Herfst Revolutie of evolutie? Grote effecten leiden tot grote veranderingen. Hoe komen bedrijven zonder kleerscheuren uit de recessie?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Herfst 2010. Revolutie of evolutie? Grote effecten leiden tot grote veranderingen. Hoe komen bedrijven zonder kleerscheuren uit de recessie?"

Transcriptie

1 eureka Nummer Herfst 00 HET MAGAZINE VOOR PROFESSIONELE GOEDERENSTROOM BEHEERSING Revolutie of evolutie? Grote effecten leiden tot grote veranderingen. Hoe komen bedrijven zonder kleerscheuren uit de recessie? CO -uitstoot verlagen Mogelijkheden om emissies en kosten te reduceren Automatisering Machines voor geautomatiseerde goederenverwerking zijn fantastisch - maar zijn ze een wondermiddel?

2 eureka nummer Archimedes ontdekte dat met de kracht van een hefboom men de hele wereld kon verplaatsen. Dit magazine is vernoemd naar zijn beroemde uitspraak eureka! letterlijk, ik heb het gevonden! Het magazine voor professionele goederenstroom beheersing Welkom bij het herfstnummer 00 van eureka! In dit nummer kijken we hoe onze business verandert met artikelen over investeringen in automatisering, vaardigheden en het terugdringen van emissies binnen de hele keten. Eindgebruikers, of het nu OEM s of grote supermarkten als Wal-Mart zijn, eisen van hun leveranciers dat ze beter hun best doen om hun emissie terug te dringen. Samenwerking, organisatie, gebouwen en intern transport spelen allemaal een rol in dit proces. Lees op pagina 3 wat een aantal experts in hun eigen vakgebied hierover te zeggen hebben. Graham Lovatt werkte meer dan 0 jaar in de vorkheftruck- en logistiek branche, op pagina 8 deelt hij zijn ideeën met ons om uit de recessie te komen. Op pagina denken we na over de vraag of de meest recente recessie tot een transformatie in de industrie zal leiden. Zal de recessie de katalysator zijn voor de enthousiaste uitvoering van nieuwe ideeën? Geautomatiseerde apparatuur kan een belangrijke bijdrage leveren, maar er zijn heel weinig applicaties waarvoor het dé oplossing is. Om tot de juiste geïntegreerde oplossing te komen is het van essentieel belang om een uitgebreid onderzoek op de locatie zelf uit te voeren. Lees er meer over op pagina 9. De andere essentiële factor heeft betrekking op vaardigheden - van chauffeurs tot ondersteunend personeel. De afgelopen 0 jaar is er veel veranderd op het gebied van technologie en scholing. Beschikken we over de vereiste combinatie van vaardigheden? Dat leest u op pagina. Laat ons weten wat u van eureka vindt, via onze website of door een te sturen naar De hoofdredacteur is Monica Escutia, Bachelor in communicatie en journalistiek. Monica is Spaanse en spreekt ook vloeiend Nederlands, Engels en Italiaans. De voormalige redactrice van diverse internationale media is nu al zes jaar actief in de logistieke sector. De eerste vier jaar werkte ze als vertegenwoordigster van onderdelen voor verschillende Europese landen waarna ze EAME coördinator marketingcommunicatie werd voor Cat Lift Trucks, gevestigd in Nederland. Nummer - Herfst 00 Hoofdredacteur: Monica Escutia Bijdragen Redactie: Ruari McCallion Sue Tupling Vormgeving: Trevor Malkin Geproduceerd door: gu9creative Gedrukt/Verspreid door: Ovimex, Nederland Gepubliceerd door: Cat Lift Trucks Hefbrugweg AM Almere Nederland 00, MCFE. Alle rechten voorbehouden. CATERPILLAR, CAT, hun respectievelijke logo s, de kleur Caterpillar Yellow en de styling Power Edge zijn, net als de hier gebruikte bedrijfs- en productidentiteit, handelsmerken van Caterpillar en mogen niet zonder voorafgaande toestemming van Caterpillar worden gebruikt. ODuPC3(09/0)gu9 Evenementen kalender datum, evenement, location, website - oktober Supply Chain World Europe 00 München, Duitsland -9 november IMHX 00 Birmingham, Groot-Brittannië Tijd om te veranderen - Revolutie of evolutie? Uit een in 009 gepubliceerd onderzoek blijkt dat 7% van de respondenten het ermee eens is dat de huidige recessie tot belangrijke structurele veranderingen in hun organisatie heeft geleid. Wat zijn deze veranderingen en hoe ingrijpend zijn ze? Interview Graham Lovatt Een legende uit de logistiek sector deelt zijn ideeën met ons over hoe we zonder kleerscheuren uit de recessie kunnen komen. Emissies terugdringen 7-9 Verlagen van de CO - uitstoot eureka kijkt hoe bedrijven tegemoet komen aan de eis van hun klanten om beter te presteren op milieugebied binnen de gehele keten. 8 Machines en organisatie 0- Het liefst alles automatisch Standaardaanpak werkt niet. Met welke factoren moet rekening worden gehouden bij het bepalen van de optimale combinatie mens/machine in efficiënte productieprocessen? Training en vaardigheden 3- Een demografische tijdbom? Hebben we de juiste combinatie van vaardigheden en ervaring in huis voor de complexere logistieke processen? 0 overzicht Supply Chain World Europe is het belangrijkste evenement voor professionals om kennis uit te wisselen, nieuwe ideeën op te doen en te netwerken met collega s. IMHX, de International Materials Handling Exhibition, is het belangrijkste evenement op dit gebied in Groot-Brittannië met duizenden producten en diensten uit alle sectoren op het gebied van logistiek, intern transport en de opslagindustrie. Monica Escutia Eindredacteur Neem ook eens een kijkje op de eureka-website Hier vindt u ons archief met nuttige artikelen. Verder kunt u hier commentaar en suggesties voor ons blad achterlaten en kunt u ideeën voor nieuwe artikelen doorgeven. - november MANUTENTION 00 Parijs, Frankrijk MANUTENTION in Parijs is een internationale beurs voor goederenstroombeheersing, logistieke apparatuur en systemen. De beurs, die al vele jaren wordt georganiseerd, biedt professionals uit de industrie de gelegenheid om te netwerken en geeft bezoekers een overzicht van de hele sector. Internationale fabrikanten presenteren hun producten en geven een schat aan informatie over de industrie. SAMPLE IMAGE ONLY Redactie / Inhoudstafel 3

3 Flexibil Veiligheid Training van chauffeurs Intern transport park Revolutie of evolutie? Sue Tupling Meestal hebben veranderingen een geleidelijk karakter en passen organisaties en markten zich langzaam aan, maar de crisis heeft dit patroon op abrupte wijze doorbroken. Een discontinue verandering van deze aard stelt managers voor de uitdaging om hun organisatie aan te passen. eureka kijkt naar de effecten die de crisis heeft gehad op de intern transport branche, de dealers en de wijze waarop machines worden verkocht. Batterijonderhoud Arbeid Eigendomsbeheer In een, in november 009 uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek onder senior managers en directeuren van (hoofdzakelijk) productiebedrijven, was 7 procent van de ondervraagden het ermee eens dat de ernst van de huidige recessie heeft geleid tot structurele veranderingen op hun markten. Deze strategische schokgolven hebben tot nieuwe winnaars en verliezers geleid. Veel intern transport managers hebben de recessie overleefd door meer te doen met minder of voorlopig helemaal niets te doen. Zo is het economischer inrichten van het intern transport park door minder trucks hetzelfde (of meer) werk te laten doen de afgelopen 0 maanden de belangrijkste focus geweest van veel bedrijven waar vorkheftrucks worden gebruikt. In de regel wordt dit gedaan door het capaciteitspercentage van de gebruikte trucks te verhogen, apparatuur (d.w.z. extra voorzetstukken) te standaardiseren of door voor een andere samenstelling van het interne transport te kiezen. Dit plaatst de dealer voor een interessante uitdaging, omdat hij in plaats van het verkopen van apparatuur de rol van commerciële adviseur van de klant op zich moet nemen. Leveranciers van intern transport moeten de kostenstructuur van de business van hun klanten begrijpen en innovatieve manieren bedenken om deze te verlagen. Dit betekent niet alleen dat er gekeken moet worden naar de uren en gebruikspercentages, maar mogelijk ook dat de hele opzet met een frisse blik bekeken Tijd om te veranderen moet worden en er creatief nagedacht moet worden om de klant een aantal oplossingen te presenteren. Hierbij rekening houdend met een aantal extra aspecten van de intern transport organisatie, zoals batterijbeheer, stapelen, palletbewegingen en inkomende en uitgaande goederen. Vaak kan er op een snelle manier bespaard worden door zaken als voorzetapparatuur en losse onderdelen te standaardiseren. Zo standaardiseerde een voedselfabrikant kort geleden op drie verschillende typen vorkheftrucks de rotator, zodat deze op meerdere trucks gebruikt kan worden. Zo wordt gebruik en inzet gespreid en operationele tijd verbeterd en de afvalverwerking van het bedrijf geoptimaliseerd. Volgens Cat Lift Truck dealer Crepa wordt de rol van de dealer belangrijker en interessanter, maar het vereist wel een andere combinatie van vaardigheden. Naast het beschikken over goede en een grondige product- en industriekennis, moeten account managers flexibel zijn, zich goed kunnen aanpassen, creatief zijn en een goed probleemoplossend vermogen bezitten. Uit het onderzoek blijkt dat het vermogen om zich aan te passen aan de veranderingen in de behoeften van klanten één van de belangrijkste tekenen is dat een bedrijf goed uit de recessie zal komen. Bijna driekwart van de respondenten was van mening dat een gebrek aan flexibiliteit, innovatie en creativiteit bij het personeel het grootste risico voor hun bedrijf was. Er is een nieuwe combinatie van vaardigheden nodig om samen te werken, waarde te creëren en te innoveren, zodat er winstgevende en loyale klanten geworven en behouden kunnen worden. Deze vaardigheden zijn duidelijk aanwezig binnen het netwerk van Cat Lift Truck dealers. Cat Lift Trucks wil ze verder ontwikkelen door als een echte partner met dealers samen te werken. De katalysator hiervoor wordt vaak door zogenaamde moeilijke klanten gevormd. Met name lean organisaties zijn erop gericht om sleutelprocessen te verbeteren, minder mensen en middelen te gebruiken en de klant continu meer waarde te bieden. Natuurlijk eisen ze dezelfde instelling van hun leveranciers. Zo heeft een grote, internationale autofabrikant een intern transport park van 90 trekkers van Cat Lift Trucks, die op één van de vestigingen lasten van zes ton in een RoRoontvangstcentrum trekken. De oude met de voet bediende trucks waren zeer inefficiënt gezien het aantal handelingen dat de chauffeur moest uitvoeren en leidde tot vermoeidheid bij de medewerkers. Cat Lift Trucks heeft in samenwerking met de dealer de Cat NTR30N ontwikkeld en daarmee een bijdrage geleverd aan de lean doelstellingen van de fabrikant. Flexibiliteit is van essentieel belang in economisch moeilijke tijden, maar wat klanten nog belangrijker vinden, is een aanpak die naar het totale kostenplaatje van het proces kijkt, zegt Crepa woordvoerder en marketing manager Rogier van der Hoeven. 0 procent van de totale kosten van het beheren van een magazijn zijn arbeidskosten. Als je medewerkers efficiënter kunt inzetten, kun je de klant helpen om de kosten aanzienlijk te reduceren, maar dit houdt wel in dat je naar het complete productieproces en de hieraan gerelateerde kosten moet kijken. Uiteindelijk zoeken klanten machines die het werk van twee of meer mensen kunnen overnemen, omdat dit betekent dat ze niet alleen op de kosten van de machine kunnen besparen, maar ook op de hoge arbeidskosten die hiermee gepaard gaan. Flexibiliteit is van essentieel belang in economisch moeilijke tijden, maar wat klanten nog belangrijker vinden, is een aanpak die naar het totale kostenplaatje van het proces kijkt, Voor de eerste keer in de geschiedenis overtrof wereldwijd, de verkoop van elektrische heftrucks in 009 de verkoop van trucks met verbrandingsmotoren. Het intelligent managen van batterijen binnen het hele intern transport park kan leiden tot een verviervoudiging van de shiftlengte en daarmee ook de productiviteit. Wat de toekomst ook in petto heeft of dit nu de onvermijdelijke voortgang van lean, de roep om duurzaamheid of na BP, een grotere nadruk op de naleving van veiligheidheidsvoorschriften is één ding is zeker: dealers moeten in staat zijn om zich aan te passen aan de continu veranderende behoeften van hun klanten. De conclusie van het hierboven genoemde onderzoek is dat alles uiteindelijk terug te voeren is op vaardigheden. We moeten onze managementen vaardigheidsmodellen radicaal bijstellen om na de recessie te kunnen overleven op de hernieuwde markten. Bent u klaar voor de revolutie? Feedback op dit artikel is welkom: De NTR30N levert een verbeterde ergonomie en verhoogd de productiviteit. Tijd om te veranderen

