Vitale Logistiek. Onderzoek en innovatie voor de Topsector Logistiek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vitale Logistiek. Onderzoek en innovatie voor de Topsector Logistiek"

Transcriptie

1 Maatschappij- en Gedragswetenschappen Topconsortium voor Kennis en Innovatie Logistiek Call for proposals voor Industrieel (R&D) en fundamenteel onderzoek Vitale Logistiek. Onderzoek en innovatie voor de Topsector Logistiek 2014/2015 Den Haag, november 2014 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

2 Inhoud 1 Inleiding Achtergrond Beschikbaar budget Geldigheidsduur call for proposals 2 2 Doel 3 3 Richtlijnen voor aanvragers Wie kan aanvragen Wat kan aangevraagd worden Wanneer kan aangevraagd worden Het opstellen van de aanvraag Specifieke subsidievoorwaarden Het indienen van een aanvraag 20 4 Beoordelingsprocedure Procedure Criteria 24 5 Contact en overige informatie Contact Overige informatie 26 6 Bijlage(n) 27

3 1 Inleiding 1.1 Achtergrond De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en het Topconsortium voor Kennis en Innovatie Logistiek (TKI Logistiek) hebben samen het initiatief genomen tot één call waarin zowel industrieel (R&D) als fundamenteel onderzoek kan worden ingediend. Industrieel wordt ook wel omschreven als toegepast onderzoek. In deze call wordt een oproep gedaan tot het indienen van aanvragen die aansluiten bij de Topsector Logistiek. De inhoudelijke focus staat beschreven in hoofdstuk 2 van deze call. De projecten uit de call Vitale Logistiek zullen leiden tot bruikbare resultaten voor het bedrijfsleven in de topsector Logistiek. Er zijn twee soorten projecten mogelijk: - Fundamenteel onderzoek: consortia van Nederlandse universiteiten, overige onderzoeksinstellingen en bedrijven dragen bij aan experimentele of theoretische kennisontwikkeling. - Industrieel (R&D) onderzoek: consortia van onderzoeksinstellingen (waaronder TNO, het hbo, de Grote Technologische instituten (TO2), instellingen voor toegepast onderzoek en universiteiten) en bedrijven dragen bij aan de logistieke kennisontwikkeling die direct van belang is voor bedrijven. Het betreft planmatig of kritisch onderzoek dat is gericht op het opdoen van nieuwe kennis en vaardigheden met het oog op de ontwikkeling van nieuwe producten, procedés of diensten, of om bestaande producten, procedés of diensten aanmerkelijk te verbeteren. Indien er voor wordt gekozen om één project in te dienen waarbij zowel sprake is van fundamenteel als van industrieel onderzoek dient dit in de begroting uitgesplitst te worden naar de verschillende typen. De regels voor de betreffende typen onderzoek, waaronder die voor cofinanciering, blijven onverminderd van kracht. Op de Letter of Interest (LOI) en de uitgewerkte aanvraag dient te worden aangegeven wat voor soort project wordt ingediend. Het Gebiedsbestuur MaGW besluit over de fundamentele onderzoeksprojecten, het TKI- bestuur Logistiek besluit over de projecten voor Industrieel (R&D) onderzoek. 1.2 Beschikbaar budget Het beschikbare budget voor deze call is maximaal drie miljoen euro. Twee miljoen is door NWO beschikbaar gesteld voor fundamenteel onderzoek. Door het TKI Logistiek is één miljoen euro beschikbaar gesteld voor Industrieel (R&D) onderzoek. Er kan niet met middelen worden geschoven tussen deze twee budgetten. Binnen de onderzoeksprojecten werken onderzoekers samen met private en/of publieke partners. Deze partners leveren een financiële bijdrage (cash en/of inkind) aan het onderzoeksproject (zie paragraaf 3.2 wat kan aangevraagd worden). 1.3 Geldigheidsduur call for proposals Deze call for proposals is geldig tot en met de sluitingsdatum 10 maart 2015.

4 2 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale logistiek 2 Doel Het doel van de call Vitale Logistiek is het ontwikkelen, delen en toepassen van nieuwe kennis die nodig is voor de vitaliteit van de Nederlandse logistieke sector voor de (middel)lange termijn. De projecten uit de call Vitale Logistiek genereren kennis die bijdraagt aan de doelstellingen van de Topsector Logistiek, zoals verwoord in de topsectoragenda Partituur naar de Top, en aan het realiseren van de roadmaps 1. Het onderzoek is vernieuwend, van hoog niveau, multidisciplinair en internationaal georiënteerd. Het onderzoek dient te voldoen aan de eisen voor kwaliteit en utilisatie. Bij Industrieel (R&D) onderzoek weegt het gebruiken en verspreiden van kennis en de overdracht van ontwikkelde (en reeds aanwezige relevante) kennis naar partners en gebruikers zwaarder mee in de beoordeling dan bij fundamenteel onderzoek (zie paragraaf 4.2 beoordelingscriteria). Er wordt verwacht dat in de onderzoeksvoorstellen concrete tussen- en eindproducten worden opgenomen die relevant zijn voor de consortiumpartners. Kernpunten Dit document beschrijft de inhoudelijke focus en afbakening van de call Vitale Logistiek. Onderzoek en innovatie voor de Topsector Logistiek. De inhoud van dit document moet wetenschappers en toegepaste onderzoekers in Nederland stimuleren om vernieuwende kennis, inzichten en toepassingen te ontwikkelen die van belang zijn voor bedrijfsleven en overheidsbeleid gericht op duurzame logistiek op de korte en (middel)lange termijn. De onderzoekers dienen expliciet de consequenties van hun onderzoek, zoveel mogelijk kwantitatief, voor de logistieke sector aan te geven. Daarbij staan voor de sector in het algemeen economie, ecologie en sociale innovatie centraal. Deze prestaties hebben betrekking op rentabiliteit van activiteiten en investeringen, duurzaamheid van oplossingen en de mate waarin de arbeidspopulatie in de logistieke sector wordt versterkt. Daarnaast dienen de projectvoorstellen aan te geven in hoeverre bijgedragen wordt aan de prestatiecriteria van de Topsector 2. Een belangrijke randvoorwaarde voor de projecten is de actieve participatie van het bedrijfsleven, zowel financieel als inhoudelijk. De projecten dienen wetenschappelijke kennis te genereren die bijdraagt aan de vitaliteit, innovatiekracht en duurzaamheid van het Nederlandse logistieke bedrijfsleven. Daarnaast dragen de projecten bij aan het opleiden van jonge onderzoekers en praktijkmensen, met behulp van moderne onderzoeks- en onderwijsmiddelen, en het verbinden van onderzoek aan beleid en beleidsmakers. Hierdoor dragen de projecten bij aan een brede versterking van de kennisinfrastructuur in Nederland. Het fundamenteel onderzoek dat onderdeel is van deze call dient tevens te voldoen aan de hoogste eisen van wetenschappelijke kwaliteit. De selectie en prioriteitstelling van onderzoeksvoorstellen vindt plaats op basis van de beoordelingsprocedure (zie hoofdstuk 4). 1 Voor meer informatie en de genoemde documenten, zie de VerDuS Logistiek- website: 2 Deze criteria zijn terug te vinden in het Meerjarenplan Topsector Logistiek. Zie, voor een lijst van de KPIs, hieronder in deze brochure.

5 3 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek Positie van deze call in relatie tot de Topsector Logistiek Met de instelling van het Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) wordt invulling gegeven aan de kennisagenda van de Topsector Logistiek. Deze behoefte sluit nauw aan bij het Adviesrapport van het Topteam Logistiek Partituur naar de Top 3. Het topteam schetst daarin een beeld van de uitdagingen waar de logistieke sector voor staat. Deze call zal er aan bijdragen dat er korte en langetermijnoplossingen komen voor deze uitdagingen. Hiertoe zijn diverse initiatieven genomen voor het uitzetten van calls, zowel door NWO, als door het TKI. Daarnaast is er een aantal andere onderzoeksprogramma s die bijdragen aan de kennisdoelstellingen van de Topsector Logistiek. Voorbeelden hiervan zijn het Dinalog R&D programma, de kennisagenda van het programma Impuls Dynamisch Verkeersmanagement Vaarwegen (IDVV) van Rijkswaterstaat, de vraaggestuurde programma s (VP), Reliable and Sustainable Mobility (RSM) en Stedelijke Ontwikkeling en Logistiek (SOL) van TNO en het Horizon 2020 programma van de Europese Commissie. De programmering van de fundamentele en toegepaste kennisagenda voor de Topsector Logistiek is gebaseerd op de zes peilers die in de Partituur naar de Top zijn gedefinieerd, tesamen met een aantal maatschappelijke thema s. Dit zijn: 1. Neutraal Logistiek Informatie Platform (NLIP): het ontwikkelen van een open ICT infrastructuur voor de logistieke sector 2. Synchromodaliteit: het bevorderen van geintegreerd multimodaal vervoer 3. Service logistiek: het versterken van logistiek gerelateerd aan dienstverlening 4. Cross chain control centers (4C): het faciliteren van de bundeling van lading 5. Trade facilitation: het verminderen van toezichtslast in logistieke ketens 6. Supply chain finance (SCF): het integreren van kennis van finance in supply chains Door de veelheid van programma s en initiatieven is er in de afgelopen jaren een veelheid van projecten opgestart 4, en, deels, inmiddels afgerond. Een overzicht van een aantal representatieve initiatieven en projecten is opgenomen in onderstaand overzicht. Projecten uit eerdere logistieke programma s weergegeven per roadmap NLIP Synchro Service logistiek 4C Dinalog ULTIMATE, ProSeLo, aantal SIEEG, Campi en projecten, SynchromodalIT, Maselma waaronder 4C4more, SPoT 4C4chem, 4C4D, Daipex Trade facilitation ESW SCF SCF2.0, expedited payment 3 Omdat de logistieke sector nu al een sterke positie heeft en mogelijkheden om nog verder te groeien, is de sector door het kabinet aangewezen als topsector. Dit houdt in dat de overheid samen met bedrijven en de wetenschap gericht in de sector investeert. Voor iedere topsector is een topteam samengesteld. Op 17 juni 2011 is de actieagenda voor de Topsector Logistiek (Partituur naar de Top) onder leiding van boegbeeld Leo van Wijk gepresenteerd en aangeboden aan Minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. 4 Zie voor meer informatie over de projecten de website van het tki-logistiek of de website van Verbinden van Duurzame Steden voor de Duurzame Logistiek en ISCOM- projecten

