Schoolmaatschappelijk Werk Resultaat door verbinden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Schoolmaatschappelijk Werk Resultaat door verbinden"

Transcriptie

1 Schoolmaatschappelijk Werk Resultaat door verbinden Projectverslag schoolmaatschappelijk werk binnen RENN Bieneke Nienhuis

2 Inhoudsopgave Voorwoord 2 Inleiding 3 1. Schoolmaatschappelijk werk Visie en doel Positionering in de school Meerwaarde binnen de zorgstructuur van de school Werkwijze en taakgebieden Landelijke ontwikkelingen Urennormering 6 2. Schoolmaatschappelijk werk binnen RENN Visie en doel Positionering in de school Meerwaarde binnen de zorgstructuur van de school Werkwijze en taakgebieden Urennormering 8 3. Procesbeschrijving Het project Het onderzoekstraject In maart 2009 werkt het SMW op alle scholen handelingsgericht (doelstelling 1) Het is duidelijk waar de taken van het SMW liggen ten opzichte van externe hulpverleners (doelstelling 2) Het is duidelijk wat de opbrengst is van de inzet van het SMW. Van de hulpvragen wordt 70% succesvol beantwoord (doelstelling 3) % van de ouders, leerlingen, leerkrachten en leden van de CvB is tevreden over de geleverde diensten. Het is duidelijk hoe tevreden de externe hulpverleningscontacten zijn over de rol en de werkzaamheden van het SMW (doelstelling 4) De relevantie van SMW binnen de RENN4- scholen is aangetoond (doelstelling 5) 4 Conclusies en aanbevelingen Conclusies Aanbevelingen 25 Literatuur 26 1

3 Voorwoord In juni 2007 is door de afdeling Expertise RENN4 een notitie geschreven waarin is geconstateerd dat er nog geen RENN4 brede visie is over hoe de onderwijsondersteunende disciplines logopedie, schoolmaatschappelijk werk en vaktherapie inhoudelijk zo optimaal mogelijk kunnen worden ingezet. Wel hadden genoemde disciplines op papier gezet hoe zij zelf de inhoudelijke invulling van hun functie zien, maar een disciplineoverstijgende visie op onderwijsondersteuning ontbrak. In de notitie werd gesteld dat het gezien de ontwikkeling naar een SO en VSO Friesland/Drenthe/Groningen en naar een inhoudelijke organisatie in termen van onderwijszorgprofielen, gewenst zou zijn om dat wel te doen. De concrete situatie op dat moment was dat de aanwezigheid van genoemde disciplines in de verschillende RENN4 scholen sterk varieerde: sommige RENN4 scholen hadden zowel de beschikking over logopedie, schoolmaatschappelijk werk als vaktherapie, terwijl op andere scholen één of meer van deze disciplines ontbraken. Dit gegeven illustreerde in feite dat er ten aanzien van de inzet van onderwijsondersteunende disciplines nog niet RENN4 breed werd gedacht. De notitie had na bespreking in het managementteam van RENN4 tot gevolg dat de afdeling Expertise de opdracht kreeg om een disciplineoverstijgende richting te formuleren en om met de drie genoemde disciplines een traject in te gaan om concreet vorm te geven aan deze richting. Het RENN4 visiedocument Richting en Houvast bood een duidelijk aanknopingspunt voor het formuleren van de gewenste richting. Het na te streven doel luidde als volgt: de onderwijsondersteunende disciplines leveren een essentiële en aantoonbare bijdrage aan het vergroten van de onderwijskansen van cluster 4-leerlingen op het gebied van leer- en omgangsgedrag. Het managementteam van RENN4 gaf bovendien aan dat het wenselijk zou zijn om handvatten te krijgen met behulp waarvan beslissingen zouden kunnen worden genomen over de formatiegrootte. De volgende stap was het realiseren van dit doel: dit vond plaats in de vorm van een verbetertraject voor iedere discipline. De disciplines kregen van het management RENN4 ruim de tijd namelijk twee jaar om onder aansturing van medewerkers van de afdeling Expertise vorm te geven aan deze verbetertrajecten. Het onderhavige rapport vormt het eindresultaat van het verbetertraject van de discipline schoolmaatschappelijk werk. 2

4 Inleiding Aan dit project werkten mee: Riet Bruining, Marianne Dieleman, Ina Janssen, Corrie Sloot en Loek Trousset. Wij danken Marita de Groot en Rein Haakma voor hun verhelderende bijdrage aan de discussies. In hoofdstuk 1 wordt het algemeen theoretisch kader voor schoolmaatschappelijk werk weergegeven. In hoofdstuk 2 volgt een beschrijving van het schoolmaatschappelijk werk binnen RENN4 bij aanvang van het project. Hoofdstuk 3 beschrijft het onderzoeksproces en de resultaten. Tot slot worden in hoofdstuk 4 conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan. 3

5 1. Schoolmaatschappelijk werk 1.1 Visie en doel Maatschappelijk werkers gaan uit van een humanistische visie, waarin de mens in zijn context centraal staat. In hun relatie met de cliënt sluiten ze aan bij de leefwereld van de cliënt en streven naar een gelijkwaardige relatie van mens tot mens (De Vries, 2007). De functie van het werk is mensen te ondersteunen bij het oplossen van en omgaan met problemen en verstoringen in hun functioneren in wisselwerking met hun omgeving in een steeds complexer wordende maatschappij. De realisering van dit doel is een gezamenlijke activiteit van de maatschappelijk werker en de betrokkene(n). Uit een grootschalig onderzoek van Orlinsky e.a. (Ten Have, 2004) naar het effect van therapie, blijkt dat de actieve deelname van de cliënt aan het hulpverleningsproces het meest bijdraagt bij aan een positief resultaat. Het schoolmaatschappelijk werk (SMW) is een gespecialiseerde vorm van maatschappelijk werk met een eigen domein en doelstelling. Zij opereert op het snijvlak van onderwijs en jeugdzorg. De positie, functie en rol van het SMW wordt mede bepaald door overheidsbeleid op het gebied van het onderwijs en de jeugdzorg (Servicepunt Schoolmaatschappelijk werk, 2008). In het Competentieprofiel schoolmaatschappelijk werker (Servicepunt Schoolmaatschappelijk werk 2008) wordt het specialisme als volgt omschreven: De schoolmaatschappelijk werker stimuleert de sociaal-emotionele ontwikkeling en het zelfstandig functioneren van leerlingen door het oplossen, verlichten of hanteerbaar maken van psychosociale problemen, die het welzijn van de leerling of dat van anderen belemmeren en die sociale participatie in het leerproces in de weg staan. (p. 6). De leerlingen dragen gebeurtenissen buiten de school in zich mee wat van invloed kan zijn op hun functioneren binnen de school, gewenst of niet (Westrene, 2009). Het doel van SMW is derhalve het welbevinden en de competenties van leerlingen te versterken zodat ze hun schoolopleiding met een positief resultaat kunnen afronden (NVMW, 2006). Het SMW is de schakel tussen leerling, ouders en school (Servicepunt Schoolmaatschappelijk werk, 2008). 1.2 Positionering in de school De werkzaamheden van de schoolmaatschappelijk werker vormen een onderdeel van de zorgstructuur van de school (NVMW, 2006). De schoolmaatschappelijk werker deelt de verantwoordelijkheid voor de zorg voor de leerlingen met andere medewerkers binnen de zorgstructuur. Voor RENN4 is dat de commissie van begeleiding (CvB). Zij heeft echter wat betreft de uitvoering van de werkzaamheden een eigen specifieke verantwoordelijkheid die nader uitgewerkt is in De beroepscode voor de maatschappelijk werker van de Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk werkers. Naast de samenwerking met de leden van de CvB is de leerkracht een belangrijke bron van informatie. Goede samenwerking met de leerkracht is dan ook van essentieel belang. Alle disciplines op school hebben de leerling als focus. Schoolmaatschappelijk werk is bij uitstek de discipline binnen school die de gezinssituatie van de leerling als specialisme heeft en hierover een belangrijke bijdrage kan leveren aan de zorg rondom leerlingen. 1.3 Meerwaarde binnen de zorgstructuur van de school Het schoolmaatschappelijk werk vervult een brugfunctie tussen de school, de ouders en de (jeugd)hulpverlening. De meerwaarde van het schoolmaatschappelijk werk ten opzichte van de externe hulpverlening is de lijfelijke aanwezigheid in school en de inbedding in de zorgstructuur van de school. De schoolmaatschappelijk werker kan signalen snel oppakken, maar ook door zijn/haar aanwezigheid zelf signaleren. Bovendien beschikt de schoolmaatschappelijk werker over kennis van de sociale kaart, hulpverleningsmogelijkheden en aanmeldingsprocedures (NVMW, 2006). Deze korte lijnen en de kennis maken snelle en adequate hulp bij problemen mogelijk. Daarbij komt dat de schoolmaatschappelijk werker 4