4 Tijd om te veranderen Graham Lovatt Gedurende een carrière in de vorkheftruckindustrie van maar liefst 0 jaar, waarvan jaar aan het roer van twee grote vorkheftruckbedrijven in Europa, heeft Graham Lovatt menige recessie met succes doorstaan. De kort geleden gepensioneerde direkteur praat met eureka over de belangrijkste lessen die uit de meest recente crisis geleerd kunnen worden. Tips van Graham Lovatt om zonder kleerscheuren uit de recessie te komen. Controleer of uw dienstverleners hun beloftes kunnen nakomen kom met duidelijke argumenten en criteria.. Als u bent ingekrompen, houd vast aan de afgeslankte kostenbasis en laat groei voor winst zorgen. 3. Richt uw energie niet op te veel fronten, bepaal zorgvuldig wat uw prioriteiten zijn bekijk hoeveel projecten en initiatieven er in uw organisatie lopen.. Wees moedig, handel snel en besluitvaardig bij de eerste tekenen van recessie of herstel. Moedig uw mensen aan en stimuleer ze. Deze recessie heeft ons op vele fronten voor enorme uitdaging geplaatst. Ten eerste kunnen we stellen dat de crisis voor bijna iedereen als een verrassing kwam en wat betreft de snelheid en de ingrijpende gevolgen uniek is in de geschiedenis. Ten tweede blijkt het bijzonder moeilijk te zijn om te voorspellen hoe het herstel zal verlopen. Er blijft een discrepantie bestaan tussen hoop en werkelijkheid. De afgelopen jaar hebben we gedurende een lange periode van economische groei de vruchten geplukt van de globalisering. De eerst periode dat ik in de vorkheftruckindustrie werkte, wisselden de economische cycli zich regelmatiger af en ik denk dat dit heeft geresulteerd in een generatie managers die ten minste enige ervaring had met recessiemanagement op het moment dat de crisis toesloeg. Maar ondanks deze ervaring heeft de huidige recessie ons bijzonder zwaar op de proef gesteld en moet deze met name moeilijk zijn geweest voor managers die voor het eerst in hun loopbaan met een recessie te maken hadden. De complexe oorzaken van deze economische crisis zijn uitgebreid beschreven, maar toch nog niet volledig begrepen. Welk effect heeft de crisis gehad op de markt van industriële voertuigen en welke veranderingen brengt zij voor Cat Lift Trucks dealers met zich mee? Zelfs voor de recessie kochten eindgebruikers veel meer dan een Cat heftruck van hun dealer. Het product dat wil zeggen de kwaliteit, reputatie en technologie is uiteraard van essentieel belang. Maar klanten kijken ook naar andere zaken. Meer dan ooit zijn ze op zoek naar partners die kunnen helpen hun operationele efficiëntie te verbeteren en die kunnen meewerken aan het behalen van de bedrijfsdoelstellingen. Daarom speelt tegenwoordig de dienstverlening die bij het product hoort een grotere rol in de uiteindelijke beslissing om een product aan te schaffen. Hieronder vallen de kwaliteit, flexibiliteit en innovatie van de financiële oplossingen, onderhouds- en huurcontracten, levering van reserveonderdelen en daarnaast ook het aanbieden van diensten die waarde toevoegen, zoals inspecties van en aanbevelingen voor intern transport en programma s om het intern transport te beheren. Lovatt is van mening dat in de nasleep van de recessie, waarin bezuiniging de norm is geworden, eindgebruikers steeds meer zoeken naar tastbare bewijzen dat hun leveranciers hun beloftes na kunnen komen. Het komt neer op de volgende fundamentele vraag: hebben leveranciers op de nog competitievere markten van na de recessie de mensen, competenties, capaciteit, financiële kracht en structuur in huis om aan de eisen en verwachtingen van klanten te voldoen? De omvang en ingrijpendheid van de veranderingen die de crisis heeft versneld, spoort klanten en industrieën aan om te reageren en zich aan te passen. Lovatt ziet drie belangrijke trends als resultaat van de crisis. Voor het eerst in de geschiedenis kan vanwege de complexe aard van deze crisis niemand precies voorspellen hoe snel en in welke mate de economie zich zal herstellen. Door de ervaring van het afgelopen jaar hebben veel bedrijven de neiging om zich op de korte termijn te richten. Dit zou de verschuiving van verkoop naar verhuur kunnen versnellen. In sommige Europese landen beslaat lange termijnverhuur maar liefst 3 procent van de markt. Huren biedt eindgebruikers mogelijkheden en oplossingen waarmee ze hun bedrijfsrisico s in onzekere tijden beter kunnen beheren zonder dat ze eenmalig een grote aanslag op hun cashflow hoeven te plegen, terwijl ze tegelijkertijd ook hun intern transportpark kunnen vernieuwen. Veel organisaties hebben als gevolg van de recessie moeten inkrimpen. Ongetwijfeld zal dit tot een nog grotere afhankelijkheid van de leveranciers leiden en dus ook tot hogere eisen voor wat betreft de ondersteuning. Van ons wordt verwacht dat we nog beter ons best doen. Ik ben van mening dat onze industrie al een goed serviceniveau heeft en over de structuur en discipline beschikt om de lat nog hoger te leggen. CO -belasting, handel in CO -emissierechten en het verlagen van de CO -uitstoot zijn inmiddels redelijk bekende termen, maar de meeste bedrijven missen nog steeds kansen om hun uitstoot van schadelijke stoffen en de schadelijke effecten voor het milieu en daarmee ook hun kosten terug te dringen. Ruari McCallion bekijkt de zaak over de hele linie. Als je gevraagd wordt, de belangrijkste producenten van CO op te noemen, denk je automatisch aan fabrikanten. Moeten zij per slot van rekening niet het grootste deel van de rekening betalen gezien de nieuwe emissiecontrole wet- en regelgeving? Hoewel dit waarschijnlijk klopt, is het aantal bedrijven dat er niet mee te maken krijgt in werkelijkheid heel klein. Kort geleden publiceerde A.T. Kearney, een managementadviesbureau die wereldwijd opereert, het tweede jaarlijkse Carbon Disclosure Project (CDP) Supply Chain Report. Een van de belangrijkste bevindingen in dit rapport is dat sommige concerns van hun leveranciers verwachten dat ze de uitstoot van broeikasgassen beheren en actie ondernemen om deze terug te dringen indien deze leveranciers zaken met hen willen blijven doen. Er zijn toeleveringsbedrijven lid van de CDP (in totaal leveren ongeveer.00 organisaties data aan op het gebied van klimaatverandering), maar de omvang van deze bedrijven weegt meer dan genoeg op tegen het geringe aantal. Tot de leden behoren BAE System, Cadbury, Colgate-Palmolive, Dell; GlaxoSmithKline, H J Heinz Co, Johnson & Johnson, Johnson Controls, PepsiCo, Procter & Gamble, Reckitt Benckiser, Sony Corporation, Unilever en de Vodafone Group grote namen uit bijna iedere commerciële sector. Van deze bedrijven heeft 89% een beproefde strategie om afspraken te maken met leveranciers over CO -problemen en praktisch alle bedrijven hebben een plan ontwikkeld om de uitstoot van schadelijke gassen of het energieverbruik terug te dringen. Wat misschien nog belangrijker is voor de toeleveringssector, waaronder logistieke dienstverleners vallen, is het feit dat meer dan de helft (%) van deze organisaties aangegeven heeft dat ze in de toekomst niet langer zaken doen met leveranciers die zich niet houden aan de CO -criteria die door deze bedrijven zijn vastgelegd. Sommige hebben ook aangegeven dat in toekomstige Emissies terugdringen 7