6 4 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek IDVV Connectivit eit Cargonaut, Portbase en Prijsvraag Synchromodaliteit, met Lean & Green (truck & barge) Logius, diverse projecten ongeveer 30 projecten ISCOM 3 projecten: data delen, interoperabiliteit en compliance & control Duurzame Logistiek Dynamic urban traffic flow manageme nt. Synchromodaal transport systeem Offshore wind farms, impact of nieuwe technologie Fresh logistics (2 projecten), resilience, last mile delivery TKI- Call 2013 Spare parts planning Bouwlogistiek, fashion logistiek Promenade MKB, innovatie -cluster, supplier finance TKI- Call 2014 Gaming en datavoorziening Business intelligence voor synchro TNO VP*) Diverse projecten rondom real-time data voor synchro, participatie in EU Participaties in een aantal Dinalogprojecten en EU projecten stedelijke Vooronderzoe k trade facilitation agenda, participatie in EU projecten Cassandra, en H2020 projecten Logicon, en H2020 logistiek, H2020 *) TNO voert met name onderzoek uit in de roadmaps Synchromodaliteit, 4C en Trade Facilitation Door dit omvangrijke volume aan projecten zijn belangrijke stappen gezet in het realiseren van de kennisagenda voor de Topsector. Een significant aantal bedrijven is betrokken in deze projecten, vanwege de cofinancieringseisen die in nagenoeg alle programma s gelden. Een confrontatie van de onderzoeksagenda s met de lopende projecten leidt echter ook tot het indentificeren van een aantal witte vlekken en onbeantwoorde onderzoeksvragen: 1. Veel van het onderzoek is fundamenteel onderzoek, waarin wetenschappers nieuwe kennis en inzicht vergaren over concrete logistieke problemen. De transitie van nieuwe oplossingen naar nieuwe toepassingen wordt slechts gedeeltelijk gemaakt in de projecten. Hiervoor zijn wel voorzieningen getroffen, zoals de Dinalog conversion factory, en projecten zoals Synchromodale gaming. De beperkte adoptie van innovatieve ideeën is echter ook een onderzoeksprobleem op zichzelf.

7 5 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek 2. Er zijn belangrijke stakeholders in de logistieke sector die grote invloed kunnen hebben op het succes van nieuwe oplossingen. Als deze stakeholders niet betrokken zijn bij het ontwikkelen van die oplossingen, maakt dat adoptie en implementatie bijna onmogelijk. Dit geldt voor een specifieke groep als de verladers, maar ook voor het bedrijfsleven in het algemeen. Er is behoefte aan nieuwe modellen voor de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen, en voor het betrekken van cruciale stakeholders. 3. Er is een aantal deelgebieden in de logistieke sector die nog onderbelicht zijn in het onderzoek. Daarnaast is er behoefte aan verdere verdieping van kennis over het keten- en netwerkkarakter van de logistieke sector. Onderbelichte deelsectoren zijn bijvoorbeeld de logistiek voor de circulaire economie, zorglogistiek en logistiek in stedelijke omgevingen. Dit zijn zonder uitzondering deelsectoren waarin logistieke activiteiten plaatsvinden in een complexe netwerkomgeving. De call Vitale Logistiek: Onderzoek en innovatie voor de Topsector Logistiek In deze call ligt de nadruk op het wetenschappelijk verdiepen en toekomstbestendig maken van het onderzoek dat in het kader van de Topsector Logistiek wordt en is uitgevoerd, via NWO en TKI Logistiek- programma s, maar ook in andere programma s en initiatieven. Concreet betekent dit onderzoek naar verandermanagement, innovatieadoptie, stakeholder engagement, en complexe vraagstukken in netwerken, steeds in nauwe verbinding met onderliggende logistieke vraagstukken. Hiermee wordt bereikt dat het potentieel van innovatieve projecten, het opschalen van resultaten van project naar de gehele sector, en het reduceren van knelpunten in de adoptie van nieuwe oplossingen op termijn daadwerkelijk gerealiseerd wordt. Deze call sluit naadloos aan op het doel van de Topsector om de logistieke activiteiten in Nederland efficiënter en duurzamer te maken. Onderwerpen uit de Partituur die de context vormen voor deze call zijn ketenregie (cross chain control centers, service logistiek en supply chain finance), een synchromodaal transportsysteem, informatievoorziening en ICT (NLIP) en de fysieke infrastructuur (kernnetwerk). Deze call onderscheidt drie thema s. Het thema Innovatie & Adoptie draagt bij aan de kennis over het realiseren van het verbeterpotentieel dat in fundamenteel en toegepast onderzoek naar logistieke problemen wordt geïdentificeerd (zie sectie 2.1). Het thema Governance & Stakeholders draagt bij aan kennis en inzicht omtrent partijen die betrokken moeten zijn bij innovatie in de logistieke sector, en succesvolle modellen voor publiek private samenwerking (zie sectie 2.2). Het derde thema, Netwerkvraagstukken, verdiept kennis over complexe vraagstukken in logistieke netwerken (zie sectie 2.3). In deze call zullen binnen deze drie thema s zowel projecten voor fundamenteel, als voor toegepast onderzoek ontwikkeld kunnen worden. De thema s dragen bij aan alle roadmaps binnen de Topsector Logistiek, afhankelijk van de insteek die in specifieke projecten wordt gekozen. Maatschappelijke context De logistieke sector in Nederland is omvangrijk. Tienduizenden bedrijven en honderdduizenden werknemers in transport en opslagbedrijven, bij logistieke dienstverleners, en in de ondersteunende sector zorgen voor een grote bijdrage aan de Nederlandse exportwaarde. Bovendien draagt logistiek indirect bij aan allerlei andere bedrijvigheid. Het Topteam Logistiek benoemt naast de bedrijven in de logistieke sector ook de logistieke functie tot haar aandachtsgebied. Vrijwel alle bedrijven die te maken hebben met fysieke goederenstromen hebben een logistieke functie. Hierbij komen beslissingen aan de orde zoals het positioneren van voorraden en het ontwerpen van netwerken. Zowel de bedrijven in de sector als de

8 6 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek logistieke functie bij productiebedrijven staan onder een voortdurende druk om de concurrentiepositie te verbeteren. Partijen zoeken naar productiviteitstoename (meer toegevoegde waarde per gewerkt uur), reducties in kosten, vermindering van de omgevingsinvloeden (zoals milieu en congestie), verhoging van betrouwbaarheid, en het ontwikkelen van nieuwe diensten en business modellen. Een uitstekende logistieke prestatie draagt bij aan die concurrentiepositie. In deze call zoeken we nadrukkelijk naar voorstellen die op korte of lange termijn kunnen leiden tot een betere concurrentiepositie van bestaande bedrijven en nieuwe bedrijfsactiviteiten bij zowel de grote bedrijven als het MKB in de sector, waarbij op een duurzame wijze economische groei wordt gerealiseerd. Het gaat bij het goederenvervoer om alle modaliteiten (zeescheepvaart, kustvaart, luchtvaart, binnenvaart, rail, weg, pijplijnen), en naast het goederenvervoer om andere logistieke activiteiten, zoals overslag van goederen. Vanuit het perspectief van de maatschappij en beleid vloeit de keuze voor deze call ten eerste voort uit het feit dat Nederland een belangrijke rol vervult in het Europese goederenvervoer en in de aansturing van veel logistieke ketens in (en via) Europa. Daardoor zijn logistiek en goederenvervoer van groot belang voor de Nederlandse samenleving, en zijn goederenstromen in, van, naar en door Nederland van belang voor Europa en zelfs daarbuiten. Om deze rol te kunnen blijven vervullen en om tot de wereldtop op het gebied van logistiek te kunnen behoren, is state of the art wetenschappelijke kennis nodig. Ten tweede zorgen goederenvervoer en logistiek voor belangrijke maatschappelijke uitdagingen, op het gebied van milieu en congestie en (belasting van) infrastructuurnetwerken (niet alleen (inter)nationaal, maar ook lokaal en regionaal), en op sociaaleconomisch vlak. Het milieu-vraagstuk betreft CO 2-uitstoot van het goederenvervoer en andere logistieke activiteiten, en de relatief hoge bijdrage van goederenvervoer aan emissie van luchtverontreinigende stoffen, waaronder fijnstof. Verder draagt goederenvervoer bij aan onder andere geluidhinder en barrièrewerking door infrastructuur. Congestie is de afgelopen decennia sterk toegenomen, en een verdere toename in de toekomst wordt verwacht. Het goederenvervoer draagt aan congestie bij, maar is er ook slachtoffer van. Die congestie vertaalt zich naar langere en minder betrouwbare reistijden, met alle nadelige gevolgen voor bedrijven en burgers van dien. Verder zijn veiligheidsconsequenties van goederenvervoer en logistiek van groot belang. Het gaat daarbij ten eerste om de verkeersveiligheid op alle wegtypen, van snelwegen tot wegen binnen de bebouwde kom, en om de veiligheidsrisico s van overige logistieke activiteiten. Ten tweede gaat het om sociale veiligheid (het veilig stellen van de lading en vervoersmiddelen), en ten derde om security, waaronder privacy en verstoringen van datastromen. Op sociaaleconomisch vlak spelen vele vraagstukken, zoals de werkloosheid onder lager opgeleiden (de logistieke sector verschaft voor deze groep werkenden veel werkgelegenheid), keuzen ten aanzien van de sectorstructuur (logistieke diensten zijn minder footloose dan vele andere categorieën diensten) en een gezonde betalingsbalans. Logistiek en goederenvervoer zijn daarnaast enabler voor diverse andere economische activiteiten. Ook is het verminderen van de afhankelijkheid van goederenvervoer en andere logistieke activiteiten van fossiele brandstoffen, met name het opraken van olie, en algemener, grondstoffenschaarste, een belangrijk economisch vraagstuk. Ten slotte lijken integriteit, ethiek en maatschappelijke verantwoord ondernemen (MVO) ook in de logistieke sector een grotere rol te gaan spelen.

