We bespreken in deze reeks de basisprincipes van COM programmatie aan de hand van twee eenvoudige COM hiërarchiëen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "We bespreken in deze reeks de basisprincipes van COM programmatie aan de hand van twee eenvoudige COM hiërarchiëen."

Transcriptie

1 Page 1 of 16 TIWI Intranet Reeks 1 COM programmatie in de praktijk Installeer thuis: Perl: Download perl (Windows versie) [ActivePerl MSWin32-x msi] - inclusief perlscript en ActivePerl documentatie. Controleer in het register of er een tak HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Activestate\PerlScript\1.0 is. In deze tak moet je de EnabledZones parameter aanpassen op 1, om in de volgende labo's met Internet Explorer als host zonder securityproblemen te kunnen werken. De MSDN Library van Visual Studio 2008 : beschikbaar op WWW [http://www.microsoft.com/downloads/en/details.aspx?familyid=7bbe5eda ebb-83c7- d3c5ff92a373&displaylang=en] of CD. De ActivePerl documentatie en MSDN Library zijn lokaal beschikbaar op de labocomputers en kan je raadplegen tijdens de testen. COM programmatie in de praktijk We bespreken in deze reeks de basisprincipes van COM programmatie aan de hand van twee eenvoudige COM hiërarchiëen. Een Windows script is een tekstfile, geschreven in een scripttaal (Script Engine). Een Windows script wordt niet gecompileerd in.exe vorm, maar is volledig aangewezen op een Scripting Host om zijn code at runtime uit te voeren. Elke scripting host biedt een omgeving aan die zorgt voor de correcte uitvoering van elk script, geschreven in een taal waarvoor de ActiveX script engine geïnstalleerd is. De meeste scripting hosts zijn toepassingen (zoals Internet Explorer). Deze laatste wordt in hoofdstuk 5 uitgebreid besproken. We bespreken nu een aantal mogelijkheden/verschillen van twee belangrijke hosts die vanuit een Command Prompt console worden opgestart. Hierbij geef je eerst de naam van de host, gevolgd door minstens één argument: de naam van het uit te voeren script. Scripting Host vanuit Command Prompt De volgende hosts zijn uitermate geschikt voor operating systeem verwante taken: Perl : enkel in combinatie met engine PerlScript WSH : Window Scripting Host Perl als host Documentatie over Perl (en PerlScript) vind je in de ActivePerl documentatie, standaard geïnstalleerd op de labo-toestellen. Indien je voor deze host kiest, kan je niet automatisch COM-objecten gebruiken. Je moet WIN32::OLE de module inladen om COM-objecten te kunnen initialiseren (zie verder). In Emacs kan je heel gemakkelijk een script laten uitvoeren met Perl als host. Hiervoor beschik je,

2 Page 2 of 16 indien je het.emacs configuratiebestand van de labocomputers gebruikt, over volgende snelle toetsencombinaties: F8 markeer alle tekst F5 of evalueer de gemarkeerde tekst als perl-programma Ctrl-Alt-p Ctrl-F5 WSH : Windows Scripting Host laat de perl-tidy beautifyier de gemarkeerde tekst herformatteren WSH is standaard geïnstalleerd op Windows Server en XP/Vista/Windows 7, maar kan ook als optie geïnstalleerd worden op oudere 32-bit platformen, zoals Windows 98 of NT 4. De versie van WSH die we in de labo's gebruiken is 5.7. Documentatie over WSH vind je in de MSDN Library onder Web Development / Scripting / Windows Script Technologies / Windows Script Host. WSH is geïmplementeerd als twee afhankelijke toepassingen: wscript en cscript. De wscript toepassing voert scripts uit in een GUI omgeving, terwijl cscript dezelfde scripts uitvoert in tekstmode. Beide toepassingen kan je opstarten in een Command Prompt console. Probeer alvast wscript /? respectievelijk cscript /?. De output van wscript verschijnt in dialoogboxen, waarin de gebruiker op OK moet klikken. De output van cscript komt direct in de console, zonder verdere gebruikersinteractie. We kiezen uiteraard voor de laatste toepassing. Met cscript uitgevoerde scripts zijn in zekere zin vergelijkbaar met DOS of NT batch opdrachten en met de shell scripts van Linux. Script Host en Scripting Engine kiezen Als je kiest voor WSH, moet je ook de Scripting Engine opgeven bij het uitvoeren van een script. De optie //E:engine geeft aan welke engine gebruikt wordt. Ter illustratie: bewaar de onderstaande code (in PerlScript) in een bestand vb. print "print Hallo\n"; $WScript->Echo("echo Hallo\n"); Voer dit script uit op 3 manieren Host uitvoering opmerkingen Perl perl vb het WScript object is niet beschikbaar WSH met cscript cscript vb //E:Perlscript WSH met wscript wscript vb //E:Perlscript print lukt niet Je kan de optie //E:engine weglaten als de naam van je script een WSH-compatibele extensie heeft :.vbs (VbScript),.pls (PerlScript),.js (JScript),... Nu wordt de juiste engine automatisch gekozen (voor Windows Server of XP/Vista/Windows 7). Probeer dit uit. Indien je problemen ondervindt vraag je, vanuit C:\Perl\bin, het commando regsvr32 PerlSE.dll. Dit kan enkel als administrator (gebruik runas /user:toestelnaam\administrator cmd) - gebruik het paswoord van de dag... Deze instelling wordt onthouden op de computer, ook indien je geen administrator bent. Voor een script met extensie.pl kan je bovendien de host (perl) weglaten bij de uitvoering. Indien je WSH neemt als host is dit iets complexer. De extensie van het scriptbestand moet ingevuld zijn in de PATHEXT omgevingsvariabele (controleer met echo %PATHEXT%). Maar omdat wscript is ingesteld als default scripthost wordt de grafische versie gebruikt. Omdat scripts

3 Page 3 of 16 niet ongevaarlijk zijn, kan het voorkomen dat deze mogelijkheid geblokkeerd wordt ( door een anti-virus programma ). Je kan, als administrator, de default host wijzigen naar cscript met het commando cscript //H:CScript. Hiermee deblokkeert ook de foutmelding bij de uitvoering van deze scripts. Ook deze instelling wordt onthouden op de computer. Indien je nu enkel de naam van je scriptfile opgeeft (met extensie) zal deze worden uitgevoerd met de default host en de automatisch gekozen script engine. Scripting engines : VBScript / PerlScript De meeste voorbeelden in de MSDN Library zijn geschreven in VBScript. Deze voorbeelden kan je enkel uittesten met WSH als host. Maak de volgende twee bestanden : Engine : VBScript PerlScript Naam bestand : hallo.vbs hallo.pls Inhoud bestand : WScript.echo "Hallo World" $WScript->echo ("Hallo World"); Als de instellingen die hiervoor beschreven werden correct zijn ingesteld, kan je beide scripts gewoon uitvoeren in een Command Prompt. Wijzig je de extensie van hallo.pls in.pl, dan wordt Perl gebruikt als host, en zal het niet lukken omdat je niet beschikt over het WSH object $WScript. Korte vergelijking tussen VBScript en PerlScript Uiteraard heeft elke taal zijn eigen functies, statements en bijzonderheden, waarvoor je best de documentatie raadpleegt. In herhaling Perl [perl_herhaling.html] vind je een kort overzicht van wat je vorig jaar geleerd hebt, raadpleeg ook de ActivePerl User Guide die op de Desktop gerefereerd wordt. De Web Development / Scripting / Windows Script Technologies - tak van MSDN Library bevat een aparte paragraaf VBScript met alle mogelijkheden van de scripttaal VBScript. De syntax van VBScript bestaat uit een subset van de syntax van Visual Basic. In een scripttaal heeft een variabele geen specifiek type en moet dus niet gedeclareerd worden. Het grote nadeel hiervan is dat domme typfouten in een variabelenaam niet gemakkelijk opgespoord worden. Je kan declaratie toch verplicht maken. Hieronder een kort overzicht met belangrijke verschillen: VBScript Case-sensitive? nee ja Commentaar toevoegen : ' comment # comment Afsluiten van een statement : nieuwe regel nemen ; toevoegen Declaratie verplicht maken : Option Explicit use strict; Variabele declareren : Kan ook lokaal in functie/procedure Type van een variabele vragen : Dim varnaam Typename() Vartype() my $varnaam; our $varnaam; Com-object toekennen : Set varnaam = $varnaam= Attribuut opvragen van een object : varnaam. attribuutnaam / PerlScript $varnaam->{attribuutnaam