5 CDP Supplier Analysis Introduction Measuring Member expectations versus Supplier capabilities Companies increasingly want to know that their suppliers actively participate in carbon management and are aligned with their own ambitions. To support CDP Members with their challenge, we have assessed Supplier performance across four key dimensions: awareness, ambition, reporting and implementation. CDP Supply Chain Members are eager to collaborate with their suppliers to better manage climate change risks and reduce carbon emissions. But are their suppliers up to this ambitious task? This section of the report provides an opportunity to evaluate the aggregate supply base on its ability to fulfill Members expectations of alignment on emissions reduction targets, emissions reduction capabilities and activities. We assessed the supply base along four dimensions:. Strategic awareness about climate change evaluates how aware the supply base is in terms of existing and future climate change risks. Do Suppliers have the ability to provide solid and precise information about risks related to climate change? Can they derive specific implications from their findings?. Carbon reduction ambition evaluates the level of sincerity of Suppliers reported emissions reduction ambitions. How high is their level of ambition to reduce GHG emissions measured by emissions reduction targets? How detailed is the information that they provide about their ambition? What is their time frame for achieving these targets? 3. Reporting capabilities evaluates Suppliers willingness and capability to report GHG emissions and climate changerelated activities. Are they proactively creating transparency for the public, investors and other stakeholders about GHG emissions? What are their capabilities when it comes to reporting the main emissions categories: Scope, Scope and Scope 3 emissions?. Implementation practices evaluates the approaches used to reach established emissions reduction targets and whether they are sustainable. What governance mechanisms are in place to ensure implementation? What is the Suppliers level of commitment to reach their targets? Will these implementation practices be sustainable in the long run? Strategic Awareness Carbon Reduction Ambition Reporting Capabilities Implementation Practices Heinz believes that if consistent regulations were implemented and enforced on a global scale, everyone would benefit from the increased communication and coordination that would result. However, we re finding that many countries are moving forward individually and are currently proposing regulations that may impact some locations but not others. Corporations such as Heinz have an important role to play in the development of consistent global policy, incorporating best practices among a broad spectrum of requirements. Obviously, this is a challenge that needs to be resolved and it requires the participation and collaboration of countries around the world. H.J. Heinz Company Heinz believes that if consistent regulations were implemented and enforced on a global scale, everyone would benefit from the increased communication and coordination that would result. However, we re finding that many countries are moving forward individually and are currently proposing regulations that may impact some locations but not others. Corporations such as Heinz have an important role to play in the development of consistent global policy, incorporating best practices among a broad spectrum of requirements. Obviously, this is a At the forefront of carbon emissions management Most CDP Supply Chain Members now have a formal, documented corporate climate change strategy. They have integrated a carbon policy into their procurement organization, and they have a reduction plan in place. Supplier relationship management processes are now becoming more important than ever, with an emphasis on green criteria for supplier selection. Although facing practical challenges, these Members are taking steps to move forward and overcome the issues they encounter. They are eager to collaborate with their Suppliers, but in order to remain competitive, these Suppliers are going to need to perform detailed assessments of their current capabilities in terms of climate change and carbon emissions management and set ambitious targets to reduce their emissions. High awareness among Member companies CDP Supply Chain Members are typically organizations very much at the forefront of climate change and carbon emissions management. Therefore, it is hardly surprising that the 009 survey confirms their significant risk awareness of the topic (see Figure ). In fact, the results of both the CDP Supply Chain Information Request and the Member Questionnaire confirm that the CEOs and board representatives of Member companies are placing increasing importance on climate change and GHG emissions reduction. Formal strategies with a focus on efficiency All Member companies currently have at least some general guidelines with regard to climate change strategy. A majority have taken this further to put in place a formal and documented climate change strategy (see Figure ). Over 90% of the Members have either a board committee or another executive body with overall responsibility for climate change management to ensure that the strategy is turned into action effectively (see Figure 7). CDP Supply Chain Member Analysis Our Group-wide Carbon Management Board has devolved authority for the management of our carbon emissions on behalf of our Board. It meets on a quarterly basis to review progress and provide strategic direction and governance framework for our Carbon Management programme. Royal Mail Group Climate change could result in changes in consumer preferences and retail customer demands we must anticipate and react to such changes to maintain the demand for our products. PepsiCo 89% % 8% 8% 8% % 3% 37% 9% 9% Y e s No or did not answer Have a formal and documented strategy Have some general guidelines Do not have any strategy (0%) Y e s No or did not respond Figure Members reporting exposure to risks related to climate change Figure Members with a corporate climate change strategy Figure 7 Members with a board committee or other executive body with overall responsibility for climate change countries are moving forward individually and are currently proposing regulations that may impact some locations but not others. Corporations such as Heinz have an important role to play in the development of consistent global policy, incorporating best practices among a broad spectrum of requirements. Obviously, this is a challenge that needs to be resolved and it requires the participation and collaboration of countries around the Our Group-wide Carbon Management Board has devolved authority for the management of our carbon emissions on behalf of our Board. It meets on a quarterly basis to review progress and provide strategic direction and governance framework for our Carbon Management programme. Royal Mail Group Climate change could result in changes in consumer preferences and retail customer demands we must anticipate and react to such changes to maintain the demand for our products. PepsiCo Figure Members reporting exposure to risks related to climate change Assessing Member and Supplier performance The CDP Supply Chain Program CDP Supply Chain is a collaboration of global corporations who have extended their climate change and carbon management strategies beyond their direct corporate boundaries to engage with their suppliers via CDP s annual Information Request. Member companies use CDP s standardized format to communicate with their supply chain companies in a streamlined, unified, annual request. This year Member companies reached out to 0 of their Suppliers, and 70 (%) responded to the request. This report synthesizes the key findings that have been extracted from the 009 CDP Supply Chain Information Request responses. It contains: An analysis of the GHG emissions and climate change management performance of CDP Supply Chain Member companies referred to as Members in this report; An analysis of CDP Supply Chain Supplier companies referred to as Suppliers in this report across the four dimensions of carbon management; The way forward for CDP. A glossary at the end provides the reader with clear definitions of the technical terms used throughout this report. Evaluating Suppliers across the four dimensions of carbon management The CDP Supply Chain Report 00 analyzes data from the Information Request to assess Supplier performance regarding GHG emissions and climate change management along four distinct dimensions: Strategic awareness; Carbon reduction ambition; Reporting capabilities; Implementation practices. This year, Supplier participation grew by %. Out of the 0 Suppliers contacted, 70 (%) participated, 9 (7%) declined to participate and 97 (%) did not respond (see Figure ). Multi-modal Member evaluations The following sources were used to evaluate the behavior of the Members with regard to GHG emissions and climate change management: The CDP Supply Chain Information Request; The Supplementary Member Questionnaire; Interviews with selected Members. The CDP Supply Chain Information Request was completed by all Members, representing eight different industries (see Figure ). % of the Members responded to the Supplementary Member Questionnaire. This was designed to complement the original CDP Supply Chain Information Request by focusing on how Members interact with their suppliers to drive improvements in carbon management. Interviews were also held with selected companies in order to check the hypotheses, analyses and conclusions that were extracted from both the Information Request and the Member Questionnaire. Methodology Followed 3 3% 3% % 7% 7% 7% % % Consumer Staples 3% Industrials 3% Information Technology % Financials 7% Telecommunications 7% Health care 7% Utilities % Materials % Figure Members per industry consumer preferences and retail customer demands we must anticipate and react to such changes to maintain the demand for our products. Figure Members reporting exposure to risks related to climate change Assessing Member and Supplier performance Assessing Member and Supplier performance Assessing Member and The CDP Supply Chain Program CDP Supply Chain is a collaboration of global corporations who have extended their climate change and carbon management strategies beyond their direct corporate boundaries to engage with their suppliers via CDP s annual Information Request. Member companies use CDP s standardized format to communicate with their supply chain companies in a streamlined, unified, annual request. This year Member companies reached out to 0 of their Suppliers, and 70 (%) responded to the request. This report synthesizes the key findings that have been extracted from the 009 CDP Supply Chain Information Request responses. It contains: An analysis of the GHG and climate change management performance of CDP Supply Chain Member companies referred to as Members in this report; An analysis of CDP Supplier companies referred to as Suppliers in this report across the four dimensions of carbon management; The way forward for A glossary at the end provides the reader with clear definitions of the technical terms used throughout this report. 3 In the wake of a global financial crisis fueled primarily by a lack of stakeholder information, corporate transparency is vital. Companies that have proven themselves leaders in areas such as measurement and disclosure have evolved beyond the view that climate change only poses risks, and are reaping benefits from the opportunities they have found. These leaders are spreading this message not only to their customers and shareholders, but also to their suppliers who provide the goods and services needed to run their businesses. Introduction to CDP Through its 7 annual Information Request, CDP has persuaded more than,00 companies across the globe to report their greenhouse gas (GHG) emissions and related climate change strategies. CDP hosts the world s largest database of selfreported corporate climate change information. CDP collects and provides this information to the marketplace on behalf of two main groups: Investment Market: 7 institutional investors controlling $ trillion in assets under management request disclosure from listed companies in whom they invest. Purchasing Organizations: global purchasing organizations from the public and private sectors that request disclosure from their suppliers. This global system provides stakeholders with a clear understanding of how companies are positioned as we transition to a low-carbon economy, and it enables transparency on climate change. The s detailed reporting is helping persuade companies throughout the world to measure, manage, disclose and ultimately reduce their greenhouse gas emissions. No other organization is gathering this type of corporate climate change data and providing it to the marketplace. Ban Ki-moon, UN Secretary- General CDP Supply Chain In 009, CDP Supply Chain Member companies requested information from more than 00 of their Suppliers. Using CDP s annual Information Request, they gathered information in a single format, reducing the time and resources spent by Suppliers on multiple requests. This also resulted in streamlined, comparable results which were then analyzed and benchmarked by CDP and its report writer, A.T. Kearney. The CDP Supply Chain Program helps to integrate carbon management and climate change mitigation into the procurement function. In an outsourced world, where companies externalize manufacturing, production, and logistics, most multinationals find that the emissions embedded in products purchased from the supply base are more significant than their own emissions. The objectives of the CDP Supply Chain Program are to reduce global emissions by: Driving action in purchasing companies by providing primary data from key suppliers; Motivating supplier companies by educating and supporting the collection and reporting of highquality climate change information; Influencing international standards by establishing a global process for supply chain disclosure leveraging the expertise and experience of Members and their suppliers. About CDP Supply Chain We believe it is important for companies to determine their scope and greenhouse gas (GHG) emissions. These emissions are directly associated with a company s operations and can be determined with reliability and consistency. Tracking them reveals opportunities to improve operational performance in a way that s good for both business and the environment and can therefore be sustained. Further, we support public disclosure of this information. As part of our objective to work with environmentally responsible suppliers, IBM has encouraged its key suppliers to gain that understanding and to disclose their inventories through the CDP Supply Chain program. John Paterson, Chief Procurement Officer IBM requires the participation and collaboration of countries around the world. H.J. Heinz Company Y e s No or did not answer No or did not answer Emissies terugdringen 9 8 contracten een strikter CO - beheer zal worden vereist. Een serieuze zaak Grote concerns nemen het terugdringen van CO -uitstoot heel serieus en ontwikkelen strategieën om CO -emissies in hun aanvoerlijnen terug te dringen, zegt Stephen Easton, directeur en onderzoeksleider van A.T. Kearney. CEO s van grote bedrijven en raden van bestuur verwachten niet alleen dat programma s die de CO -terugdringen voordelen voor het milieu opleveren, maar ook tot kostenbesparingen leiden. De boodschap is duidelijk: leveranciers, van zowel goederen als diensten, lopen het risico om belangrijke klanten te verliezen, als ze hun CO - uitstoot niet in de gaten houden. Een groot deel van de CO -uitstoot is afkomstig van gebouwen, wat de reden is dat er zo n grote nadruk ligt volgens de Europese richtlijn energieprestaties gebouwen (EPBD)op zuinig stoken en isolatie. In de richtlijn zijn onder meer minimumeisen voor ventilatie en warmteverlies vastgelegd. Hoewel dit tot een verhoging van de initiële kapitaalkosten van gebouwen kan leiden en gevolgen heeft voor verbouwingen, verandering van gebruiksdoeleinden of huurder, zorgen de nieuwe regels ervoor dat het beheer van magazijnen op langere termijn goedkoper zal worden. CEO s van grote bedrijven en raden van bestuur verwachten dat de CO-reductieprogramma s tot kostenbesparingen leiden. Stephen Easton, A.T. Kearney. Groenere magazijnen Sommige bouwbedrijven gaan veel verder dan de EPBD. In eureka nummer, zomer 008, hebben we gekeken hoe magazijnen groener kunnen worden gemaakt. In dit artikel kwam de firma Gazeley ter sprake die zich specialiseert in het bouwen van milieuvriendelijke magazijnen. Dit bedrijf heeft inmiddels een groot aantal hoogwaardige magazijnen met een totaal oppervlak van miljoen vierkante meter in een aantal landen gebouwd. Het begon in Groot-Brittannië, waar het bedrijf inmiddels door het hele land op locaties heeft gebouwd. 9 procent van het CO -effect van gebouwen wordt veroorzaakt door het energieverbruik na oplevering. Jonathan Fenton-Jones, Gazeley De 80 hectare grote Magna Park Plaza in Zaragoza, Spanje beschikt over alle milieuvriendelijke elementen die Gazeley standaard aanbiedt, waaronder het opvangen van overtollig regenwater, toiletten met een laag waterverbruik, luchtdichte en zeer goed geïsoleerde wanden om de kosten voor het verwarmen en de airconditioning terug te dringen en voorverwarming van warm water door de zon. Spanje heeft een zonnig klimaat en daarom konden extra krachtige pv-panelen (fotovoltaïsche panelen) worden aangebracht. Naar verluidt, leveren de milieuvriendelijke elementen in het standaardpakket van Gazeley aanzienlijke besparingen op in de operationele kosten. De inrichtingsservice die Gazeley biedt, kan de klant nog meer geld besparen. Een magazijnproject dat het voor John Lewis uitvoerde, één van de grootste magazijnen in Groot-Brittannië, leidde tot een besparing van meer dan op jaarbasis door het op grote schaal gebruik van duurzame energie hoofdzakelijk wind- en zonne-energie. Verwacht wordt dat de CO - uitstoot in de jaar die het magazijn mee zal gaan ongeveer 7 procent lager zal zijn dan soortgelijke gebouwen zonder aanpassingen. Een distributiecentrum van.000 m dat het bedrijf bouwde, bespaart ton CO per jaar vergeleken met standaardconstructies en functionaliteiten. 9 procent van het CO -effect van gebouwen wordt veroorzaakt door het energieverbruik na oplevering. Dit is iets waar wij, projectontwikkelaars, geen controle over hebben, zegt Jonathan Fenton-Jones, global procurement & sustainability director. Wat we wel kunnen doen, is het gebouw zodanig ontwerpen en bouwen dat het vanaf het begin zo efficiënt mogelijk gebruikt kan worden, met zaken als de opvang van overtollig regenwater, uitzonderlijk effectieve isolatie, aardwarmtepompen en de mogelijkheid om zonnepanelen te installeren. De principes van Gazeley zijn op locaties in Frankrijk, 8 in Duitsland, 3 in Italië en in België toegepast. Geen willekeur Energieverbruik is echter niet de enige oorzaak van CO -uitstoot, ook de organisatie van het magazijn zelf speelt een belangrijke rol. Hoewel elektrische vorkheftrucks tijdens het gebruik geen CO uitstoten, moeten de batterijen wel opgeladen worden en hoe efficiënter ze geladen worden en hoe doelmatiger ze gebruikt worden, hoe minder energie ze nodig hebben. Daarom is de tijd om ze lukraak op te laden definitief voorbij. Refererend naar een ander artikel in dit nummer HET LIEFST ALLES AUTOMATISCH, waarin locatie onderzoek en de automatisering belicht worden, heeft de Carbon Trust in Grootinstitutional investors controlling $ trillion in assets under management from the public and private sectors that request disclosure from their understanding of how companies are positioned as we transition to a low-carbon economy, and it enables transparency on climate change. The s detailed reporting is helping persuade companies throughout the world to measure, manage, disclose and ultimately reduce their greenhouse gas emissions. No other organization is gathering this type of corporate climate change data and providing it to the marketplace. Ban Ki-moon, UN Secretary- General CDP Supply Chain In 009, CDP Supply Chain Member companies requested information from more than 00 of their Suppliers. Using CDP s annual Information Request, they gathered information in a single format, reducing the time and resources spent by Suppliers on multiple requests. This also resulted in streamlined, comparable results which were then analyzed and benchmarked by CDP and its report writer, A.T. Kearney. The CDP Supply Chain Program helps to integrate carbon management and climate change mitigation into the procurement function. In an outsourced world, where companies externalize manufacturing, production, and logistics, most multinationals find that the emissions embedded in products purchased from the supply base are more significant than their own emissions. The objectives of the CDP Supply Chain Program are to reduce global emissions by: Driving action in purchasing companies by providing primary data from key suppliers; Motivating supplier companies by educating and supporting the collection and reporting of highquality climate change information; Influencing international by establishing a global process for supply chain disclosure leveraging the expertise and experience of Members and their suppliers. About CDP Supply Sustainability-focused companies outperform their peers During the past 8 months, as the financial crisis took its toll, many companies considered abandoning their carbon emissions management initiatives. But an A.T. Kearney analysis reveals that companies that demonstrated a true commitment to sustainability over the course of the recession appear to have outperformed their industry peers in the financial markets. In of the 8 industries examined, companies recognized as sustainability-focused (as defined by inclusion in the Dow Jones Sustainability Index or the Goldman Sachs SUSTAIN focus list) outperformed their industry peers and were well-protected from value erosion. Our findings suggest that investors may reward true sustainabilityfocused companies that demonstrate the following characteristics: A focus on long-term health rather than short-term gains; Strong corporate governance; Sound risk management practices; A history of investing in carbon emissions management innovations. Genuine carbon impact must involve the supply chain Now is the time for companies to move to next generation carbon emissions management. They must move beyond saying the right words to truly making carbon reductions happen. To achieve genuine results, however, companies must address the carbon impact of their supply chains, because 0 percent of a product s value, and often upwards of 70 percent, is typically derived from suppliers. Companies are finally realizing that consumers are aware that they do not just buy products they also buy the supply chains that deliver the products. As firms move to next generation carbon emissions management programs, a growing number of companies are putting in place specific, comprehensive strategies for internal operations and external relationships. Rather than simply offering general statements of good corporate citizenship, these companies have improved their supply departments with updated carbon reduction measures and practices, evaluating suppliers and their supply management organizations across multiple dimensions. The power of innovation Traditionally, supply managers sought to provide the necessary inputs at the lowest market prices. However, as executives and consumers move to distinguish market prices from social costs that is, market price plus externalities and social consequences supply is redefining and expanding its role by managing both internal and external costs. Supply managers can now foster carbon reductions by ensuring that suppliers incorporate innovations into their operations and processes. These executives also have the opportunity to investigate new processes and technologies that reduce dependency on scarce and potentially expensive resources. Managing the supply chain then becomes the catalyst for triggering corporate behavior that truly addresses carbon reduction. Accountability addressing a fundamental challenge A.T. Kearney believes that if we are to provide counsel to companies regarding their carbon reduction strategies, it is important for our firm to hold ourselves accountable on these issues. Two years ago, A.T. Kearney announced plans to move to a carbon-neutral consulting model by 00. This commitment to carbon neutrality applies to all aspects of global operations both internal and client-facing activities and is part of a larger carbon reduction effort that was launched across the firm s offices in 3 countries. The focus of this effort was to develop a series of innovative alternative delivery mechanisms that the firm s,00 consultants around the world could use for providing consulting services in a more sustainable and low-carbon way. The travel inherent in the consulting industry gives it a disproportionately large carbon footprint compared with many other professional services organizations, so efforts have focused on reducing the frequency of business travel and using collaborative technology to maintain the firm s hallmark collaborative working style while also reducing carbon emissions. Consistent with this pledge, the firm has also implemented initiatives to limit internal travel, shift necessary travel from air to rail as feasible, select services from among carbonefficient airlines, hotels and rental car companies, increase the use of public transit and further increase the energy and resource efficiency of its operations. For A.T. Kearney, and for the businesses it serves, learning to grow profitably and delivering value for all stakeholders in a resource-limited and threatened global environment is a fundamental business challenge of this century. Daniel Mahler Vice President at A.T. Kearney Stephen Easton Principal at A.T. Kearney The A.T. Kearney Perspective companies have improved their supply Traditionally, supply managers sought to provide the necessary inputs at the lowest market prices. However, as executives and consumers move to distinguish market prices from social costs that is, market price plus externalities and social consequences supply is redefining and expanding its role by managing both internal and external costs. Supply managers can now foster carbon reductions by ensuring that suppliers incorporate innovations into their operations and processes. These executives also have the opportunity to investigate new processes and technologies that reduce dependency on scarce and potentially expensive resources. Managing the supply chain then becomes the catalyst for triggering corporate behavior that truly addresses Accountability addressing a fundamental challenge A.T. Kearney believes that if we are to provide counsel to companies regarding their carbon reduction strategies, it is important for our firm to hold ourselves accountable on these issues. Two years ago, A.T. Kearney announced plans to move to a carbon-neutral consulting model by 00. This commitment to carbon neutrality applies to all aspects of global operations both internal and client-facing activities and is part of a larger carbon reduction effort that was launched across the firm s offices in 3 countries. The focus of this effort was to develop a series of innovative alternative delivery mechanisms that the firm s,00 consultants around the world could use for providing consulting services in a more sustainable and low-carbon way. The travel inherent in the consulting industry gives it a disproportionately large carbon footprint compared with many other professional services organizations, so efforts have focused on reducing the frequency of business travel and using collaborative technology to maintain the firm s hallmark collaborative working style while also reducing carbon emissions. Consistent with this pledge, the firm has also implemented initiatives to limit internal travel, shift necessary travel from air to rail as feasible, select services from among carbonefficient airlines, hotels and rental car companies, increase the use of public transit and further increase the energy and resource efficiency of its operations. For A.T. Kearney, and for the businesses it serves, learning to grow profitably and delivering value for all stakeholders in a resource-limited and threatened global environment is a fundamental business challenge of this century. Daniel Mahler Vice President at A.T. Kearney Stephen Easton Principal at A.T. Kearney The A.T. Kearney i Supply Chain Report 00 + (0) Report written for by: i Supply Chain Report 00 + (0) Report written for by: i Supply Chain Report 00 + (0) Report written for by:. Stephen Easton, directeur van A.T. Kearney. Carbon Disclosure Project, Supply Chain Members: Acer Taiwan BAE Systems UK Banco Bradesco Brazilië Bank of America USA Baxter International USA Boeing USA Cadbury UK Carrefour Frankrijk Cathay Pacific Airways Hong Kong Colgate-Palmolive USA ConAgra Foods USA Dell USA Eaton Corporation USA EMC USA ENEL Italië Fiji Water USA Fujitsu Japan GlaxoSmithKline UK Google USA H.J. Heinz Company USA Hewlett-Packard Company USA Imperial Tobacco Group UK IBM USA Johnson & Johnson USA Johnson Controls USA Juniper Networks USA Kao Japan Kellogg Company USA L Oréal Frankrijk Logica UK National Australia Bank Group Australië National Grid UK Newmont Mining Corporation USA PepsiCo USA Procter & Gamble Company USA Rautaruukki Finland Reckitt Benckiser UK Rolls-Royce UK Royal Mail Group UK SKF Zweden Sony Corporation Japan Unilever UK Vivendi Universal Frankrijk Vodafone Group UK Brittannië een handig instrument ontwikkeld. De zogenaamde Footprint Expert is online beschikbaar en kan gebruikt worden om de prestaties met een steeds groter wordende database te vergelijken. Het instrument is ontworpen om ondersteuning en informatie te leveren, variërend van snelle evaluaties ( hotspots ) op basis van controleerbaar dataverkeer tot uitgebreide, gecertificeerde CO -uitstoot die geschikt is voor externe publicatie. Het instrument is te vinden op Hoewel individuele bedrijven iets kunnen doen aan emissies, bereiken ze meer door samen te werken. Dit is althans de stelling van pallet pool operator LPR, dat met FMCG (fastmoving consumer goods) klanten samenwerkt om de aanvoerlijnen te optimaliseren en het aantal ritten dat de trucks uitvoeren te reduceren. In plaats van met kleine ladingen heen en weer te rijden, maakt LPR extra capaciteit vrij door volle palletladingen op te halen bij regionale distributiecentra en deze bij FMCG-fabrikanten af te leveren. Samenwerking loont Het logistieke bedrijf DHL Supply Chain is nog een stap verder gegaan door een samenwerkingsplatform op te zetten voor haar klanten in de auto-industrie. Het project begon met een Brits centrum voor binnenkomende goederen voor de Jaguar Land Rover fabriek in Solihull in Engeland. Het centrum kreeg een combinatie van zgn. FTL s (full truck loads) en LTL s (less than truck loads) te verwerken en werd uitgebreid met het onderdelenbeheer van BMW s (volgens het just-in-time principe) en het Jaguars auto-onderdelennetwerk. Het hart van het samenwerkingsplatform is het grote overslagstation in Solihull, dat is uitgerust met een intern transportpark van ongeveer 30 voertuigen en 00 trailers. Dit park wordt aangestuurd door het centrale planningsteam van DHL, dat als PL (fourth party logistics) fungeert en zo nodig aanvullende externe middelen inzet. Hoewel sommige elementen van het platform speciaal voor OEM s zijn ingericht, zoals motorfabrikant Perkins, is een aanzienlijk deel van de organisatie zodanig opgezet dat het variabele goederen kan verwerken. Momenteel beheert het platform reserveonderdelen voor JLR (Jaguar Land Rover), inbound activiteiten voor Groot-Brittannië en de EU en voor andere bekende leveranciers zoals Visteon. Ook fungeert het als het Britse opslag van vrachten bestemt voor de afhaalservice van Ford en BMW, zodat de anders overtollige bedrijfsruimte van makelaar JLR ook benut wordt. Momenteel verwerkt DHL meer dan.000 vrachten per week via het samenwerkingsplatform. Daarnaast haalt DHL.000 vrachten op voor Jaguar Land Rover in Groot-Brittannië en.00 voor de inbound EU-ophaalservice. Leveringen van BMW, verscheidene JIT-klanten, Perkins, Dana en andere leveranciers brengen het totale aantal op ongeveer.000 vrachten per week. Door een gevestigd en beproefd platform te gebruiken hoeft er minder te worden gereden, wat tot een efficiënter gebruik van de aanvoerlijnen leidt. Minder rijden betekent ook minder kosten en betere prestaties op milieugebied. DHL houdt zijn CO -uitstoot bij en denkt dat het samenwerkingsplatform voor binnenkomende onderdelen de CO -uitstoot van het bedrijf in een jaar tijd met, procent heeft verminderd. Het rijden zonder lading is een van de dingen waar men liever niet over praat in de industrie: 0% van de vrachtwagens voor zwaar transport in Groot-Brittannië vervoert nog steeds lucht, zegt Bob Naylor, VP van DHL s vrachtbusiness in Groot-Brittannië. Een initiatief als dit is één van de manieren om dit cijfer naar beneden te krijgen. Sinds een aantal directe en indirecte leveranciers van de autofabrikanten tot het platform zijn toegetreden, zijn de kosten van de aanvoerlijnen met ongeveer 0 procent gedaald. DHL richt zich ook op naleving door dossiers met foto s van leveringen aan te leggen om dozen te identificeren die niet gestapeld kunnen worden, zodat situaties waarin sprake is van een slechte verpakkingswijze gecorrigeerd kunnen worden. Het bedrijf bezoekt klanten om te bespreken hoe de tijdsplanning geoptimaliseerd kan worden en er minder gereden kan worden. Maar misschien is de belangrijkste prestatie wel dat er een platform is gecreëerd dat de samenwerking tussen concurrenten bevordert. Maar misschien is de belangrijkste prestatie wel dat er een platform is gecreëerd dat de samenwerking tussen concurrenten bevordert. Er is geen simpel antwoord op de wettelijke en commerciële uitdagingen om emissies te reduceren, met name die van CO. Zoals hierboven beschreven liggen er mogelijkheden in de constructie en lay-out van gebouwen, het managen van het productieproces en andere aspecten. Maar zoals het Carbon Disclosure Project Supply Chain Report van A.T. Kearney duidelijk maakt, zal de pressie van klanten om beter te presteren op dit gebied ook blijven toenemen. Feedback op dit artikel is welkom: 3. Gazeley Construction is gespecialiseerd in het bouwen van eco-effi ciënte magazijnen (Met dank aan Gazeley voor de afbeelding). De blauwe coating op de magazijnen van Gazeley is visueel aantrekkelijk en past goed in het landschap (Met dank aan Gazeley voor de afbeelding). DHL heeft met Jaguar Land Rover samengewerkt om de aanvoerlijnen effi ciënter te maken (Met dank aan Gazeley voor de afbeelding) 3