6 niet alleen in de school, maar ook outreachend, dat wil zeggen bij de gezinnen thuis, werkzaam is. Dit bevordert de betrokkenheid van ouders bij de school, hetgeen door de externe hulpverlening niet op die manier geboden kan worden. Door het laagdrempelige karakter van het schoolmaatschappelijk werk wordt contact gelegd met gezinnen die door externe hulpverlening vaak niet of niet meer bereikt worden. Ouders willen graag dat hun kind het goed doet op school en laten zich vanuit deze gedachte relatief gemakkelijk betrekken bij wat er op school speelt. De stap naar het schoolmaatschappelijk werk is voor veel ouders in de regel een minder grote stap dan die naar de externe hulpverlening. De schoolmaatschappelijk werker heeft zowel kennis van de soms zeer complexe thuissituatie van kinderen als de complexe ontwikkelingsproblemen van de kinderen zelf. De schoolmaatschappelijk werker staat met beide benen binnen, maar ook buiten de school. Een win-winsituatie (Westrene, 2009). 1.4 Werkwijze en taakgebieden Het schoolmaatschappelijk werk geeft preventieve en kortdurende hulpverlening en stimuleert hiermee de sociaal-emotionele ontwikkeling en zelfstandigheid van de leerlingen. De manier van werken is vraag- en systeemgericht. Zij signaleert, geeft informatie, advies en consultatie aan de school en biedt outreachende hulp aan leerlingen en hun ouders (Westrene, 2009). Indien noodzakelijk zorgt de schoolmaatschappelijk werker voor toeleiding naar speciale of geïndiceerde hulp en kan daarbij zorgen voor een warme overdracht. De beroepsvereniging van maatschappelijk werkers (NVMW, 2006) onderscheidt drie taakgebieden voor het schoolmaatschappelijk werk: 1. schoolondersteuning 2. hulpverlening aan ouders en leerlingen 3. toeleiding naar speciale en geïndiceerde zorg Binnen het eerste taakgebied, de schoolondersteuning, kan de schoolmaatschappelijk werker teamleden ondersteunen en deskundig maken vanuit de eigen specifieke kennis en vaardigheden en een bijdrage leveren aan het in kaart brengen van de onderwijsbehoefte van de leerling. Men kan hierbij denken aan kennis van de sociale kaart en de verschillende vormen van hulpverlening, wet en regelgeving, inbreng van specifieke deskundigheid over het communiceren met ouders, bemiddelen tussen ouders en school, deelnemen aan externe vormen van zorgoverleg, etc. Bij het tweede taakgebied staat het snel kunnen helpen van ouders en leerlingen centraal door advies en lichte vormen van opvoedingsondersteuning. De taken die hierbij horen zijn onder andere het motiveren van leerlingen en/of hun ouders voor vormen van hulpverlening, verlenen van kortdurende hulp gericht op het vergroten van de competenties van leerling en/of ouders in hun dagelijks functioneren, het bieden van laagfrequente ondersteuningscontacten in afwachting van de start van of verwijzing naar de externe hulpverlening, etc. De toeleiding naar speciale en geïndiceerde zorg als derde taakgebied heeft als doel ouders en/of leerlingen te motiveren en/of hierbij te ondersteunen. In het woud van voorzieningen kan de schoolmaatschappelijk werker een loods zijn voor de snelste route naar de juiste voorziening. De routes in de jeugdzorg zijn steeds ingewikkelder geworden. Kon de school in 1995 nog rechtsreeks contact opnemen met en verwijzen naar een zorgaanbieder, op dit moment kunnen daar drie instanties tussen zitten (Kiene & Rengers, 2009). De taken hierbij zijn: motiveren en verwijzen, het voorbereiden van een aanmelding, indien nodig bemiddelen bij de contactlegging of begeleiden van leerling en ouders bij het eerste bezoek aan de externe hulpverlening, zorgen voor afstemming van de begeleiding op school en de externe hulp, etc. 5

7 Bij de uitvoering van de drie taakgebieden legt de schoolmaatschappelijk werker regelmatig verantwoording af aan de CvB en houdt de leerkracht op de hoogte. De registratie en rapportage vindt zowel mondeling als schriftelijk plaats, passend bij het door de school gehanteerde registratiesysteem. De mate van integratie van het SMW in het systeem van leerlingenzorg kan als indicatie voor de kwaliteit beschouwd worden (Servicepunt Schoolmaatschappelijk werk, 2008). Het Servicepunt Schoolmaatschappelijk werk (2008) geeft een kader voor een jaarlijkse evaluatie van het SMW. De competenties die de schoolmaatschappelijk werker nodig heeft bij het uitvoeren van bovengenoemde taken staan beschreven in de brochure Competentieprofiel schoolmaatschappelijk werker van de beroepsvereniging VNMW (VNMW 2008). Deze competenties zijn een aanvulling op de algemene competenties voor maatschappelijk werk, zoals beschreven in Beroepsprofiel van de maatschappelijk werker, eveneens een uitgave van NVMW. 1.5 Landelijke ontwikkelingen Het aantal voortijdig schoolverlaters is schrikbarend hoog. Vanuit het ministerie van OCW worden er projecten gefinancierd om deze uitval tegen te gaan. Scholen zijn verplicht zorgbeleid te ontwikkelen. Op scholen voor voortgezet onderwijs worden Zorg en Adviesteams (ZAT s) ingesteld om problemen bij de leerlingen tijdig te signaleren en de nodige hulp in te zetten. Steeds meer scholen hebben schoolmaatschappelijk werkers om schooluitval onder overbelaste jongeren tegen te gaan (Kiene, 2009). De schoolmaatschappelijk werker zit in de school en is daardoor onder schooltijd bereikbaar voor de jongeren. In juni 2009 hebben de minister voor Jeugd en Gezin en de staatssecretaris voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, namens het kabinet een brief aan de tweede kamer gestuurd waarin de zorg voor kinderen in en om de school een wettelijke borging krijgt. Onder deze zorg verstaat het kabinet expliciet het (school)maatschappelijk werk voor het regulier onderwijs (NVMW, Nieuwsbrief juni 2009). Een andere landelijke ontwikkeling waar SMW bij betrokken wordt, is de invoering van de landelijke verwijsindex: wanneer er sprake is van een dreigende verstoring in de ontwikkeling van een kind/jongere (tot 23 jaar) meldt de hulpverlener in dit geval de schoolmaatschappelijk werker- hem aan. De landelijke verwijsindex is bedoeld om signalen samen te brengen om hulpverleners effectiever met elkaar te laten samenwerken en tijdige signalering te bevorderen. Risicokinderen kunnen op die manier worden gevolg als ze zijn verhuisd (Ministerie voor Jeugd en Gezin, 2007). 1.6 Urennormering Aan de hand van de taakomschrijving van de schoolmaatschappelijk werker is er door de NVMW (NVMW, 2006) een urennormering vastgesteld gekoppeld aan de onderwijsvorm en het leerlingenaantal. Het betreft de minimale hoeveelheid uren per week die nodig is om de functie goed te kunnen vervullen. Voor cluster 4 onderwijs is dat 1,0 fte. bij een leerlingenaantal van

8 2. Schoolmaatschappelijk werk binnen RENN4 Bij aanvang van dit project, in januari 2008, is er op vijf van de tien scholen van RENN4 een schoolmaatschappelijk werker aanwezig. De hieronder beschreven punten (visie, positionering etc.) hebben betrekking op de stand van zaken op dat moment. In de loop van het project zijn er op twee scholen schoolmaatschappelijk werkers benoemd. Zij zijn niet meegenomen in dit project. 2.1 Visie en doel In de visie van RENN4 staan in het CAREBAGS-model competentie, autonomie, relatie en betrokkenheid (engagement) centraal (Doornenbal & Jonker, 2006). De discipline SMW heeft in het document Visie en positionering Schoolmaatschappelijk werk RENN4 (Doornenbal, 2006) de eigen werkwijze vertaald naar de visie van RENN4: SMW houdt rekening met en werkt aan de CARE van leerlingen via de ouders middels BAGS. Zie voor een gedetailleerde uitwerking bijlage Positionering in de school Het SMW, als onderwijsondersteunende discipline, wordt wat betreft inhoud en formatie wisselend of niet ingezet binnen de scholen. De rol van de schoolmaatschappelijk werker is niet overal gelijk. De schoolmaatschappelijk werker maakt deel uit van de Commissie van Begeleiding (CvB), maar de aanwezigheid bij besprekingen van de CvB hangt op sommige scholen samen met de hulpvragen op dat moment. Op één school is de schoolmaatschappelijk werker ingezet als zorgcoördinator met als taak de hulpverlening rondom leerlingen te coördineren. 2.3 Meerwaarde binnen de zorgstructuur Het SMW werkt aan de competenties van de schoolorganisatie en schoolcultuur vooral door het signaleren van tekorten in de samenwerking ouders school; advisering over deskundigheidsbevordering waar het samenwerking en relatie school gezin betreft (bijlage 1). Inbedding van het SMW in de school en het systeem van zorg en begeleiding is hiervoor een voorwaarde. Bij cluster 4-leerlingen komen relatief veel risicofactoren voor in de gezins- en/of opvoedingssituatie. Een inventarisatie van de schoolmaatschappelijk werkers laat zien dat er bij de RENN4-leerlingen risicofactoren bestaan op het gebied van ontwikkelingsproblematiek gecombineerd met gezinsproblematiek zoals opvoedingsproblematiek, psychiatrische problemen bij ouder(s) - waaronder verslaving -, relatieproblemen van de ouders, verwaarlozing, mishandeling, financiële problemen, problemen met familie, buurt, etc. In bijlage 2 vindt u een uitgebreide lijst. De lijfelijke aanwezigheid van de schoolmaatschappelijk werkers in de scholen van RENN4 maakt het voor zowel leerkrachten als leden van de CvB makkelijk hen aan te spreken en korte communicatielijnen te houden. Door het outreachend karakter van de werkzaamheden van de schoolmaatschappelijk werkers kunnen ouders in de vertrouwde omgeving van de thuissituatie worden benaderd en wordt op deze manier de brug gelegd tussen school en thuis. 2.4 Werkwijze en taakgebieden De werkwijze van het SMW verschilt per school, afhankelijk van de visie op onderwijs en begeleiding. Op sommige scholen gaat men uit van een integratieve werkwijze, waarbij het uitgangspunt is een zo breed mogelijk beeld van de leerling en zijn/haar problematiek te krijgen. De schoolmaatschappelijk werker heeft hierbij een onderzoeksgerichte taak, namelijk bij alle leerlingen de gezinssituatie in kaart te brengen. 7