9 7 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek Op programmaniveau wordt gestuurd op een maximale bijdrage van projecten en activiteiten aan de streefwaarden van de volgende Key Performance Indicators (KPI s) 5 : 1. Extra omzet van nieuwe ketenregie activiteiten in 2020 dragen Ketenregie activiteiten 14,6 mrd. bij aan het BBP; 2. Aantal vrachtkilometers dat van de weg wordt gehaald - in het jaar 2020 wordt minimaal 85 mln vrachtwagenkilometers van de weg gehaald; 3. CO2 besparing in het jaar 2020 wordt ton CO2 bespaard of voorkomen; 4. Aantal bedrijven dat zich met logistieke of ketenregie activiteiten vestigt in Nederland, dan wel logistieke activiteiten in Nederland laat uitvoeren of aansturen in 2020 zijn 100 bedrijven en activiteiten naar Nederland gehaald (een stijging van 30% ten opzichte van 2012); 5. Uitstroom van gekwalificeerde professionals van de opleidingen in de arbeidsmarkt met een logistiek opleiding en grondige kennis over de innovatiethema's in 2020 is de instroom in de opleiding op HBO/WO niveau gestegen met 50% van 1400 personen (2010) naar 2100 (2020). 6. Eerste positie in Europa op World Logistics Performance index (2020). Naast deze vraagstukken wordt ook door het voortschrijdende onderzoek in de logistieke sector steeds duidelijker dat innovatieadoptie, verandering en bedrijfsparticipatie in de sector een uitdaging op zichzelf is. Het is voor een sector die uit duizenden bedrijven bestaat niet voldoende om te innoveren met een beperkt aantal koplopers. Betrokkenheid van grotere groepen bedrijven bij vernieuwingsinitieven wordt een steeds grotere noodzaak. De onderhavige call sluit daarmee goed aan bij de prioriteiten van het Nederlandse beleid, en bij de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven. Het bedrijfsleven betreft op de eerste plaats de verladers en vervoerders, maar nadrukkelijk ook allerlei nauw daaraan gerelateerde sectoren, zoals bijvoorbeeld de operationele dienstverleners, en bedrijven gericht op de financiering en op de ontwikkeling van ICT. Hoofdlijnen van de call Vitale Logistiek De call Vitale Logistiek richt zich op de periode en is daarmee op de middellange en lange termijn gericht. Dat neemt niet weg dat diverse (tussentijdse) onderzoeksresultaten zich kunnen lenen voor implementatie op kortere termijn. Logistiek wordt breed opgevat en is meer dan alleen transport. De call Vitale Logistiek richt zich op de bedrijfsinterne logistiek, financiële dienstverlening, service, etc. voor zover dat van belang is voor het goederenvervoer. Het richt zich ook op het goederenvervoer zelf en daarvoor gebruikte infrastructuurnetwerken, evenals op de onderlinge relaties tussen beide, en op relaties met andere disciplines dan logistiek, zoals rechten, bedrijfskunde en organisatiekunde. Aan bod komen ook havens, luchthavens, kustvaart en overlandvervoer (weg, rail, binnenvaart, pijpleidingen) en verschillende geografische schalen (intercontinentaal, continentaal, (inter)regionaal, stedelijk). De call Vitale Logistiek beoogt niet alle onderwerpen van belang voor logistiek te omvatten. Zo vallen technologieontwikkeling (o.a. voertuigen, overslaginfrastructuur, verhardingssoorten) en voorlichting/educatie erbuiten. Onderzoek kan betrekking hebben op zowel het ontwerpen van oplossingen, onderzoek naar mogelijke oplossingen en kansen plus barrières die spelen bij implementatie van oplossingen, en het beoordelen van oplossingen en andere 5 Zie pagina 6 en 7 het Meerjarenprogramma Topsector Logistiek

10 8 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek ontwikkelingen. Uit de onderzoeksvoorstellen moet duidelijk worden hoe het onderzoek bijdraagt aan een verduurzaming van de logistiek, of tenminste wat de belangrijkste duurzaamheidsconsequenties op de economische, ecologische en sociale dimensie zijn. Elementen die daarbij aan bod dienen te komen (voor zover relevant), zijn: Economie: werkgelegenheid (direct en indirect), toegevoegde waarde, economische vitaliteit logistieke en transportbedrijven en betrokken productiebedrijven, bereikbaarheid, congestie, betrouwbaarheid van reistijden. Ecologie: vermindering emissie van CO 2, en waar van toepassing ook emissie van fijnstof en andere luchtverontreinigende stoffen, geluidhinder. Andere effecten, zoals barrièrewerking, ruimtebeslag, visuele aspecten) kunnen worden aangegeven indien deze relevant zijn. Sociaal: veiligheid (met de kanttekening dat ongevallen ook een economische component hebben). Congestie en betrouwbaarheid van reistijden hebben naast een economische ook een sociale component, en zijn reeds genoemd bij economie. Verder gaat het om vraagstukken rond werk in de logistieke sector, gerelateerd aan arbeidsorganisatie, langer werken, arbeidsdeling (ook met lage lonen landen), rechtvaardige beloning van resources, het betrekken van lager opgeleiden, etc. Toekomstvastheid: hoe robuust zijn oplossingen voor toekomstige ontwikkelingen zoals het opraken van olie, instabiliteit in energiebeschikbaarheid (bijvoorbeeld door geopolitieke ontwikkelingen), en gerelateerde fluctuaties in energieprijzen, het verminderen van grondstoffenvoorraden, veranderingen in de internationale arbeidsverdeling, de opkomst van kleinschalige lokale productie en ontwikkelingen in de biobased economie en het sluiten van kringlopen ( Cradle 2 Cradle)? Bij ieder van deze elementen dienen, waar relevant, rebound effecten expliciet te worden geadresseerd. Deze call onderscheidt drie onderzoeksthema s: Innovatie en Adoptie, Governance & Stakeholders en Complexe Netwerkvraagstukken. De vraagstukken binnen deze drie thema s omvatten zowel software, hardware als orgware. Daarnaast is het mogelijk voorstellen in te dienen die themaoverschrijdend zijn. Zo zal het structureel oplossen van adoptievraagstukken ook een governancemodel vragen, en zullen verschillende stakeholders samen effectiever bepaalde complexe netwerkvraagstukkken kunnen oplossen. Onderzoeksthema s Onderzoek binnen de drie thema s kan betrekking hebben op micro (bedrijven), meso (bedrijfstakken) en macroniveau (algemene trends en maatschappelijke impact), evenals interacties tussen die niveaus (en reboundeffecten). Innovatief, out-of-thebox onderzoek valt expliciet onder de call Vitale Logistiek. Hieronder staan de drie onderzoeksthema s beschreven, waarbij onderscheid wordt gemaakt volgens het stramien afbakening/duiding en belangrijkste vraagstellingen. DE DRIE ONDERZOEKSTHEMA S 2.1 Innovatie en Adoptie 2.1a Onderwerp en afbakening De centrale ambitie van een innovatie-programma voor de logistieke sector is om zoveel mogelijk nieuwe, innovatieve ideeën te genereren, maar ook om tenminste een aantal van deze ideeën te laten landen bij logistieke bedrijven. Dat kan door bedrijven mee te laten innoveren, en door kennis over te dragen op bedrijven die niet direct betrokken waren bij de innovatieprojecten. In de logistieke sector wordt,

11 9 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek naarmate de inspanningen in de Topsector Logistiek voortschrijden, met inachtneming van de projecten die uitgevoerd worden in deze call, steeds duidelijker dat dat niet genoeg is. Het daadwerkelijk bereiken van de duizenden bedrijven in de logistieke sector, met innovatieve oplossingen die passen bij de behoeften en het ontwikkelingsstadium van die bedrijven is een innovatie-uitdaging op zichzelf. Alleen als ook deze uitdaging geadresseerd zal de volle reikwijdte van de te bereiken resultaten op het vlak van economie, ecologie en sociale structuur gerealiseerd kunnen worden. In de Topsector Logistiek zijn wel initiatieven waar te nemen die bijdragen aan de adoptie-ambitie. De ontwikkeling van een binnenvaartnetwerksimulatie en -game in het IDVV project ketenbeheersing, de ontwikkeling van games in het Dinalog project SALOMO en in het TKI project Synchromodal Gaming, en de Dinalog Conversion Factory zijn succesvolle activiteiten die leiden tot de betrokkenheid van partijen en de adoptie van nieuwe ideeën. Er is echter behoefte aan verdieping van de onderliggende kennis over de mechanismen waarmee bedrijven intensiever bij innovatieve projecten betrokken kunnen worden. Het thema Innovatie en Adoptie richt zich op de volgende subthema s: Verandermanagement Creative design Collective awareness platforms voor de logistiek 2.1b Wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken en hoofdlijnen Verandermanagement Veel van de ambities in de Roadmaps van de Topsector Logistiek zijn afhankelijk van een verandering in cultuur, een mind shift of een omslag in denken en doen van bedrijven. Bij de roadmap Synchromodaliteit gaat het daarbij om een veranderend inzicht bij verladers dat de eisen die zij opleggen aan vervoerders voor de inzet van specifieke modaliteiten, beperkend zijn, en daarom kostenverhogend uitpakken. Bij cross chain control centers en service logistiek gaat het om wederzijds vertrouwen van vervoerders en logistieke dienstverleners dat zij gezamenlijk een betere dienst kunnen aanbieden dan ieder voor zich. Veel van de projecten gaan over het ontwerpen van nieuwe, gezamenlijke, oplossingen, en het aantonen dat die daadwerkelijk beter zijn dan niet samenwerken. Belangrijke onderliggende veranderingen bij betrokken bedrijven (processen, performance indicatoren, en gedrag van mensen), waardoor de nieuwe oplossingen ook beklijven, krijgen veel minder aandacht. De discipline verandermanagement reikt specifieke kennis en methoden aan waarmee verandering daadwerkelijk gerealiseerd worden. In de logistieke sector is er behoefte aan een aanpak, gebaseerd op de inzichten uit het verandermanagement, waarmee projecten daadwerkelijk tot duurzame resultaten worden gebracht. Creative design Het genereren van innovatieve ideeën vindt steeds meer plaats in omgevingen die een out-of-the-box manier van denken stimuleren. Dergelijke omgevingen worden gekenmerkt door een relatief restrictieloze aanpak, het combineren van kennis uit meerdere disciplines, het delen van kennis, kunde en data, en het opheffen van de klassieke kennis vrager-kennis aanbieder relatie in projecten. In de logistieke sector zijn er inmiddels ook ervaringen met het organiseren van hackathons, en van cocreatie events, bijvoorbeeld in de zeehaven Rotterdam, en op Schiphol. Dergelijke initiatieven hebben wel een sterk incidenteel karakter. De onderliggende infrastructuur van co-creatie ruimtes, een methodologische toolbox, bestaande uit bijvoorbeeld games en simulatietools, en gestandaardiseerde data en oplossingen (in de vorm van bijvoorbeeld algoritmiek en dashboards) is nog niet makkelijk voorhanden. Daarnaast is deze manier van werken bij bedrijven nog heel onbekend,