6 Machines en organisatie Het automatiseren van magazijnen lijkt een aantrekkelijk idee, maar in de praktijk blijkt een standaardoplossing vaak niet te werken. Een evaluatie van behoeften, gevolgd door de installatie van de juiste combinatie van systemen leidt tot betere resultaten. Ruari McCallion Het is niet moeilijk om de aantrekkelijke kant van automatisering in magazijnoperaties te zien, maar mensen blijven bepaalde voordelen ten opzichte van machines houden: ze leren snel, hebben vlug door dat omstandigheden zich wijzigen en passen zich snel aan veranderingen aan. Over het algemeen zijn ze veel flexibeler dan machines. Een volledig geautomatiseerd magazijn werkt het best met producten van dezelfde grootte Maar dat wil niet zeggen dat er geen plaats is voor automatisering in logistieke operaties. Geautomatiseerde systemen vallen in verscheidene categorieën uiteen, van heel eenvoudig tot zeer complex. De meeste zitten hier ergens tussenin. De vraag is: wat ga je automatiseren en waar? Een volledig geautomatiseerd magazijn werkt bijzonder goed als de goederen voldoen aan standaard specificaties nu en in de toekomst. zegt Martijn Ligtvoet, warehouse consultant bij de Nederlandse Cat Lift Trucks Het liefst alles automatisch dealer Crepa. Een geïntegreerd en volledig geautomatiseerd magazijn is snel, zeer betrouwbaar en leidt tot grote tijdsbesparingen in de goederenverwerking. Als de afmetingen en het gewicht van producten constant veranderen, dien je zorgvuldig te overwegen wat de knelpunten zijn. Het doel is de ultieme oplossing te zoeken op de beschikbare locatie. Aan de hand van een Site Survey worden door Crepa de goederen en stromen in kaart gebracht, deze gegevens worden verwerkt in een optimale logistiek. Een ideale mix Een combinatie van automatisering en conventionele logistieke stroom is vaak de beste oplossing. Deze biedt een combinatie van een hoog opslagpercentage tegen een gering aantal intern transport middelen. Snelheid van werken blijft gewaarborgd en het levert tevens de nodigde managementinformatie die, indien nodig, gebruikt kan worden om processen verder te optimaliseren. Het maakt ook orderpicking op stuksniveau gemakkelijker, daarbij is en blijft het flexibel. Bokodes: een nieuwkomer Innovatie in automatisering betekent dat er voortdurend nieuwe gadgets, widgets en toevoegingen op de markt komen. Ooit waren barcodes nieuw en had niemand er ervaring mee, en waarschijnlijk zal ten minste een van de huidige, opkomende technologieën in de toekomst essentieel worden. RFID-tags hebben een gespecialiseerd segment van de markt veroverd en worden naarmate ze kleiner en minder kwetsbaar worden steeds vaker gebruikt. Een nieuwkomer zijn de zogenaamde bokodes, die hoewel ze een doorsnede van amper drie millimeter hebben, duizenden malen meer informatie kunnen bevatten dan de bekende streepjescodes. Momenteel bestaan ze uit een LED die met een piepklein masker en een lens is bedekt. Informatie wordt gecodeerd in het licht dat door het masker schijnt, dat varieert in felheid afhankelijk uit welke hoek het wordt waargenomen. De voordelen die vaak worden genoemd zijn de afmeting van het product en het feit dat bokodes vanuit verschillende invalshoeken en van een grotere afstand dan barcodes gelezen kunnen worden. De standaardcamera van een mobiele telefoon is sterk genoeg om een bokode te lezen en dus hoef je in principe geen kapitaal uit te geven aan de benodigde infrastructuur. Maar de bokodes zelf kosten rond de dollar per stuk, voornamelijk vanwege de momenteel benodigde lens en LED-display. Als ze gemeengoed worden, zal de prijs dalen, maar de informatiecapaciteit zal intact blijven. De flexibiliteit ervan waaronder de mogelijkheid om ze online op afstand te lezen zal ze wellicht tot een onmisbaar hulpmiddel maken. Maar het is de vraag of dit soort mogelijkheden het in de toekomst gaan worden? Steviger recept Tijdens de recessie hebben veel bedrijven hun productie geconsolideerd en zo goed als mogelijk gebruik gemaakt van wat al aanwezig was in plaats van te investeren in extra magazijnruimte, zegt Edward Hutchison, managing director van BITO Storage Systems, onderdeel van BITO-Lagertechnik Bittmann GmbH, dat opslag- en orderverzamelsystemen vervaardigt. Dit heeft een behoefte gecreëerd aan compactere opslag- en orderverzameloplossingen. Ook zijn bedrijven op zoek naar orderverzamelsystemen die kostenbesparend zijn om ervoor te zorgen dat de producten zo economisch mogelijk geleverd kunnen worden. Maar soms is automatisering, met de daarmee gepaard gaande besparing in arbeidskosten, niet de juiste oplossing. Vaak is het geen goede beslissing om te gaan automatiseren, zegt Nigel Bailey, senior consultant van het onafhankelijke Belangrijkste afbeelding: (Met dank aan BITO voor de afbeelding). Bagageverwerking op luchthavens is een uitstekend voorbeeld van volledig geautomatiseerde goederenverwerking.. Een traditionele barcode 3. RFID-tags worden steeds kleiner. Moderne barcodes slaan meer informatie op maar kunnen niet tippen aan de piepkleine bokodes. De bokode is minder dan 3 mm in diameter in vergelijking met de traditionele barcodes. (3mm) Traditionele barcodes (30mm) 3 Machines en organisatie 0