4 Page 4 of 16 Methode uitvoeren voor een object : varnaam. methodenaam (argumenten) $varnaam->methodenaam (argumenten) In VBScript moet je de Set instructie gebruiken om een COM-object toe te kennen aan een variabale. Indien je een gewone assignatie gebruikt, resulteert dit in een foutmelding (het script zal stoppen), en wordt de variabele opgevuld met Empty. In PerlScript wordt een referentie naar het object opgeslaan in de variabele, waardoor de attributen niet met de. worden opgevraagd. Om met beide scripttalen wat vertrouwd te geraken raden we aan om de oefeningen uit deze reeks afwisselend in VBScript en PerlScript op te lossen. Het ingebouwde WSH Object model WSH implementeert zelf een eenvoudig object model [../p0/sas_wsh_07c.gif] dat ondermeer toegang geeft tot het bestandssysteem en de omgevingsvariabelen: Bovenaan staat WScript (zwart). Dit object heeft geen eigen ProgID en kan je enkel gebruiken met WSH als host (cscript of wscript). Het WScript object is dus niet beschikbaar als je met een andere host (vb. perl of Explorer) werkt!! De objecten met een eigen ProgID (paars) worden onafhankelijk van het root-object toegekend en zijn wel vanuit elke Host bruikbaar. Deze objecten noemt men exposed, vb. WShNetwork De andere objecten (geel/blauw) worden geïnitialiseerd met behulp van een attribuut van het bovenliggende object. Men noemt deze objecten non-exposed. De blauwe objecten zijn eigenlijk Collecties (zie verder) De beschrijving van alle objecten in de WSH - hiërarchie vind je in de MSDN Library in de tak Web Development / Scripting / Windows Script Technologies/Windows Script Host / Windows Script Host Basics / Windows Script Host Object Model Het root-object WScript 1. In het voorbeeld werd dit object reeds gebruikt. In PerlScript kan je met ref opvragen naar welk type object een variabele verwijst. voorbeeld bij sectie 1: print "\$WScript refereert naar ", ref $WScript, "\n"; 2. Elk object heeft attributen en methodes. Het WScript object heeft bijvoorbeeld een attribuut name en een methode echo. Onderstaand voorbeeld illustreert het voor de hand liggend gebruik. Let echter op de { in PerlScript. Het is niet noodzakelijk om { toe te voegen als je een attribuut ophaalt, maar het kan voor problemen zorgen als je dit niet doet!! Ook indien je een attribuut wijzigt (links van een assignatie) moet je de { toevoegen. voorbeeld bij sectie 2: VBScript versie WScript.echo "Hallo World" waarde=wscript.name WScript.echo "name heeft waarde : " & waarde WScript.echo "name heeft waarde : " & WScript.name ' kan ook direct worden uitgeschreven

5 Page 5 of 16 PerlScript versie $WScript->echo("Hello World!"); $waarde=$wscript->name; #met of zonder { geen enkel probleem print "name heeft waarde $waarde \n"; print "name heeft waarde $WScript->{name\n"; print "name heeft waarde $WScript->name\n"; #geeft niet wat je had verwacht!! 3. Bekijk in de on-line manual alle methodes van het root-object WScript. Naast methodes om andere objecten te binden vind je drie eenvoudige methodes echo, sleep, quit. Schrijf een script dat de cijfers 1,2, toont, met telkens 1 seconde tussentijd. Controleer ook dat de methode quit enkel in VBScript doet wat je verwacht. antwoord op vraag 3: VBScript versie Option Explicit Dim i For i=1 to 10 WScript.echo i WScript.sleep 1000 if i=3 Then WScript.quit Next PerlScript versie our $WScript = $WScript; use strict; foreach (1..10) { $WScript->echo($_); $WScript->sleep(1000); if ($_==3){ $WScript->quit(); #lukt niet om vroegtijdig te stoppen die ""; #zorgt dat het script direct stopt Opmerking: Indien je in perl met quit() het script probeert te stoppen, dan worden toch nog een aantal commando's uitgevoerd. Voeg je echter het perl-commando die toe dan stopt het script onmiddelijk. Je kan ook enkel het commando die gebruiken. Dit resulteert in een foutboodschap en laat het script onmiddelijk stoppen. 4. Veel objecten hebben een default method of attribuut. Dit attribuut wordt aangesproken van zodra de object variabele gebruikt wordt zonder expliciete vermelding van een method of attribuut. Controleer in VBScript dat name het default attribuut is van WScript. Dit lukt niet in PerlScript. antwoord op vraag 4: WScript.echo "het default attribuut heeft als inhoud : ",WScript 5. Het root-object WScript heeft 14 attributen [../p0/sas_wsh_60c.gif]. (De versie van Windows Script Host is afhankelijk van het operating system. De manual refereert naar de versie van Windows 2000 en je vindt er slechts 12 van de attributen terug.) Een aantal van die attributen bevatten eenvoudige informatie die je direct kan uitschrijven. Er zijn echter ook attributen die een ander object als return-waarde geven. In het onderstaand voorbeeld tonen we, voor alle attributen die kunnen uitgeschreven worden, de inhoud van deze attributen. Het toont ook voor de andere attributen welk soort object ze kunnen teruggeven.

6 Page 6 of 16 Hierbij werd in de manual opgezocht welke informatie elk attribuut bevat. De attribuutnamen worden "hard-gecodeerd". voorbeeld bij sectie 5: VBScript versie WScript.echo "Volgende attributen kunnen worden uitgeschreven" WScript.echo WScript.echo "ScriptName : " & WScript.ScriptName WScript.echo "ScriptFullName : " & WScript.ScriptFullName WScript.echo "Version : " & WScript.Version WScript.echo "Interactive : " & WScript.Interactive WScript.echo "Name : " & WScript.Name WScript.echo "FullName : " & WScript.FullName WScript.echo "Path : " & WScript.Path WScript.echo WScript.echo "Extra argumenten die eenvoudig kunnen worden uitgeschreven:" WScript.echo WScript.echo "BuildVersion : " & WScript.BuildVersion WScript.echo "Timeout : " & WScript.Timeout WScript.echo WScript.echo "Volgende attributen van WScript kunnen niet worden uitgeschreven" WScript.echo WScript.echo "StdIn is " & TypeName(WScript.StdIn) WScript.echo "StdOut is " & TypeName(WScript.StdOut) WScript.echo "StdErr is " & TypeName(WScript.StdErr) WScript.echo "Arguments is " & TypeName(WScript.Arguments) WScript.echo WScript.echo "Application is " & TypeName(WScript.Arguments) WScript.echo " - > default waarde : " & WScript.Application & " = " & WScript.Application.name PerlScript versie $WScript->echo("Volgende attributen kunnen worden uitgeschreven"); $WScript->echo(); $WScript->echo("ScriptName : ". $WScript->{ScriptName); $WScript->echo("ScriptFullName : ". $WScript->{ScriptFullName); $WScript->echo("Version : ". $WScript->{Version); $WScript->echo("Interactive : ". $WScript->{Interactive); $WScript->echo("Name : ". $WScript->{Name); $WScript->echo("FullName : ". $WScript->{FullName); $WScript->echo("Path : ". $WScript->{Path); $WScript->echo(); $WScript->echo("Extra argumenten die eenvoudig kunnen worden uitgeschreven:"); $WScript->echo(); $WScript->echo("BuildVersion : ". $WScript->{BuildVersion); $WScript->echo("Timeout : ". $WScript->{Timeout); $WScript->echo(); $WScript->echo("Volgende attributen van WScript kunnen niet worden uitgeschreven"); $WScript->echo(); $WScript->echo("StdIn is object van type : ". (ref $WScript->{StdIn)); $WScript->echo("StdOut is object van type : ". (ref $WScript->{StdOut)); $WScript->echo("StdErr is object van type : ". (ref $WScript->{StdErr)); $WScript->echo("Arguments is object van type : ". (ref $WScript->{Arguments)); $WScript->echo(); $WScript->echo("Application is een extra object van type : ". (ref $WScript->{Application)); 6. Je kan dit iets meer automatiseren door in je script na te gaan wat de inhoud is van een bepaalde variabele. Schrijf een functie Inhoud (variabele) die voor een bepaalde variabele nagaat of het een object is. Indien het geen object is wordt de inhoud teruggegeven, anders wordt het type van het object teruggegeven. In VBScript kan je gebruik maken van de functies Vartype of TypeName. In PerlScript onderzoek je dit met ref. Controleer of je dezelfde uitvoer krijgt als in de vorige oefening. antwoord op vraag 6:

7 Page 7 of 16 VBScript versie Function Inhoud(var) if VarType(var) = 9 or TypeName(var)="Object" Then 'In dit geval is dit voldoende Inhoud= "is object van type : "&Typename(var) else Inhoud=var end if end function WScript.echo "Scriptname : " & Inhoud(WScript.Scriptname) WScript.echo "ScriptFullname : " & Inhoud(WScript.ScriptFullName) WScript.echo "Version : " & Inhoud(WScript.Version) WScript.echo "BuildVersion : " & Inhoud(WScript.BuildVersion) WScript.echo "Name : " & Inhoud(WScript.Name) WScript.echo "Fullname : " & Inhoud(WScript.FullName) WScript.echo "Path : " & Inhoud(WScript.Path) WScript.echo "Timeout : " & Inhoud(WScript.Timeout) WScript.echo "Interactief : " & Inhoud(WScript.Interactive) WScript.echo "StdIn : " & Inhoud(WScript.StdIn) WScript.echo "StdOut : " & Inhoud(WScript.StdOut) WScript.echo "StdErr : " & Inhoud(WScript.StdErr) WScript.echo "Arguments : " & Inhoud(WScript.Arguments) WScript.echo "Application : " & Inhoud(WScript.Application) Het laatste object is het enige object met een default attribute name. Kijk naar het verschil in uitvoer bij de twee oplossingen. PerlScript versie sub Inhoud{ my $var = shift; my $ref = ref $var; return $ref? "is object van type : ". $ref : $var; print("\nscriptname : ", Inhoud($WScript->{Scriptname)); print("\nscriptfullname : ", Inhoud($WScript->{ScriptFullName)); print("\nversion : ", Inhoud($WScript->{Version)); print("\nbuildversion : ", Inhoud($WScript->{BuildVersion)); print("\nname : ", Inhoud($WScript->{Name)); print("\nfullname : ", Inhoud($WScript->{FullName)); print("\npath : ", Inhoud($WScript->{Path)); print("\ntimeout : ", Inhoud($WScript->{Timeout)); print("\ninteractief : ", Inhoud($WScript->{Interactive)); print("\nstdin : ", Inhoud($WScript->{StdIn)); print("\nstdout : ", Inhoud($WScript->{StdOut)); print("\nstderr : ", Inhoud($WScript->{StdErr)); print("\narguments : ", Inhoud($WScript->{Arguments)); print("\napplication : ", Inhoud($WScript->{Application)); De attributen StdIn, StdOut, StdErr initialiseren objecten die input, output en error - streams manipuleren. Merk op dat deze objecten niet voorkomen in de eigenlijke WSH-hiërarchie, je kan ze bovendien enkel gebruiken in cscript (niet in wscript). Ze maken een referentie naar een object van het type TextStreamObject [../p0/sas_wsh_80c.gif], dat telkens specifieke methods en attributen heeft om de stream te behandelen (zie on-line manual). De methods en attributen van de object worden aangesproken via de "." operator in VBScript, en met -> in PerlScript. Methods/attributen gedragen zich zoals reguliere procedures en functies en kunnen een returnwaarde hebben. 7. Onderstaand voorbeeld vraagt een naam in te lezen. Zolang niets (= een lege string) wordt ingelezen moet de vraag herhaald worden. voorbeeld bij sectie 7:

8 Page 8 of 16 VBScript versie set Uit=WScript.StdOut 'met expliciete toekenning van het non-exposed object Do Uit.Write "Geef naam: " naam=wscript.stdin.readline 'zonder expliciete toekenning van het non-exposed object Loop While naam="" WScript.echo vbcrlf & "Je gaf in: " & naam PerlScript versie my $Uit=$WScript->{StdOut; #met expliciete toekenning van het non-exposed object my $naam; do { $Uit->Write("Geef naam: "); $naam=$wscript->{stdin->readline(); #zonder expliciete toekenning van het non-exposed object while $naam eq ""; $WScript->echo("Je gaf in: ".$naam); Je kan in perl ook inlezen zonder gebruik te maken van StdIn : Dit werkt enkel als je perl gebruikt als Host!! $naam=<>; chomp ($naam); Initialiseren van COM-objecten met het ProgID 8. In WSH gebruik je de methode CreateObject(ProgID) van WScript gebruiken om een exposed COM-object te initialiseren. De parameter is een string die de ProgID bevat van de klasse. De terugkeerwaarde is een referentie naar het object. Dit is niets anders dan een pointer naar de IDispatch interface van het object. In VBScript moet je de Set instructie gebruiken om een object referentie te kunnen toewijzen aan een variabele. Met de functie typename, resp. ref kan je controleren of het object inderdaad werd gevonden. In onderstaand voorbeeld wordt het WshShell object toegekend. Kijk wat er gebeurd als het ProgID een fout bevat, of als je Set weglaat. voorbeeld bij sectie 8: VBScript versie set win = WScript.CreateObject("WScript.Shell") WScript.echo typename(win) PerlScript versie $win = $WScript->CreateObject("WScript.Shell"); $WScript->echo(ref $win); Als je niet over het $WScript object beschikt (Perl, Explorer als host), dan kan je bovenstaande methode niet gebruiken. De VBScript-engine beschikt over de functie Createobject(ProgID) met net dezelfde functionaliteit. set win = CreateObject("WScript.Shell") WScript.echo typename(win) Perl(Script) stelt een enorme hoeveelheid extra functionaliteit ter beschikking met behulp van modules. Je kan een overzicht raadplegen en ook PerlScript modules downloaden op CPAN [http://www.cpan.org/], of met de ppm opdracht.

9 Page 9 of 16 Modules gebruiken in PerlScript 9. Informatie over de ingeladen modules vind je in de hash %INC, zoals in onderstaand voorbeeld wordt geïllustreerd. Je krijgt hierdoor toegang tot de geëxporteerde functies uit de module. Voer onderstaande code uit met host Perl en met host WSH. De module Win32::OLE::Lite wordt enkel ingeladen door PerlScript als je WSH gebruikt (met Perl als host dus niet). voorbeeld bij sectie 9: while (($key,$value)=each %INC) { print "\$INC{$key = $value\n"; De module Win32::OLE::Lite is een deelmodule van Win32::OLE, die een aantal interessante/noodzakelijke functies en methodes bevat om COM objecten te gebruiken vanuit Perlscript. In de Perl-documentatie, de sectie Using OLE with Perl, staat beschreven dat je die module inlaadt met: use Win32::OLE qw(in with); Onderzoek welke sub-modules nu worden ingeladen. In de inleiding werd ook de module strict ingeladen. Welke submodules worden dan ingeladen? (Je moet nu wel alle variabelen ook declareren.) De Win32::OLE module beschikt over de methode new(progid) waarmee je een COM-object kan initialiseren. $win = Win32::OLE->new("WScript.Shell"); print ref $win; De beschrijving van alle beschikbare functies en methodes van deze module kan je opzoeken in dezelfde Perl-documentatie in de sectie Win32 / OLE. We bespreken kort de interessantste functies. 10. Met QueryObjectType bekom je extra informatie over een COM object gelukt is. Vergelijk dit met de informatie die je met ref kon opvragen. voorbeeld bij sectie 10: use Win32::OLE; $win = Win32::OLE->new("WScript.Shell"); print "WScript.Shell : ", ref($win), " -- ",join(" / ",Win32::OLE->QueryObjectType($win)); 11. Met EnumAllObjects kan je een lijst maken van alle OLE-objecten die geladen zijn. Dit kan handig zijn bij debuggen. voorbeeld bij sectie 11: use Win32::OLE; $win = Win32::OLE->new("WScript.Shell"); $Count = Win32::OLE->EnumAllObjects( sub { my $Object = shift; printf "\n%-30s : %s",ref($object),join(" / ",Win32::OLE->QueryObjectType ($Object));

10 Page 10 of 16 ); print "\n$count OLE-objecten geladen\n"; Het aantal objecten dat ingeladen wordt hangt af van de Script Host die je gebruikt. 12. Indien een fout optreedt zal het perlscript niet stoppen. Je kan echter met behulp van LastError() de foutmelding opvragen. Probeer dit zelf uit door een fout ProgId in te geven antwoord op vraag 12: use Win32::OLE; $foutobject = Win32::OLE->new("WScrfipt.Shell"); print "\nlast error= ",Win32::OLE->LastError() ; 13. Een heel interessante mogelijkheid is de class variabele Warn instellen op 3. Hierdoor zal bij elke fout het script wel stoppen en ook de foutmelding uitschrijven. In de Perl documentatie vind je informatie over deze variabele en de betekenis van de waarden bij WIN32 / OLE. De foutmelding die je krijgt is afhankelijk van de Script Host. antwoord op vraag 13: use Win32::OLE; $Win32::OLE::Warn = 3; # of # Win32::OLE->Option(Warn => 3); $foutobject = Win32::OLE->new("WScrfipt.Shell"); De WSH-objecten verder bekeken Het WshShell object kan je met om het even elke host en engine inladen. We bekijken kort twee aspecten van dit COM object. 14. Het attribuut CurrentDirectory van WshShell geeft de naam van de actieve directory : use Win32::OLE; $win = Win32::OLE->new("WScript.Shell"); print "\ncurrent dir : ", $win->{currentdirectory; Een alternatief hiervoor die enkel in Perl(Script) beschikbaar is : use Cwd; print "\ncurrent dir : ",getcwd(); 15. Door het inladen van de module Cwd worden nog andere modules automatisch ingeladen. Welke? Het WshShell object geeft ook toegang tot de WshSpecialFolders collectie en de ingewikkelde collectie WshEnvironment. Als je Perl(Script) gebruikt is deze informatie veel eenvoudiger op te vragen met de hash %ENV. Vraag eerst met set een overzicht van de environment. Nu kan je zelf onderstaand voorbeeld naar believen uitbreiden: voorbeeld bij sectie 15: print "\ncomputername: ",$ENV{COMPUTERNAME; print "\nappdata : ",$ENV{APPDATA; print "\nhome : ",$ENV{HOME; print "\npath : ",join("\n ",split (";",$ENV{PATH));

11 Page 11 of 16 Collections Een Collection object bevat een verzameling van objecten die individueel kunnen aangesproken worden. De meeste collecties hebben een Count attribuut, dat weergeeft hoeveel objecten de collectie bevat. Individuele elementen worden meestal aangesproken met behulp van de Item (index) methode. Doorgaans is deze methode de default methode van het object, waardoor men de ->Item notatie kan weglaten, en men de indruk krijgt dat index een attribuut zou zijn. Hierdoor wordt de syntax om individuele elementen van collections aan te spreken identiek aan die om hashelementen aan te spreken. Meestal is de naam van een collectie object een meervoud (bijvoorbeeld Arguments). Gebruik voor de variabelen die refereren naar collecties ook altijd een naam in het meervoud, om duidelijk te maken dat deze objecten diverse data elementen bevatten. De indexering van collections moet niet altijd numeriek. Soms kan je voor dezelfde collectie, zowel numeriek als met een string indexeren. De methode van indexering wordt bepaald door de klasse van het object. Om onafhankelijk te zijn van de specifieke indexering, worden collections dikwijls afgelopen met behulp van de For Each... IN...; in VBScript en de foreach... (in...) instructie in PerlScript. Daarbij gebruik je de functie in, die door de module Win32::OLE wordt geïmplementeerd, om collections om te vormen in arrays van individuele objecten. De collectie WshArguments 16. Indien je perl gebruikt als host, kan gebruiken om de argumenten van een script te overlopen. Indien je WSH als host hebt, moet je (waarom?) de collectie WshArguments gebruiken. Het onderscheid [../p0/sas_wsh_105c.gif] tussen Named en UnNamed Arguments is hierbij niet belangrijk. Onderstaande code illustreert hoe je deze collectie gebruikt. voorbeeld bij sectie 16: WshArguments is een non-exposed object, dat geïnitialiseerd wordt vanuit het WScript object, dus enkel met WSH als host beschikbaar. VBScript versie Option Explicit Dim argumenten,i Set argumenten = WScript.Arguments WScript.echo "Er zijn " & argumenten.count & " argumenten : " For i=0 to argumenten.count-1 WScript.echo argumenten(i) Next PerlScript versie $argumenten=$wscript->{arguments; foreach (0..$argumenten->{Count-1){ #numeriek overlopen print "\n$_\t",$argumenten->item($_); Je kan ook het default attribuut Item weglaten: $argumenten=$wscript->{arguments; print "\n$_ \t $argumenten->{$_" foreach (0..$argumenten->{Count-1); 17. Overloop de WshArguments collectie zonder de numerieke index. antwoord op vraag 17: VBScript versie Option Explicit Dim i WScript.echo "Er zijn " & WScript.Arguments.Count & " argumenten : "