9 Andere scholen werken handelingsgericht. Het SMW wordt hier ingezet wanneer er rondom een leerling een vraag is, die een relatie met de gezinssituatie heeft. Hier heeft de schoolmaatschappelijk werker zowel een onderzoekende als een begeleidende taak. 2.5 Urennormering Bij de start van dit project hadden de vijf schoolmaatschappelijk werkers samen in totaal 124,2 uur per week voor 711 leerlingen. Op twee scholen is in samenwerking met de gemeente het SMW ingezet ten behoeve van de functie zorgcoördinator (voorheen respectievelijk 32 en 20 uur). 8

10 3. Procesbeschrijving Om de visie van RENN4 tot uitgangspunt te maken voor de werkwijze van het schoolmaatschappelijk werk binnen de RENN4-scholen, de kwaliteit van de werkzaamheden te onderzoeken en de formatieve gevolgen zichtbaar te maken is er een projectplan opgesteld. Van augustus 2007 tot juni 2009 hebben de schoolmaatschappelijk werkers uitvoering gegeven aan het projectplan. In dit hoofdstuk worden achtereenvolgens de doelstellingen beschreven, de manier waarop het projectplan is uitgevoerd, de veranderingen die hebben plaatsgevonden en de resultaten van de verschillende onderzoeken. 3.1 Het project Met dit project wil men bereiken dat: a. Het SMW komt tot een eenduidige handelingsgerichte werkwijze. b. Het SMW, als onderdeel van het domein Zorg en Begeleiding, de kwaliteit van werken systematisch toetst vanuit een kwaliteitssysteem van RENN4. c. Het SMW deel uitmaakt van de CvB. d. Het SMW systematisch de tevredenheid van de geboden diensten evalueert. Om dit te realiseren zijn de volgende doelstellingen met de daarbij horende acties geformuleerd: Doelstelling 1: In maart 2009 werkt het SMW op alle scholen handelingsgericht. Om dit te bereiken, worden de volgende stappen genomen: - inventarisatie van werkwijze van zorg en begeleiding (Z&B) op de scholen waar de schoolmaatschappelijk werkers werkzaam zijn; - vergroten van de kennis en vaardigheden van de schoolmaatschappelijk werkers op het gebied van handelingsgericht werken middels literatuurstudie en een studiedag. Doelstelling 2: Het is duidelijk waar de taken van het SMW liggen ten opzichte van externe hulpverleners. Dit wordt als volgt in kaart gebracht: - beschrijven en afbakenen van de taken van het SMW ten opzichte van de externe hulpverlening; - inventarisatie van doelstellingen, werkwijze van en begrenzing ten opzichte van relevante samenwerkingsrelaties. Doelstelling 3: Het is duidelijk wat de opbrengst is van de inzet van het SMW. Van de hulpvragen wordt 70% succesvol beantwoord. De volgende onderzoeksstappen worden genomen: - inventarisatie van de hulpvragen van ouders, leerlingen, school gericht op externe hulpverlening, de geboden diensten en het gewenste resultaat; - gedurende drie maanden het resultaat en de omvang in percentages en uren weergeven. Doelstelling 4: 75% van de ouders, leerlingen, leerkrachten en leden van de CvB is tevreden over de geleverde diensten. Het is duidelijk hoe tevreden de externe hulpverleningscontacten zijn over de rol en de werkzaamheden van het SMW. De volgende onderzoeksstappen worden genomen: - opstellen en uitvoeren van een tevredenheidonderzoek, indien mogelijk aansluiten bij het Zelfevaluatiekader (ZEK) van RENN4; - enquête afnemen bij de ouders die meedoen aan de jaarlijkse introductiebijeenkomsten voor nieuwe ouders. 9

11 Om te onderzoeken of het ontbreken van SMW op een RENN4-school van invloed is op de hulpvragen en een taakverzwaring oplevert voor andere disciplines is een extra doelstelling geformuleerd. Doelstelling 5: Onderzoeken op welke manier er binnen de zorgstructuur van de scholen zonder SMW antwoord wordt gegeven op hulpvragen die op de scholen met SMW beantwoord wordt door de schoolmaatschappelijk werkers: - interviews met vier CvB s van drie scholen van RENN4 waar geen SMW aanwezig is. 3.2 Het onderzoekstraject In maart 2009 werkt het SMW op alle scholen handelingsgericht (doelstelling 1) Als eerste is in een gezamenlijke bijeenkomst de werkwijze voor het gebied Z&B per school geïnventariseerd. Na de inventarisatie is in een studieochtend de theorie en de werkwijze van het handelingsgerichte werken gepresenteerd. Deze manier van werken sluit nauw aan bij de werkwijze van het SMW: vanuit een hulpvraag de gegevens inventariseren, het probleem analyseren, de aanpak, uitvoering en evaluatie middels terugkoppeling naar de hulpvrager. Hoewel verschillend qua uitvoering bleek dat alle scholen handelingsgericht werken, ook de scholen waar men de integratieve methode hanteert. Op alle scholen werken de schoolmaatschappelijk werkers vraaggericht. Wel kwamen enige verschillen naar voren, zoals verschillende benamingen voor de organisatie van de CvB, deelname van de schoolmaatschappelijk werker aan het CvB-overleg en de manier waarop de hulpvragen bij de schoolmaatschappelijk werker komen. Binnen de handelingsgerichte werkwijze passen de schoolmaatschappelijk werkers verschillende begeleidingsmethodes toe, passend bij de cliënt met zijn/haar probleem. Men werkt eclectisch en maakt daarbij onder andere gebruik van de volgende methodes: Taakgericht: een kortdurende behandeling, waarin met taken wordt gewerkt. De cliënt zelf en niet de hulpverlener bepaalt wat voor hem/haar problemen zijn. De zelfwerkzaamheid van de cliënt staat centraal. Systeemgericht: de leerling als onderdeel van meerdere systemen, het gezin, de buurt, de familie. Gedragstherapeutisch: als onderdeel van opvoedingsondersteuning. Hoe kan je als ouders gewenst gedrag van je kind bekrachtigen en ongewenst gedrag doen afnemen. Oplossingsgericht: series doordachte vragen en complimenten laten de cliënt zijn eigen kracht, mogelijkheden en competenties ontdekken. Conclusie Het SMW werkt vraag- en handelingsgericht conform de visie van RENN4 en maakt voor het beantwoorden van de hulpvraag gebruik van verschillende methodes, passend bij de cliënt en de hulpvraag. De integratieve werkwijze kan hiervan een onderdeel zijn Het is duidelijk waar de taken van het SMW liggen ten opzichte van externe hulpverleners (doelstelling 2) De manier waarop de contacten met de hulpverlening verlopen en de rol van de schoolmaatschappelijk werker daarin is besproken en men heeft een gezamenlijk uitgangspunt en een werkwijze geformuleerd. Om een goed beeld te krijgen van de samenwerking met externe hulpverlening en de afbakening van taken, zijn gedurende het schooljaar de contacten geïnventariseerd, voor wat betreft aantal, vorm, inhoud en gemeenschappelijk visie. 10

12 De schoolmaatschappelijk werkers hebben naar eigen inzicht en overwegingen de lijsten ingevuld. Een persoonlijke interpretatie is dan ook niet uitgesloten. De hier gepresenteerde resultaten beogen een indicatie te zijn van de manier waarop de contacten met de externe hulpverlening plaatsvinden. Werkzaamheden van het SMW met betrekking tot externe hulpverleners Om de afbakening met de werkzaamheden van de externe hulpverlening te bepalen, hebben de schoolmaatschappelijk werkers gezamenlijk hun werkzaamheden ten aanzien van de externe hulpverlening beschreven. De werkzaamheden zijn: a. Toeleiding naar de hulpverlening Door de aanwezigheid in school staat de schoolmaatschappelijk werker letterlijk en figuurlijk dicht bij de leerkracht en de leerlingen en kan zo in een vroegtijdig stadium problemen signaleren en actie ondernemen. Ouders en leerling kunnen door het SMW ondersteund worden in de toeleiding naar de externe hulpverlening. Dit kan in de vorm van motivatiegesprekken wanneer de ouders/leerling in eerste instantie afwijzend staan tegenover externe hulpverlening, maar ook door middel van het leggen van contacten met de instantie, en begeleiding tot aan de intake. Dit voorkomt dat ouders/leerling, om wat voor redenen dan ook, afhaken gedurende dit proces. Verwijzen naar de hulpverlening is een proces en geen moment. b. Overbruggingszorg Wanneer ouders/leerling op de wachtlijst staan bij een externe hulpverlenende instantie, dan kan het SMW, indien nodig voor het functioneren van de leerling op school, gedurende deze periode lichte ondersteuning bieden. c. Ondersteuning tijdens de hulpverlening De schoolmaatschappelijk werker is gefocust op de leerling in zijn/haar systeem (gezin) en kan dit door contact met de leerkracht en/of leerling goed in de gaten houden (preventief). Ook kan de schoolmaatschappelijk werker een traject in de gaten houden middels een vinger aan de pols contact met ouders en zo nodig weer in actie komen. De schoolmaatschappelijk werker kan als casemanager fungeren wanneer er meerdere externe hulpverleners betrokken zijn bij een leerling. d. Ondersteuning na de hulpverlening Na afsluiting van een traject in de hulpverlening kan het SMW door haar signalerende functie, weer snel actie ondernemen wanneer de problemen terugkeren of er weer hulp nodig blijkt. De huidige kortdurende behandeltrajecten van de externe hulpverlening staan veelal haaks op de langdurige problematiek van de cluster4-leerlingen en de belasting die dat voor ouders met zich meebrengt. Het SMW leidt toe naar hulpverlening. Is de hulpverlening gerealiseerd dan heeft het SMW nog slechts een volgende en signalerende taak. Acties van het SMW met betrekking tot de externe hulpverlening in het kort: advies geven ten aanzien van mogelijkheden in de hulpverlening, zowel aan de CvB/leerkrachten als aan ouders/leerlingen; ouders/leerling motiveren voor en begeleiden naar externe hulpverlening; contact leggen met en/of informeren bij de externe hulpverlening; verwijzing op verzoek van de school of de ouders; tijdens het proces naar hulpverlening via de ouders contact onderhouden met de externe hulpverlening ter informatie voor de CvB/school; intern of extern overleg organiseren met de externe hulpverlening. 11

