijvoorbeeld het snel droogblazen van glaswerk met perslucht. Het opladen kan worden voorkomen door aarding. Het risico van dynamische elektriciteit (stroming van elektronen) schuilt in het contact tussen het lichaam en het geleidende medium. Afhankelijk van de energie kan dynamische elektriciteit aanzienlijke schade toebrengen aan het lichaam, met name aan de huid (brandwonden), spieren en zenuwstelsel, of zelfs dodelijk zijn. Gelijkspanning TNW1401-P IP 15

22 4. Soorten risico s veroorzaakt in het algemeen ernstiger brandwonden dan wisselspanning. Een gevaarlijke combinatie is elektriciteit en vocht (vochtige huid, water op de grond of werktafel) door verhoging van de geleidbaarheid. Wanneer met water en elektrische apparatuur wordt gewerkt dient extra voorzichtigheid te worden betracht. Bij sterke magneetvelden dienen pacemakerdragers op te passen (verstoring van het ritme); pas ook op met bankpassen, magneetkaarten en -sleutels. Deze kunnen onklaar raken. Ook bij het werken met ijzer gereedschap in de buurt van sterke magneetvelden moet u oppassen. De aantrekking van het gereedschap in de hand door deze velden kan zo groot en snel zijn dat, voordat u het zich realiseert, u zich aan de magneet verwondt of zelfs blijft vastplakken (het zogenaamde opsluiten) Elektrische meetopstellingen Elektrische meetopstellingen zijn veilig wanneer ervoor gezorgd wordt dat de spanning waarmee de experimentator in aanraking kan komen een effectieve waarde heeft die kleiner is dan 42 V voor zover het een sinusvormige wisselspanning betreft en kleiner is dan 110 V voor zover het een gelijkspanning betreft. Dit is de norm. Echter bij extreme omstandigheden, bijvoorbeeld zeer vochtige of natte huid, kunnen deze spanningen wel degelijk een flinke, zo niet onveilige schok veroorzaken. Er is geen gevaar zolang de stroom beperkt wordt tot maximaal 0, 5 ma. Dit zijn door de Arbeidsinspectie gegeven waarden die gelden in de normale laboratoriumsituatie. In de medische technologie gelden echter strengere eisen. Daar wordt soms gewerkt met elektroden die in het lichaam, bijvoorbeeld in de bloedbaan, zijn aangebracht. In dat geval kunnen stromen van 30 µa reeds fataal zijn. Als veiligheidsmaatregel wordt in dat geval geëist dat de stromen die door de elektroden mogen lopen nooit groter zijn dan 5 µa. Om binnen de in een normale laboratoriumsituatie geldende grenzen te blijven, dient de metalen omhulling van een uit het elektrisch net gevoed apparaat met de randaarde verbonden te zijn. Immers, bij een defect kan deze omhulling met de netspanning in verbinding komen te staan. Wel moet men erop kunnen vertrouwen dat de randaarde schoon is, dat wil zeggen dat er geen spanning op staat. Informeer bij gebruik van de randaarde bij de veiligheidsfunctionaris van de groep of faculteit of de randaarde inderdaad te vertrouwen is. Voorzichtigheid inzake deze aarding is geboden bij sommige oudere instrumenten, bij buitenlandse apparaten die bestemd zijn voor een symmetrische netspanning (+110 V en 110 V in plaats van 220 V en 0 V), bij zelfbouwapparatuur enz. Soms zijn apparaten voorzien van een steker die past in een randaarde contactdoos, maar is de omhulling, in strijd met de geldende voorschriften niet rechtstreeks met aarde verbonden. Deze situatie is uiteraard uit een oogpunt van veiligheid ontoelaatbaar. Bij twijfel is een eenvoudige weerstandmeting meestal voldoende om een en ander vast te stellen. Omdat de randaardeleiding niet weerstandsloos is en een smeltveiligheid(stop) vaak pas ver boven de nominale stroom bezwijkt, kan er in ongunstige gevallen toch nog een spanning van enkele tientallen volt op de randaardeaansluiting en alle daarop aangesloten apparaten komen te staan. Een beveiliging daartegen biedt de aardlekschakelaar. Deze schakelaar reageert op een stroomsterkteverschil tussen de 0 V en 220 V leidingen. Als dit verschil (ten gevolge van het lek naar aarde) meer 16 TNW1401-P IP