12 Page 12 of 16 For Each i IN WScript.Arguments WScript.echo i Next PerlScript versie use Win32::OLE in; print "$_\n" foreach in $WScript->{Arguments; 18. Hoe kan je een tekst die bestaat uit meerdere woorden als 1 argument doorgeven? antwoord op vraag 18: Je plaatst de tekst tussen " "-tekens. Type Library gebruiken Geïnterpreteerde omgevingen (zoals scripts) kunnen een beroep doen op type libraries, maar enkel om gebruik te maken van de erin gedefiniëerde symbolische constanten. In de documentatie worden constanten regelmatig gebruikt, maar het is niet altijd duidelijk wat hun waarde is. In plaats van de waarden op te zoeken in de documentatie of in de bijhorende Type Library (met Oleview) is het handiger om de bibliotheek zelf in te laden. Gebruik hiervoor de module Win32::OLE::Const Naam_bibliotheek. In de Perl documentatie vind je uitgebreide informatie over de mogelijkheden van deze module. Het argument Naam-bibliotheek wordt geïnterpreteerd als reguliere expressie. Enkel indien een "unieke" typelibrary aan de naamgeving voldoet zal ze ook worden ingeladen. Om het opzoeken van de bibliotheek in het register te versnellen wordt deze reguliere expressie vooraan impliciet uitgebreid met ^. Voeg daarom ook een.* toe indien de naam van de typelibrary niet begint met het opgegeven argument. Er treedt geen fout op indien er geen enkele bibliotheek aan de reguliere expressie voldoet!!. 19. In de vorige reeks heb je de type libraries moeten opzoeken die horen bij de COM-klassen Excel.Sheet en CDO.Message. Laad nu beide libraries in, en schrijf een willekeurig gekozen constante uit (zoek de naam van een constante op met Oleview). Experimenteer met de reguliere expressie en kijk wat er gebeurt indien de bibliotheeknaam niet uniek is, of indien je een foute naam opgeeft. antwoord op vraag 19: use Win32::OLE::Const "Microsoft CDO for Windows 2000 Library"; #use Win32::OLE::Const ".*CDO"; #volstaat om de bibliotheek te vinden print "\ncdosendusingport : ",cdosendusingport; use Win32::OLE::Const "Microsoft Excel"; #use Win32::OLE::Const ".*Excel"; #volstaat om de bibliotheek te vinden print "\nxlhorizontaal : ",xlhorizontal; print "\nniet bestaand : ",xlhorizontaal; #geeft de naam zelf terug 20. In de module Win32::OLE::Const beschik je over de interessante methode Load waarmee je alle constanten van een typelibrary in een hash kan inladen. Toon alle constanten van een bibliotheek, waarvan je de naam als argument meegeeft met je script. antwoord op vraag 20: Geef als argument bijvoorbeeld "Microsoft CDO for Windows 2000 Library" use Win32::OLE; use Win32::OLE::Const;

13 Page 13 of 16 #met WSH $bibnaam=$wscript->arguments(0); #met perl #$bibnaam=$argv[0]; # beknopter dan $WScript->{Arguments->Item(0) $wd = Win32::OLE::Const->Load($bibnaam); while (($key,$value)=each %{$wd){ print "$key :$value\n"; 21. De Load methode aanvaardt ook een OLE object als argument. In Perl(Script) beschik je dus heel eenvoudig over alle constanten van een typelibrary die hoort bij een specifiek COM-object. Gebruik deze methode om een overzicht te tonen van alle constanten van het basisobject $WScript van WSH. antwoord op vraag 21: Uiteraard lukt dit enkel met WSH als host : use Win32::OLE::Const; $wd = Win32::OLE::Const->Load($WScript); while (($key,$value)=each %{$wd){ print "$key :$value\n"; Indien perl als host gebruikt wordt dan moet je expliciet een OLE-object van het WScript object model inladen om daarmee de typelibrary in te laden: $win = Win32::OLE->new("WScript.Shell"); $wd = Win32::OLE::Const->Load($win); Collaboration Data Objects (CDO) : mail versturen Het is de bedoeling om een script te schrijven dat een mail verstuurt. We beperken ons daarbij tot het versturen over het netwerk van een eenvoudige tekstboodschap naar één mail-adres, met behulp van het SMTP-protocol. De hoofdbedoeling van deze oefening is dat je leert werken met COM-objecten, leert opzoeken in de documentatie en de mogelijkheden van de module Win32::OLE begrijpt. Alle noodzakelijke informatie over de COM-objecten die we hiervoor nodig hebben, vind je in de MSDN Library terug in de tak WIN32 and COM Development / Messaging and Collaboration / Collaboration Data Objects (CDO) / CDO for Windows De subtak About CDO for Windows 2000 /CDO for Windows 2000 Object Model toont de volledige hiërarchie. De verdere beschrijving van alle klassen vind je terug in de subtak Reference / COM Classes. Voor onze eenvoudige mail gebruik je twee COM-klassen : Message COM klasse Configuration CDO.Message ProgId CDO.Configuration De beschikbare attributen/methodes staan beschreven in de Interface. Voor de "Message" klasse beperken we ons tot de interface IMessage. 22. Een eerste stap is het initialiseren van een mail-object. Zoek de juiste attribuutnamen op in de interface IMessage. Vul gegevens in voor de afzender, de bestemmeling, het onderwerp

14 Page 14 of 16 en de inhoud (in tekstformaat). In PerlScript moet je accollades { gebruiken om een attribuut te kunnen initialiseren. voorbeeld bij sectie 22: use Win32::OLE; $mail = Win32::OLE->new("CDO.Message"); $mail->{textbody = 'Hallo'; $mail->{subject = 'COM' ; $mail->{from = #vul correct aan $mail->{to = #vul correct aan 23. Als je nu de mail onmiddellijk verzendt met de methode Send(), dan zal de mail waarschijnlijk niet toekomen: je hebt immers niet opgegeven hoe dit moet gebeuren. (Indien Outlook Express correct geconfigureerd is, zal dit wel werken.) Hiervoor dient de Configuration klasse. Configuration settings worden ingesteld met behulp van de collectie Fields. Bepaal het aantal velden dat is ingesteld. antwoord op vraag 23: use Win32::OLE; $conf = Win32::OLE->new("CDO.Configuration"); print $conf->{fields->{count; 24. Elk element in de collectie is zelf een Field object. Een Field object is eigenlijk een basisobject, dat ook in andere toepassingen terugkomt. In de tak WIN32 and COM Development / Messaging and Collaboration / CDO / CDO Library / CDO Reference vind je een uitgebreide beschrijving van o.a. dit Field object en bijhorende properties en methods. De belangrijkste attributen van dit Field object zijn : name, value. Geef een overzicht van de velden die standaard ingesteld zijn voor een configuration object. Bevat dit de waarden die je had verwacht? antwoord op vraag 24: use Win32::OLE qw(in); #inladen van de functie "in" $conf = Win32::OLE->new("CDO.Configuration"); foreach (in $conf->{fields){ print "\n\nname : ",$_->{Name; print "\n\tvalue : ",$_->{Value; Waarschijnlijk bevat dit configuratie object geen informatie over de uitgaande server. In de paragraaf CDO for Windows 2000 / Messaging / Messaging Programming Tasks / Configuring the Message Object / Sending or Posting Using the Network wordt beschreven welke instellingen noodzakelijk zijn om een mail te versturen over het netwerk met het SMTP-protocol : sendusing en smtpserver. Omdat dit object zijn informatie haalt bij het mail-programma Outlook Express, kan je dit heel eenvoudig oplossen door dit programma te initialiseren met een juiste account. Het belangrijkste is het instellen van de uitgaande server. Dit kan je thuis gemakkelijk uitproberen. Nu bevat het configuratie object veel meer velden, en zal het verzenden van de mail wel lukken. Hoe stel je zelf het configuratie object in? Voeg de volgende initialisaties toe: $conf->fields("http://schemas.microsoft.com/cdo/configuration/smtpserver") = "mail-out.hogent.be" #thuis a $conf->fields("http://schemas.microsoft.com/cdo/configuration/smtpserverport") = 25; #niet n $conf->fields("http://schemas.microsoft.com/cdo/configuration/sendusing") = 2; $conf->{fields->update(); #is noodzakelijk