13 Inventarisatie van de contacten en samenwerking met externe hulpverlening De contacten die de schoolmaatschappelijk werkers gedurende een schooljaar hebben met de hulpverlening zijn hieronder qua vorm, inhoud en aantal aangegeven. Ook de kwaliteit van de samenwerking is door de schoolmaatschappelijk werkers beoordeeld: hebben school en externe hulpverlening een gemeenschappelijke visie op de problematiek en behandeling en is er vanuit de hulpverlening de intentie tot samenwerken? Voor dit onderdeel zijn van één school geen gegevens voorhanden, van een andere school is alleen het aantal contacten bekend en niet de vorm waarin ze hebben plaatsgevonden. De schoolmaatschappelijk werkers van de vier scholen hebben contacten met in totaal 35 externe hulpverlenende instanties (bijlage 3). De vorm waarin de contacten plaatsvinden a. telefonisch; b. schriftelijk; c. ; d. persoonlijk gesprek in de school; e. persoonlijk gesprek buiten de school. Tabel 1 Het aantal contacten per contactvorm % a b c d e school school school gemiddeld De meeste contacten vinden telefonisch of via plaats. Er worden gemiddeld evenveel gesprekken binnen als buiten de school gevoerd. De inhoud van de samenwerking vanuit het SMW a. informatie met betrekking tot het gezinssysteem; b. afstemming tussen de school en de externe hulpverlening; c. gezamenlijke actie van school en de externe hulpverlening; d. het betrekken van de externe hulpverlening bij een crisissituatie rond de leerling; e. het opnieuw initiëren van het contact tussen ouders en de externe hulpverlening; f. een consult in verband met zorgelijke signalen over de thuissituatie; g. afstemmen van de hulp rond leerling en gezin; h. anders. Tabel 2 Aantal contacten naar inhoud van de samenwerking vanuit het SMW % a b c d e f g h school school school school gemiddeld Het opvragen van informatie met betrekking tot het gezinssysteem van de leerling en het afstemmen van de begeleiding van de leerling op school en de behandeling bij de externe hulpverlening en in mindere mate het ondernemen van een gezamenlijke actie is voor de school de meest gewenste samenwerking. Voor school 4 is de samenwerking om informatie te krijgen over het gezinssysteem niet de meest voorkomende gewenste vorm van 12

14 samenwerking, maar een gezamenlijke actie van school en externe hulpverlening. De oorzaak hiervan kan liggen in het feit dat deze school voor een groot deel onderwijs verzorgt aan kinderen die zijn opgenomen in Mooi Gaasterland. Informatie over het gezinssysteem is via Mooi Gaasterland bekend en er is sprake van intensieve samenwerking tussen de school en Mooi Gaasterland, wat de gewenste samenwerking op het gebied van het ondernemen van gezamenlijke actie kan verklaren. Een andere verklaring kan de taakverzwaring van de betreffende schoolmaatschappelijk werker zijn in verband met uitbreiding van de caseload van de primaire afdeling van de school. De inhoud van de samenwerking vanuit de externe hulpverlening: a. informatie met betrekking tot het functioneren van de leerling op school; b. afstemming tussen de hulpverlening en de school; c. gezamenlijke actie van externe hulpverlening en school; d. het betrekken van de school bij een crisissituatie rond de leerling; e. het opnieuw initiëren van het contact tussen ouders en school; f. een consult in verband met zorgelijke signalen over de thuis- en/of schoolsituatie; g. afstemmen van de hulp rond het kind/de jongere en het gezin; h. anders. Tabel 3 Aantal contacten naar inhoud van de samenwerking vanuit externe hulpverlening % A b c d e f g h school school school school gemiddeld We zien in deze tabel hetzelfde patroon terug als in de voorgaande tabel: de meest gewenste samenwerking met de school voor externe hulpverlening ligt op het gebied van informatie over het functioneren van de leerling op school, afstemming tussen de hulp die geboden wordt door de externe hulpverlening en de begeleiding op school, en het ondernemen van gezamenlijke actie met de school. Deze laatste scoort bij school 2 beduidend lager (9). Een gemeenschappelijke visie op de problematiek van de leerling. Een al dan niet gedeelde visie komt naar voren in de gesprekken die de schoolmaatschappelijk werkers hebben met de externe hulpverlening. Er is sprake van een gedeelde visie wanneer de manier waarop men tegen het probleem en de oplossingsrichting aankijkt overeenkomt. Tabel 4 Gemeenschappelijke visie % ja nee onbekend school school school school gemiddeld In de meeste gevallen is er een gemeenschappelijke visie op de problematiek en de behandeling van de leerling. 13

15 De intentie tot samenwerking van de externe hulpverlening met de school. Hieronder wordt weergegeven hoe de schoolmaatschappelijk werkers de intentie tot samenwerking van de externe instantie met de school ervaren. De intentie tot samenwerking blijkt uit de bereidheid informatie te vragen en terug te geven. Tabel 5 Intentie tot samenwerking % ja nee onbekend school school school school gemiddeld Uit bovenstaande tabel blijkt dat de intentie tot samenwerking met de school voor driekwart van de contacten aanwezig is, maar voor een substantieel deel ook onbekend is. Opvallend daarbij zijn de scores van school 4 en 1. Bij school 4 is de intentie tot samenwerking bij 14% afwezig en bij 28% onbekend. Duidelijke taakafbakening tussen de werkzaamheden van de SMW en de externe hulpverlening. De taakafbakening is beoordeeld aan de hand van de in paragraaf beschreven taken van de schoolmaatschappelijk werkers in relatie tot de externe hulpverlening. Tabel 6 Taakafbakening % ja niet duidelijk school school school school gemiddeld Er is over het algemeen een duidelijke taakafbakening tussen het werk van de schoolmaatschappelijk werkers en de dienstverlening van de externe hulpverlening. De manier waarop de samenwerking met externe hulpverlening wordt ervaren door het SMW. Tabel 7 Hoe wordt de samenwerking ervaren? % ++ + ± school school school school gemiddeld Bij de meeste contacten ervaren de schoolmaatschappelijk werkers de samenwerking met de externe hulpverlening als voldoende tot zeer goed (80%). Voor school 1 ligt het percentage hoger, namelijk 96%. School 4 scoort met 66% iets lager dan het gemiddelde. 14

16 De problemen die de schoolmaatschappelijk werkers in de samenwerking ervaren: a. vanuit de externe organisatie wordt nauwelijks/geen initiatief genomen tot samenwerking; b. de RENN4-scholen zijn te onbekend bij de uitvoerders van de hulp; c. de hulpverlening verloopt over te veel schijven; d. de hulpverlening is slecht bereikbaar; e. de hulpverlening sluit onvoldoende aan bij de hulpvraag van de ouders waardoor zij afhaken; f. de hulpverlening wordt onvoldoende gecoördineerd; g. er is een wachtlijst voor hulpverlening; h. er is veel wisseling van hulpverlener waardoor de samenwerking vertraging oploopt; i. anders. In de tabel hieronder worden deze problemen in de samenwerking aangegeven. Tabel 8 Aantal problemen in de samenwerking a b c d e f g h i school school school school gemiddeld Het grootste probleem in de samenwerking met externe hulpverlening is het gebrek aan initiatief vanuit de externe hulpverlening. Met name bij school 1 valt de wachtlijstproblematiek en de veelvuldige wisseling van hulpverleners op. Mogelijk gaat het hier om regiogebonden problematiek. Conclusie Samenwerking met de externe hulpverlening wordt gezocht wanneer er meer hulp voor de leerling nodig is dan de school kan bieden vanuit haar kerntaak. Het SMW leidt toe naar de hulpverlening, maar stopt wanneer dit is gerealiseerd en de externe hulpverlening de zorg overneemt. Er wordt weer actie ondernomen wanneer de manier waarop het hulpverleningsproces verloopt daarom vraagt of wanneer de problemen terugkeren. Regelmatig verleent het SMW overbruggingszorg. De schoolmaatschappelijk werkers van de vier betrokken scholen hebben in totaal met 35 verschillende instanties contacten. De meeste contacten verlopen telefonisch of via . Face-to-face contact vindt evenveel plaats binnen de school als met externe hulpverlening plaats. Over het algemeen wordt de samenwerking met de externe hulpverlening als positief ervaren. De intentie tot samenwerking is bij zowel de school als de externe hulpverlening voldoende aanwezig. Er is in de meeste gevallen een gedeelde visie op de problematiek van de leerling wat de samenwerking ten goede komt. De taakafbakening tussen de werkzaamheden van de schoolmaatschappelijk werker en de geboden hulp vanuit de externe hulpverlening is helder. De schoolmaatschappelijk werker biedt overbruggingszorg en ondersteuning tijdens en na de inzet van externe hulpverlening. Voor zowel de school als de externe hulpverlening geldt dat het opvragen van informatie en het afstemmen van de begeleiding/hulpverlening aan de leerling de meest voorkomende reden voor contact is. Daarnaast blijkt dat de externe hulpverlening het samen ondernemen van actie eveneens gewenst vindt. 15