12 10 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek en zijn er veel vragen over het type problemen en oplossingen die met deze aanpak zinvol en effectief geadresseerd kunnen worden. Aan de andere kant is er een groeiende interesse in deze manier van werken in de logistieke sector van bedrijven die al wel met deze manier van werken hebben kennisgemaakt. Onderzoek naar deze nieuwe vormgeving van innovatie door co-creatie is daarom dringend noodzakelijk. Collective awareness platforms voor de logistiek Een belangrijke voorwaarde voor participatie van bedrijven bij de adoptie van innovatieve oplossingen is de infrastructuur om grote(re) groepen bedrijven te betrekken bij onderzoek, ontwikkelingen in de logistieke omgeving en beleid. In de Europese onderzoeksprogramma s is hiermee een begin gemaakt met de ontwikkeling van collective awareness platforms voor sociale innovatie(caps). Dit is een ICT infrastructuur die voortbouwt op sociale media, internet of things (real time data van logistiek objecten) en gedistribueerde kennisontwikkeling, waarmee zowel collectief bewustzijn in grote groepen als gezamenlijke, collectieve oplossingsontwikkeling kan worden ondersteund. De logistieke sector, met haar grote aantal bedrijven en betrokkenen, alsmede relatief lage organisatiegraad voor wat betreft R&D, zou haar voordeel kunnen doen met een dergelijke infrastructuur, waarin de macht van de grote getallen veel beter tot wasdom kan worden gebracht dan in individuele projecten met een beperkt aantal koplopers. Daarnaast kan in een dergelijke structuur de kennis die in projecten wordt opgedaan effectief naar een groot deel van de sector worden uitgedragen. Naast de voorbeelden van CAPS die er nu zijn (gezond leven, nieuwe economische modellen, burgerparticipatie, energie, en ecologie), lijkt de logistieke sector ook een uitermate geschikte omgeving voor deze technologie. 2.2 Governance & Stakeholders 2.2a Onderwerp en afbakening Innovatie is een gedeelde verantwoordelijkheid van bedrijven, overheid en kennisinstellingen. Het gedeeld belang, en de gezamenlijk ontwikkelde oplossingsrichtingen komen alleen maar tot hun recht als er goede samenwerkingsvormen zijn, waarin de belangen van alle betrokken partijen geborgd zijn. In de logistiek, met haar complexe veld van bedrijven, overheden op verschillende niveaus, en een breed pallet aan kennisinstellingen is dit niet eenvoudig. Een groot maatschappelijk logistiek vraagstuk, zoals de problematiek van de aanleg van het derde spoor van de Betuwelijn naar het Duitse spoornetwerk, is hier een voorbeeld van. Er zijn innovatieve governance-mechanismen nodig om logistieke innovaties in dit soort complexe omgevingen tot stand te brengen, succesvol te implementeren, en voor de langere termijn te laten renderen. Een hieraan gerelateerde uitdaging is het verzekeren van de betrokkenheid van alle relevante stakeholders. In veel logistieke projecten zijn verladers, die immers de opdrachtgever van de logistiek zijn, cruciaal, maar vaak niet of zijdelings betrokken. Aan de andere kant zijn er succesvolle projecten en programma s, zoals Lean & Green Barge, die juist vanuit verladers worden geïnitieerd. Daarnaast is het voor bedrijven in het algemeen lastig om de sprong te maken tussen experimenteren in projecten met nieuwe werkwijzen, en het daadwerkelijk implementeren van die nieuwe werkwijzen in de dagelijkse praktijk. Een vereiste is vaak dat een veel grotere groep bedrijven een bepaalde nieuwe manier van werken gaat invoeren. Bijzondere aandacht in dit verband verdient de logistiek in stedelijke omgevingen. Steden zijn bij uitstek complexe publiek-private omgevingen, waarin allerlei economische en sociale activiteiten plaatsvinden en elkaar beïnvloeden. Logistiek is van cruciaal belang voor steden, maar kan tegelijkertijd ook een disproportioneel grote veroorzaker van problemen zijn. Dit is een bijzondere uitdaging in het speelveld van publiek-private samenwerking.

13 11 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek Het thema Governance en Stakeholders richt zich op de volgende drie subthema s: Verladers-betrokkenheid. Nieuwe vormen van publiek private samenwerking en governance. Logistiek in stedelijke omgevingen. 2.2b Wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken en hoofdlijnen Verlader-betrokkenheid Verladers zijn de opdrachtgevers voor vervoerders en logistieke dienstverleners. Met hun opdrachtverlening bepalen verladers vaak in hoge mate wat de speelruimte van vervoerders en logistieke partijen is. In een aantal roadmaps in de logistieke sector wordt die speelruimte ter discussie gesteld. In de roadmap Cross chain control centers bijvoorbeeld, wordt aangestuurd op samenwerking tussen verladers om benutting van vervoermiddelen in distributienetwerken verder te optimaliseren. Het is daarom niet verwonderlijk dat in veel projecten verladers betrokken worden, of het belang van de rol van verladers keer op keer aan de orde wordt gesteld. Het is echter vaak moeilijk om vanuit een logistiek vraagstuk verladers daadwerkelijk betrokken te krijgen bij de uitvoering van onderzoek, laat staan zodanige procesaanpassingen te laten maken dat de beoogde logistieke verbeteringen ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Er is meer onderzoek nodig naar de rol van verladers, de verhouding tussen verladers en hun dienstverleners, en de mogelijkheden voor verladers om in pre-competitieve horizontale samenwerkingsverbanden te stappen. Nieuwe vormen van public private partnership en governance Er is in de mobiliteitssector een aantal werkende voorbeelden van public private partnerships, waarin overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen gezamenlijk proberen om problemen te adresseren en gezamenlijk innoveren. De PraktijkProef Amsterdam (PPA) is zo n voorbeeld. Hierin zijn de landelijke en regionale overheid verenigd met bedrijven, universiteiten en TNO om de filedruk rondom Amsterdam te reduceren met behulp van nieuwe technologie en gedragsbeïnvloeding. Dergelijke grootschalige proeven zijn in de logistiek zeldzaam. Er is in de logistieke sector wel grote behoefte aan de uitrol van praktijkproeven, of living labs, waarin vraagstukken in de praktijk en op enige schaal worden aangepakt. De manier waarop die living labs vorm moeten krijgen, welke partijen daarbij betrokken moeten zijn, en welke technologische ondersteuning de living labs behoeven, dient nader onderzocht te worden. Er zijn ook een aantal concrete vraagstukken rondom de grote logistieke knooppunten in Nederland die vragen om een dergelijke aanpak: de noodzaak tot herinrichting van de vrachtafhandeling op Schiphol als gevolg van wijzigingen in Europese douaneregelgeving, de aanpak van congestie bij containerterminals op de Maasvlakte of grote distributiecentra, de duurzame bereikbaarheid van de haven van Rotterdam of logistieke hotspots, de aanleg van het derde spoor bij de Betuwelijn en, bijvoorbeeld, de ontwikkeling van synchromodale corridors in Nederland, parallel aan de TEN-T corridorontwikkeling. Logistiek in stedelijke omgevingen Steden zijn centra van economische activiteiten die aan grote veranderingen onderhevig zijn. Mensen wonen anders, werken anders, winkelen anders. Urbanisatie is ook een belangrijk thema in de Europese onderzoeksagenda. Dit heeft gevolgen voor de inrichting van logistieke processen, zowel voor bijvoorbeeld de belevering van winkels en horeca, als voor de bezorging van pakketten. Zowel bedrijven als overheden stellen steeds strengere eisen aan de logistieke organisaties die in dit speelveld acteren. Deze eisen zijn vaak ook nog verschillend per stad of regio. De manier waarop bedrijven met die eisen om kunnen gaan, de manier waarop overheden die eisen kunnen handhaven en de manier waarop nieuwe, werkbare, oplossingen gegenereerd kunnen worden, vereist nieuwe vormen van samenwerking, monitoring en begeleiding voor logistiek processen en nieuwe transportmogelijkheden.

14 12 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek Een centraal probleem is de informatievoorziening voor zowel overheden en bedrijven. Overheden hebben informatie nodig op basis waarvan ze logistieke prestaties kunnen beoordelen, en op basis waarvan ze de impact op hun regio of stedelijke omgeving kunnen vaststellen. Bedrijven hebben omgevingsinformatie nodig waarmee zij hun logistieke prestaties kunnen optimaliseren. Een dergelijke sterk collectieve informatievoorziening, anders dan basale verkeersinformatie, is op dit moment niet voorhanden. Daarnaast is een hardnekkig vraagstuk de manier waarop succes of falen van initiatieven in stedelijke omgevingen beoordeeld kan worden. Steden zijn zodanig uniek dat vaak moeilijk een onderscheid kan worden gemaakt tussen contextuele redenen en projectgerelateerde redenen waarom initiatieven werken of niet. Er is meer inzicht nodig in de mate waarin kennis kan worden ontwikkeld over logistiek in stedelijke omgevingen waarbij de specifieke context van steden expliciet een plaats krijgt. 2.3 Complexe Netwerkvraagstukken 2.3a Onderwerp en afbakening De logistieke sector wordt gekenmerkt door de commerciële interactie tussen bedrijven in de vorm van ketens en netwerken. Bedrijven worden daardoor afhankelijk van partijen waar ze niet direct een commerciële of hiërarchische relatie mee hebben. Hierdoor ontstaan bijzondere vraagstukken waarin onzekerheid en onbetrouwbaarheid een grote rol speelt. De manier waarop bedrijven hier mee omgaan, resulteert in de praktijk in grote inefficiënties in transport en opslag van goederen, in mismatches tussen ketenvoorraden en marktvraag, en in congestie of juist overcapaciteit. In het onderzoek naar planning in netwerkomgevingen zijn nog veel vragen onbeantwoord. Er wordt veel werk verricht aan - steeds complexere varianten vanstandaardproblemen en aan oplossingsmethoden voor die problemen. Er is echter nog steeds weinig inzicht in de manier waarop bedrijven samen kunnen plannen. Er is ook nog weinig inzicht in de manier waarop centrale en decentrale planningsmechanismen elkaar aan kunnen vullen of af kunnen wisselen in logistieke netwerken. Zo n vraagstuk doet zich voor in de haven van Rotterdam, waar terminals in de haven hun operationele planning willen optimaliseren, terwijl de binnenvaartschepen die die terminals bezoeken, hun schema s willen optimaliseren die zich maar gedeeltelijk in de haven afspelen. In deze call is gekozen voor een afbakening rondom drie onderwerpen: analytische tools in ketens, collaborative planning over ketens heen, en integratie van ketens voor de circulaire economie. Dit thema van complexe ketenvraagstukken richt zich op de volgende drie subthema s: Nieuwe tools voor de analyse van ketenprocessen. Collaborative planning. Ketens voor een circulaire economie.

15 13 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek 2.3b Wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken en hoofdlijnen Nieuwe tools voor de analyse van netwerkprocessen Vervoer en logistieke activiteiten genereren steeds meer data, die ook steeds makkelijker beschikbaar komen voor onderzoek en analyse. Er is behoefte aan nieuwe analytische tools om processen in logistieke ketens te bestuderen, waarbij aangesloten wordt bij moderne ontwikkelingen zoals het beschikbaar krijgen van grote hoeveelheden data uit voertuigen, de omgeving en bedrijfsprocessen, nieuwe rekenmethoden voor complexe logistieke problemen, en business analytics ontwikkelingen om de nieuwe inzichten ook aan gebruikers over te kunnen brengen. Een nieuwe manier van kijken naar logistieke processen is voorgesteld in het manifest van het Physical Internet Initiative. In dit initiatief wordt een sterk gestructureerd en modulair logistiek systeem voorgesteld dat steunt op een informatiearchitectuur die optimaal gebruik maakt van de embedded communicatie van alle betrokken fysieke objecten, zoals laadeenheden en voertuigen. Het ontwikkelen van tools die nodig zijn voor de verdere ontwikkeling van het fysieke internet dragen wellicht op de korte of middellange termijn ook bij aan de verdere optimalisatie van ons huidige logistieke systeem. Het verdient aanbeveling om de nieuwe tools op een gestructureerde manier te ontwikkelen en te ontsluiten, analoog aan het gedachtegoed van de Open Data ontwikkeling. Een dergelijk ontwikkeling valt in drie stappen uiteen: 1) het ontwikkelen van gestandaardiseerde en open toegang tot data uit de logistieke sector, 2) het ontwikkelen van een open onderzoeksinstrumentarium, en 3) het ontwikkelen van de toegang tot data en onderzoeksresultaten op een laagdrempelige manier. In de logistieke sector zijn op elk van deze drie stappen voorzichtige ontwikkelingen waar te nemen: de container terminals op de Maasvlakte ontsluiten hun data via toegankelijke data warehouses (maar nog wel alleen voor intern gebruik); in het EU project CONCOORD wordt gewerkt aan een algoritmiek-bibliotheek voor stedelijke distributievraagstukken; en in EU projecten zoals CASSANDRA is gewerkt aan dashboards voor overheden die mee willen kijken in logistieke ketens. Onderzoeksprojecten kunnen verder bijdragen aan het institutionaliseren van een onderzoeksinfrastructuur voor de logistieke sector. Collaborative planning Er is een groeiende behoefte aan mechanismen voor coördinatie over ketens heen. Dit vraagstuk doet zich voor in cross chain control centers en service logistiek, maar ook in synchromodale vervoersoplossingen. Planningsvraagstukken spelen zich vaak niet meer af binnen een bedrijf, keten of vervoersmodaliteit. De integrale, collaborative planningsoplossingen, die nodig zijn om deze vraagstukken te adresseren zijn nog nauwelijks voorhanden en zijn zeker niet beschikbaar voor de dagelijkse praktijk van bedrijven. Tegelijkertijd is in de afgelopen jaren een aantal initiatieven in gang gezet die sterk leunen op samenwerking en collectiviteit. Een voorbeeld is de gezamenlijke dieptemeting van rivieren die is ontwikkeld in het IDVV project COVADEM door Marin, in samenwerking met enkele tientallen binnenvaartondernemingen, en gebruik makend van enkele tientallen schepen. Een ander voorbeeld is het ARTEMIS project DEMANES, waarin op basis van het poolen van data van verschillende wegvervoerders wachttijden en doorlooptijden in logistieke knooppunten kunnen worden voorspeld. De volgende stap in deze vraagstukken is het gezamenlijk plannen van activiteiten. Hier zit zowel een technische dimensie aan, als een sociaaleconomische. De technieken voor gezamenlijk plannen in de logistiek moeten

16 14 Hoofdstuk 2: Doel / Vitale Logistiek nog worden ontwikkeld. Maar er is ook nog weinig inzicht in de mate waarin gezamenlijk plannen in de logistiek werkt en op welke manier de huidige populatie van planners getraind en ondersteund moeten worden om in samenwerkingsverbanden te gaan plannen. Ketens voor een circulaire economie De duurzaamheidsagenda brengt ook een aantal complexe ketenvraagstukken met zich mee. Vanuit de holistische Cradle2Cradle benadering rijst de vraag in hoeverre logistiek ketens de circulaire economie ondersteunen. Naar de integratie van voorwaartse en achterwaartse ketens wordt al een decennium of langer onderzoek gedaan, maar dit onderzoek beweegt zich nog vooral in de hogere lagen van distributie en service logistiek. De link tussen circulaire economie en de maakindustrie wordt nog niet structureel gelegd. Vanuit een supply chain optiek is deze link veel fundamenteler dan het integreren van logistieke processen in voorwaartse en achterwaartse ketens. Bedrijven moeten hun hele productketen van ontwerp tot retour, met daartussen productie, delivery en service herontwerpen om aan te sluiten bij de principes van de circulaire economie. Juist in supply chains waar steeds meer activiteiten, waaronder ontwerp, productie, logistiek en customer care, geoutsourced worden is een dergelijke integrale benadering van het product van cruciaal belang.

17 15 Hoofdstuk 3: Richtlijnen voor aanvragers / Vitale Logistiek 3 Richtlijnen voor aanvragers 3.1 Wie kan aanvragen Elk projectvoorstel heeft één hoofdaanvrager: Bij fundamenteel onderzoek is de hoofdaanvrager hoogleraar of universitair hoofddocent aan een Nederlandse universiteit, dan wel een NWO- of KNAWinstituut, die een dienstverband heeft voor ten minste de looptijd van het aanvraagproces en de duur van de subsidieperiode. Bij industrieel onderzoek (R&D) is de hoofdaanvrager verbonden aan een Nederlandse onderzoeksinstelling voor de looptijd van het beoogde onderzoek. Nederlandse instellingen zijn instellingen voor toegepast onderzoek zoals TO2, hbo s, de universiteiten en Technologische Topinstituten (TTI s). Bij een projectaanvraag waarbij zowel sprake is van fundamenteel onderzoek als toegepast onderzoek, dient de hoofdaanvrager een aanstelling te hebben aan een Nederlandse universiteit, dan wel een NWO- of KNAW- instituut. De call Vitale Logistiek. Onderzoek en innovatie voor de Topsector Logistiek is interdisciplinair van aard en gericht op samenwerking met partners uit bedrijfsleven, overheden en maatschappelijke organisaties. Om dit uitgangspunt vorm te geven dienen alle bij een onderzoeksvoorstel betrokken samenwerkingspartners een consortium op te richten. Er dienen minimaal twee private partijen bij de aanvraag betrokken te zijn. Het heeft de voorkeur dat nog meer private partners (als meefinancierende partij) deel uitmaken van het projectconsortium. Bedrijven worden aangemerkt als private partners. (Zie bijlage 6.2 Regeling in-kind bijdragen) De hoofdaanvrager vraagt aan namens het gehele projectconsortium en is verantwoordelijk voor zowel de samenhang en de resultaten, als ook de financiële verantwoording. De hoofdaanvrager en medeaanvrager(s) dienen gedurende de periode waarover subsidie wordt gevraagd effectief betrokken te blijven bij het onderzoek waarop de aanvraag betrekking heeft. De instelling dient de aanvragers in de gelegenheid te stellen gedurende de looptijd van het aanvraagproces en het onderzoek voor een adequate begeleiding van het onderzoek zorg te dragen. De private partners dienen als mede-aanvrager op de aanvraag te worden opgenomen. Een onderzoeker kan in deze ronde niet meer dan tweemaal aanvragen, waarvan slechts één maal als hoofdaanvrager. Dat betekent dat zij/hij voor één aanvraag als hoofdaanvrager en voor één andere aanvraag als medeaanvrager kan fungeren, of tweemaal als medeaanvrager bij twee verschillende aanvragen. 3.2 Wat kan aangevraagd worden De bij NWO aan te vragen subsidie bedraagt maximaal Er kan subsidie worden aangevraagd ter dekking van zowel de personele als de materiële kosten die voor het project moeten worden gemaakt. In het project dienen minimaal twee onderzoekers aangesteld te worden. Bij fundamentele projecten dienen dit promovendi of postdoctoraal onderzoekers te zijn. De totale looptijd van een project is ten minste twee jaar en niet langer dan vier jaar. De beoordelingscriteria voor beoordeling van de aanvragen staan beschreven in paragraaf 4.2.

18 16 Hoofdstuk 3: Richtlijnen voor aanvragers / Vitale Logistiek Subsidie: - kan alleen aangevraagd worden voor projecten die starten na aanvraag (dus niet al lopende projecten), met een maximale doorlooptijd van 4 jaar. Kosten gemaakt vóór de start van het project komen niet voor subsidie in aanmerking - mag geen bestaande financiering vervangen; - wordt niet gegeven voor contractresearch; - mag individuele bedrijven niet meer steunen dan wat toegestaan is vanuit staatssteunkader (art. 1a.6). Voorwaarden voor Cofinanciering De private partners in het consortium dienen een concrete bijdrage te leveren aan het onderzoek. Er worden twee typen cofinanciering onderscheiden: 1. In-kind bijdragen 2. Cash bijdragen NWO accepteert in-kind bijdragen in mensuren van personeel (integrale kostprijs) of materiële bijdragen zoals gebruik van specifieke software en toegang tot faciliteiten. Daarbij geldt wel de voorwaarde dat deze gekapitaliseerd zijn en dat ze integraal onderdeel uitmaken van het projectplan. Zie hiervoor ook bijlage 6.2 Regeling inkind bijdragen. De bijdrage van de private en publieke partijen moet duidelijk zijn uit de beschrijving van het project, de planning en het budget in de aanvraag. Tijdens de looptijd van het project dient de bijdrage bijgehouden te worden in de projectadministratie die te allen tijde inzichtelijk moet zijn voor NWO. Begeleiding en consultancy vallen niet onder cofinanciering. Voor Fundamenteel onderzoek geldt een cofinancieringseis van minimaal 15% van de projectbegroting; in de vorm van een in-kind of cash bijdrage van private partners, waarvan minimaal de helft in cash. Bij een projectbegroting van k 588,24 kan er k 500 subsidie worden aangevraagd, waarbij er minimaal k 88,24 cofinanciering is waarvan minimaal k 44,12 cash. Voor Industrieel onderzoek (R&D) geldt een cofinancieringseis van minimaal 50% van de projectbegroting in de vorm van een in-kind of cash bijdrage van private partners, waarvan minimaal de helft in cash. Bij een projectbegroting van k kan er k 500 subsidie worden aangevraagd, waarbij er minimaal k 500 cofinanciering is waarvan minimaal k 250 cash. De cofinanciering wordt toegevoegd aan het bij NWO aan te vragen subsidiebedrag en dient te worden opgenomen in de begroting. De bijdrage in de vorm van cofinanciering moet in een brief bij de aanvraag bevestigd worden door de private en/of publieke partners die als medefinancier optreden ( letter of commitment ; zie ook paragraaf 3.4). De cash bijdrage zal na honorering door NWO bij de partners worden geïnd en met de NWO financiering tegelijk in tranches worden uitgekeerd. Personele kosten Subsidie kan worden aangevraagd voor de salariskosten van op het onderzoek aan te stellen personeel. De duur van deze aanstellingen mag de duur van de subsidie die toegekend is voor het aangevraagde onderzoek nooit overschrijden.

19 17 Hoofdstuk 3: Richtlijnen voor aanvragers / Vitale Logistiek Op de subsidieverlening voor fundamenteel onderzoek aan universiteiten is het door NWO met de VSNU op 2 oktober 2008 gesloten Akkoord Bekostiging Wetenschappelijk Onderzoek 2008 van toepassing 6 inclusief de meest recente standaard salaristabellen (zie de NWO-website). Wetenschappelijk personeel Onder wetenschappelijk personeel wordt personeel verstaan dat onderzoek verricht: promovendi en postdoctoraal onderzoekers. Per categorie gelden de volgende uitgangspunten. Promovendus (maximaal 4 jaar) - Een promovendus kan alleen vanaf het eerste jaar worden aangesteld; - de aanstellingsduur bedraagt vier jaar bij een aanstellingsomvang van 1,0 fte. Postdoconderzoeker (maximaal 4 jaar) - Een postdoconderzoeker is op het moment van de aanstelling gepromoveerd, of de promotiedatum is vastgesteld en vindt binnen zes maanden na aanstelling plaats; - de aanstellingsduur voor een postdoconderzoeker bedraagt minimaal twee en maximaal vier jaar. Het is mogelijk en kan meerwaarde hebben om (een gedeelte van) het onderzoek uit te voeren bij één van de private en/of publieke partners in het consortium. Waar van toepassing dient dit in het onderzoeksvoorstel beargumenteerd te worden. Vervangingssubsidie Een hoogleraar of U(H)D kan voor een gedeelte van zijn of haar onderwijsverplichtingen worden vrijgesteld door middel van een vervangingssubsidie, zodat hij of zij zich voor een bepaalde periode kan wijden aan het gefinancierde onderzoek. Een vervangingssubsidie voor het verrichten van onderzoek wordt alleen toegekend indien de aanvrager kan aantonen dat een subsidie voor een promovendus of postdoc niet in het beoogde doel voorziet. Uit de vervangingssubsidie kunnen de salariskosten worden gedekt van de vervanger. Hiervoor wordt het vaste salaristarief van een postdoc gehanteerd met een maximum van per vervanging. Niet-wetenschappelijk personeel Onder niet-wetenschappelijk personeel wordt personeel verstaan dat het onderzoek van de hierboven genoemde personen ondersteunt met specialistische nietwetenschappelijke taken ten behoeve van het onderzoek, bijvoorbeeld computerprogrammering. Subsidie kan worden aangevraagd voor nietwetenschappelijk personeel op mbo-, hbo- of academisch niveau. De inzet dient uitdrukkelijk gemotiveerd te worden, zowel wat betreft niveau, als wat betreft duur. Administratief ondersteunende taken kunnen niet onder deze subsidie worden aangevraagd. 6 Het Akkoord bekostiging wetenschappelijk onderzoek staat op de NWO- website.

20 18 Hoofdstuk 3: Richtlijnen voor aanvragers / Vitale Logistiek Personeel onder vrije tariefstelling: Onderzoekers van kennisinstellingen Indien een aanstelling niet aan de universiteit plaatsvindt, maar bij een onderzoeksinstituut of kennisinstelling kan voor de begroting van personele kosten worden uitgegaan van het brutosalaris volgens werkelijke inschaling en periodiek van de geldende CAO en alle benodigde opslagen 7. Administratief ondersteunende taken kunnen niet onder deze subsidie worden aangevraagd. Deze tarieven zijn bindend; dit laat onverlet dat in de aangevraagde begroting de omvang en aard van de personele kosten dienen te worden gespecificeerd en beargumenteerd. Bench fee Aan promovendi en postdoconderzoekers wordt een persoonsgebonden bench fee toegekend. Dit is een vast bedrag ten behoeve van de onderzoeker (bijvoorbeeld congresbezoek, publicatie van de dissertatie). De hoogte van de bench fee is vastgesteld op maximaal 5.000,- en is afhankelijk van het type onderzoeker en de aanstellingsduur. Het toegekende bedrag wordt separaat en in één keer ter beschikking gesteld. Materiële kosten In een aanvraag kan subsidie worden aangevraagd ter dekking van materiële kosten, zoals: de aanschaf van speciaal voor het onderzoek benodigde apparatuur en verbruiksgoederen, m.u.v. computers; het houden van interviews en enquêtes; de aanschaf van databestanden; reis- en verblijfkosten; management van het projectconsortium, bijvoorbeeld een (niet-wetenschappelijke) procesmanager (tot maximaal 5% van de subsidie); het organiseren van (internationale) workshops en bijeenkomsten; studentassistentie. Materiële kosten dienen zowel inhoudelijk gemotiveerd als financieel onderbouwd te worden. Kosten die niet worden vergoed: Kosten voor computergebruik bij universitaire rekencentra en kosten voor het gebruik van laboratoria, komen niet in aanmerking voor subsidie. Er is een aparte call Rekentijd Nationale Computersystemen van het NWOgebied Exacte Wetenschappen voor toegang tot de nationale computersystemen. Huisvestings-, overhead-, en afschrijvingskosten komen niet voor subsidie in aanmerking. Kosten die zijn gemaakt ter verkrijging van een accountantsverklaring, kosten gemaakt voor het bemiddelen voor, en/of verwerven en uitvoeren van contractresearch, inclusief de daaraan toe te rekenen overige indirecte kosten en reserveringen voor toekomstige kosten c.q. reservevorming komen niet in aanmerking voor subsidie. Kosten van apparatuur, van verbruiksgoederen, of van administratieve of technische hulp, die tot het gebruikelijke voorzieningenpakket van een universiteit of onderzoeksinstituut moeten worden gerekend, komen evenmin in aanmerking voor subsidie. 7 Zoals vastgelegd in het EZ- kaderbesluit. Zie:

Informatiebijeenkomst prijsvraag Uitrol synchromodaal netwerk

Informatiebijeenkomst prijsvraag Uitrol synchromodaal netwerk Informatiebijeenkomst prijsvraag Uitrol synchromodaal netwerk Herman Wagter Topsector Logistiek / Connekt Topsectorenbeleid Topsector Logistiek: 2e plaats in de World Logistics 3e plaats in de Enabling

Nadere informatie

Hoe kan ik een project indienen? INFORMATIESESSIE TOPSECTOR LOGISTIEK

Hoe kan ik een project indienen? INFORMATIESESSIE TOPSECTOR LOGISTIEK Hoe kan ik een project indienen? INFORMATIESESSIE TOPSECTOR LOGISTIEK 1 Agenda 1. Welkom Aad Veenman 2. Topsector overzicht Machteld Leijnse 3. Niet-onderzoeksprojecten Machteld Leijnse, Herman Wagter

Nadere informatie

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Presentatie ALV NDL 20/11/2014 Agenda 1. Topsector logistiek 2. Organisatie en uitgangspunten 3. Cross-overs 4. Logistiek Koffertje en lonkend perspectief

Nadere informatie

Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel

Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel Uitvoering lange termijn onderzoek call for proposals cyber security research NWO 2012 Jan Piet Barthel (NWO) Programma coördinator

Nadere informatie

Life Sciences & Health TKI 2015

Life Sciences & Health TKI 2015 Life Sciences & Health TKI 2015 TKI LSH Match regeling voor publiek-private samenwerking Oproep tot het indienen van aanvragen voor de TKI- regeling voor de Topsector Life Sciences & Health 1. Regeling

Nadere informatie

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer 4C VOOR BOUWLOGISTIEK Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer INHOUD Problematiek van logistiek in de bouw Ontwikkelingen in logistiek TKI-project 4C in bouwlogistiek Voorbeeld:

Nadere informatie

NWO-propositie voor de Topsector Logistiek

NWO-propositie voor de Topsector Logistiek NWO-propositie voor de Topsector Logistiek Concrete acties voor 2012-2013 Innovatiecontract De Uitvoeringsagenda voor de Topsector Logistiek beslaat alle activiteiten en initiatieven die bijdragen aan

Nadere informatie

Het Bedrijfslevenbeleid

Het Bedrijfslevenbeleid Het Bedrijfslevenbeleid NAAR DE TOP! Sjoerd Visser Programmadirectie Topsectoren i.o. Inhoud Regeerakkoord Bedrijfslevenbeleid - ambitie - topsectoren - ruimtelijke aspecten - financiering - Proces fasering

Nadere informatie

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Topsector HTSM Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Netwerkmeeting NSO 28-10-2011 1 Inhoud HTSM en LRN Wat is een innovatiecontract? Hoe ziet de organisatie eruit? Hoe gaat de werking in de Gouden

Nadere informatie

Accelerator. Kennis en innovatie voor een concurrerende logistieke sector

Accelerator. Kennis en innovatie voor een concurrerende logistieke sector Maatschappij- en Gedragswetenschappen Topconsortium voor Kennis en Innovatie Logistiek Call for proposals Accelerator. Kennis en innovatie voor een concurrerende logistieke sector 2015 Den Haag, januari

Nadere informatie

Accelerator. Kennis en innovatie voor een concurrerende logistieke sector

Accelerator. Kennis en innovatie voor een concurrerende logistieke sector Maatschappij- en Gedragswetenschappen Namens het Topconsortium voor Kennis en Innovatie Dinalog. Call for proposals Accelerator. Kennis en innovatie voor een concurrerende logistieke sector 2016 Den Haag,

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

TNO-instrumentarium Creatieve Industrie

TNO-instrumentarium Creatieve Industrie TNO-instrumentarium Creatieve Industrie Instrumenten TNO voor Innovatie Vraagarticulatie Kennisoverdracht Kennisontwikkeling Technologisch consult in samenwerking met Syntens Branche Innovatie Agenda Challenge

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Kansen voor stimulering export logistieke diensten en kennis

Kansen voor stimulering export logistieke diensten en kennis Kansen voor stimulering export logistieke diensten en kennis Workshop Nationale Distributie Dag Nijmegen, 15 oktober 2015 Liesbeth Staps-Brugemann Program Manager TKI Dinalog Kees Verweij Partner Buck

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van

Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van Inter-Steunpunten Transitieplatform Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van belang in transport Hilde Meersman, Cathy Macharis, a Christa Sys, Eddy Van de Voorde, Thierry Vanelslander, Ann Verhetsel

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Vlaams Instituut voor de Logistiek. Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL

Vlaams Instituut voor de Logistiek. Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL Vlaams Instituut voor de Logistiek Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL VIL missie Van Vlaanderen een duurzame en innovatieve logistieke topregio in Europa maken 1 VIL Structuur VIL Innovatieplatform

Nadere informatie

Duurzame Logistiek In samenwerking met het TKI Logistiek

Duurzame Logistiek In samenwerking met het TKI Logistiek Exacte Wetenschappen Maatschappij- en Gedragswetenschappen Ministerie van Infrastructuur en Milieu Call for proposals Duurzame Logistiek In samenwerking met het TKI Logistiek 2013/2014 1ste ronde Den Haag,

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

SNELLER INNOVEREN MET SOCIALE INNOVATIE: ARBEIDSMARKTDATA ALS INNOVATIE-VERSNELLER. WAT ONTBREEKT?

SNELLER INNOVEREN MET SOCIALE INNOVATIE: ARBEIDSMARKTDATA ALS INNOVATIE-VERSNELLER. WAT ONTBREEKT? SNELLER INNOVEREN MET SOCIALE INNOVATIE: ARBEIDSMARKTDATA ALS INNOVATIE-VERSNELLER. WAT ONTBREEKT? Steven Dhondt (TNO), Peter Oeij (TNO), Yolande de Heus (Topsector Logistiek) Big Data, Small World Jaarcongres

Nadere informatie

32673 Voordracht ter vervulling van twee vacatures in de Hoge Raad

32673 Voordracht ter vervulling van twee vacatures in de Hoge Raad 28753 Publiek-private samenwerking 32673 Voordracht ter vervulling van twee vacatures in de Hoge Raad Nr. 30 Brief van de minister van Economische Zaken en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en

Nadere informatie

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen Kevin Lyen Senior consultant, Rebelgroup Advisory Belgium www.oostwestpoort.eu 1 Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking B&C Bout&Co structuur in samenwerking Centre of expertise voor samenwerking Centre of expertise Bout & Co vergroot de performance door verbetering van de structuur in samenwerking tussen ondernemingen,

Nadere informatie

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort Collegevoorstel Sector : SOB Reg.nr. : 4540609 Opsteller : J.C. Engels Telefoon : (033) 469 42 99 User-id : ENGH Onderw erp Indiening Europese subsidieaanvraag FI-PPP Media in the City Voorstel: 1. De

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

1. Inleiding 4. 2. De Drie onderzoeksthema s 9

1. Inleiding 4. 2. De Drie onderzoeksthema s 9 Duurzame Logistiek Index 1. Inleiding 4 2. De Drie onderzoeksthema s 9 2.1 ICT-systemen in de logistieke sector 9 2.1.1 Onderwerp en afbakening 9 2.1.2 Wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken

Nadere informatie

Verbinden van Duurzame Steden

Verbinden van Duurzame Steden Verbinden van Duurzame Steden Managen van verwachtingen Jan Klinkenberg, Netwerkmanager VerDuS Startbijeenkomst URD2-projecten 11 oktober 2012 Programma vanmiddag 13.00-13.15 uur Introductie VerDuS 13.15-15.15

Nadere informatie

Uw business case voor energiebesparing TKI-ISPT. RvT maart 2013

Uw business case voor energiebesparing TKI-ISPT. RvT maart 2013 Uw business case voor energiebesparing TKI-ISPT RvT maart 2013 Het topsectorenbeleid Overheid, Rijksdient voor ondernemend Nederland Tenders voor Demo, pilot en Early adapter projecten Topcluster voor

Nadere informatie

Vacatures Innovatief Ondernemen Innovatief Ondernemen is de handelsnaam waarmee MKB Steunpunt Energie en Chemie naar buiten treedt.

Vacatures Innovatief Ondernemen Innovatief Ondernemen is de handelsnaam waarmee MKB Steunpunt Energie en Chemie naar buiten treedt. Vacatures Innovatief Ondernemen Innovatief Ondernemen is de handelsnaam waarmee MKB Steunpunt Energie en Chemie naar buiten treedt. Datum: 1 april 2015 Door: Chris Bruijnes, directeur bestuurder stichting

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

MKB VERSTERKINGSPLAN TOPSECTOR LOGISTIEK - MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT)

MKB VERSTERKINGSPLAN TOPSECTOR LOGISTIEK - MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT) - 2016 - MKB VERSTERKINGSPLAN TOPSECTOR LOGISTIEK - MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT) Dit plan geeft de mogelijkheden aan voor het stimuleren van innovatieactiviteiten voor de MKB doelgroep

Nadere informatie

Creatieve Industrie Kennis Innovatie Mapping (KIEM)

Creatieve Industrie Kennis Innovatie Mapping (KIEM) Call for proposals Creatieve Industrie Kennis Innovatie Mapping (KIEM) Impuls voor publiek-private samenwerking in de Topsector Creatieve Industrie 2013 Den Haag, november 2013 Nederlandse Organisatie

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009

Workshop Ruimte voor verbeelding. ICTU / GBO 9 april 2009 Workshop Ruimte voor verbeelding ICTU / GBO 9 april 2009 Aanleiding Programma Kabinet neemt toegenomen administratieve lasten en regeldruk van ondernemers serieus Er zijn diverse overheidsacties in het

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Topsector Logistiek 2016-2020. Compositie voor de toekomst

Meerjarenprogramma Topsector Logistiek 2016-2020. Compositie voor de toekomst Meerjarenprogramma Topsector Logistiek 2016-2020 Compositie voor de toekomst 1 Inhoudsopgave Compositie voor de toekomst... 1 1. Voorwoord... 3 2. Doelstellingen... 4 2.1 Positionering... 4 2.2 Governance...

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Alfa Meerwaarde Impuls voor publiek-private samenwerking in de Geesteswetenschappen

Alfa Meerwaarde Impuls voor publiek-private samenwerking in de Geesteswetenschappen NWO Geesteswetenschappen Call for proposals Alfa Meerwaarde Impuls voor publiek-private samenwerking in de Geesteswetenschappen 2015 Den Haag, januari 2015 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk

Nadere informatie

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Programma voor alleenstaande ouderen met een beperking om hen langer zelfstandig te kunnen laten wonen, zonder verlies van kwaliteit van leven. Oproep tot het indienen

Nadere informatie

Corina den Besten Arnold Monshouwer

Corina den Besten Arnold Monshouwer Corina den Besten Arnold Monshouwer Wie zijn wij? Wie zijn wij? 1. Beter, eerder & sneller innoveren 2. Onafhankelijk klankbord voor MKB-ondernemers 3. Specialist in vernieuwing in alle bedrijfsaspecten

Nadere informatie

KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN

KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam Terneuzen 3 september 2015 AGENDA 1. Ontwikkelingen lucht- en zeehaven 2. Uitdagingen en strategierichtingen

Nadere informatie

Gelet op artikel 3, van de Algemene subsidieverordening gemeente Haarlem,

Gelet op artikel 3, van de Algemene subsidieverordening gemeente Haarlem, Uitvoeringsregeling Subsidiëring innovatieve projecten algemene voorzieningen en integratie algemene voorzieningen met specialistisch aanbod ingaande 1 april 2015 Het college van Burgemeester en Wethouders

Nadere informatie

Topsector Logistiek. NWO-bijdrage 2016-2017. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

Topsector Logistiek. NWO-bijdrage 2016-2017. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Topsector Logistiek NWO-bijdrage 2016-2017 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inhoudsopgave Inleiding 1 Kennis- en Innovatieagenda 1 Aanpak en totstandkoming NWO-bijdrage 2 Voorgestelde

Nadere informatie

De vitale binnenstad: bereikbaar voor iedereen FA S E 3

De vitale binnenstad: bereikbaar voor iedereen FA S E 3 De vitale binnenstad: bereikbaar voor iedereen FA S E 3 Een vitale en bereikbare binnenstad: dat is het uitgangspunt van het project Stadsbox. Bij een vitale stad hoort prettig winkelen, een drankje drinken

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Voorstelling afdeling Transport &Logistiek POM West-Vlaanderen

Voorstelling afdeling Transport &Logistiek POM West-Vlaanderen Voorstelling afdeling Transport &Logistiek POM West-Vlaanderen Mission statement Transport &Logistiek West-Vlaamse gateways uitbouwen tot efficiënte draaischijven in de logistieke ketens van de verladers;

Nadere informatie

Maatscha Nationaal. Onderd. rie & de Sociale. eel van

Maatscha Nationaal. Onderd. rie & de Sociale. eel van Maatscha ppij- en Gedragswetenschappen Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek Call for proposalss Huma an Capital: 21 e -eeuwse vaard igheden Onderd eel van de Topsector Creatieve IndustrI rie & de Sociale

Nadere informatie

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor 1 Chemische Wetenschappen TKI Nieuwe Chemische Innovaties 14 NCI 45A Oproep voor nominaties Gouden KIEM-competitie versie 13-6-20 Oproep voor het nomineren van kandidaten voor DE GOUDEN KIEM Prijs voor

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

Bereikbaarheidsagenda Zuid-Oost Brabant:

Bereikbaarheidsagenda Zuid-Oost Brabant: BEREIKBAARHEIDSAGENDA ZUID OOST BRABANT BEREIKBAARHEIDSAKKOORD ZUID OOST BRABANT Bereikbaarheidsagenda Zuid-Oost Brabant: Bereikbaarheidsagenda als basis voor een bereikbaarheidsakkoord De directe aanleiding

Nadere informatie

Reglement Kennisvouchers Techport 12 maart 2015

Reglement Kennisvouchers Techport 12 maart 2015 Reglement Kennisvouchers 12 maart 2015 Context In het najaar van 2013 hebben de Colleges van Burgemeester en Wethouders van de drie IJmondgemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen het economisch gebiedsprogramma

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Demonstratieproject Planning Services. Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower

Demonstratieproject Planning Services. Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower Demonstratieproject Planning Services Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower 4 november 2011 Agenda Voorstellen Gordian Uiteenzetting van het idee: Planning Services Het demonstratieproject

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING 14 december Bedrijfslevenbrief Het kabinet heeft samenleving en bedrijfsleven

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... In rapporten en beleidsnotities wordt veelvuldig genoemd dat de aanwezigheid van een grote luchthaven én een grote zeehaven in één land of regio, voor de economie een bijzondere meerwaarde

Nadere informatie

DaVinc 3 i. Dutch Agricultural Virtualized International Network with Consolidation, Coordination, Collaboration and Information availability

DaVinc 3 i. Dutch Agricultural Virtualized International Network with Consolidation, Coordination, Collaboration and Information availability DaVinc 3 i Dutch Agricultural Virtualized International Network with Consolidation, Coordination, Collaboration and Information availability Prof dr ir Jack van der Vorst, Wageningen University Kenmerken

Nadere informatie

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Aanleiding Fonds NutsOhra heeft met het programma Gezonde Toekomst Dichterbij de ambitie om de gezondheidsachterstanden

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Dinalog: What s in it for me?

Dinalog: What s in it for me? KDC HAN 31 januari 2013 Dinalog: What s in it for me? door: Harry van den Hoff - Dinalog Harry van den Hoff Programma Manager MKB & Kennisverspreiding 076 5315305 vandenhoff@dinalog.nl 31 jan 2013 Ambitie

Nadere informatie

Agro Businessclub Westland

Agro Businessclub Westland Agro Businessclub Westland multimodaal vervoer van geconditioneerde Groenten & Fruit containers richting het achterland 1 Landelijke logistieke G&F hotspots en verbindingen Mainports Greenports Hoofdroutes

Nadere informatie

Regeling Subsidieverlening

Regeling Subsidieverlening Regeling Subsidieverlening Toelichting voor het opstellen van een begroting bij het aanvragen van subsidie Voor subsidieaanvragers en de financiële administraties 1. Waarvoor wordt subsidie verleend? Het

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

Innovatieprogramma LOGISTIEK Zuid-Nederland

Innovatieprogramma LOGISTIEK Zuid-Nederland Innovatieprogramma LOGISTIEK Zuid-Nederland Bedrijven, kennisinstellingen en overheden in Zuid-Nederland delen met de RIS3 dezelfde ambitie. Zuid-Nederland wil Europees koploper worden binnen zeven innovatieve

Nadere informatie

De uitdaging van een duurzaam mobiliteitsbeleid

De uitdaging van een duurzaam mobiliteitsbeleid De uitdaging van een duurzaam mobiliteitsbeleid Economische groei Meer economische activiteit Hoger inkomen Meer consumptie veroorzaakt Vraag naar vervoer Woon-werkverkeer Goederenvervoer Consumptief vervoer

Nadere informatie

Programma seminar De informatie gestuurde haven Informatiemanagement binnen de innovatieve context van transport & logistiek.

Programma seminar De informatie gestuurde haven Informatiemanagement binnen de innovatieve context van transport & logistiek. Programma seminar De informatie gestuurde haven Informatiemanagement binnen de innovatieve context van transport & logistiek. Datum: donderdag 21 november 2013 Tijd: 12.00-18.00u Plaats: STC gebouw, Wilhelminakade

Nadere informatie

Collegevoorstel. Ruimte en Economie. zaak_zaaknummer. Ja, namelijk uitgesteld Innovatieve en excellente stad. College van Bestuur Gilde Opleidingen

Collegevoorstel. Ruimte en Economie. zaak_zaaknummer. Ja, namelijk uitgesteld Innovatieve en excellente stad. College van Bestuur Gilde Opleidingen zaak_id bericht_nummer Collegevoorstel bericht_id zaak_zaaknummer Ruimte en Economie Reg.nr. 13/16479 B&W d.d. 21-01-2014 Openbaar Programma Ja, namelijk uitgesteld Innovatieve en excellente stad DT d.d.

Nadere informatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie Een nieuw Fries programma voor innovatie Om innovatie in Fryslân een impuls te geven hebben de en de Europese Commissie het Regionaal Innovatie Programma Fryslân (RIPF) opgezet. Dit programma wil de in

Nadere informatie

Regeling Subsidieverlening

Regeling Subsidieverlening Regeling Subsidieverlening Toelichting voor het opstellen van een begroting bij het aanvragen van subsidie Voor subsidieaanvragers en de financiële administraties 1. Waarvoor wordt subsidie verleend? Het

Nadere informatie

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan.

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan. Gemeente t.a.v. het College van Burgemeester en wethouders Datum: 24-2-2015 verkiezing@smartdatacity.org Aankondiging Slimste Binnenstad van Nederland Bijlage: Toelichting Geacht college, Met genoegen

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

Krachten bundelen om vracht te bundelen

Krachten bundelen om vracht te bundelen Krachten bundelen om vracht te bundelen Voorwoord Aad Veenman, Topsector Logistiek Samen naar één sterk Europees Synchromodaal Netwerk De Topsector Logistiek heeft een grote ambitie: in 2020 wordt 850.000

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Vijf manieren om binnenvaart te bevorderen 1. Het havenalliantiemodel

Nadere informatie

Mkb Innovatiestimulering Topsectoren (TKI mkb-versterking en Mkb innovatiestimulering Topsectoren) - Subsidieregeling sterktes in innovatie

Mkb Innovatiestimulering Topsectoren (TKI mkb-versterking en Mkb innovatiestimulering Topsectoren) - Subsidieregeling sterktes in innovatie Mkb Innovatiestimulering Topsectoren (TKI mkb-versterking en Mkb innovatiestimulering Topsectoren) - Subsidieregeling sterktes in innovatie Doel van het onderdeel Mkb Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Verandering in Logistiek Twente. Denken vanuit netwerken. Kees Verweij

Verandering in Logistiek Twente. Denken vanuit netwerken. Kees Verweij Verandering in Logistiek Twente Denken vanuit netwerken Kees Verweij Principal Consultant Lid Stuurgroep Synchromodaal Transport 22 januari 2015 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

PRIMAIRE DISTRIBUTIE Planning en transport van productielocatie naar distributiecentra en tussen distributiecentra.

PRIMAIRE DISTRIBUTIE Planning en transport van productielocatie naar distributiecentra en tussen distributiecentra. POST KOGEKO Uw klanten willen hun bestelling op tijd en in perfecte staat ontvangen. Of het nu gaat om een volle vracht of om een enkele pallet of colli. Post-Kogeko Logistics maakt dat voor u waar. Wij

Nadere informatie