7 Machines en organisatie Training en vaardigheden 7 8. Magazijnsimulatieprogramma s onderzoeken functies. 7. Uitgebreide verzameling en analyse van data is essentieel. 8. Mens en machine in harmonie. adviesbureau Davies & Robson. Factoren die een rol spelen, zijn een stabiele vraag en externe factoren, zoals de grondprijs en beveiligingseisen. Als je een brede en fluctuerende vraag hebt, kun je misschien een deel van de productie automatiseren, maar niet alles. Automatisering bestaat echter niet alleen uit robotvoertuigen en lopende banden. Automatiseren is niet altijd de juiste oplossing In een draadloos managementsysteem draagt de heftruckchauffeur een oortelefoon waardoor hij hoort wat hij moet doen. Bij spraak gestuurd orderverzamelen voice picking vertelt de computer aan de medewerker wat hij moet doen. De medewerker voert de instructie uit, koppelt terug naar de computer en krijgt vervolgens de volgende taak, legt Bailey uit. Hij merkt hierbij op dat zulke systemen redelijk populair zijn bij de medewerkers zelf, hoewel soms beweerd wordt dat ze het eigen initiatief de kop indrukken en onpersoonlijk zijn. De instructies zijn duidelijker en gemakkelijker te volgen dan die op het traditionele klembord en papier. Menselijke interactie met geautomatiseerde systemen lijkt dus de norm te worden maar in welke combinatie en in welke mate? Prijs berekenen van de ingrediënten Aan de ene kant kan een bedrijf kiezen voor een investering in een geautomatiseerde oplossing op lange termijn, zegt Hutchison. Hoewel dit forse initiële kosten met zich meebrengt, kan dit in principe tot een behoorlijke toename in productiviteit en verlaging in personeelskosten leiden. De omvang van de eerste investering betekent dat deze pas in een aantal jaar zal worden terugverdiend. Aan de andere kant zal een kleinschaligere verbetering, zoals gebruik maken van doorrolstellingen, tot een geringere besparing in personeelskosten leiden. Maar omdat het gaat om een relatief kleine investering, is deze in een paar maanden terugverdiend. Hoe dan ook is het raadzaam om op de locatie zelf een onderzoek uit te laten voeren alvorens de beslissing te nemen. Over het algemeen is het de moeite waard om een overzicht van de leverancier te ontvangen en vervolgens een adviseur die ervaring heeft in de industrie in de arm te nemen, merkt Hutchison op. Deze adviseur kan de optimale oplossing bieden en een offerte samenstellen voor de benodigde apparatuur. Ligtvoet is het hier mee eens. Crepa werkt alleen met Mecalux, een van de grootste fabrikanten ter wereld op het gebied van magazijninrichtingen en opslagsystemen. Aan de hand van een Site Survey wordt een werkende indeling gemaakt en de totale kosten van het proces en de logistieke flow in kaart gebracht. Daarnaast vormt een simulering programma een steeds vaker voorkomend en waardevol element in het proces. Dit soort onderzoeken zijn nuttig voor analysedoeleinden en zijn bepalend bij het besluitvormingsproces. Ook is het een handig middel om de klant te laten inzien hoe de efficiëntie verbeterd kan worden. De factoren die in overweging genomen moeten worden zijn, of het mogelijk is om de indeling van het magazijn te veranderen van brede naar smalle gangpaden om op deze manier ruimte voor meer pallets te creëren. Als de gangpaden smaller gemaakt worden, moet er naar andere verwerkingsoplossingen worden gekeken, als de magazijntrucks. Je kunt ook bekijken of je de typische indeling van een magazijn kunt veranderen, waarbij het orderverzamelen en het aanvullen van voorraden via dezelfde gangpaden plaatsvindt en je een systeem van gescheiden gangpaden voor aanvullen en orderverzamelen kunt invoeren, zegt Hutchison. Dit zou een positief effect hebben op de gezondheid en veiligheid binnen het productieproces. En wat het stapelen zelf betreft is het gemakkelijk om dit te reorganiseren? Iets wat we momenteel vaak doen, is dat we systemen waarbij standaard de goederen op een hoger niveau in de stellingen worden opgeslagen veranderen in orderverzamelsystemen op vloer niveau met extra opslagruimte op de hogere niveaus. Volgens Bailey zijn bedrijven eerder geneigd om te kijken naar mini-load- en carrouselsystemen, met daaronder paternoster units. Tijdens het onderzoek ter plaatse worden het magazijn en de faciliteiten bekeken en wordt er in feite een audit uitgevoerd waarbij wordt vastgesteld wat de huidige situatie is en hoe deze kan worden verbeterd. Er wordt van andere industrieën geleerd, zegt Ligtvoet. Logistiek is dynamisch en zal blijven veranderen. Door automatisering is er veel verbeterd. Of een bedrijf nu de bestaande ruimte beter wil benutten of naar een andere locatie wil verhuizen, in beide gevallen is het advies hetzelfde: Een onderzoek van de locatie zelf en eventueel een simulatie zullen ervoor zorgen dat de oplossing waarvoor uiteindelijk wordt gekozen het best beantwoordt aan de bedrijfsbehoeften. Door het proces stap voor stap te analyseren kan bepaald worden wat voor elke locatie de beste oplossing is. Feedback op dit artikel is welkom: Een demografische tijdb m? Er is sprake van een tekort aan geschoolde arbeiders die zijn weerslag heeft op industrieën in heel Europa maar het karakter ervan is misschien anders dan je zou verwachten. De vraag is: hoe gaan bedrijven ermee om?. Traditionele vaardigheden en ervaring nog steeds aanwezig bij de huidige beroepsbevolking. In de jaren 80 raakte het leerlingwezen in een aantal landen uit de mode, met name in Groot-Brittannië. Er waren uitzonderingen, waarvan Duitsland de belangrijkste was, Landen en bedrijven die nalieten om in hun toekomst te investeren, ondervonden daar in de jaren 90 flink de gevolgen van. Kennis en vaardigheden waren vooral te vinden bij de oudere werknemers, die weldra met pensioen zouden gaan. In Groot-Brittannië werd dit gevolgd door een inhaalslag om het gat te dichten, er werden nieuwe leerlingstelsels geïntroduceerd die na verloop van tijd werden uitgebreid. In 008/009 volgden in Groot-Brittannië rond de.8 miljoen mensen van boven de een opleiding of training. De Britse regering heeft ook opleidingen opgezet die speciaal bedoeld zijn voor + werknemers en behoefte hebben aan scholing. Dit soort programma s zijn heel gebruikelijk in de rest van Europa. Momenteel beschikken oudere werknemers over behoorlijk wat vaardigheden, jongere mensen beschikken over andere vaardigheden die misschien meer passen bij de moderne tijd. Daarnaast is er een middengroep die tussen de wal en het schip is gevallen en nu training op de werkvloer krijgt aangeboden. De verschillen zijn duidelijk zichtbaar volgens dr. Ugo Turchetti, managing director van de Training en vaardigheden 3 Italiaanse Cat Lift Trucks dealer Compagnia Generale Macchine SpA (CGM). Dit is één van de belangrijkste problemen waarmee bedrijven en de maatschappij in het algemeen in de komende jaren te maken krijgen, zegt hij. Jongere monteurs kunnen beter overweg met de nieuwste trucks Het is niet ongebruikelijk dat oudere generaties kritiek hebben op de manieren, het gedrag en het kennisniveau van de jongere generatie. Tegenwoordig hebben commentatoren het vaak over dumbing down, waarmee ze impliceren dat alles gemakkelijker wordt. Eigenlijk zeggen ze dus dat de jongere generatie niet de kennis of vaardigheden bezitten van hun voorgangers. Ugo Turchetti is het hier niet mee eens. Nieuw in plaats van oud? Nieuwe generaties zijn met elektronische apparaten opgegroeid, zegt hij. Ze zijn veel vertrouwder met elektronische apparatuur. Jongere monteurs kunnen beter overweg met de nieuwste trucks. Ze zijn veel beter bekend met de computers die in de trucks zijn geïnstalleerd. Hij benadrukt dat de trainingsbehoefte van de oudere generaties eigenlijk veel groter is. Maar dit brengt