15 Page 15 of 16 Nu moet je nog deze configuratie instellen op het Message Object : $mail->{configuration=$conf; #moet ingevuld worden Nu zal het verzenden van de mail met send()wel lukken Mag het iets meer zijn? In deze laatste sectie leggen we uit hoe je meer informatie kan vinden in de type library om beter te begrijpen wat hiervoor is gebeurd. De namen van de velden die je moest instellen zijn eerder complex. 25. Toon alle constanten van de type library die hoort bij de configuration class, zodat je bovenstaande namen terugvindt. antwoord op vraag 25: use Win32::OLE::Const; $conf = Win32::OLE->new("CDO.Configuration"); $wd = Win32::OLE::Const->Load($conf); while (($key,$value)=each %{$wd){ print "$key :$value\n"; 26. Toon nu enkel de constanten uit de type library waarvoor de $key iets te maken heeft met sendusing of smtpserver. Je toont dus enkel die constanten waarvoor de naam een deelstring SendUsing of SMTPServer bevat. Je vindt de constanten cdosmtpserver cdosendusingport cdosendusingmethod die je nodig hebt voor de configuratie. De inhoud van deze constanten bevat de namen van de velden die je moest initialiseren in het Configuration object. antwoord op vraag 26: use Win32::OLE::Const; $conf = Win32::OLE->new("CDO.Configuration"); $wd = Win32::OLE::Const- >Load($conf); while (($key,$value)=each %{$wd){ print "$key :$value\n" if ($key=~/sendusing/ $key=~/smtpserver/); 27. Om het configuratie-object correct in te vullen, moet je enkel nog de identificatie van de smtp-server kennen (voor de Hogeschool is dit mail-out.hogent.be). Onderstaand voorbeeld gebruikt de constanten uit de type library om het configuration object juist in te stellen. Merk op dat je de namespace "http://schemas.microsoft.com/cdo/configuration" niet meer hard-codeert. voorbeeld bij sectie 27: use Win32::OLE qw(in); use Win32::OLE::Const; $conf=win32::ole->new("cdo.configuration"); $wd =Win32::OLE::Const->Load($conf); $sendmethode=$wd->{cdosendusingmethod; $sendport =$wd->{cdosendusingport; $smtpserver =$wd->{cdosmtpserver; $conf->fields($sendmethode)->{value=$sendport; $conf->fields($smtpserver)->{value="mail-out.hogent.be"; foreach (in $conf->{fields){ print "\n\nname : ",$_->{Name; print "\n\tvalue : ",$_->{Value;

16 Page 16 of Na een update van het configuratie-object, kan je voor het Message object de referentie naar dit configuratie-object instellen. Met send() wordt de mail nu effectief verstuurd. antwoord op vraag 28: use Win32::OLE qw(in); use Win32::OLE::Const; $mail = Win32::OLE->new("CDO.Message"); $mail->{textbody = 'Hallo uit perlscript'; $mail->{subject = 'COM' ; $mail->{from = ; $mail->{to = #vul aan met je eigen mailadres $conf=win32::ole->new("cdo.configuration"); $wd =Win32::OLE::Const->Load($conf); #instellen van de SPTMserver #volledige notatie $conf->{fields->item($wd->{cdosmtpserver)->{value ="mail-out.hogent.be" ; #thuis aanpassen #instellen van de poort #Item is weggelaten $conf->fields($wd->{cdosendusingmethod)->{value =$wd->{cdosendusingport; #instellen van timeout - niet noodzakelijk #superkorte notatie #$conf->{$wd->{cdosmtpconnectiontimeout=25; #aanpassingen doorvoeren $conf->{fields->update(); #is noodzakelijk $mail->{configuration=$conf; #moet ingevuld worden $mail->send(); 29. Je kan zelf een aantal andere mogelijkheden uitproberen, zoals een attachment toevoegen. Dit is echter niet zo gemakkelijk als het lijkt. Zoek de nodige attributen en methodes op in de documentatie. Laatst gewijzigd op om 19:06 door Marleen Denert

Versturen van email vanuit een Delphi VCL toepassing

Versturen van email vanuit een Delphi VCL toepassing Versturen van email vanuit een Delphi VCL toepassing Voor Delphi bestaan uiteraard verschillende libraries om emails te versturen, maar in dit voorbeeld wordt een C# Dotnet library gebruikt en aangesproken

Nadere informatie

Inleiding Visual Basic en VBA. Karel Nijs 2009/01

Inleiding Visual Basic en VBA. Karel Nijs 2009/01 Inleiding Visual Basic en VBA Karel Nijs 2009/01 Leswijze Eerst wat theorie Begeleid met (korte) oefeningen Ms Excel 2003 Online hulp: http://www.ozgrid.com/vba/ http://msdn.microsoft.com/en-us/library/sh9ywfdk(vs.80).aspx

Nadere informatie

Gebruik van command-line operating systems

Gebruik van command-line operating systems Gebruik van command-line operating systems Mattias Holm & Kristian Rietveld Overzicht - Waarom hier meer over leren? - Wat is een shell? - Hoe werkt een shell? - Pipes en redirectie - Handige utilities

Nadere informatie

Voor de database wordt een Access 2000 bestand gebruikt, met voorlopig 1 tabel:

Voor de database wordt een Access 2000 bestand gebruikt, met voorlopig 1 tabel: Eenvoudig voorbeeld. Er wordt verondersteld dat er met VS 2008 EXPRESS gewerkt wordt. Voor de database wordt een Access 2000 bestand gebruikt, met voorlopig 1 tabel: (Sommige schermafdrukken zijn afkomstig

Nadere informatie

Analyse probleem remote execution

Analyse probleem remote execution Analyse probleem remote execution Karel Nijs 2005-09-28 1.1 Beschrijving van het project De bedoeling van de GUI is een gemakkelijke uitvoering van verschillende checks van ICs. De GUI moet in Tcl/Tk ontworpen

Nadere informatie

ASRemote WebService. Via deze webservice kunt u:

ASRemote WebService. Via deze webservice kunt u: ASRemote WebService De ASRemote WebService is een SOAP Webservice die softwarematige communicatie met Exact Globe mogelijk maakt vanaf een willekeurige locatie op het internet. Via deze webservice kunt

Nadere informatie

HANDLEIDING SMTP DIENST BEDRIJVENWEB NEDERLAND B.V.

HANDLEIDING SMTP DIENST BEDRIJVENWEB NEDERLAND B.V. HANDLEIDING SMTP DIENST BEDRIJVENWEB NEDERLAND B.V. Uitgave : 1.0 KORTE OMSCHRIJVING In dit document wordt beschreven hoe u gebruik kunt maken van de SMTP dienst van Bedrijvenweb Nederland B.V. om e-mail

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1: Ant...4

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1: Ant...4 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Ant...4 1.1 Inleiding...4 1.2 Ant installeren...5 1.3 Ant gebruiken...7 1.3.1 Een project maken...7 1.3.2 Mijn eerste Ant-script...10 1.3.2.1 Projects...10 1.3.2.2 Targets...11

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server - 4-3. Installatie FTP server - 9-4. Aanmaken account in FileZilla server - 13

Nadere informatie

Mywebshop Email configuratie. Versie 1.0 Februari 2010. Copyright 2010 Wikit BVBA, alle rechten voorbehouden

Mywebshop Email configuratie. Versie 1.0 Februari 2010. Copyright 2010 Wikit BVBA, alle rechten voorbehouden Mywebshop Email configuratie Copyright 2010 Wikit BVBA, alle rechten voorbehouden Deze handleiding mag gebruikt worden om met behulp van de mywebshop.net infrastructuur een webwinkel/website te bouwen.

Nadere informatie

Summa Cutter Tools. 1 Cutter tools. Met dit programma kunnen twee dingen geïnstalleerd worden:

Summa Cutter Tools. 1 Cutter tools. Met dit programma kunnen twee dingen geïnstalleerd worden: Summa Cutter Tools 1 Cutter tools Met dit programma kunnen twee dingen geïnstalleerd worden: 1. Plug-in voor Corel (vanaf versie 11) en Adobe Illustrator (vanaf versie CS). De plug-in voor Corel installeert

Nadere informatie

Automatische Installatie op IIS server

Automatische Installatie op IIS server Automatische Installatie op IIS server In de map Web staat het installatiebestand : Je kan de install starten door het aanklikken van het msi bestand vanuit Verkenner. Na installatie is steeds een manuele

Nadere informatie

Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows.

Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows. Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows. Inhoudsopgave 1. Lees dit eerst... 2 2. Inleiding... 2 3. Installatie Xampp... 3 1.1 Installatie Xampp Launcher... 7 1.2 Controle geïnstalleerde bestanden...