17 In de samenwerking ervaren de schoolmaatschappelijk werkers het gebrek aan initiatief tot het leggen van contact bij de externe hulpverlening als grootste probleem. Bij school 1 vormen de wachtlijsten en de wisseling van hulpverleners een probleem. Bovenstaande geeft inzicht in de vorm, inhoud en beleving van de contacten van de schoolmaatschappelijk werkers met de externe hulpverlening. De taakafbakening ten opzichte van de externe hulpverlening is hiermee helder aangegeven Het is duidelijk wat de opbrengst is van de inzet van het SMW. Van de hulpvragen wordt 70% succesvol beantwoord (doelstelling 3) Het SMW is op de scholen betrokken bij een breed scala aan hulpvragen. Er zijn vele contacten zowel binnen als buiten de school, maar onduidelijk is welke acties er wanneer worden ingezet en met welk resultaat. Om de opbrengst in kaart te brengen zijn alle hulpvragen waar de schoolmaatschappelijk werkers bij betrokken worden, de diensten die zij hierbij inzetten en het gewenste resultaat geïnventariseerd en samengevoegd tot een overzicht van de meest voorkomende hulpvragen. Er zijn in totaal 62 hulpvragen geformuleerd. Dit overzicht maakt de inzet van het SMW binnen de RENN4 inzichtelijk: het is duidelijk bij welke hulpvragen het SMW ingezet kan worden en welk resultaat men mag verwachten. Er is een indeling gemaakt naar categorieën hulpvragen: A. van CvB en leerkracht; B. van ouders/verzorgers; C. van leerlingen; D. van externe hulpverlening. Binnen deze categorieën zijn de hulpvragen en het gewenste resultaat na interventie zo SMART mogelijk geformuleerd. De inzet van de schoolmaatschappelijk werker is, middels te ondernemen acties, aangegeven. Een voorbeeld uit de categorie CvB en leerkracht hulpvragen diensten resultaat 1. Dossieranalyse. 2. Deelnemen aan de multidisciplinaire bespreking op school. 3. Ondersteunen van de leerkracht. 4. Contact leggen met de ouders. 5. Externe hulpverlening betrekken bij de leerling. 5 Kan SMW een bijdrage leveren aan het oplossen van een crisis rondom de leerling op school? De crisis is opgelost en/of er is adequate hulp ingezet. 16

18 Na de beschrijving van de hulpvragen hebben de schoolmaatschappelijk werkers hun inzet bij de hulpvragen en het resultaat in een periode van drie maanden, van september tot december 2008, gescoord. Deze scores zijn samengevoegd en hieronder in gemiddelde afgeronde getallen aangegeven. Tijdens het scoren bleken sommige hulpvragen en resultaten onvoldoende helder en eenduidig geformuleerd. Ook de omschreven diensten dekken niet altijd de lading. Aan de hand hiervan is het overzicht van de hulpvragen verbeterd en aangepast (bijlage 4). In de periode september tot december 2008 zijn er door het SMW 326 hulpvragen behandeld. Hiervan kwamen 125 hulpvragen van de CvB/leerkracht, 111 van de ouders, 22 van de leerling of zijn/haar omgeving en 68 hulpvragen vanuit de school gericht op externe hulpverlening. Tabel 9 Aantal gestelde hulpvragen school CvB/ leerkr. ouders leerl. hulpvl. totaal hulpvr. aantal ll.* fte SMW school /53 1,2 school /27 0,42 school /39 0,5 school /50 0,6 school /24 0,46 totaal /193 3,18 *Aantal leerlingen per 16 januari 2008 en de caseload van SMW. Voor 1. en 2. zijn alleen het aantal externe leerlingen genoemd omdat de schoolmaatschappelijk werkers niet/nauwelijks betrokken zijn bij interne leerlingen. Gemiddeld worden er per leerling twee hulpvragen aan het SMW gesteld. In werkelijkheid betreffen de hulpvragen een bepaald percentage van de leerlingen. School 2 18% van de leerlingen, school 5 38%, school 3 28%, school 4 59% en school 1 21%. De gemiddelde caseload per fte. is bij RENN4 61 leerlingen. Dit is meer dan het dubbele van de aanbevolen caseload van 25 leerlingen en heeft tot gevolg dat er leerlingen moeten wachten tot het SMW ingezet kan worden. Het merendeel van de hulpvragen wordt via de CvB/de leerkracht (38%) en de ouders (34%) gesteld. Direct door de leerlingen worden er betrekkelijk weinig hulpvragen gesteld (7%). Hulpvragen vanuit de school, gericht op externe hulpverlening betreffen 21% van de gestelde hulpvragen. Resultaat van de ingezette hulpvragen en diensten Om te bepalen wat het resultaat is van de inzet van de schoolmaatschappelijk werkers is per categorie en per hulpvraag (bijlage 4) aangegeven welke diensten zijn ingezet en of het beschreven resultaat al dan niet is behaald. Tevens is gekeken naar mate waarin de hulpvragen gesteld worden. Tabel 10 Ingezette diensten bij de hulpvragen en het resultaat categorie diensten resultaat Aantal x ingezet + - school ouders leerlingen hulpverlening totaal

19 A. Hulpvragen vanuit de CvB en de leerkracht De hulpvragen ten aanzien van het opstellen, vaststellen en bijsturen van een handelingsplan en de leerkracht voorlichten over de thuissituatie komen het meest voor. Het minst de hulpvragen ten aanzien van het verbeteren van de contacten van de leerkracht met ouders en ondersteuning bij het professioneel omgaan met vermoedens van grensoverschrijdend gedrag uit de omgeving van de leerling. Het begeleiden van een groep nieuwe ouders bij de kennismaking met elkaar werd ook twee keer ingezet. Dit aantal kan verklaard worden door het gegeven dat deze bijeenkomsten slechts op één school worden georganiseerd. Gemiddeld zijn er per hulpvraag drie diensten ingezet. Van deze diensten heeft 99% geleid tot het gewenste resultaat (tabel 11). B. Hulpvragen vanuit de ouders Het contact leggen met het gezin en onderzoek doen bij signalen dat het thuis niet goed gaat komt het meest voor. De hulpvragen ouders informeren over en begeleiden bij regelingen en voorzieningen en het begeleiden van ouders bij gedragsproblemen van het kind komen even vaak voor. Het minst wordt de hulpvraag ten aanzien van begeleiding van ouders bij het schakelproces gesteld (bijlage 4). Gemiddeld zijn er per hulpvraag twee diensten ingezet. Van deze diensten heeft 93% geleid tot het beantwoorden van de hulpvraag (tabel 11). C.1. Hulpvragen vanuit de leerling De hulpvraag bemiddelen en ondersteunen bij problemen thuis komt het vaakst voor. Het bemiddelen en ondersteunen in de relatie met de leerkracht komt het minst vaak voor. Gemiddeld zijn er per hulpvraag vier diensten ingezet. Van deze diensten heeft 82% geleid tot het beantwoorden van de hulpvraag (tabel 11). C.2. Hulpvragen vanuit de school met betrekking tot de leerling en zijn omgeving Het onderzoek doen naar achterliggende factoren van schoolverzuim wordt het vaakst ingezet. De overige hulpvragen komen nagenoeg even vaak voor. Het begeleiden van een groep leerlingen met betrekking tot een specifiek onderwerp kwam in deze periode niet voor. Gemiddeld zijn er per hulpvraag drie diensten ingezet. Van deze diensten heeft 83% geleid tot het beantwoorden van de hulpvraag. D. Hulpvragen gericht op externe hulpverlening Het afstemmen van de begeleiding op school en bij de hulpverlening wordt het vaakst ingezet. Ook informeren waar de hulpverlening in het gezin aan werkt wordt relatief vaak ingezet. De hulpvragen een melding doen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en het nagaan van de reden van beëindiging van de hulpverlening in het gezin kwamen in deze periode niet voor. Gemiddeld zijn er per hulpvraag twee diensten ingezet. Van deze diensten heeft 89% geleid tot het beantwoorden van de hulpvraag. In de categorie hulpvragen vanuit CvB/leerkracht wordt de vraag Kan SMW een bijdrage leveren aan het oplossen van een crisis rondom de leerling op school? het meest gesteld. In de categorie hulpvragen gericht op ouders is de meest voorkomende hulpvraag Uit het intakegesprek, de klas of van ouders zelf komen er signalen dat het thuis niet goed gaat met het kind. Kan het schoolmaatschappelijk werk (SMW) contact leggen met het gezin en dit onderzoeken?. Het is bekend dat er hulpverlening is in dit gezin. Kan de aanpak op school en de begeleiding in de thuissituatie op elkaar afgestemd worden? komt in de categorie hulpvragen gericht op externe hulpverlening het meest voor. 18