8 Training en vaardigheden. De spuitafdeling bepaalt nog altijd de productiesnelheid. 3. Er is steeds meer vraag naar vaardigheden op het gebied van elektronica. 3 weer nieuwe problemen met zich mee, waaronder het verzet tegen verandering. De oplossing ligt in het aanbieden van trainingen, zodat zelfs ervaren medewerkers hun vaardigheden continu kunnen verbeteren. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Jongere mensen zullen er profijt van hebben, omdat ze sneller leren Het is een drastische en pijnlijke verandering in de mentaliteit van de oudere generatie, legt hij uit. Het vereist veel meer inzet en leidt vaak tot stress en frustratie. De gevestigde hiërarchie zal vaak veranderen. Oudere technici zien dat jongere mensen hen voorbijstreven wat betreft de inhoud van hun functie, carrière, inkomen en sociale status en dat is moeilijk te accepteren. Ieder goed georganiseerd bedrijf heeft een programma voor duurzame trainingen in huis, maar volgens Turchetti is dit maar een gedeeltelijke oplossing. Trainingen zullen de kloof niet kunnen overbruggen, zegt hij. Jongere mensen zullen er profijt van hebben, omdat ze sneller leren. Oudere mensen krijgen banen op een lager niveau en dalen op de sociale ladder. In extreme gevallen kunnen trainingen een manier zijn om ervoor te zorgen dat oudere werknemers economisch actief blijven en niet volledig de boot missen. Verschuivingen in functieprofielen in Europese steden onderstrepen het probleem: banen die fysieke kracht en vaardigheden vereisen worden vervangen door dienstverlenende industrieën. Noodzakelijke veranderingen De verandering geldt ook voor de commerciële functies. De oudere generatie verkopers, die eraan gewend was om voornamelijk via persoonlijke relaties te werken, heeft er problemen mee om echte intern transport adviseurs te worden; experts die vertrouwd zijn met computers en een grote kennis hebben van contracten, wet- en regelgeving, operationele processen, enzovoort, zegt Turchetti. In de intern transport industrie kampen zelfs heftruckchauffeurs met problemen. Jongere mensen voelen zich meer op hun gemak op nieuwe heftrucks die vaak door middel van joysticks bestuurd worden. Maar ook al zijn nieuwe vaardigheden noodzakelijk, toch zijn ze misschien niet zo ruim voorhanden als sommigen zouden wensen. Productie en techniek hebben in heel Europa met een slecht imago te kampen. Het beeld van slavenarbeid in donkere fabriekshallen waar aan het einde van iedere werkdag massa s arbeiders met grauwe gezichten uitstromen is achterhaald. Kantoorbanen in de financiële en andere dienstverlenende sectoren lijken aantrekkelijker met als gevolg een tekort aan essentiële vaardigheden bij de beroepsbevolking. Kort, maar niet bondig Mensen met vaardigheden op bepaalde specifieke terreinen, zoals bij robots uitgevoerde operationele processen, zijn heel moeilijk te vinden op de arbeidsmarkt, zegt Hans Wijnsma, coördinator van de bedrijfsschool bij Cat Lift Trucks Europa. De bedrijfsschool biedt permanente training aan werknemers van Cat Lift Trucks en op bepaalde specifieke gebieden ook aan Cat Lift Truck dealers en klanten. Robotoperaties zijn anders dan traditionele vaardigheden. Het is noodzakelijk om het proces als geheel te begrijpen, niet alleen je eigen gebied. De CLTE-bedrijfsschool werd in 998 opgericht. De school biedt voornamelijk training aan de eigen productiemedewerkers op operationele vlakken, zoals lassen, industrieel spuiten en assemblagetechnologieën. Alle opleidingen zijn erkend en voldoen aan de door de overheid gestelde eisen. De focus ligt op kwaliteit en het hele jaar door worden er trainingen gegeven. Naast basisvaardigheden bieden we ook training op specifieke gebieden, zoals robotgestuurde operationele processen, zegt Wijnsma. We trainen mensen om een breder perspectief te ontwikkelen en een overzicht van het hele productieproces te krijgen. De training van productiemedewerkers vormt maar een klein onderdeel van het programma. Het accent ligt op het bedienen van het systeem, wat al een vak op zich is. Het is moeilijk om dit werk de hele dag te doen en we zoeken altijd naar verbeteringen in de productiviteit en kwaliteit. Cat Lift Truck medewerkers moeten ervoor zorgen dat hun systeem 00% betrouwbaar is, voordat ze het aan de volgende fase overdragen. We trainen mensen op een andere manier dan vroeger, toen lag het accent meer op het vak zelf. Het valt niet mee om de juiste mensen voor bepaalde taken te vinden en daarom leidt de school onze nieuwe medewerkers zelf op. Werknemers kunnen overal met een internetverbinding inloggen op het online e-learning systeem, catlifttrucksacademy.com. De trainingsmodules behandelen uiteenlopende onderwerpen, van de grondbeginselen van de elektronica en magazijnbeheer tot uitleg van dieselonderdelen en specifieke training voor reachtrucks. Ons e-learningsysteem is ontwikkeld voor de service-, sales- en onderdelen afdelingen van onze dealers in Europa, Afrika en het Midden- Oosten, zegt Wijnsma. De marketing support manager (Jery Mom) beslist wie toegang krijgt tot welke onderdelen. Het Production Excellence Programme van CLTE is gericht op het naleven van deadlines en kwaliteit. De training wordt aangeboden aan onze klanten, leveranciers en andere bedrijven met soortgelijke behoeften, vervolgt hij. We bieden training aan op gebieden als Lean -simulatie en S. Dit is een module van uur, verspreid over dagen. Verscheidene dealers doen ook mee, zoals Crepa in Nederland, dat technische productondersteuning levert aan monteurs in het veld. Ervaring blijft van grote waarde, hoewel de oudere generatie zich zal moeten aanpassen. In de afgelopen decennia is gebleken dat veranderingen een continu gegeven zijn en dat doorlopende trainingprogramma s van essentieel belang zijn, of ze nu intern of in samenwerking met anderen worden ontwikkeld. Feedback op dit artikel is welkom: Vorkheftrucks van vandaag: complexe montage van elektronische en hydraulische componenten.. Niet alle laswerkzaamheden worden door een robot uitgevoerd.. Vaardigheden die de jonge generatie op school leert, worden op het trainingcentrum van Cat Lift Trucks ontwikkeld. Training en vaardigheden