Nadere informatie

Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified. System Integrators

Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified. System Integrators Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified System Integrators Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server -

Nadere informatie

Handleiding voor het installeren van VBA scripts in Outlook

Handleiding voor het installeren van VBA scripts in Outlook Handleiding voor het installeren van VBA scripts in Outlook Brondocument E:\OutLook\InstallerenVBAScriptOutlook.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 21-03-12 1e versie na draaien prototype klant 1.1v

Nadere informatie

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x)

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Introductie De Rodin applicatie bestaat uit een programma en een database. Het programma zal altijd lokaal op uw computer worden geïnstalleerd, terwijl

Nadere informatie

WAVIX Installatie Handleiding

WAVIX Installatie Handleiding Modelit Rotterdamse Rijweg 126 3042 AS Rotterdam Telefoon +31 10 4623621 info@modelit.nl www.modelit.nl in opdracht van RIKZ WAVIX Installatie Handleiding Modelit KvK Rotterdam 24290229 Datum 27 September

Nadere informatie

Inhoud. VBA Excel 2010

Inhoud. VBA Excel 2010 Inhoud VBA Excel 2010 Inhoudsopgave 0. INSTELLINGEN EXCEL 2010... 9 1. WAT IS VISUAL BASIC FOR APPLICATIONS... 16 1.1. Achtergrond... 16 1.2. VBA is meer dan een macrotaal... 16 Case 1: Macro "Walk of

Nadere informatie

Je email-programma configureren

Je email-programma configureren Email configureren 1 Je email-programma configureren Om de tweede belangrijke functie van het Internet te kunnen gebruiken moeten we onze email configureren. Er zijn ook hier verschillende programma s

Nadere informatie

1) Domeinconfiguratie van Windows 9x clients & Windows Millennium

1) Domeinconfiguratie van Windows 9x clients & Windows Millennium 1) Domeinconfiguratie van Windows 9x clients & Windows Millennium Hier gaat het dus over Windows 95, Windows 98 of Millennium. Hoe kun je het aanmelden op het domein activeren? Vooreerst dient men Client

Nadere informatie

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES In Excel bestaat reeds een uitgebreide reeks van functies zoals SOM, GEMIDDELDE, AFRONDEN, NU enz. Het is de bedoeling om functies aan deze lijst toe te voegen door in Visual

Nadere informatie

Leren Programmeren met Visual Basic 6.0 Les 3+4. Hoofdstuk 4 : De Selectie

Leren Programmeren met Visual Basic 6.0 Les 3+4. Hoofdstuk 4 : De Selectie Leren Programmeren met Visual Basic 6.0 Les 3+4 Hoofdstuk 4 : De Selectie Visual Basic 6.0 1 Basisstructuren (herhaling) Sequentie (HK2) : Alle opdrachten gewoon na mekaar uitvoeren. Hier worden geen keuzes

Nadere informatie

UBC op Microsoft Windows 64-bits

UBC op Microsoft Windows 64-bits UBC op Microsoft Windows 64-bits Inleiding Op de 64-bits varianten van Windows werkt de UBC (en vele andere pakketten) op een andere manier dan op de oudere 32-bits varianten van deze Windows versies.

Nadere informatie

Inleiding... 3. Het e-mailadres... 3. Hoe werkt e-mail?... 3. Je emailadres registreren... 4. Aanmelden bij Outlook... 7. Schermonderdelen...

Inleiding... 3. Het e-mailadres... 3. Hoe werkt e-mail?... 3. Je emailadres registreren... 4. Aanmelden bij Outlook... 7. Schermonderdelen... E-MAIL INHOUD Inleiding... 3 Het e-mailadres... 3 Hoe werkt e-mail?... 3 Je emailadres registreren... 4 Aanmelden bij Outlook... 7 Schermonderdelen... 8 Mailen... 10 Een mail lezen... 10 Een mail versturen...

Nadere informatie

Werken op afstand via internet

Werken op afstand via internet HOOFDSTUK 12 Werken op afstand via internet In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat er nodig is om op afstand met de ROS artikel database te kunnen werken. Alle benodigde programma s kunnen worden gedownload

Nadere informatie

Linux Server Back-up Online

Linux Server Back-up Online Linux Server Back-up Online Installatie handleiding voor Back-up Online Linux Server Back-up Online - Linux Versie 1.0, d.d. 04-11-2011 1 Belangrijke informatie alvorens te beginnen met de installatie

Nadere informatie

Howto make Exim work with Freesco 0.2.7

Howto make Exim work with Freesco 0.2.7 Howto make Exim work with Freesco 0.2.7 Bij het installeren van Exim liep ik niet echt tegen problemen aan, behalve dan dat de informatie die je nodig hebt om het geheel werkend te krijgen, niet op één

Nadere informatie

SQL SERVER 2008 WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL

SQL SERVER 2008 WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL KATHOLIEKE HOGESCHOOL KEMPEN GEEL SQL SERVER 2008 WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL JOEY LEMMENS WOORD VOORAF WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL is bedoeld om mensen wegwijs te maken in deze niet-grafische

Nadere informatie

Schoolmail. Handleiding voor het gebruik van je Snorduffel-adres. Druk deze handleiding NIET af. Ze is 25 pagina s lang en je hebt niet alles nodig.

Schoolmail. Handleiding voor het gebruik van je Snorduffel-adres. Druk deze handleiding NIET af. Ze is 25 pagina s lang en je hebt niet alles nodig. Schoolmail Handleiding voor het gebruik van je Snorduffel-adres. Druk deze handleiding NIET af. Ze is 25 pagina s lang en je hebt niet alles nodig. Wil je meer uitleg of hulp bij het instellen van de juiste

Nadere informatie

Na bestudering van dit hoofdstuk, moet je tot het volgende in staat zijn:

Na bestudering van dit hoofdstuk, moet je tot het volgende in staat zijn: 5. De oefendatabase 5.1. Inleiding In de volgende hoofdstukken ga je oefenen / werken met SQL. Om te kunnen oefenen heb je natuurlijk wel een database nodig. In dit hoofdstuk wordt besproken hoe je deze

Nadere informatie

Siemens workpoints en DHCP options

Siemens workpoints en DHCP options Siemens workpoints en DHCP options Dit document beschrijft de configuratie en werking van een Windows 2003 DHCP server in combinatie met Siemens optipoint en Siemens OpenStage toestellen (aangemeld op

Nadere informatie

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding Nieuw in deze versie : Koppeling voor web gebaseerde toepassingen (DrICTVoIPwebClient.exe) (zie hoofdstuk 8) 1. Inleiding Met de DrICTVoIP.DLL maakt u uw software

Nadere informatie

VBA voor doe het Zelvers - deel 10

VBA voor doe het Zelvers - deel 10 VBA voor doe het Zelvers - deel 10 Handleiding van Auteur: leofact Oktober 2014 handleiding: VBA voor doe het Zelvers - deel 10 VBA voor Doe het Zelvers is een reeks artikelen, bedoelt voor mensen die

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin

Linux Quickstart Cygwin Linux Quickstart Cygwin Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt. Let op:

Nadere informatie

Installatie van sqlserver

Installatie van sqlserver Installatie van sqlserver Download SQLserver 2005 Express basis van de website van 2work: www.2work.nl, tabblad downloads; beveiligde zone. De inlog gegevens kunnen via de helpdesk aangevraagd worden.

Nadere informatie

Met een LightSwitch applicatie een OData service uit de Windows Azure Marketplace consumeren

Met een LightSwitch applicatie een OData service uit de Windows Azure Marketplace consumeren Met een LightSwitch applicatie een OData service uit de Windows Azure Marketplace consumeren Om eens wat ervaring op te doen met de Windows Azure Marketplace heb ik een publieke en gratis databron gekozen

Nadere informatie

Handleiding. Lokaal Outlook gebruiken

Handleiding. Lokaal Outlook gebruiken Handleiding versie: 22 maart 2013 Lokaal Outlook gebruiken (Cloud gebruikers) Toegang tot uw mail via Outlook op uw Windows computer Dit document biedt u een handleiding voor de meest voor de hand liggende

Nadere informatie

+XLVZHUN:LQGRZV$SDFKHLQVWDOODWLH

+XLVZHUN:LQGRZV$SDFKHLQVWDOODWLH +XLVZHUN:LQGRZV$SDFKHLQVWDOODWLH De Apache webserver is een typisch Linux projekt: geschreven onder copyleft en portable (draagbaar) naar andere besturingssystemen. Je kunt Apache dus ook installeren in

Nadere informatie

XAMPP Web Development omgeving opzetten onder Windows.

XAMPP Web Development omgeving opzetten onder Windows. XAMPP Web Development omgeving opzetten onder Windows. Inhoudsopgave 1. Lees dit eerst... 2 2. Inleiding... 2 1 Xampp downloaden... 2 2 Installatie Xampp 1.7.4 op externe harddisk... 3 3 XAMPP herconfiguren...

Nadere informatie

Handleiding E-mail clients

Handleiding E-mail clients Handleiding E-mail clients Inhoudsopgave Handleiding E-mail clients... 1 1 POP of IMAP... 2 2 Outlook... 2 2.1 Instellen Mailaccount... 2 Stap 1... 2 Stap 2... 2 Stap 3... 3 Stap 4... 3 Stap 5... 3 Stap

Nadere informatie

DE ELEKTRONISCHE IDENTITEITSKAART (EID)

DE ELEKTRONISCHE IDENTITEITSKAART (EID) DE ELEKTRONISCHE IDENTITEITSKAART (EID) MS OFFICE OUTLOOK 2007 (WINDOWS) VERSIE 1.1.1 NL Disclaimer Fedict is niet verantwoordelijk voor om het even welke schade die een derde zou ondervinden ingevolge

Nadere informatie

Zelftest Inleiding Programmeren

Zelftest Inleiding Programmeren Zelftest Inleiding Programmeren Document: n0824test.fm 22/01/2013 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST INLEIDING PROGRAMMEREN Deze

Nadere informatie

Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website

Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website Handleiding Inhoud 03 Basisinformatie e-mail 04 E-mailprogramma's 07 SMTP controleren als u geen e-mails kunt versturen 10 Veranderen van SMTP-poort

Nadere informatie

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0 Datum 1.0.6 Exchange Online Handleiding voor gebruiker Release 1.0 1.0.6 Inhoudsopgave 1 Instellingen e-mail clients 2 1.1 Gebruik via Outlook 2003 2 1.2 Gebruik via ActiveSync 15 1.3 Gebruik via andere

Nadere informatie

Dynamiek met VO-Script

Dynamiek met VO-Script Dynamiek met VO-Script Door Bert Dingemans DLA Ontwerp & Software bert@dla-architect.nl Inleiding Op de SDGN nieuwsgroep voor Visual Objects ontstond laatst een draad van berichten over de nieuwe libraries

Nadere informatie

Software 1. php mysql. bachelor grafische en digitale media cross-media ontwerp & grafimediatechnologie academiejaar 2010-2011 semester 1

Software 1. php mysql. bachelor grafische en digitale media cross-media ontwerp & grafimediatechnologie academiejaar 2010-2011 semester 1 Software 1 php mysql bachelor grafische en digitale media cross-media ontwerp & grafimediatechnologie academiejaar 2010-2011 semester 1 Alain Simons alain.simons@artesis.be Basis php 1. Introductie 2.

Nadere informatie

Programmeren. Cursus Python

Programmeren. Cursus Python Programmeren Cursus Python Cursus Python Omschrijving In deze cursus leren de deelnemers te programmeren in de objectgeoriënteerde programmeertaal Python. Python is een taal die vaak wordt gebruikt voor

Nadere informatie

UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.5 definitief (UZ69.03) 24 november 2014. Versie 1.2. Datum 24 november 2014

UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.5 definitief (UZ69.03) 24 november 2014. Versie 1.2. Datum 24 november 2014 UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.5 definitief (UZ69.03) 24 november 2014 Ondertekenen e-mail met Mozilla Thunderbird Versie 1.2 Datum 24 november 2014 Status Definitief 1

Nadere informatie

NOD32 Antivirus Systeem Versie 2. Handleiding voor Installatie V1_0606/2003 Copyright 2003 ESET, LLC

NOD32 Antivirus Systeem Versie 2. Handleiding voor Installatie V1_0606/2003 Copyright 2003 ESET, LLC NOD32 Antivirus Systeem Versie 2 Handleiding voor Installatie V1_0606/2003 Copyright 2003 ESET, LLC 2 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Installeren van NOD32 versie 2.........4 2.1 Eerste installatie.........4

Nadere informatie

Aanmelden Na installatie wordt de service automatisch gestart en kunt u meteen aanmelden van op afstand:

Aanmelden Na installatie wordt de service automatisch gestart en kunt u meteen aanmelden van op afstand: Remote administratie Als administrator hebt u verschillende mogelijkheden om een Linux systeem van op afstand te beheren. Populaire toepassingen zijn bijvoorbeeld Webmin en VNC. Het gebruik van deze twee

Nadere informatie

Handleiding KPN Secure Mail

Handleiding KPN Secure Mail Handleiding KPN Secure Mail Uw e-mailprogramma instellen Heeft u na het lezen van deze handleiding nog vragen? Neem dan contact op met de telefonische helpdesk van E- Zorg op 020 430 90 33 of per email

Nadere informatie

Het relaas van de beginnende programmeur. Het hoe en waarom van de assistent

Het relaas van de beginnende programmeur. Het hoe en waarom van de assistent Het relaas van de beginnende programmeur Het hoe en waarom van de assistent 1. Help, mijn code doet niks... Mogelijke oplossingen: Heb je op run geduwd (groene pijltje)? Zolang je niet op 'run' duwt, kent

Nadere informatie

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 22 oktober 2015 Voor vragen of problemen kunt u contact opnemen via: telefoonnummer 030-2729976. Of e-mail naar support@powerproject.nl.

Nadere informatie

Installatie SQL: Server 2008R2

Installatie SQL: Server 2008R2 Installatie SQL: Server 2008R2 Download de SQL Server 2008.exe van onze site: www.2work.nl Ga naar het tabblad: Downloads en meld aan met: klant2work en als wachtwoord: xs4customer Let op! Indien u een

Nadere informatie

Organiseer uw verschillende SOAP services in één scenario

Organiseer uw verschillende SOAP services in één scenario 1 Organiseer uw verschillende SOAP services in één scenario Wouter Luijten wouterluijten@creetion.com 2 Introductie Tijdens de implementatie van een proces heeft u vaak te maken met een veelvoud aan services.

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin via HTTP

Linux Quickstart Cygwin via HTTP Linux Quickstart Cygwin via HTTP Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt.

Nadere informatie

Getting Started. AOX-319 PBX Versie 2.0

Getting Started. AOX-319 PBX Versie 2.0 Getting Started AOX-319 PBX Versie 2.0 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 OVER DEZE HANDLEIDING... 3 ONDERDELEN... 3 INSTALLATIE EN ACTIVERING... 3 BEHEER VIA DE BROWSER... 4 BEHEER VIA DE CONSOLE... 5 BEVEILIGING...

Nadere informatie

MAIL VAN UW DOMEINNAAM ONTVANGEN

MAIL VAN UW DOMEINNAAM ONTVANGEN MAIL VAN UW DOMEINNAAM ONTVANGEN Microsoft Outlook 2010 Laatste wijziging: 11 oktober 2012 HOUD U DE VOLGENDE GEGEVENS BIJ DE HAND: o Het betreffende mailadres en het wachtwoord van dat adres. GOED OM

Nadere informatie

Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten.

Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten. Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten. De Office Connector zorgt ervoor dat de Microsoft Officeomgeving gebruikt kan worden als ontwerp en genereeromgeving voor documenten waarbij

Nadere informatie

Installatie Handleiding voor Modelit Applicatieprogrammatuur

Installatie Handleiding voor Modelit Applicatieprogrammatuur Modelit Elisabethdreef 5 4101 KN Culemborg Telefoon +31 345 521121 info@modelit.nl www.modelit.nl Installatie Handleiding voor Modelit Applicatieprogrammatuur Datum 27 April 2007 Modelit KvK Rivierenland

Nadere informatie

Automatisering voor Financiële Dienstverleners. Werken met Queries en Merge Documenten. For more information visit our website at www.pyrrho.

Automatisering voor Financiële Dienstverleners. Werken met Queries en Merge Documenten. For more information visit our website at www.pyrrho. Automatisering voor Financiële Dienstverleners Werken met Queries en Merge Documenten For more information visit our website at www.pyrrho.com Date: Document Nr: 30 maart, 2007 UBizzMerge, Versie 4.0 Status:

Nadere informatie

Installatie Software - Opdrachten Les 2

Installatie Software - Opdrachten Les 2 Installatie Software - Opdrachten Les 2 ROC van Amsterdam Gooi en Vechtstreek Naam: Klas: Datum: 2010 Jansn 1 van 11 is een operating system dat ten grondslag ligt aan de verschillende versies van Windows.

Nadere informatie

4/5 Installatieservers

4/5 Installatieservers Netwerk Services 4/5 Installatieservers 4/5.1 Een Su SE -installatieserver maken 4/5.1.1 Inleiding Als u maar één server te installeren hebt, doet u dat natuurlijk vanaf de installatie-dvd. Als er meerdere

Nadere informatie

Beschrijving voor het meten van Citrix-performance dmv een virtual user.

Beschrijving voor het meten van Citrix-performance dmv een virtual user. Beschrijving voor het meten van Citrix-performance dmv een virtual user. Met deze beschrijving is het mogelijk om de doorlooptijden van performancekenmerkende gebruikersacties op een Citrix-server continue

Nadere informatie

1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting

1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting 1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting SQL Server 2008 R2 - Labo 4-1 1.1 Database Mail Configureer database mail zodat e-mail wordt verstuurd met je eigen e-mailadres

Nadere informatie

E-mailen vanuit Loon doet het niet? Uitleg situatie. Stappenplan. Inhoud

E-mailen vanuit Loon doet het niet? Uitleg situatie. Stappenplan. Inhoud E-mailen vanuit Loon doet het niet? Inhoud Uitleg situatie...1 Stappenplan...1 Beveiligde e-mail? => Ook de optionele velden invullen...3 Ik kan mijn Gebruikersnaam, Wachtwoord en / of Domeinnaam niet

Nadere informatie

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding OVERZICHT VAN HET PROGRAMMEREN Inleiding Als je leert programmeren lijkt het nogal overweldigend om die eerste stappen te doorworstelen. Er zijn dan ook heel wat programmeertalen (Java, Ruby, Python, Perl,

Nadere informatie

HTML beheren met Perl, HTML::TagReader

HTML beheren met Perl, HTML::TagReader LinuxFocus article number 269 http://linuxfocus.org HTML beheren met Perl, HTML::TagReader door Guido Socher (homepage) Over de auteur: Guido houdt van Perl omdat het een zeer flexibele en snelle scripttaal

Nadere informatie

Instellen facturen versturen per e-mail

Instellen facturen versturen per e-mail Instellen facturen versturen per e-mail Om facturen per e-mail te kunnen versturen zijn er enkele instellingen noodzakelijk. Onderstaand de stappen die u moet doorlopen. Instellen smtp server Instellen

Nadere informatie

Handleiding aanmaak CSR

Handleiding aanmaak CSR Handleiding aanmaak CSR Voordat u begint: Om een Certificate Signing Request (CSR) te maken moet het programma OpenSSL geïnstalleerd worden. Dit programma kan geheel gratis gedownload worden vanaf de OpenSSL

Nadere informatie

Handleiding NZa-portaal. voor zorgaanbieders

Handleiding NZa-portaal. voor zorgaanbieders Handleiding NZa-portaal voor zorgaanbieders Versie 1, 30 maart 2011 Inhoud 1. Starten 3 2. Algemene zorgaanbiederspagina 5 3. Download NZa-bestanden 6 4. Individuele zorgaanbiederspagina 7 5. Downloaden

Nadere informatie

Standaard Asta Powerproject Client Versie 12 Installatiedocument v1

Standaard Asta Powerproject Client Versie 12 Installatiedocument v1 Standaard Asta Powerproject Client Versie 12 Installatiedocument v1 4 september 2012 Voor vragen of problemen kunt u contact opnemen via telefoonnummer 030-2729976. Of e-mail naar support@powerproject.nl.

Nadere informatie

Werkomgeving. Android Studio. Android - werkomgeving 1/6

Werkomgeving. Android Studio. Android - werkomgeving 1/6 Android - werkomgeving 1/6 Werkomgeving Android Studio Installatie Ga naar de volgende URL: http://developer.android.com/sdk/index.html Klik op de knop "Download Android Studio for Windows" om het programma

Nadere informatie

HowTo => OpenBSD => Local Caching DNS + DNSSEC (BIND)

HowTo => OpenBSD => Local Caching DNS + DNSSEC (BIND) => => Local Caching DNS + DNSSEC (BIND) Hardware => Soekris 5501 (10W) Tools => USB naar Serial Adapter voor Console Putty voor Terminal sessie middels USB Serial Adapter Operating System => 4.8 Software

Nadere informatie

DC Mail: Configuratie en gebruik in Outlook Express *************************************************

DC Mail: Configuratie en gebruik in Outlook Express ************************************************* DC Mail: Configuratie en gebruik in Outlook Express ************************************************* Geen zorgen 1: Al uw andere instellingen blijven behouden! Geen zorgen 2: Al uw boodschappen en de

Nadere informatie

Een eerste applicatie

Een eerste applicatie Een eerste applicatie 2.1 Inleiding Programmeren in Visual Basic.NET doe je niet alleen door regels met code te schrijven. Je begint met het ontwerpen van een venster in de design mode met allerlei controls,

Nadere informatie

Handleiding installatie Rental Dynamics

Handleiding installatie Rental Dynamics Handleiding installatie Rental Dynamics Versie: 1.1 Datum: 9 januari 2015 1. Inleiding Deze handleiding beschrijft de procedure voor de installatie van Rental Dynamics en de benodigde software. In hoofdstuk

Nadere informatie

Dynamische websites met PHP (basis) Karel Nijs 2010/09

Dynamische websites met PHP (basis) Karel Nijs 2010/09 Dynamische websites met PHP (basis) Karel Nijs 2010/09 Leswijze Eerst wat theorie Begeleid met (korte) oefeningen Editor = UltraEdit Geen DreamWeaver Browser = Internet Explorer Vereiste voorkennis: (X)HTML

Nadere informatie

KeistadWeb.nl gebruikershandleidingen: Mozilla Thunderbird 1.0 NL (Windows versie) instellen voor gebruik met uw KeistadWeb.

KeistadWeb.nl gebruikershandleidingen: Mozilla Thunderbird 1.0 NL (Windows versie) instellen voor gebruik met uw KeistadWeb. KeistadWeb.nl gebruikershandleidingen: Mozilla Thunderbird 1.0 NL (Windows versie) instellen voor gebruik met uw KeistadWeb.nl email account Revisie: 07-04-2010 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord 2. Mozilla Thunderbird

Nadere informatie

IdentySoft Basic Support Handleiding EasySecure International B.V.

IdentySoft Basic Support Handleiding EasySecure International B.V. IdentySoft Basic Support Handleiding EasySecure International B.V. +31(0)88 0000 083 Info@EasySecure.nl www.easysecure.nl Om onze dealers zo goed mogelijk bij te staan hebben wij het volgende document

Nadere informatie

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Voorbereiden van vware virtueel machine: 1. Select linux Suse linux 2. Maak disksize 5Gb Denk er als je virtual machine wilt draaien op FAT32 vink

Nadere informatie

Shopt IT 2014 Ivo Depoorter Pagina 2 van 19. 1 Belangrijkste doeleinden logon scripts. 2 Klassieke werkwijze

Shopt IT 2014 Ivo Depoorter Pagina 2 van 19. 1 Belangrijkste doeleinden logon scripts. 2 Klassieke werkwijze Shopt-IT 2014 Het einde van Logon scripts? 1 Belangrijkste doeleinden logon scripts... 2 2 Klassieke werkwijze... 2 3 Logon scripts nu via Group Policy... 3 4 Scripting of GPO preferences instellingen

Nadere informatie

Voor vragen: http://www.richard3332.nl/ of mail naar Richard3332@gmail.com

Voor vragen: http://www.richard3332.nl/ of mail naar Richard3332@gmail.com Welkom bij mijn PHP tutorial (Deel 1) Ik ga in deze delen PHP uitleggen, dit doe ik in het programma notepad++ (gratis) deze kunt u downloaden van www.richard3332.nl/downloads.php Als u beschikt over dreamweaver

Nadere informatie

Handleiding aanmaak CSR

Handleiding aanmaak CSR Handleiding aanmaak CSR Voordat u begint: Om een Certificate Signing Request (CSR) te maken moet het programma OpenSSL geïnstalleerd worden. Dit programma kan geheel gratis gedownload worden vanaf de OpenSSL

Nadere informatie

Lab Webdesign: Javascript 11 februari 2008

Lab Webdesign: Javascript 11 februari 2008 H2: BASISBEGRIPPEN In dit hoofdstuk zullen er enkele basisbegrippen worden behandelt PLAATSING VAN JAVASCRIPT-CODE DE SCRIPT-TAG De script-tag geeft aan dat er gebruik zal worden gemaakt van een scripttaal.

Nadere informatie

http://www.strato-faq.nl/2348

http://www.strato-faq.nl/2348 Startpagina RSS Favorieten Sitemap Impressum Contact Klantenlogin Startpagina Hosting & Domeinen EasyWeb & Sitebuilder Servers Webshops FAQ vinden STRATO Customer Care Finalist Contact Center World Award

Nadere informatie

9. MYSQL. Daarin zien we het administratie paneel van mysql.

9. MYSQL. Daarin zien we het administratie paneel van mysql. 9. MYSQL We kunnen ook in dit systeem gebruik maken van de gekende ACCESS databanken. Zolang het maar relationale databanjken zijn kunnen we er gebruik van maken. In PHP echter maakt men meestal gebruik

Nadere informatie

Handleiding inschrijvingsmodule raamovereenkomsten. Deel 1 : Inloggen als instelling

Handleiding inschrijvingsmodule raamovereenkomsten. Deel 1 : Inloggen als instelling Bisdom Antwerpen Vicariaat voor het onderwijs Handleiding inschrijvingsmodule raamovereenkomsten 1. INLEIDING Deel 1 : Inloggen als instelling Het inschrijven voor een raamovereenkomst gebeurt per instelling

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren De programmeertalen die tot nu toe genoemd zijn, zijn imperatieve of procedurele programmeertalen. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet

Nadere informatie

Mail op Domeinnaam. Instellen in software en apparaten. Mail op domeinnaam 29-3-2016. Versie 1.5 Auteur : E.Mouws

Mail op Domeinnaam. Instellen in software en apparaten. Mail op domeinnaam 29-3-2016. Versie 1.5 Auteur : E.Mouws Mail op domeinnaam Instellen in software en apparaten Mail op domeinnaam 29-3-2016 Versie 1.5 Auteur : E.Mouws Pagina 1 Inhoudsopgave Wat is?... 3 Algemene instellingen... 3 Verschillen tussen IMAP en

Nadere informatie

Stappenplan bij het gebruik van SQL 2008 Versie 2.0, 17-09-2010

Stappenplan bij het gebruik van SQL 2008 Versie 2.0, 17-09-2010 Stappenplan bij het gebruik van SQL 2008 Versie 2.0, 17-09-2010 Installatie stappen Microsoft SQL Server 2008 Express: Het is raadzaam om de volledige installatie met een gebruiker zonder beperkingen uit

Nadere informatie

De SAP Cloud Connector 2.0 maakt SAPUI5 ontwikkeling via de WEB-IDE mogelijk met data uit je eigen backend systeem.

De SAP Cloud Connector 2.0 maakt SAPUI5 ontwikkeling via de WEB-IDE mogelijk met data uit je eigen backend systeem. De SAP Cloud Connector 2.0 maakt SAPUI5 ontwikkeling via de WEB-IDE mogelijk met data uit je eigen backend systeem. Vele van ons willen wel eens spelen met de WEB-IDE in de could via het SAP Trial Hana

Nadere informatie

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking Dit document is de handleiding voor de installatie, configuratie en werking van de DMS Plugin. Versie 1-12/09/2005 Inhoudstafel 1 Installatie...

Nadere informatie

SQL manipulatietaal. We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database.

SQL manipulatietaal. We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. SQL manipulatietaal We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. Basiscommando's: INSERT : toevoegen van gegevens DELETE : verwijderen van gegevens UPDATE : wijzigen van gegevens

Nadere informatie

Sara-2 kan worden geïnstalleerd op de volgende operating systemen:

Sara-2 kan worden geïnstalleerd op de volgende operating systemen: 1.0 Vereiste softwareconfiguratie Windows Sara-2 kan worden geïnstalleerd op de volgende operating systemen: Windows 98 SE Windows ME Windows 2000 Windows XP Windows Vista Voor het installeren onder Windows

Nadere informatie

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening 11 april 2007 ZorgTTP Inleiding In het kader van Risicoverevening wordt gepseudonimiseerd informatie aangeleverd aan het College voor Zorgverzekeringen

Nadere informatie

TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise

TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise Inhoudsopgave 1. Voorbereiding... 4 2. Web Service Connector tool configuratie... 5 3. TaskCentre taak voor het aanmaken van

Nadere informatie