20 In de categorie hulpverlening gericht op leerlingen is dat de hulpvraag Kan het SMW voor mij bemiddelen, mij ondersteunen in/met mijn problemen thuis? het meest gesteld. Tabel 11 Resultaat van de hulpvragen en de diensten resultaat % categorie + - diensten CvB/leerkracht Ouders Vanuit leerling Leerling & omgeving Hulpverlening gemiddelde Nemen we het gemiddelde van de uitkomsten per categorie, dan zien we dat er per hulpvraag drie diensten worden ingezet met een positief resultaat van gemiddeld 89%. Voor 11% van de hulpvragen wordt het gewenste resultaat niet behaald. De reden hiervoor heeft met name te maken met de onbereikbaarheid van ouders, het verschil in visie tussen ouders en school ten aanzien van de problematiek van de leerling en de mogelijke oplossingen en het verschil in visie tussen de school en de hulpverlening. Conclusie Door een inventarisatie van de meest gestelde hulpvragen is er een duidelijk beeld ontstaan op welk gebied de hulpvragen betrekking hebben, welke diensten de schoolmaatschappelijk werkers inzetten en met welk beoogd resultaat. Het resultaat is in een overzicht per school weergegeven. Gemiddeld blijkt het schoolmaatschappelijk werk bemoeienis te hebben met 33% van de leerlingen van een school. Doordat de caseload van de schoolmaatschappelijk werkers hoog is blijven er hulpvragen liggen en/of moet er gewacht worden tot er weer ruimte is. Afgezet tegen de landelijke normen voor de caseload, 25 cliënten per fulltime baan, is de gemiddelde caseload van de schoolmaatschappelijk werkers bij RENN4 te hoog. Toch blijkt uit de resultaatmeting dat gemiddeld 89% van de hulpvragen succesvol is beantwoord. Dit is ruim boven het streefdoel van 70% % van de ouders, leerlingen, leerkrachten en leden van de CvB is tevreden over de geleverde diensten. Het is duidelijk hoe tevreden de externe hulpverleningscontacten zijn over de rol en de werkzaamheden van het SMW (doelstelling 4) Om de tevredenheid van de CvB s, leerkrachten, ouders en leerlingen te meten lag het aanvankelijk in de bedoeling hiervoor het tevredenheidonderzoek van het Zelfevaluatiekader (ZEK) te gebruiken. Bij nadere beschouwing echter bleken de vragen in het ZEK te algemeen gesteld om de tevredenheid over de werkzaamheden van het SMW voldoende in kaart te brengen. De ZEK-vragenlijst richt zich op het functioneren van de school als geheel en niet op specifieke disciplines en personeelsleden binnen de school. Er is daarom besloten een eigen tevredenheidvragenlijst te ontwikkelen (bijlage 5). De vragen in de lijst zijn gericht op 19

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011 JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011 Stichting Thuiszorg en Maatschappelijk werk Rivierenland Rien van der Loeff en Willy van Mil Februari 2012 INHOUDSOPGAVE Algemene inleiding: 3 Doelstelling,

Nadere informatie

Preventieve Ambulante Begeleiding

Preventieve Ambulante Begeleiding Preventieve Ambulante Begeleiding 1. Wat is Preventieve Ambulante Begeleiding Preventieve Ambulante Begeleiding is een kortdurende dienstverlening in de vorm van ondersteuning en advisering door een ambulant

Nadere informatie

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Schoolmaatschappelijk werker (1 fte)

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Schoolmaatschappelijk werker (1 fte) VACATURE Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren Schoolmaatschappelijk werker (1 fte) Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) biedt ondersteuning en

Nadere informatie

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving Aanpak: Bemoeizorg De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: GGD West-Brabant

Nadere informatie

De vijf stappen van de meldcode worden ook beschreven op de website van ZorgOog-jeugd en gezin Achterhoek: www.zorgoogachterhoek.nl.

De vijf stappen van de meldcode worden ook beschreven op de website van ZorgOog-jeugd en gezin Achterhoek: www.zorgoogachterhoek.nl. Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling De wet Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling treedt 1 juli 2013 in werking. De meldcode is bedoeld om professionals sneller

Nadere informatie

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het?

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? werkgroep bundelen van expertise, 25 mei 2012 Aanleiding voor een team passend onderwijs Passend onderwijs betekent dat iedere leerling het onderwijs en

Nadere informatie

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Projectgroep: Gemeente Tilburg: Mw. M. Lennarts, beleidsmedewerker, dhr. W.

Nadere informatie

Werkwijze Commissie voor de Begeleiding (CvB)

Werkwijze Commissie voor de Begeleiding (CvB) Werkwijze Commissie voor de Begeleiding (CvB) www.zat.nl Over dit instrument 1 Commissies voor de Begeleiding (CvB s) hebben de taak om er met het team voor te zorgen dat iedere leerling optimaal gebruik

Nadere informatie

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk MBO Helicon 2011

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk MBO Helicon 2011 JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk MBO Helicon 2011 Stichting Thuiszorg en Maatschappelijk werk Rivierenland Lennox Gerritse Januari 2012 INHOUDSOPGAVE Algemene inleiding: 3 Doelstelling, werkwijze

Nadere informatie

De inhoud van het schoolmaatschappelijk werk

De inhoud van het schoolmaatschappelijk werk Op basis van haar onderzoek Probleemdruk en zorgstructuur in het middelbaar beroepsonderwijs pleit het Nederlands Jeugdinstituut in september 2008 voor het introduceren van het schoolmaatschappelijk werk

Nadere informatie

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving

Aanpak: Interventieteam Gezinnen. Beschrijving Aanpak: Interventieteam Gezinnen De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: Fier

Nadere informatie

Aan. Het College van Bestuur van alle ROC's, AOC's en vakscholen. Alle leden van de kenniskringen MBO. Geachte heer/mevrouw

Aan. Het College van Bestuur van alle ROC's, AOC's en vakscholen. Alle leden van de kenniskringen MBO. Geachte heer/mevrouw Aan Het College van Bestuur van alle ROC's, AOC's en vakscholen Alle leden van de kenniskringen MBO toelichting op de aanvullende verslaglegging SMW in het MBO Projectnummer 117804 09/0634/sr 27 10 09

Nadere informatie

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO INTERNE WERKWIJZE SBPE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING juli 2014 Inhoud MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING... 3 1. ALGEMEEN...

Nadere informatie

Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften

Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften Samenwerkingsverband voortgezet (speciaal) onderwijs Noord-Kennemerland juni 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Ziekteverzuimbegeleiding De interventie M@ZL (Medische Advisering Ziek gemelde Leerling)

Ziekteverzuimbegeleiding De interventie M@ZL (Medische Advisering Ziek gemelde Leerling) Informatiefolder Ziekteverzuimbegeleiding De interventie M@ZL (Medische Advisering Ziek gemelde Leerling) M@ZL: Medische Advisering van de Ziekgemelde Leerling M@ZL is een manier van signaleren en begeleiden

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 2013

Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 2013 Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 21 Oktober 21 1 Inhoudsopgave H1 Inleiding H2 Aantal vrijwilligers per sector/locatie en respons H Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek 21

Nadere informatie

C:\Users\admin\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Outlook\DY4SI3QT\Zorgstructuur de Reuzepas.doc

C:\Users\admin\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Outlook\DY4SI3QT\Zorgstructuur de Reuzepas.doc De zorgstructuur op de Reuzepas Het team van de Reuzepas heeft voor zichzelf de volgende missie geformuleerd: De Reuzepas biedt onderwijs, dat kinderen in een sociale, veilige en uitdagende leeromgeving

Nadere informatie

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte)

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) VACATURE Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) biedt zorg en begeleiding

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Bedrijfsmaatschappelijk werker

Bedrijfsmaatschappelijk werker Bedrijfsmaatschappelijk werker Doel Verlenen van hulp aan werknemers met (dreigende) (psycho)sociale moeilijkheden, alsmede adviseren van leidinggevenden over (psycho)sociale vraagstukken, binnen het sociaal

Nadere informatie

INLEIDING. Namens het managementteam van de SPGH, Mirjam Diderich. Directeur. Hellendoorn 15 januari 2015

INLEIDING. Namens het managementteam van de SPGH, Mirjam Diderich. Directeur. Hellendoorn 15 januari 2015 RESULTATEN OUDER-ENQUÊTE 01 INLEIDING In dit document worden de resultaten besproken van de ouderenquête die is afgenomen in november 01 (schooljaar 01-015). Doelstelling van de enquête is het meten van

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Protocol Multidisciplinair Overleg

Protocol Multidisciplinair Overleg Protocol Multidisciplinair Overleg Samenwerkingsverband VO Amstelland en de Meerlanden Mei 2015 Patricia Lampe Jolanda van Veen 1 Inleiding Bij het in kaart brengen van de zorgstructuur op alle scholen

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

PROTOCOL SIGNALEREN EN MELDEN MISHANDELING/MISBRUIK/VERWAARLOZING. Smidserweg 4 6419 CP Heerlen Telefoon 045-5741409

PROTOCOL SIGNALEREN EN MELDEN MISHANDELING/MISBRUIK/VERWAARLOZING. Smidserweg 4 6419 CP Heerlen Telefoon 045-5741409 CATHARINASCHOOL (V.)S.O. voor Z.M.L.K. PROTOCOL SIGNALEREN EN MELDEN MISHANDELING/MISBRUIK/VERWAARLOZING Smidserweg 4 6419 CP Heerlen Telefoon 045-5741409 1 Je hebt een vermoeden van kindermishandeling

Nadere informatie

ZORGPLAN. Christelijk Lyceum Delft VMBO

ZORGPLAN. Christelijk Lyceum Delft VMBO ZORGPLAN Christelijk Lyceum Delft VMBO 1 Missie en visie van de school Het CLD wil zijn leerlingen een veilige omgeving bieden, waarin zij kunnen opgroeien tot verantwoordelijke en vrije mensen. Wij beschouwen

Nadere informatie

De ambulant begeleider heeft als eerste zorg het welbevinden van de leerling binnen het regulier onderwijs

De ambulant begeleider heeft als eerste zorg het welbevinden van de leerling binnen het regulier onderwijs 1 Wat is ambulante begeleiding? Ambulante begeleiding is ondersteuning van het speciaal onderwijs aan het regulier onderwijs. Met ambulante begeleiding kunnen leerlingen met een cluster 4 indicatie regulier

Nadere informatie

Een gezond leven in een gezond ROC. ZAT structuur MBO Rotterdam

Een gezond leven in een gezond ROC. ZAT structuur MBO Rotterdam Een gezond leven in een gezond ROC ZAT structuur MBO Rotterdam Programma Kort Kennismaken Inleiding: De ZAT structuur MBO Rotterdam Casus: een Mini ZAT Plus Inzet zorg in de ROC s Afronding Kennismakingsvraag

Nadere informatie

Taakprofielen. De voorzitter

Taakprofielen. De voorzitter Taakprofielen In dit onderdeel worden profielen weergegeven voor de taken die uitgevoerd worden ten behoeve van het ZAT in het mbo. De taakprofielen zijn door het NIJ Onderwijs & Jeugdzorg ontworpen in

Nadere informatie

MAATSCHAPPELIJK WERK NOORDERMAAT WERKPLAN TYNAARLO 2010

MAATSCHAPPELIJK WERK NOORDERMAAT WERKPLAN TYNAARLO 2010 1 MAATSCHAPPELIJK WERK NOORDERMAAT WERKPLAN TYNAARLO 2010 December 2009 1 1 Inleiding Op 1 januari 2007 is de Wet Maatschappelijke Ondersteuning in werking getreden. Het doel van deze wet is dat alle mensen

Nadere informatie

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Als er binnen Stad & Esch een vermoeden bestaat van kindermishandeling en/of huiselijk geweld, dan zal Stad & Esch handelen in de volgende stappen:

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Deze taak-functieomschrijving is bruikbaar voor alle sectoren welke ondersteuning, begeleiding, zorg, hulp en bescherming

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het bevoegd gezag van de Stichting Het Rijnlands Lyceum Overwegende dat de Stichting Het Rijnlands Lyceum verantwoordelijk is voor een goede

Nadere informatie

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog Functiefamilie : Onderwijs Begeleiding & Zorg, reeks II Kenmerk : 2014/000496/CvB-P&O Versie : 1 Vastgesteld CvB d.d. : 20-05-2014 Datum : 20 mei 2014 Instemming PGMR d.d. : 16-05-2014 Opgesteld door :

Nadere informatie

Taken van interne begeleiders in de samenwerking

Taken van interne begeleiders in de samenwerking Taken van interne begeleiders in de samenwerking Hoewel dé intern begeleider niet bestaat, heeft de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (LBib) toch geprobeerd wat overzicht te brengen in de

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Inhoudsopgave Schoolondersteuningsprofiel 04NS00 Christelijke Montessorischool Toelichting... 3! DEEL I! INVENTARISATIE... 6! 1! Typering van de school... 7! 2! Kwaliteit basisondersteuning... 7! 3! Basisondersteuning...

Nadere informatie

Zorg & Ondersteuning, CMC Eijkhagen

Zorg & Ondersteuning, CMC Eijkhagen Zorg & Ondersteuning, CMC Eijkhagen Zorg&Ondersteuning De puberteit is een ontwikkelingsfase die extra aandacht vraagt. In de meeste situaties kan deze extra aandacht geboden worden door het eigen netwerk.

Nadere informatie

SPRINT NIEUWSBRIEF MAART 2015

SPRINT NIEUWSBRIEF MAART 2015 SPRINT NIEUWSBRIEF MAART 2015 SPRINT-nieuwsbrief In deze nieuwsbrief komen de volgende onderwerpen aan bod: Uitkomsten evaluatie SPRINT SPRINT in 2015 Onderzoek naar de uitvoering van de SPRINT-screening

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Naam Pieter Dekkers Ton Edelbroek Datum 5 december 2012 Opbouw presentatie 1. Introductie workshopleiders 2. Probleemschets 3. Passend Onderwijs en Transitie Jeugdzorg

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. Basisschool Pius X

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. Basisschool Pius X SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016 Basisschool Pius X 1 Voorwoord Voor u ligt het Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van basisschool Pius X. Iedere school stelt een SOP op, dit is een wettelijke

Nadere informatie

Checklist kwaliteit van het ZAT in het VO

Checklist kwaliteit van het ZAT in het VO Checklist kwaliteit van het ZAT in het VO Nederlands Jeugdinstituut Landelijk steunpunt ZAT ZAT infolijn t (030) 230 65 64 e infozat@nji.nl i www.zat.nl 1. Realisatie van de doelen/prestaties doelen/prestaties

Nadere informatie

4b. Arrangementen Extra ondersteuning. De route naar extra ondersteuning binnen deelverband Zuidoost. Ambulant begeleiders (AB)

4b. Arrangementen Extra ondersteuning. De route naar extra ondersteuning binnen deelverband Zuidoost. Ambulant begeleiders (AB) Ambulant begeleiders (AB) Groeidocument Ketenpartners Adviesloket Externe specialisten, extra handen etc. De route naar extra ondersteuning binnen deelverband Zuidoost 1. Signaleren leerkracht (ouders)

Nadere informatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Voorlopige resultaten van het onderzoek naar de perceptie van medewerkers in sociale (wijk)teams bij gemeenten - Yvonne Zuidgeest

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Stichting Werkplaats Kindergemeenschap Voortgezet Onderwijs Stichting Werkplaats Kindergemeenschap 2013 Inleiding Het opstellen van deze meldcode vloeit

Nadere informatie

Quick scan Ambulant begeleid wonen. Rapport naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie jeugdzorg bij Kompaan

Quick scan Ambulant begeleid wonen. Rapport naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie jeugdzorg bij Kompaan Quick scan Ambulant begeleid wonen Rapport naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie jeugdzorg bij Kompaan Inspectie jeugdzorg September 2006 Inleiding De Inspectie jeugdzorg wil een inschatting

Nadere informatie

Niveaus van zorg in 6 stappen

Niveaus van zorg in 6 stappen Niveaus van zorg in 6 stappen Acties op school (inter)actie naar ouders Ondersteuning op school Stap 1 Leerkracht werkt handelingsgericht in de groep Stap 2 Leerkracht overlegt met collega-leerkrachten

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Algemeen maatschappelijk werk

Algemeen maatschappelijk werk Algemeen maatschappelijk werk Inhoud 3 4 5 5 5 6 6 7 7 7 8 8 9 10 10 10 10 11 12 Inleiding Werkwijze algemeen maatschappelijk werk Aanmelding Intakegesprek Hulpverlening Hulpverleningsplan Evaluatie en

Nadere informatie

Beleid Leerlingenzorg door externen onder schooltijd

Beleid Leerlingenzorg door externen onder schooltijd 1 Beleid Leerlingenzorg door externen onder schooltijd Leerlingenzorg door externen onder schooltijd Inleiding Basisscholen worden in toenemende mate geconfronteerd met ouders/verzorgers die op eigen initiatief

Nadere informatie

Handelingsgericht arrangeren (HGA)

Handelingsgericht arrangeren (HGA) Handelingsgericht arrangeren (HGA) Toewijzing van onderwijs en jeugdhulparrangementen, op basis van de behoeften van kind en opvoeders. Dit voorbeeld van een scenario voor ondersteuningstoewijzing is ontleend

Nadere informatie

Kaderplan Trajectbegeleiding Duin en Kruidbergmavo

Kaderplan Trajectbegeleiding Duin en Kruidbergmavo Kaderplan Trajectbegeleiding Duin en Kruidbergmavo 1. Doel van de trajectgroep-achtige voorziening voor eigen school. Ondersteuning en uitbreiding huidige zorgteam, vooruitlopend op de wet passend onderwijs

Nadere informatie

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013 7 Passend onderwijs 7.1 Algemeen Kinderen zijn nieuwsgierig en willen graag leren. Deze eigenschap hoort bij het kind zijn. Alle kinderen verdienen aandacht en zorg, maar zeker ook diegenen die moeite

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 8 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN School voor Speciaal Basisonderwijs De Kring (20KY00) School voor Speciaal Basisonderwijs De Kring 20KY Directeur

Nadere informatie

CarePower Cliënttevredenheidsonderzoek CarePower 2013/14

CarePower Cliënttevredenheidsonderzoek CarePower 2013/14 CarePower Cliënttevredenheidsonderzoek CarePower 2013/14 Datum : 01-02-2014 Auteur : Jaap Noorlander, Joris van Nimwegen Versie : 2 1 Inhoudsopgave Inleiding... Pagina 3 Vraagstelling... Pagina 3 Methode

Nadere informatie

Programma. Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd. Landelijk Steunpunt ZAT s

Programma. Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd. Landelijk Steunpunt ZAT s Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd Themaconferenties WSNS-coördinatoren en bestuurders Dinsdag 22 september 2009, Rotterdam Woensdag 30 september 2009, Weert Maandag 5 oktober 2009,

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Jaarverslag 2011 School Maatschappelijk Werk Lingeborgh Geldermalsen

Jaarverslag 2011 School Maatschappelijk Werk Lingeborgh Geldermalsen Stichting Thuiszorg en Maatschappelijk werk Rivierenland Hannie van Donselaar Februari 2012 Jaarverslag 2011 School Maatschappelijk Werk Lingeborgh Geldermalsen Inhoudsopgave Inleiding 2 Werkwijze van

Nadere informatie

Introductie Registratieformulieren SMW-MBO

Introductie Registratieformulieren SMW-MBO Introductie Registratieformulieren SMW-MBO Bij de registratieformulieren gaat het zowel om aanmelding als volgregistratie. We onderscheiden respectievelijk formulieren ten behoeve van: 1. Aanmelding en

Nadere informatie

Het adviseren bij mogelijke leerplichtontheffingen van jeugdigen van 5 tot 18 jaar met (langdurig) schoolverzuim. Aantal jeugdigen. Jeugdarts.

Het adviseren bij mogelijke leerplichtontheffingen van jeugdigen van 5 tot 18 jaar met (langdurig) schoolverzuim. Aantal jeugdigen. Jeugdarts. 4.4. Aanbod jongeren Dit aanbod is gericht op jongeren op het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) tot 23 jaar. De doelgroep van het eerste product, Advisering leerplichtontheffing,

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel. 09AY00 Rooms Katholieke Basisschool De Brembocht

Schoolondersteuningsprofiel. 09AY00 Rooms Katholieke Basisschool De Brembocht Schoolondersteuningsprofiel 09AY00 Rooms Katholieke Basisschool De Brembocht Inhoudsopgave Toelichting 3 DEEL I INVENTARISATIE 6 1 Typering van de school.7 2 Kwaliteit basisondersteuning 7 3 Basisondersteuning

Nadere informatie

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Gestichtstraat 4 9000 Gent 09/2401325 Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Binnen ambulante begeleidingsdienst ZigZag onderscheiden wij twee types van ondersteuning in

Nadere informatie

Thema: Één meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Thema: Één meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Thema: Één meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling De deelnemers in deze groep kwamen uit zeer verschillende werksoorten en vanuit beide invalshoeken: huiselijk geweld en aanpak kindermishandeling.

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten Effecten van cliëntondersteuning Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten MEE Nederland, 4 februari 2014 1. Inleiding In deze samenvatting beschrijven

Nadere informatie

De kracht van pedagogisch adviseren

De kracht van pedagogisch adviseren De kracht van pedagogisch adviseren Colofon Uitgever: Datum uitgave: december 2010 Eindredactie: Rieneke de Groot, Monique Albeda & Geeske Hoogenboezem Bezoekadres: Nieuwe Gouwe Westzijde 1, 2802 AN Gouda

Nadere informatie

Maatschappelijk werk. Afdeling kinderrevalidatie Sint Maartenskliniek en Sint Maartenschool

Maatschappelijk werk. Afdeling kinderrevalidatie Sint Maartenskliniek en Sint Maartenschool Maatschappelijk werk Afdeling kinderrevalidatie Sint Maartenskliniek en Sint Maartenschool Inleiding Deze folder informeert u over de doelstelling en werkwijze van het maatschappelijk werk op de Sint Maartenschool

Nadere informatie

Wat worden leerlingen en ouders hier beter van? Wat levert het op voor leerkrachten, scholen en partners?

Wat worden leerlingen en ouders hier beter van? Wat levert het op voor leerkrachten, scholen en partners? Wat worden leerlingen en ouders hier beter van? Wat levert het op voor leerkrachten, scholen en partners? Passend onderwijs Zorg- en adviesteams Integraal indiceren Centrum voor jeugd en gezin De lokale

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

TKM Online, april 2012

TKM Online, april 2012 TKM- enquête onder ruim 1.400 professionals Het zwarte gat na een melding Marie-José Linders voor Tijdschrift Kindermishandeling 'Je ziet niet hoe het verder gaat met een kind. Wat gebeurt er? Wat doen

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 7 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN Charlois (18OR00) Charlois 18OR00 Directeur Lydia van den Hoonaard Adres Clemensstraat 117 3082 CE ROTTERDAM Telefoon

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling . Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling Brielle, September 2015 1 Inleiding De meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HG&K) heeft betrekking op alle vormen van geweld in de huiselijke

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJS. Auticafe Castricum 24 september 2014

PASSEND ONDERWIJS. Auticafe Castricum 24 september 2014 PASSEND ONDERWIJS Auticafe Castricum 24 september 2014 PROGRAMMA VAN VANAVOND 20.05 presentatie Susan Walstra Samenwerkingsverband Passend Onderwijs IJmond (SWV PO) 20.30 presentatie Marjolijn Loos samenwerkingsverband

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel. 04TL00 Chr Basissch It Twaspan

Schoolondersteuningsprofiel. 04TL00 Chr Basissch It Twaspan Schoolondersteuningsprofiel 04TL00 Chr Basissch It Twaspan Inhoudsopgave Toelichting... 3 DEEL I INVENTARISATIE... 6 1 Typering van de school... 7 2 Kwaliteit basisondersteuning... 7 3 Basisondersteuning...

Nadere informatie

Bijlage 2: OAT, TL en SCP

Bijlage 2: OAT, TL en SCP Bijlage 2: taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden OAT, TL en SCP Auteur: N. Teeuwen e.a. 1 Versie 27-5-2014 Overzicht besluitvormingstraject Datum: Datum: 12 juni 2014 Projectbestuur PPO Rotterdam

Nadere informatie

Verbeterplan n.a.v. uitslagen enquête onder ouders van obs de Dubbele Punt april 2013

Verbeterplan n.a.v. uitslagen enquête onder ouders van obs de Dubbele Punt april 2013 Verbeterplan n.a.v. uitslagen enquête onder ouders van obs de Dubbele Punt april 2013 Aanleiding In april 2013 is er een vragenlijst uitgezet onder de ouders van obs de Dubbele Punt om de ouders te bevragen

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Aangepast aan de situatie bij Gastouderbureau MiKado VERSIE augustus 2015 Een woord vooraf Wij bieden u bij deze een herziene versie van de Meldcode huiselijk

Nadere informatie

Modules Jeugdzorg. 10 Voor Toekomst. Centra voor Wonen, Zorg en Welzijn Noord Kwinkenplein 10-A, 9712 GZ Groningen Tel. 050-3172670, Fax.

Modules Jeugdzorg. 10 Voor Toekomst. Centra voor Wonen, Zorg en Welzijn Noord Kwinkenplein 10-A, 9712 GZ Groningen Tel. 050-3172670, Fax. Modules Jeugdzorg 10 Voor Toekomst INHOUD Visie Deze module is bedoeld voor jeugdigen en kinderen, die in een bedreigde gezinssituatie wonen, waarbij dusdanige complexe problematiek speelt dat inzet van

Nadere informatie

PCL Extra steun. Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs Zuid- Utrecht

PCL Extra steun. Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs Zuid- Utrecht PCL Extra steun Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs Zuid- Utrecht Inleiding: Het samenwerkingsverband heeft in zijn ondersteuningsplan passend onderwijs vastgelegd hoe het de doelstelling van passend

Nadere informatie

Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander

Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander Doel van de meldcode: Professionals ondersteunen bij het omgaan met signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Nadere informatie

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Integrale Zorg INFORMATIE VOOR VERWIJZERS Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Kom verder! www.ln5.nl Het zorgarrangement PriZma kent Crisisopvang, Observatie,

Nadere informatie

Jaarplan Leerplicht. Schooljaar 2013-2014. Gemeente Velsen

Jaarplan Leerplicht. Schooljaar 2013-2014. Gemeente Velsen Jaarplan Leerplicht Schooljaar 2013-2014 Gemeente Velsen 1 2 Inleiding Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs. Zo kunnen zij zich voorbereiden op de maatschappij en de arbeidsmarkt. In Nederland

Nadere informatie

Het belang van begeleiding

Het belang van begeleiding Het belang van begeleiding Langdurig zieke werknemers 9 en 18 maanden na ziekmelding vergeleken Lone von Meyenfeldt Philip de Jong Carlien Schrijvershof Dit onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Steven Stemerding Algemene gegevens School Steven Stemerding BRIN 12GJ Directeur Marloes Snel Adres Slingeplein 10 Telefoon 010-4808635 E-mail Bestuur Basisondersteuning

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum

Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum Inspectie jeugdzorg Utrecht, januari 2010 2 Inspectie jeugdzorg p~ãéåî~ííáåö= Naar aanleiding van de uitkomsten van een eerder pleegzorgonderzoek

Nadere informatie

Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid. Beleid en protocollen

Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid. Beleid en protocollen Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid Beleid en protocollen OBS De Viermaster Papendrecht 2014-2015 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd

Nadere informatie

Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring

Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring en toelaatbaarheidscommissie PPO Rotterdam Auteur: N. Teeuwen e.a. 1 Versie Datum 27-5-2014 Overzicht besluitvormingstraject Datum: Datum: 12 juni 2014 Projectbestuur

Nadere informatie