9 MADE IN HOLLAND Wist u dat 80% van de Cat heftruck range gemaakt wordt in Nederland? Net zo Nederlands dus als de tulp en de molen. De Cat heftrucks staan synoniem voor kracht, robuustheid, lange levensduur en bedieningsgemak. Bovendien is Crepa de enige intern transport leverancier met drie regionale vestigingen in Nederland. Namelijk in Rijswijk, Assen en Venlo. Dus wat er ook gebeurt, we zijn altijd in staat om snel en accuraat op uw wensen te reageren. Dus wat er ook gebeurt, we zijn altijd in staat om snel en accuraat op uw wensen te reageren. Crepa Control Het unieke Crepa Control concept is een totaaloplossing voor alle aspecten binnen intern transport en magazijninrichtingen: op operationeel, technisch, financieel en administratief vlak. Met één contract neemt Crepa Control u alle zorgen uit handen. Indien u meer wil weten kijkt u dan op Tel CREPA B.V. Fleminglaan, 89CP Rijswijk. Tel / , MCFE. All rights reserved. CATERPILLAR, CAT, hun respectievelijke logo s, de kleur Caterpillar Yellow en de styling Power Edge zijn, net als de hier gebruikte bedrijfsen productidentiteit, handelsmerken van Caterpillar en mogen niet zonder voorafgaande toestemming van Caterpillar worden gebruikt.