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

Door slecht onderhoud en verkeerd gebruik van handgereedschap gebeuren er nog vaak ongelukken op de werkplek.

Door slecht onderhoud en verkeerd gebruik van handgereedschap gebeuren er nog vaak ongelukken op de werkplek. Gereedschappen Tijdens je werk zul je vaak gebruik maken van gereedschappen. In de Arbowet wordt onderscheidt gemaakt in vier soorten gereedschap; - eenvoudig handgereedschap - aangedreven handgereedschap

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

P-zinnen. Omschrijving. P-Nummer

P-zinnen. Omschrijving. P-Nummer P-Nummer P101 P102 P103 P201 P202 P210 P211 P220 P221 P222 Omschrijving Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden. Buiten het bereik van kinderen houden. Alvorens

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Veiligheidsaanbevelingen (P)

Veiligheidsaanbevelingen (P) Veiligheidsaanbevelingen (P) P101 P102 P103 P201 P202 P210 P211 P220 P221 P222 P223 P230 P231 P231+P232 P232 P233 P234 P235 P235+P410 P240 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket

Nadere informatie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie Lijst van voorzorgsmaatregelen (P-zinnen) Algemeen Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking

Nadere informatie

Explosieveilige elektrische/ventilatie-/verlichtings-/...apparatuur gebruiken. Uitsluitend vonkvrij gereedschap gebruiken

Explosieveilige elektrische/ventilatie-/verlichtings-/...apparatuur gebruiken. Uitsluitend vonkvrij gereedschap gebruiken Betekenis P-zinnen Algemeen P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden Buiten het bereik van kinderen houden Alvorens te gebruiken, het etiket

Nadere informatie

Algemeen. Voorzorgsmaatregelen in verband met preventie

Algemeen. Voorzorgsmaatregelen in verband met preventie Overzicht P-zinnen P-zin Algemeen P101 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden. P102 Buiten het bereik van kinderen houden. P103 Alvorens te gebruiken, het

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING 4.1 GEVAARLIJKE STOFFEN HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk kunnen zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om

Nadere informatie

Behandeling van wonden en letsels

Behandeling van wonden en letsels Module 4 Behandeling van wonden en letsels Als u deze module gevolgd hebt, weet u: - Wat u moet doen bij mogelijk inwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij uitwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

Brand en explosiegevaar

Brand en explosiegevaar Brand en explosiegevaar Door brand en explosie tijdens werkzaamheden vallen er jaarlijks tientallen doden en gewonden. Dus moet je brand en explosies zien te voorkomen. Mede doordat deze zeer onvoorspelbaar

Nadere informatie

Spanning Capaciteit (mm) (mm) (g) (V) (mah) PR10-D6A PR70 1,4 75 5,8 3,6 0,3 PR13-D6A PR48 1,4 265 7,9 5,4 0,83 PR312-D6A PR41 1,4 145 7,9 3,6 0,58

Spanning Capaciteit (mm) (mm) (g) (V) (mah) PR10-D6A PR70 1,4 75 5,8 3,6 0,3 PR13-D6A PR48 1,4 265 7,9 5,4 0,83 PR312-D6A PR41 1,4 145 7,9 3,6 0,58 Product Zink-luchtbatterij Modelnaam IEC Nominaal Nominaal Diameter Hoogte Gewicht Spanning Capaciteit (mm) (mm) (g) (V) (mah) PR10-D6A PR70 1,4 75 5,8 3,6 0,3 PR13-D6A PR48 1,4 265 7,9 5,4 0,83 PR312-D6A

Nadere informatie

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Harsh & Hazardous Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Explosies Een explosie is het plotseling vergroten van het volume van een hoeveelheid materie waarna de energie op een heftige manier

Nadere informatie

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen Installatie: Arbeidsplaats: Beschrijving van de installatie en arbeidsplaats Verantwoordelijke: (1) Brandbare Stoffen (2) Gegevens van de meest kritische stof Ontstekingstemperatuur: Ontstekingsenergie:

Nadere informatie

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten)

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) en S-zinnen isk & Safety zinnen (isico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) Voor etikettering van stoffen die op de werkplek woren gebruikt verwijst de Arbowet naar het 'Besluit verpakking en aanduiding

Nadere informatie

RISICO S EN PROCEDURES

RISICO S EN PROCEDURES RISICO S EN PROCEDURES Marc Fluttert Arbo & Milieu Dienst (AMD) Faculteit der Wiskunde & Natuurwetenschappen Universiteit Arbo- en Milieudienst (AMD), Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen 1 INLEIDING

Nadere informatie

Waarmee kun je tijdens het lassen je ogen beschermen tegen infrarood en ultraviolet licht?

Waarmee kun je tijdens het lassen je ogen beschermen tegen infrarood en ultraviolet licht? Veiligheid bij het lassen Lassen is niet ongevaarlijk. Je werkt immers met elektrische stroom en gloeiend heet, vloeibaar metaal. Bovendien komen er vaak allerlei gassen vrij tijdens het lassen. Bij het

Nadere informatie

Toolbox-meeting Besloten ruimten

Toolbox-meeting Besloten ruimten Toolbox-meeting Besloten ruimten Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Ruimten zoals tanks, ketels, riolen, kruipruimten en leidingkelders

Nadere informatie

Het echte VOL-VCA examen dat u na de opleiding gaat maken omvat 70 vragen en daarvoor heeft u maximaal 105 minuten de tijd.

Het echte VOL-VCA examen dat u na de opleiding gaat maken omvat 70 vragen en daarvoor heeft u maximaal 105 minuten de tijd. Dit proefexamen omvat 35 vragen over de hoofdstukken 4 tot en met 9 van het PBNA lesboek VOL-VCA. Aan dit proefexamen mogen maximaal 50 minuten besteed worden. Elk goed antwoord levert u 1 punt op. Voor

Nadere informatie

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud H-zinnen en S-zinnen Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen, met de H van hazard) en voorzorgsmaatregelen (P-zinnen, met de P van precaution) volgens de EU-GHS/CLP-verordening. Inhoud 1 Lijst van gevarenaanduidingen

Nadere informatie

Machines en gereedschappen

Machines en gereedschappen Machines en gereedschappen RISICO s Mechanische risico s Gegrepen door bewegende delen Gekneld of geplet raken Getroffen door een wegvliegend deel Doorboord of gestoken worden RISICO s Elektrische risico

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie Bij een ongeval of een noodsituatie die tijdens het vervoer kan optreden moeten de bemanningsleden

Nadere informatie

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen Met het invoeren van het GHS vervallen de R(isk)- en S(afety)-zinnen. Daarvoor in de plaats komen de H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen. H-zinnen geven informatie

Nadere informatie

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 1 IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE ONDERNEMING Productnaam: Toepassing: Leverancier: Vogelafweermiddel Koppert B.V. Veilingweg 17 2651 BE Berkel

Nadere informatie

Handleiding Plextalk PTN1. Handleiding Daisyspeler Plextalk PTN1

Handleiding Plextalk PTN1. Handleiding Daisyspeler Plextalk PTN1 Handleiding Daisyspeler Plextalk PTN1 1 DAISYSPELER PLEXTALK PTN1 Korte inleiding: Wij hopen dat u plezier zult beleven aan het beluisteren van de digitale boeken. Dit document beschrijft de hoofdfuncties

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Pagina 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Plasticrète deel A : P- Cast A02 Gebruik: Diverse industriële toepassingen. Verantwoordelijke

Nadere informatie

enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid

enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid Inhoud Belangrijkste punten 4 Aarding en elektriciteit 5 Geaard of niet? 5 Vier systemen van aarding 7 Aarding is onzichtbaar 8 Een veilige installatie 8 Wanneer

Nadere informatie

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst!

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Veilig verzorgen van kleinkinderen Dominotheorie Ongevallen

Nadere informatie

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat over het veilig omgaan met chemicaliën. In geval van

Nadere informatie

Aanslag en beton verwijderaar voor industriele toepasingen.

Aanslag en beton verwijderaar voor industriele toepasingen. 1/5 Creet Aanslag en beton verwijderaar voor industriele toepasingen. Dasic International Ltd Winchester Hill Romsey Hampshire SO51 7YD UK www.dasicinter.com + (0)179 51219 + (0)179 52236 info@dasicinter.com

Nadere informatie

Tijdschakelklok. Bestnr.: 61 00 57 (groen) 61 00 58 (oranje) 61 00 82 (transparant) 61 00 83 (blauw) Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Tijdschakelklok. Bestnr.: 61 00 57 (groen) 61 00 58 (oranje) 61 00 82 (transparant) 61 00 83 (blauw) Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 61 00 57 (groen) 61 00 58 (oranje) 61 00 82 (transparant) 61 00 83 (blauw) Tijdschakelklok Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten,

Nadere informatie

Texaco Ruitensproeier antivries concentraat

Texaco Ruitensproeier antivries concentraat 1. Identificatie van het product : Texaco ruitenproeier antivries concentraat Toepassing : Ruitenproeier antivries concentraat Leverancier : Firma J. van der Graaf & Zn. Patrijsweg 1 4791 RV Klundert -

Nadere informatie

PRODUCT VEILIGHEIDSBLAD pagina 1 van 5

PRODUCT VEILIGHEIDSBLAD pagina 1 van 5 BIJLARD BOUWCHEMIE B.V. Edisonstraat 87 2723 RT Zoetermeer tel : 079-3437538 fax: 079-3437539 e-mail: bijlard@wxs.nl datum uitgifte: 12 januari 2001 revisiedatum : 01 januari 2002 CAS-nummer: 64742-49-0

Nadere informatie

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245)

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245) ASISKENNIS EN ASISVAARDIGHEDEN II 245 asiskennis en asisvaardigheden II (245) SCHEIKUNDE 245.01 De kandidaat kan de belangrijkste scheikundige en natuurkundige verschijnselen onderscheiden. 245.02 De kan

Nadere informatie

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 Bij het toepassen van verven met ontvlambare oplos- en verdunningsmiddelen in besloten ruimten, zijn er twee risico's waartegen de nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden

Nadere informatie

Algemene veiligheid voor Bachelors MS&T, LS&T, BFW

Algemene veiligheid voor Bachelors MS&T, LS&T, BFW Algemene veiligheid voor Bachelors MS&T, LS&T, BFW Marjolijne Samwel-Luijt September 2015 Arbo- en Milieudienst W&N We gaan het hebben over Veiligheid, gevaar en risico s Melden van incidenten en ongevallen

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na.

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Het niet opvolgen van de veiligheidsinstructies kan leiden tot ernstig

Nadere informatie

Bedankt voor uw vertrouwen in SUBESTA en tot ziens. Pagina 1 van 6

Bedankt voor uw vertrouwen in SUBESTA en tot ziens. Pagina 1 van 6 V E I L I G H E I D S I N F O R M A T I E B L A D 9 1 / 1 5 5 / C E E SUBESTA REINIGINGSPRODUCTEN 1. IDENTIFICATIE Product benaming: SUBESTA 25 Leverancier: SUBESTA Toby Verkerk 2406 GA ALPHEN AAN DEN

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

GEBRUIK VAN DE JUISTE GEREEDSCHAPPEN

GEBRUIK VAN DE JUISTE GEREEDSCHAPPEN 1. Hoe gaat u veilig om met gereedschap? Een paar praktische tips: Kies het juiste gereedschap voor de uit te voeren taak. Gebruik gereedschap dat niet onbedoeld kan starten. Gebruik gereedschap met een

Nadere informatie

Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later

Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later Eerst water, de rest komt later! Voorkom brandwonden Er is maar één juist antwoord op de vraag hoe brandwonden kunnen worden voorkomen: wees alert en

Nadere informatie

Evenementcode: proefexamen

Evenementcode: proefexamen Naam kandidaat: Dit proefexamen VCA is uitsluitend bestemd voor opleidingsdoeleinden en heeft als doel om de kandidaat kennis te laten maken met de wijze van examineren. De vragen worden één keer per jaar

Nadere informatie

BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINSTRUCTIES (A.U.B. BEWAREN).

BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINSTRUCTIES (A.U.B. BEWAREN). Batterijoplader BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINSTRUCTIES (A.U.B. BEWAREN). LEES AANDACHTIG DE VOLGENDE INSTRUCTIES DOOR OM HET RISICO VAN BRAND OF ELEKTRISCHE SCHOKKEN TE VERMINDEREN. Handleiding Art. -Nr:201604

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

Halogeen lampenset. Bestnr.: 55 03 43 - wit 55 00 38 - chroom 55 00 52 - titaan. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Halogeen lampenset. Bestnr.: 55 03 43 - wit 55 00 38 - chroom 55 00 52 - titaan. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 55 03 43 - wit 55 00 38 - chroom 55 00 52 - titaan Halogeen lampenset Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden.

Nadere informatie

DE GELE BIJLAGE VEILIGHEIDSGEGEVENS VOOR EEN AANTAL STOFFEN

DE GELE BIJLAGE VEILIGHEIDSGEGEVENS VOOR EEN AANTAL STOFFEN DE GELE BIJLAGE VEILIGHEIDSGEGEVENS VOOR EEN AANTAL STOFFEN 1. Aceton pag. 70 2. Azijnzuur 100% 71 3. Blauw vitriool (blauw kopersulfaat) 72 4. Bruinsteen 73 5. Courtoisiet (kaliumjodide) 74 6. Jood 75

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Dit Veiligheidsinformatieblad is samengesteld overeenkomstig de REACh Verordening (EG) Nr. 453/2010 Uitgiftedatum: 24-2-11 Revisiedatum: 22-2-11

Dit Veiligheidsinformatieblad is samengesteld overeenkomstig de REACh Verordening (EG) Nr. 453/2010 Uitgiftedatum: 24-2-11 Revisiedatum: 22-2-11 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF / PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Identificatie van de stof of preparaat Productnaam : Toepassing van de stof of preparaat: Hechtmortel in poedervorm Identificatie van de onderneming

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

Veilig en gezond werken

Veilig en gezond werken Veilig en gezond werken B.E.M. Pennings 2006 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie of op andere wijze

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Statistieknr. 29153980 Product Revisiedatum : 28 augustus 2008 Pagina 1/6 1. IDENTIFICATIE PRODUCT & BEDRIJF Productnaam Toepassing : Oppervlakte verbeteraar Naam leverancier

Nadere informatie

Veiligheid en elektrotechniek

Veiligheid en elektrotechniek Veiligheid en elektrotechniek A.A.M. Schilders 2007 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie of op andere

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Proefexamen ATEX Basis ATEX.05

Proefexamen ATEX Basis ATEX.05 01. Welke van de onderstaande definities omschrijft de ATEX 137-richtlijn het best? a. Geeft minimum voorschriften voor de verbetering van de gezondheids bescherming en van de veiligheid van de werknemers

Nadere informatie

(*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU

(*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU 06'65 6$ (*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU Nummer Intern: 125-140 Bewerkt: 08.2007 Handelsnaam: 3ODVWLNNOHEHU Versie: 1.3 Stand: 08.2007 Productnummer: Stof-Code:,GHQWLILFDWLHYDQGH6WRIHQYDQGH9HQQRRWVFKDS

Nadere informatie

Aarding. Voor alle zekerheid. Meer informatie:

Aarding. Voor alle zekerheid. Meer informatie: Meer informatie: Provincie Groningen, Drenthe, Overijssel en de Noordoostpolder Aardingsbureau Noord Postbus 196 8000 GB Zwolle Telefoon 038 852 76 05 Provincie Friesland Postbus 81 8900 AB Leeuwarden

Nadere informatie

Informatiemateriaal NORM/LSA

Informatiemateriaal NORM/LSA H2 Informatiemateriaal NORM/LSA HSEQ Werk veilig of werk niet Werkzaamheden mogen pas beginnen na toestemming van Noordgastransport. Lees de werkvergunning nauwkeurig en controleer of de daarin omschreven

Nadere informatie

Scale. VEILIGHEIDS- INFORMATIEBLAD opgesteld volgens het veiligheidsinformatiebladenbesluit W.M.S.

Scale. VEILIGHEIDS- INFORMATIEBLAD opgesteld volgens het veiligheidsinformatiebladenbesluit W.M.S. Scale VEILIGHEIDS- INFORMATIEBLAD opgesteld volgens het veiligheidsinformatiebladenbesluit W.M.S. 1. Identificatie van het preparaat en de onderneming. Handelsnaam : SaniWonder Scale Leverancier : Veromatic

Nadere informatie

Evenementcode: proefexamen

Evenementcode: proefexamen Naam kandidaat: Dit proefexamen VCA is uitsluitend bestemd voor opleidingsdoeleinden en heeft als doel om de kandidaat kennis te laten maken met de wijze van examineren. De vragen worden één keer per jaar

Nadere informatie

CAO ARBEID EN GEZONDHEID SCHOONMAAK- EN GLAZENWASSERSBEDRIJF. Bijlage 6: Richtlijnen veilig werken hogedrukreiniging

CAO ARBEID EN GEZONDHEID SCHOONMAAK- EN GLAZENWASSERSBEDRIJF. Bijlage 6: Richtlijnen veilig werken hogedrukreiniging Bijlage 6: Richtlijnen veilig werken hogedrukreiniging e. CHECKLIST VERANTWOORDELIJKHEDEN Opdrachtgever en werkgever kunnen deze checklist gebruiken om voorafgaand aan de werkzaamheden duidelijke afspraken

Nadere informatie

AUTOMATISCHE KOFFIEMACHINE 1. BELANGRIJK

AUTOMATISCHE KOFFIEMACHINE 1. BELANGRIJK AUTOMATISCHE KOFFIEMACHINE 1. BELANGRIJK Let erop dat de schakelaar op 0 (uit) staat voordat u het snoer op de wandcontactdoos aansluit. Laat de stekker niet in het stopcontact wanneer de koffiemachine

Nadere informatie

Werk veilig of werk niet

Werk veilig of werk niet H2 NORM/LSA HSEQ Werk veilig of werk niet Werkzaamheden mogen pas beginnen na toestemming van GDF SUEZ. Lees de werkvergunning nauwkeurig en controleer of de daarin omschreven beheersmaatregelen daadwerkelijk

Nadere informatie

AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID

AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID 2 AARDING / VOOR ALLE ZEKERHEID 3 INHOUDSOPGAVE Belangrijkste punten 4 Aarding en elektriciteit 5 Geaard of niet? 5 Vier systemen van aarding 6

Nadere informatie

Evenementcode: proefexamen

Evenementcode: proefexamen Naam kandidaat: Dit proefexamen VCA is uitsluitend bestemd voor opleidingsdoeleinden en heeft als doel om de kandidaat kennis te laten maken met de wijze van examineren. De vragen worden één keer per jaar

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING Productnaam: Chemische naam: Handelsnaam: Synoniemen: Chemische familie: Gebruik als: Slakkendood: metaldehyde Metaldehyde

Nadere informatie

Algemene veiligheid. Marc Fluttert. Arbo & Milieu Dienst (AMD) Faculteit der Wiskunde & Natuurwetenschappen

Algemene veiligheid. Marc Fluttert. Arbo & Milieu Dienst (AMD) Faculteit der Wiskunde & Natuurwetenschappen Algemene veiligheid Marc Fluttert Arbo & Milieu Dienst (AMD) Faculteit der Wiskunde & Natuurwetenschappen Universiteit Arbo- en Milieudienst (AMD), Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen 1 Inleiding

Nadere informatie

Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Versie 11/2012

Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Versie 11/2012 1. IDENTIFICATIE Productnaam: Perfect Aqua Line Fosfor Cleaner 4300 Toepassing: Industrieel gebruik Gecombineerd ijzerfosfateer- en ontvettingsproduct voor sproei- en hogedruktoepassingen Importeur en

Nadere informatie

VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD

VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD COLORSIL VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1.- IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 1.1 Productbenaming: COLORSIL 1.2 Fabrikant: COSENTINO

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Volgens Richtlijn 91/155/EEG

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Volgens Richtlijn 91/155/EEG Pagina 1 van 5 06'65 6$ VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Volgens Richtlijn 91/155/EEG Uitgifte: 03/03 Herziening van:,ghqwlilfdwlhygvwririkhwsuhsduddwhqygyhqqrrwvfkdsrqghuqhplqj Handelsnaam: Ortho Solo (Orthodontic

Nadere informatie

INFO VEILIGHEID EERSTE JAARS IBL

INFO VEILIGHEID EERSTE JAARS IBL INFO VEILIGHEID Universiteit EERSTE JAARS IBL Peter Roemelé Arbo & Milieu Dienst (AMD) Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen, Universiteit INLEIDING Risico s Laboratoriumveiligheid Veiligheidsreglement

Nadere informatie

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2 Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Code Van toepassing op H00 Ontplofbare stoffen, instabiel H01 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H0 Ontplofbare stoffen, subklasse 1. H03 Ontplofbare stoffen,

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform de Europese wetgeving (EC) No 1907/2006 (Reach)

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform de Europese wetgeving (EC) No 1907/2006 (Reach) Pagina: 1 1. Identificatie Naam van het chemische product: NPK 12+10+18S Synoniemen: NPK Meststoffen 12-10-18 Ca Naam van de leverancier: Pokon Naturado B.V. Adres van de leverancier: Dynamostraat 22-24

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad Volgens 91/155/EEG en 2001/58/EEG

Veiligheidsinformatieblad Volgens 91/155/EEG en 2001/58/EEG 1. Identificatie van de stof of het preparaat en de onderneming Informatie over het product Product Artikelcode Toepassing van de stof of preparaat Fabrikant/leverancier Inlichtingen in noodsituaties :

Nadere informatie

GASTRO BUFFET - SALADEBAR GEBRUIKSAANWIJZING EN ONDERHOUDSHANDLEIDING

GASTRO BUFFET - SALADEBAR GEBRUIKSAANWIJZING EN ONDERHOUDSHANDLEIDING GASTRO BUFFET - SALADEBAR GEBRUIKSAANWIJZING EN ONDERHOUDSHANDLEIDING SBM3 / 125.505 SBM4 / 125.510 SBM6 / 125.520 INHOUDSOPGAVE 1. DOEL en BEREIK 2. AANSPRAKELIJKHEID 3. AANWIJZINGEN 4. BASISEIGENSCHAPPEN

Nadere informatie

Producent/leveranciers informatie. Straat/postbus: Zonnebaan 56. Telefoon: 030-2410120 Telefax: 030-2414482

Producent/leveranciers informatie. Straat/postbus: Zonnebaan 56. Telefoon: 030-2410120 Telefax: 030-2414482 Veiligheidsinformatieblad Volgens 91/155/EC en ISO 11014-1 Afdrukdatum: 09.07.2004 Pagina 1/5 1. Identificatie van het preparaat en van de firma Informatie over het produkt Handelsnaam SikaLastomer-95

Nadere informatie

Evenementcode: proefexamen

Evenementcode: proefexamen Naam kandidaat: Dit proefexamen VCA is uitsluitend bestemd voor opleidingsdoeleinden en heeft als doel om de kandidaat kennis te laten maken met de wijze van examineren. De vragen worden één keer per jaar

Nadere informatie

4 dood 0 4 8 12 16 20. Risico-analyse d.m.v de matrix. Risicomatrix. Gevolg

4 dood 0 4 8 12 16 20. Risico-analyse d.m.v de matrix. Risicomatrix. Gevolg Risico-analyse d.m.v de matrix 1. Maak een lijst met alle gevaren tijdens de werkzaamheden. (met andere woorden: maak een lijst met alles wat mis kan gaan) 2. Bepaal van per gevaar de kans dat het gevaar

Nadere informatie

ROND(DE) TAFEL: EXPLOSIEVEILIGHEID ZONERINGEN EN ATEX YOUR REPUTATION IS MINE.

ROND(DE) TAFEL: EXPLOSIEVEILIGHEID ZONERINGEN EN ATEX YOUR REPUTATION IS MINE. ROND(DE) TAFEL: EXPLOSIEVEILIGHEID ZONERINGEN EN ATEX YOUR REPUTATION IS MINE. 28 januari 2016 Explosie(gevaar) Explosie Ontsteking Explosie(gevaar) Brandbaar gebied Vol% in lucht 0 LEL UEL Mengsel te

Nadere informatie

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron DE VUURDRIEHOEK Bijna iedereen onderschat de verwoestende kracht van vuur. Een brand moet je in eerste instantie proberen te voorkomen. Als je weet hoe een brand kan ontstaan, ben je al een hele stap verder.

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Onderhoud en opslag

Hoofdstuk 9 Onderhoud en opslag Onderhoud en opslag Hoofdstuk 9 Onderhoud en opslag 9.1 Onderhoud van het maaidek Robomow is een functionele mulch maaier. Daarom kunnen zich grasresten ophopen onder het maaidek, vooral bij het maaien

Nadere informatie

Toolbox-meeting Lassen

Toolbox-meeting Lassen Toolbox-meeting Lassen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Lassen Lassen is een manier om twee metalen aan elkaar te verbinden. Dat gebeurt door

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN 1 Identificatie van het product en de onderneming pag. 1/5 1.1 productnaam: PODISAN 1.2 CAS-nr: zie samenstelling 1.3 EINICSnr: zie samenstelling 1.4 ANNEX-1 nr: zie samenstelling

Nadere informatie

D27-1 Schouderklopband Handleiding

D27-1 Schouderklopband Handleiding D27-1 Schouderklopband Handleiding TotalSeat Spaceshuttle 6-G 3824 ML Amersfoort 033 30 200 10 info@totalseat.nl www.totalseat.nl Hartelijk dank voor uw aanschaf van deze klopmassageband. Wij wensen u

Nadere informatie

Handelsnaam: * Identificatie van het product * - Aard van het product: dispersie op waterbasis

Handelsnaam: * Identificatie van het product * - Aard van het product: dispersie op waterbasis Veiligheidsinformatie - blad BLZ 1 MSDS datum 6/5/05 Project primer antigifcentrum België 070/245,245 1. Identificatie van het produkt en de onderneming Handelsnaam: Project primer * Identificatie van

Nadere informatie