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Chris E. Dutilh Stichting DuVo/Unilever Benelux Conferentie Winst uit Agrologistiek Monster, 16 februari 2009 Doelstelling DuVo-studie In beeld brengen of, en

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Margot Scheltema September 2014 22-9-2014 Scheltema - VITP 1 Wanneer is toezicht effectief? (1) Samenstelling RvT Profielschets Competenties; verschil

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

Organizational Change Driven by Vision & Courage

Organizational Change Driven by Vision & Courage Organizational Change Driven by Vision & Courage Breda, 26 Maart 2013 12 Juni 2006 H R U P D A T E H O T L I N E : ++ 4 1 2 1 6 1 8 6 1 1 8 2 Why do we need to change? All affiliates have full fledged

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Prove Everything or Die Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Een stelling Met een PR- budget van 20.000 hebben we een mediawaarde gerealiseerd van 60.000 en 500 nieuwe fans op Facebook

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Haal er uit, wat er in zit!

Haal er uit, wat er in zit! De Resource Based View als basis voor Optimalisatie van de IT Waardeketen Haal er uit, wat er in zit! Apeldoorn, 21 Januari 2008 Ralph Hofman Partner BlinkLane Consulting 2 Agenda Introductie BlinkLane

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Dit is Laura 1 2015 Deloitte The Netherlands Laura & trends in onderwijs,

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Number 11, May 2015 IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Het alloceren van de transactieprijs aan de afzonderlijke prestatieverplichtingen in een

Nadere informatie

Future Driven Value Creation 02-12-2013

Future Driven Value Creation 02-12-2013 Future Driven Value Creation 02-12-2013 Programma 16:30 Introductie en toelichting op het thema 17.15 Vraagstelling en individueel bezinnen 17:45 Break en broodjes 18:15 Break out sessies (2 groepen) en

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn!

Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn! Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn! Roadmap DURABILIT Drivers and barriers Refurbishment, hergebruik en grondstoffen Footprint reductie door hergebruik Value matrix Succesfactoren Discussie DURABILIT

Nadere informatie

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC LIGHTREC Energiezuinige lampen zijn goed voor het milieu, maar mogen niet worden afgedankt bij het gewone huisvuil. De materialen uit energiezuinige verlichting

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com LCA, wat kan je er mee Anne Gaasbeek Anne Gaasbeek Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com PRé Consultants PRé is pionier i van LCA sinds 1990; ontwikkelaar van Ecoindicator and ReCiPe

Nadere informatie

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 Environmental and Social Assessment Stakeholder Engagement EIA Fishing Biodiversity

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido 2008 IBM Corporation 2 3 Vraag? Hoe goed kent u uw bedrijfsvisie en

Nadere informatie

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015 Concept development Haga Hospital 17 september 2015 Marije Talstra 2015 Healthcare consultant at fluent 2003-2015 Healthcare consultant at Twynstra Gudde TUDelft, real estate & housing, urban planning

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg?

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Workshop Public & Private Governance Wageningen UR / MinBuZa Th Hague, February 1, 2013 The Hague, Febr. 1, 2013 Public & Private Governance slide 1 Initiatieven

Nadere informatie

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI HEGRID Hybrid Energy GRID Management EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI 1 Doel en verwachte resultaten Doel: realiseren van een Open HybridEnergy

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V.

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Dit reglement is op 3 april 2013 door de Raad van Commissarissen vastgesteld. Achtergrond en inleiding De

Nadere informatie

Van bedrijven voor bedrijven Peter Bareman en Annemarie van der Rest Wat betekent VV voor U? (inspecteur, vergunningverlener, beleidsmaker)

Van bedrijven voor bedrijven Peter Bareman en Annemarie van der Rest Wat betekent VV voor U? (inspecteur, vergunningverlener, beleidsmaker) Van bedrijven voor bedrijven Peter Bareman en Annemarie van der Rest Wat betekent VV voor U? (inspecteur, vergunningverlener, beleidsmaker) Samen optrekken voor continue verbetering veilige en gezonde

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Het gebruik van RFID als ondersteunende technologie voor Track&Trace in een vers supply chain

Het gebruik van RFID als ondersteunende technologie voor Track&Trace in een vers supply chain Het gebruik van RFID als ondersteunende technologie voor Track&Trace in een vers supply chain Dirk Vercammen, Director Europe - Region West 29 februari 2012 Agenda Euro Pool System? Tracking & tracing

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013

Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013 Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013 Aart Bitter Haarlem, 18 maart 2014 Kwaliteitskring Noord-Holland www.information-security-governance.com Agenda 13:45-14:15 - Informatiebeveiliging Introductie

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide.

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide. Hello map Ocean To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) Slide 1 Next slide. NVVA symposium 2007 REACH handhaving en consequenties* *connectedthinking Agenda Wat verandert

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

Corporate & Trade Show Video Lighting Sound

Corporate & Trade Show Video Lighting Sound Corporate & Trade Show Video Lighting Sound Beurzen, sales meetings, algemene vergaderingen, klantgerichte evenementen: Voor firma s zijn evenementen de meest directe en dynamische manier om zichzelf en

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Dexia & social media Frank Van ssche, Head of Brand & Project Office, Communicatie Gent, 28/04/2011 Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Quotes Social media isn't (just) about the media,

Nadere informatie

Maturity van security architectuur

Maturity van security architectuur Renato Kuiper Principal Consultant LogicaCMG renato.kuiper@logicacmg.com LogicaCMG 2006. All rights reserved Over de spreker Renato Kuiper Principal consultant Information Security bij LogicaCMG Hoofdredacteur

Nadere informatie

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Number 12, May 2015 Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Het onderscheiden van prestatieverplichtingen is een belangrijke stap

Nadere informatie

Integrating sustainability information into the investment process. ING Bank Duurzaam Beleggen Jaap van den Ende Amsterdam October 29 th, 2008

Integrating sustainability information into the investment process. ING Bank Duurzaam Beleggen Jaap van den Ende Amsterdam October 29 th, 2008 Integrating sustainability information into the investment process ING Bank Duurzaam Beleggen Jaap van den Ende Amsterdam October 29 th, 2008 Content Introduction Gathering of information ING sustainability

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 1 Planet The world is flat 2 People 3 Wereldbevolking: 6.541.920.085 (per

Nadere informatie

Marketing automatisering en supply chain management. Nieuwegein 20 oktober 2011

Marketing automatisering en supply chain management. Nieuwegein 20 oktober 2011 Marketing automatisering en supply chain management Nieuwegein 20 oktober 2011 Agenda Inleiding marketing automatisering en supply chain management (Albert Noppen, Media Alliantie) Aprimo, integrated marketing

Nadere informatie

Duurzaamheid in Business context

Duurzaamheid in Business context Duurzaamheid in Business context 2 Voorbeelden waarde creatie (B2C & B2B) Maarten ten Houten Sustainability Manager Global Marketing Duurzaamheidsdialoog 5 maart 2014 HEINEKEN - Truly Global Presence >165

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst?

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? on behalf of Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? Symposium Groene ICT en Duurzaamheid in het hoger onderwijs 30-01-2014 Ger Fischer Woord vooraf Nieuwe start cartoon? 2 Onderwerpen

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie