Implementatieplan. Gezonder Zorgen. Steun de steunkous. Ergonomisch aan- en uittrekken van. therapeutisch elastische kousen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Implementatieplan. Gezonder Zorgen. Steun de steunkous. Ergonomisch aan- en uittrekken van. therapeutisch elastische kousen"

Transcriptie

1 Convenantpartijen Arbeidsomstandigheden Thuiszorg Gezonder Zorgen Implementatieplan Steun de steunkous Ergonomisch aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen Herziene uitgave 2005

2 COLOFON Een initiatief van Convenantpartijen Arbeidsomstandigheden Thuiszorg Auteurs Mw. E.Hagedoren-Meuwissen, projectmedewerker irv, ergotherapeute Mw. M. van Berkel, ergonomisch adviesbureau Meer Ergo, ergotherapeute Mw. Drs. S. Arkesteijn, projectmedewerker irv, verplegingswetenschapper Mw. F. Steeghs, voorheen stafverpleegkundige Stichting Thuiszorg Oostelijk Zuid Limburg Mw. Dr. C. van Heugten, programmaleider irv, neuropsychologe Eindredactie J.C de Gruijter, projectcoördinator CAT Illustraties De illustraties zijn afkomstig van het GoedGebruik project (www.goedgebruik.nl). Een project van LOCOmotion (Bennekom) in opdracht van ZorgOnderzoek Nederland. Ze zijn voor niet commercieel gebruik vrij te gebruiken door thuiszorginstellingen mits er een correcte bronvermelding plaatsvindt LOCOmotion en Auke Herrema. Uitgave Stichting Fonds Arbeidsmarktbeleid en Opleidingen Thuiszorg Postbus 100, 3980 CC Bunnik U kunt de diverse onderdelen van deze uitgave bestellen per fax: t.a.v. H. Franken of per h. o.v.v de volgende publicatienummers: Informatiemap (ringband met Protocol, Implementatieplan, Leidraad voor zorgverleners, Instructiekaarten en De-altijd-bij-de-hand-informatie.thz Protocol Instructiekaarten 1 t/m De-altijd-bij-de-hand-informatie.thz (per set van 25 exemplaren) Vormgeving Carta grafisch ontwerpers bv, Utrecht Druk Stolwijk, Amsterdam Voor nadere informatie en vragen kunt u contact opnemen met irv, Informatie en Advies Centrum Postbus 192, 6430 AD Hoensbroek telefoon , fax internet: Steun de steunkous Steun de steunkous was een project van het programma Thuiszorgtechnologie van ZorgOnderzoek Nederland, dat van 1999 tot 2001 is uitgevoerd door het irv, Kenniscentrum voor Revalidatie en Handicap. Het project is gericht op het bevorderen van het gebruik van hulpmiddelen voor het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen (in de volksmond steunkousen ) door zorgverleners in de thuissituatie. Deze uitgave is de herziene versie Onderdelen uit deze richtlijnen mogen worden gekopieerd of overgenomen ten behoeve van richtlijnen en protocollen onder vermelding van de bron. 2 Implementatieplan Steun de steunkous

3 Inhoud Dit implementatieplan is opgebouwd uit de volgende onderdelen: I Waarom een protocol voor het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen? Motivatie 5 II Hoe kan dit in de organisatie geregeld worden? Stappenplan 11 III Waar is Steun de steunkous op gebaseerd? Werkwijze bij het opstellen van het protocol Achtergrondinformatie Geraadpleegde bronnen Bijlagen 1 Stroomschema van aanmeten tot aantrekken 2 Vergelijking van de aantrekhulpmiddelen 3 Vergelijking van de uittrekhulpmiddelen 4 Voorbeeld zorgweigeringsprocedure 5 Voorbeeld van een scholingstraject 6 Informatiebrief voor zorgverleners 7 Artikel voor het personeelsblad 8 Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) Implementatieplan Steun de steunkous 3

4 4 Implementatieplan Steun de steunkous

5 I Waarom een protocol voor het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen? Motivatie Het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen is een fysiek belastende bezigheid voor zorgverleners. Het kost veel kracht waardoor klachten aan het bewegingsapparaat kunnen optreden (pijn in rug, schouders, armen en handen). Door het gebruik van een aan- of uittrekhulpmiddel wordt de kracht die nodig is voor het aan- of uittrekken van de kousen verminderd. Door bij alle cliënten een aan- of uittrekhulpmiddel te gebruiken, kunnen klachten en daarmee het ziekteverzuim onder zorgverleners aanzienlijk worden verminderd. Bovendien kost het aan- en uittrekken van de kousen minder moeite, zodat het comfortabeler voor de cliënt is en er minder kans is op beschadigingen aan de huid of de kousen. Als bij alle cliënten met therapeutisch elastische kousen hulpmiddelen worden gebruikt bij het aan- en uittrekken volgens de voorgestelde richtlijnen, dan heeft dit tot gevolg dat: Wat betreft de cliënt Het comfort vergroot wordt. Er minder pijn en beschadiging van kousen en huid optreedt. Er een eenduidige benadering van de cliënt is. De therapietrouw verhoogd wordt. De cliënt mogelijk langer zelfstandig kan blijven. Wat betreft de uitvoerende medewerkers De fysieke belasting van de zorgverleners wordt gereduceerd en daardoor wordt de werklast verlaagd. Er duidelijkheid is omtrent de diverse aan- en uittrekhulpmiddelen en de procedure voor het aanvragen van hulpmiddelen. Er eenduidigheid is in de te volgen handelingswijzen. De overdracht aan collega s van de gebruikte hulpmiddelen bij cliënten vereenvoudigd is. Wat betreft de thuiszorgorganisatie De risico s voor de werknemers zo klein mogelijk gehouden worden. Er worden preventieve maatregelen genomen. De zorgverlening zodanig georganiseerd wordt dat het de systematische bewaking, beheersing en verbetering van de kwaliteitszorg in personele en materiële zin bewerkstelligt. De zorgverlening in overeenstemming met de praktijkregels voor fysieke belasting wordt uitgevoerd, zoals in het Arbeidsomstandighedenconvenant Thuiszorg is voorgesteld. Er mogelijkheden zijn voor certificering. De dagelijkse inzet van professionele zorgverleners beperkt zou kunnen worden door het verantwoord gebruik van hulpmiddelen; dit leidt tot besparingen. Het ziekteverzuim kan worden gereduceerd door het gebruik van de hulpmiddelen; ook dit leidt tot besparingen. NB: waar in dit document zij staat kan ook hij gelezen worden. Implementatieplan Steun de steunkous 5

6 Wetten Elke thuiszorginstelling moet zich houden aan een aantal wetten. Deze wetten geven de rechten en plichten van de werkgevers, werknemers en cliënten weer. De volgende wetten en besluiten spelen een rol bij het terugdringen van fysieke belasting: Kwaliteitswet Zorginstellingen. Arbeidsomstandighedenwet (arbo-wet). Besluit Fysieke Belasting. De inhoud van deze wetten is als volgt: Kwaliteitswet Zorginstellingen De Kwaliteitswet Zorginstellingen stelt globale eisen aan de geleverde zorg waar een zorginstelling zich aan moet houden. De invulling daarvan wordt overgelaten aan de zorginstellingen zelf. De vier belangrijkste punten zijn: De Thuiszorgorganisatie moet verantwoorde zorg leveren. Dat wil zeggen, zorg van een goed niveau en in ieder geval doeltreffend, doelmatig, cliëntgericht en afgestemd op de reële behoeften van de cliënt. Verantwoorde zorg komt tot stand op basis van bewust beleid. De thuiszorgorganisatie moet een kwaliteitsbeleid hebben en daarin onder andere de volgende aspecten betrekken: duidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden en kwaliteit van personeel en materieel. De thuiszorgorganisatie moet de kwaliteit van zorg systematisch bewaken, beheersen en zo mogelijk verbeteren. Dat doen ze door een kwaliteitssysteem te gebruiken. De thuiszorgorganisatie is verplicht om elk jaar een kwaliteitsjaarverslag te publiceren en op te sturen naar het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Inspectie van Volksgezondheid en het Regionaal Patiënten Consumenten Platform. Hierin legt de thuiszorgorganisatie verantwoording af over haar kwaliteitsbeleid. Bron: Kwaliteitswet Zorginstellingen Ministerie WVC Den Haag SDU-uitgeverij 1999 Arbo-wet Een thuiszorgorganisatie heeft in de zorg voor arbeidsomstandigheden te maken met werkplekken bij cliënten thuis. De werkgever is verantwoordelijk en aansprakelijk voor de veiligheid, gezondheid en het welzijn van zijn medewerkers, ook als deze bij de cliënt thuis werkt. Hierbij speelt de arbo-wet een grote rol. De algemene doelen van de arbo-wet zijn: Het optimaliseren van de veiligheid van de medewerkers, Het minimaliseren van gezondheidsrisico s als gevolg van arbeid, Het bevorderen van welzijn met betrekking tot de arbeid. Dit gebeurt op basis van de algemeen geldende regels van de huidige techniek, de huidige stand van de bedrijfsgezondheidszorg, de ergonomie en de arbeids- en/of bedrijfskunde. Bron: Amsterdam Thuiszorg, Implementatieplan Steun de steunkous

7 De meest belangrijke artikelen die van toepassing zijn op dit project, zijn: Artikel 4, lid 1: De werkgever voert, binnen het algemene arbeidsomstandighedenbeleid, een beleid met betrekking tot het ziekteverzuim van de werknemers. Onderdeel van dit beleid is in ieder geval: het zoveel mogelijk voorkomen of beperken van ziekte van werknemers. Artikel 8, lid 1: De werkgever zorgt ervoor dat de werknemers doeltreffend worden ingelicht over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico s, alsmede over de maatregelen die erop gericht zijn deze risico s te voorkomen of te beperken. Arbeidsomstandighedenbesluit Artikel 5.2: De arbeid wordt zo georganiseerd, de arbeidsplaats wordt zodanig ingericht, een zodanige productie- en werkmethode wordt toegepast of zodanige hulpmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen worden gebruikt, dat de fysieke belasting geen gevaar met zich mee kan brengen voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemer. Bron: Staatsblad 1999 Besluit Fysieke Belasting In 1994 is in Nederland het Besluit Fysieke Belasting van kracht geworden, dat gebaseerd is op de arbo-wet. Dit besluit vormt de Nederlandse implementatie van de Europese Richtlijn nr. 90/269/EEG betreffende het handmatig hanteren van lasten met gevaar voor rugletsel. Het Besluit Fysieke Belasting werd bijna ongewijzigd opgenomen in het nieuwe arbo-besluit, dat in 1997 van kracht is geworden. Het Besluit Fysieke Belasting geeft aan dat de fysieke belasting geen gevaren voor de gezondheid van de werknemers met zich mee mag brengen en dat, indien dit wel het geval is, de werkgever maatregelen moet nemen om de risico s af te wenden. Ook geeft het Besluit aan dat de gevaren geïnventariseerd moeten worden (eventueel als onderdeel van de Risico Inventarisatie & Evaluatie, RI&E) en dat de werknemers adequate voorlichting moeten ontvangen over de risico s van hun werk en over hoe het werk gezond uitgevoerd kan worden. Bron: Peereboom, et al., 1996 Convenanten De overheid wil het preventief beleid meer vorm en inhoud geven door het branchegericht afsluiten van arbo-convenanten. Dit zijn overeenkomsten tussen overheid en sociale partners van hoogrisico-bedrijfstakken over een reductie van specifieke arbeidsrisico s. Afspraken over reïntegratie en verzuimbegeleiding in het eerste ziektejaar maken nadrukkelijk onderdeel uit van de aanpak van convenanten. De convenanten, met hun concrete resultaatverplichtingen, zijn een aanvulling op het reeds bestaande instrumentarium voor de verbetering van arbeidsomstandigheden op ondernemingsniveau, zoals de RI&E, het daarop aansluitende plan van aanpak en de verplichte aansluiting bij een gecertificeerde arbodienst. Bron: Van der Heide, Methorst, 2001 Convenant Arbeidsomstandigheden Thuiszorg (CAT) In maart 1999 is het Convenant Arbeidsomstandigheden Thuiszorg (CAT) getekend. Hier wordt beschreven wat aan deze ontwikkeling voorafging. Per 31 december 2004 is het Convenant afgerond. In 1994 is door de Arbeidsinspectie een onderzoeksenquête uitgegeven betreffende de fysieke belasting bij de thuiszorgorganisaties. De resultaten zijn vastgelegd in het rapport: Implementatieplan Steun de steunkous 7

8 Een goede zuster tilt er niet zwaar aan (1995). Eén van de aanbevelingen van de Arbeidsinspectie was het tot stand laten komen van een normenstelsel op het gebied van fysieke belasting afgestemd op de specifieke situatie binnen de thuiszorg. Vervolgens heeft het Overleg Arbeidsvoorwaarden Thuiszorg aan de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) Arbeid in 1997 opdracht gegeven om, in samenwerking met de sectorfondsen, tot een uitwerking te komen van voor de thuiszorg hanteerbare normen voor fysieke belasting. Dit werden de zogenaamde Groene Praktijkregels waarvan een uitwerking is vastgelegd in de publicatie Stilstaan bij bewegen. Met de Groene Praktijkregels kan de huidige blootstelling aan fysieke belasting worden geïnventariseerd. Door het doorlopen van de bij de praktijkregels beschreven voorbeelden en de daarbij gestelde vragen, kan een instelling zichzelf een beeld vormen van de mate van blootstelling aan fysieke belasting. Uitvoerenden kunnen zelf aangeven welke verbeteringen zij wensen en hoeveel deze maatregelen bijdragen aan het verminderen van de blootstelling aan fysieke belasting. Met behulp van de Groene Praktijkregels is te bepalen welke acties nodig zijn om fysieke belasting te verminderen. Na de ontwikkeling van de Groene Praktijkregels zijn observaties uitgevoerd naar de blootstelling aan fysieke belasting bij het werk in de thuiszorg. De geconstateerde blootstelling aan fysieke belasting en daarmee de risico s, waren groter dan verwacht. Om de thuiszorgorganisaties te helpen in deze, aanvankelijk, uitzichtloze situatie is de overheid gesprekken aangegaan met sociale partners om hier een oplossing voor te zoeken. Uiteindelijk is er in maart 1999 een convenant (Convenant Arbeidsomstandigheden Thuiszorg, CAT) afgesloten waarin onder andere is vastgelegd dat: binnen vijf jaar de Groene Praktijkregels geïmplementeerd moeten zijn. Dit houdt in dat voor maart 2004 de medewerkers van een thuiszorgorganisatie op de hoogte moesten zijn van de praktijkregels en daarnaar moeten handelen. de mate van blootstelling aan het arbeidsrisico fysieke belasting op uiterlijk 31 december 2003 met 30% gedaald moet zijn. Dit is een doelstelling op brancheniveau. instellingen een actief preventiebeleid moeten voeren op het gebied van fysieke belasting. elke instelling de Groene Praktijkregels als uitgangspunt neemt voor het beleid op het gebied van fysieke belasting. Om dit beleid verder gestalte te geven is het nodig om een aantal essentiële maatregelen te treffen zoals het aanschaffen van hulpmiddelen, het organiseren van trainingen en het werken met protocollen. Zonder deze maatregelen is het niet goed mogelijk de praktijkregels te implementeren. Zie de publicatie Arbocheck in de Thuiszorg (2004). Bron: Staatscourant Implementatieplan Steun de steunkous

9 Certificatie HKZ certificatie Om voor certificering in aanmerking te komen is een thuiszorgorganisatie verplicht te voldoen aan kwaliteitseisen, die opgesteld zijn door de LVT (HKZ certificatie). Kwaliteitseisen die betrekking hebben op het preventiebeleid zijn de volgende: De instelling formuleert beleid en hanteert richtlijnen op het gebied van veiligheid zowel van medewerkers als cliënten ten einde verantwoord werken en verantwoorde zorg te waarborgen. De instelling draagt zorg voor een adequaat deskundigheidsniveau van haar medewerkers. De instelling draagt zorg voor de kwaliteit van de arbeid door duidelijkheid te scheppen t.a.v. onderstaande punten: De maximaal toelaatbare belasting van het werk (de zwaarte wordt onder meer bepaald door het aantal cliënten, de complexiteit van de cliëntsituaties en het soort taken). De fysieke houding in het werk: het verantwoord omgaan met het lichaam bij het uitoefenen van de werkzaamheden. Bron: HKZ; 2001 Conclusie Uit bovenstaande paragrafen blijkt dat een thuiszorgorganisatie zich bezig moet houden met het terugdringen van fysieke belasting bij de uitvoerenden en tegelijkertijd de kwaliteit van zorg voor de cliënten op een hoog niveau moet houden. Door het herziene protocol Steun de steunkous in te voeren, voldoet een thuiszorgorganisatie wat betreft het aan- en uittrekken van elastische kousen aan bovengestelde eisen Implementatieplan Steun de steunkous 9

10 10 Implementatieplan Steun de steunkous

11 II Hoe kan dit in de organisatie geregeld worden? Stappenplan Implementatie van het protocol houdt in dat op verschillende niveaus in de organisatie medewerkers taken en verantwoordelijkheden krijgen. Om een goede implementatie mogelijk te maken, is het noodzakelijk dat de directie eerst een aantal beslissingen neemt, alvorens de stafverpleegkundige/ arbocoördinator aan de slag kan. Directie Op het moment dat de thuiszorgorganisatie besluit aan- en uittrekhulpmiddelen voor therapeutisch elastische kousen te gaan gebruiken, dienen de volgende maatregelen op het niveau van management en beleid genomen te worden. Taakverdeling De directie geeft een stafverpleegkundige of de arbocoördinator de taak om het protocol in de organisatie te implementeren. Werkmateriaal Er moet door de directie een keuze gemaakt worden uit de volgende opties: Het aan- of uittrekhulpmiddel wordt als werkmateriaal bij de cliënt neergelegd. Het aan- of uittrekhulpmiddel wordt dan door de thuiszorg aangeschaft. Deze investering op korte termijn, kan op lange termijn tot aanzienlijke besparingen leiden. De meeste aan- en uittrekhulpmiddelen gaan ongeveer anderhalf jaar mee. Het aan- of uittrekhulpmiddel wordt aangeschaft door de cliënt. Zij kan bij de ziektekostenverzekering een vergoeding voor het hulpmiddel vragen. Het hulpmiddel is echter niet bestemd voor zelfstandig gebruik of gebruik door een mantelzorger, maar om de fysieke belasting van de zorgverlener te reduceren. Formeel gezien hoeft de ziektenkostenverzekering in dat geval het hulpmiddel niet te vergoeden. De zorgverlener moet de beschikking hebben over een zitvoorziening waarbij de knieën in een hoek van 90 staan en welke de benodigde actieve zithouding niet belemmerd. Indien de cliënt geen geschikte zitvoorziening heeft, dient de thuiszorgorganisatie een zitvoorziening ter beschikking te stellen. Zorgweigering De directie dient de voorwaarden te scheppen om het protocol consequent te kunnen toepassen. De zorgweigeringsprodedure geeft een mogelijkheid om goed beleid te voeren. Op het moment dat de client het hulpmiddel niet wil gebruiken of aanschaffen kan de zorgweigeringsprocedure opgestart worden en de zorg worden stopgezet. Een voorbeeld van een zorgweigeringsprocedure is bijgevoegd in bijlage 1. Scholing Zorgverleners dienen geschoold te worden in het gebruik van hulpmiddelen bij het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen zodat dit op ergonomische en verantwoorde wijze gebeurt. Implementatieplan Steun de steunkous 11

12 Er zijn twee manieren van scholing, waaruit de directie een keuze zal moeten maken: 1 Centrale scholing door de stafverpleegkundige. 2 Het Train de Trainer principe. De deskundige van elk team wordt geschoold door de stafverpleegkundige. Deze deskundigen verzorgen de scholing van hun teamleden. Indien de scholing door één persoon plaatsvindt, is dit zeer arbeidsintensief voor deze persoon en verstrijkt er veel tijd voordat iedereen geschoold is. De ervaringen met het Train de Trainerprincipe zijn over het algemeen positief. Stafverpleegkundige of arbocoördinator Een stafverpleegkundige of de arbocoördinator moet de taak krijgen om het protocol in de organisatie te implementeren. Voor deze medewerker is dit implementatieplan bestemd. Tot de taken van deze stafmedewerker/ arbocoördinator behoren: Samenstellen van het basispakket aan- en uittrekhulpmiddelen De zorgverleners dienen te weten welke hulpmiddelen gebruikt kunnen worden voor het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen, indien een cliënt hulp krijgt van een thuiszorgmedewerker. Daartoe kan een basispakket worden samengesteld. Dit basispakket moet vermeld worden in het protocol. Bij het verschijnen van deze richtlijnen is er een viertal hulpmiddelen voor het aantrekken van therapeutisch elastische kousen op de markt die geschikt zijn voor het gebruik door een zorgverlener: Open teen: De Easy-Slide Open en gesloten teen: De Easy-Slide-Caran De Eureka Aan De Venotrain Glider Bij het verschijnen van deze richtlijnen zijn er twee hulpmiddel op de markt die speciaal ontworpen zijn voor het uittrekken van therapeutisch elastische kousen door een zorgverlener: De Easy-Off De Eureka Uit. De Venotrain Glider is ontwikkeld voor zowel het aan- als het uittrekken van therapeutisch elastische kousen. nb er zijn geen bijlages in Leidraad In Leidraad voor zorgverleners worden de verschillende hulpmiddelen beschreven. In bijlage 2 en 3 wordt een overzicht gegeven van de kenmerken van de diverse hulp middelen. Met deze informatie kan een basispakket voor de thuiszorgorganisatie samengesteld worden. In de Leidraad voor zorgverleners worden ook de diverse hulpmiddelen die bedoeld zijn voor zelfstandig gebruik door de cliënt beschreven. De zorgverleners dienen op de hoogte te zijn van de werking van deze hulpmiddelen, dit is noodzakelijk om te trachten cliënten tot zelfstandigheid te brengen. Het strekt tot de aanbeveling om de cliënten de mogelijkheid te bieden om één of enkele hulpmiddelen uit te proberen alvorens ze het meest adequate hulpmiddel aanschaffen. Dit kan eventueel geregeld worden via de hulpmiddelenuitleen. 12 Implementatieplan Steun de steunkous

13 Zitvoorziening De zorgverlener moet de beschikking hebben over een zitvoorziening waarbij de knieën in een hoek van 90 staan en welke de benodigde actieve zithouding niet belemmert. Indien de cliënt geen geschikte zitvoorziening heeft, dient de thuiszorgorganisatie een zitvoorziening ter beschikking te stellen. Hiertoe kan een in hoogte verstelbare kruk of een Care chair gebruikt worden. Indien een cliënt elastische kousen met een gesloten teenstuk draagt en het hulpmiddel niet zelf aan de bovenzijde van de kous kan verwijderen, moet de zitvoorziening verrijdbaar zijn. Binnen ieder team een zorgverlener aanwijzen die als deskundige fungeert De stafverpleegkundige of arbocoördinator wijst binnen ieder team een verpleegkundige of ziekenverzorgende met affiniteit voor het onderwerp aan, die als deskundige fungeert. Deze taak kan toegevoegd worden aan de aandachtsgebieden van de ergocoaches, zoals tillen en transfers, wondverzorging/zwachtelen of ADL-hulpmiddelen. De ergocoach kan mede verantwoordelijk gemaakt worden voor de scholing van haar of zijn teamleden. Een andere mogelijkheid is dat de stafverpleegkundige zelf als centraal aanspreekpunt fungeert. Scholen van bovengenoemde medewerkers Alle betrokken zorgverleners dienen geschoold te worden in het gebruik van hulpmiddelen bij het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen zodat dit op ergonomische en verantwoorde wijze gebeurt. Het gebruik van de aan- en uittrekhulpmiddelen moet worden opgenomen in: De til- en transferscholing, deze scholing zal regelmatig herhaald moeten worden. Instructie van nieuwe medewerkers en poolkrachten. Opleiding tot verzorgende en verpleegkundige. Tijdens de scholing is de aandacht voor de lichaamshouding en ergonomische omstandigheden essentieel. Tevens dienen de zorgverleners training te krijgen in het gebruik van de diverse hulpmiddelen, zowel voor gebruik door een zorgverlener als voor zelfstandig gebruik, het introduceren van hulpmiddelen, het geven van instructies en het motiveren van de cliënt. Een voorbeeld van een scholingsprogramma vindt u in bijlage 5. Het protocol bekend maken bij alle zorgverleners en zorgen dat het toegepast wordt De bij dit protocol horende instructiekaart dient opgenomen te zijn in het logboek van de cliënt. Om het succes van de invoering van het protocol binnen de organisatie te vergroten, wordt aanbevolen de volgende stapsgewijze invoering te volgen: a Medewerkers op de hoogte brengen van het protocol en de invoering binnen de organisatie. b Betrokkenheid en interesse wekken bij de medewerkers. c Inzicht geven in de noodzaak van het protocol door begrip te vergroten en inzicht te geven in eigen routines. d Acceptatie bewerkstelligen door een positieve houding t.a.v. de vernieuwing te scheppen en intentie tot verandering op te wekken. e Invoering van de verandering in de praktijk en de verandering in de organisatiestructuur inbedden. Hiervoor kan de informatiebrief voor de zorgverleners en het artikel voor het personeelsblad gebruikt worden, die bijgevoegd zijn als bijlage 6 en 7. Implementatieplan Steun de steunkous 13

14 Een vereiste voor deze taak is dat de stafverpleegkundige/arbocoördinator zelf positief staat tegenover de vernieuwing, om zo ook bij de medewerkers een positieve houding ten aanzien van de vernieuwing te scheppen en de intentie tot veranderen op te wekken. De verandering moet ingebed worden in de structuur. Deskundige binnen het team Binnen ieder team wordt een verpleegkundige of ziekenverzorgende aangewezen, die als deskundige/ergocoach binnen het team fungeert. De taken van deze deskundige zijn als volgt: Scholing van haar teamleden, indien er gekozen is voor het Train de Trainer principe Fungeren als aanspreekpunt van de teamleden bij vragen en problemen. Fungeren als aanspreekpunt van het team voor de stafmedewerker/arbocoördinator. Deelnemen aan een periodiek overleg met stafmedewerker/arbocoördinator en overige teamdeskundigen voor bij/nascholing en het bespreken van specifieke problemen. Eerst verantwoordelijke zorgverlener (minimaal C-niveau) Tot de taken van de eerstverantwoordelijke zorgverlener horen: Selecteren van het meest geschikte hulpmiddel om de cliënt tot zelfstandigheid te brengen. Proberen of de cliënt of huisgenoot met dit hulpmiddel de therapeutisch elastische kousen zelf kan aan- of uittrekken. Dit zelfstandig aan- en/of uittrekken mag niet te belastend zijn voor de cliënt, anders kan dit een reden worden om de therapeutisch elastische kousen niet meer te dragen. De zorgverlener oefent het aan- en/of uittrekken met een hulpmiddel enkele malen met de cliënt. Voor de cliënt bestaat de mogelijkheid om het hulpmiddel één week uit te proberen. Indien een cliënt tot zelfstandigheid is gebracht, gaat deze uit zorg voor het aan- en/of uittrekken van elastische kousen. Eventueel kan voor deze training een ergotherapeut ingeschakeld worden. Indien de thuiszorgorganisatie niet zelf een ergotherapeut in dienst heeft, kan de cliënt extramurale ergotherapie aanvragen bij de huisarts. Overdracht naar teamleden Indien de cliënt en eventuele huisgenoot de elastische kousen ook met een hulpmiddel niet kunnen aantrekken, draagt de eerst verantwoordelijke zorgverlener er zorg voor dat de het meest geschikt hulpmiddel voor de zorgverlener bij de cliënt aanwezig is. Tevens brengt ze de overige zorgverleners op de hoogte van het gebruikte hulpmiddel. Completeren van het logboek In het logboek dienen de volgende documenten aanwezig te zijn: a de instructiekaart(en) b de gebruiksaanwijzing van het gebruikte hulpmiddel. 14 Implementatieplan Steun de steunkous

15 Aanschaf van het hulpmiddel De cliënt wordt, indien dit van toepassing is, op de hoogte gesteld dat zij de kosten draagt voor het hulpmiddel. De zorgverlener vertelt de cliënt hoe het hulpmiddel besteld kan worden en dat men eventueel een vergoeding kan vragen bij de ziektekostenverzekeraar. Evaluatie Regelmatig, bijvoorbeeld twee keer per jaar, dient met de cliënt het gebruik van het aan- of uittrekhulpmiddel, de therapeutische kousen en de medewerking van de cliënt geëvalueerd en de slijtage bekeken te worden. Iedere zorgverlener vanaf niveau D Iedere zorgverlener vanaf niveau D moet, na scholing, een hulpmiddel kunnen selecteren, introduceren en gebruiken bij de cliënt. Laat het selecteren en introduceren van het hulpmiddel echter zoveel mogelijk over aan de eerst verantwoordelijke zorgverlener van de cliënt. Implementatieplan Steun de steunkous 15

16 In schema ziet het er als volgt uit: De directie geeft een staflid de taak om het protocol in te voeren Het staflid benoemt binnen ieder team een deskundige/ ergocoach als vraagbaak Het staflid schoolt de deskundigen, de deskundigen/ergocoaches scholen de overige zorgverleners De eerstverantwoordelijke zorgverlener selecteert en introduceert het hulpmiddel bij de cliënt De eerstverantwoordelijke zorgverlener evalueert met de cliënt het gebruik van het aan- en uittrekhulpmiddel De eerstverantwoordelijke zorgverlener probeert de cliënt of huisgenoot tot zelfstandigheid te brengen met een hulpmiddel. De eerstverantwoordelijke zorgverlener draagt zorg voor de overdracht aan collega s en vult het zorgdossier Zie ook het stroomdiagram van aanmeten tot aantrekken in bijlage 1 en het stappenplan voor het introduceren van een aan- en/of uittrekhulpmiddel in het boekje Protocol. 16 Implementatieplan Steun de steunkous

17 III Waar is Steun de steunkous op gebaseerd? Werkwijze bij het opstellen van het protocol Er zijn verschillende manieren van aanpak die bij de ontwikkeling van een protocol gevolgd kunnen worden, namelijk: de Delphi-methode, wetenschappelijke onderbouwing, praktijkregistratie, een combinatie van bovenstaande. De Delphi-methode De Delphi-methode houdt in dat een panel van deskundigen probeert consensus over een protocol te bereiken. Dit kan in verschillende rondes gebeuren waarin het protocol steeds concreter wordt ingevuld. De meningen van de deskundigen kunnen worden gepeild door middel van een enquête. De gegevens uit deze meningspeilingen kunnen zowel kwantitatief als kwalitatief verwerkt worden. Een voordeel van de Delphi-methode is dat het protocol wordt gestoeld op een brede basis en dat gebruikt wordt gemaakt van de aanwezige deskundigheid in het veld. Het nadeel is dat het een tamelijk kostbare en tijdrovende aanpak is. Bron: Nivel, 1997 Wetenschappelijke onderbouwing Als een protocol gebaseerd is op wetenschappelijk onderbouwing, moet er een uitgebreide literatuurstudie naar het onderwerp verricht zijn. Het voordeel van deze methode is dat de meest adequate oplossing op objectieve wijze wordt vastgesteld. Een wetenschappelijke onderbouwing draagt bovendien bij aan de geloofwaardigheid en acceptatie van het protocol door externe partijen. Een voordeel is ook dat het onderzoek dat verricht is, wordt benut en dat (door de periodieke aanpassing van het protocol) gewaarborgd is dat nieuwe inzichten uit de wetenschappelijke literatuur worden verwerkt. Ook hier is weer een nadeel dat een literatuurstudie tijdrovend en kostbaar is. Bovendien is speciale know-how nodig om dergelijke studies goed uit te kunnen voeren. Bron: Nivel, 1997 Daarnaast zijn niet alle onderzoeken kwalitatief even goed. Er vallen dus veel onderzoeken af als wetenschappelijke onderbouwing. Volgens Grol komt een protocol in het ideale geval tot stand op basis van wetenschappelijk effectonderzoek, vertaald naar de dagelijkse praktijk. Daarnaast moet rekening gehouden worden met de toepasbaarheid in de praktijk en acceptatie door de verschillende betrokkenen. Bron: Grol, et al., 1994 Praktijkregistratie Praktijkregistratie is als het ware een vergelijkend effectonderzoek in het klein. Vooraf wordt afgesproken dat normen voor de meest effectieve oplossing gebaseerd worden op de feiten die uit de registratie naar voren komen. Bron: Nivel, 1997 Implementatieplan Steun de steunkous 17

18 Een combinatie In het project Steun de steunkous is in 1999 gekozen om een combinatie van bovenstaande methoden te gebruiken om tot een protocol te komen. De Delphi-methode is in zoverre gebruikt dat er een aantal workshops met dragers van elastische kousen en deskundigen hebben plaatsgevonden. Met de verkregen informatie is een conceptprotocol opgesteld. Vervolgens is aan verschillende deskundigen uit het veld gevraagd zijn om hun mening over het conceptprotocol te geven. Deze feedback is verwerkt in het uiteindelijke protocol. Er is een literatuurstudie gedaan naar het onderwerp. Verschillende onderzoeken zijn op kwaliteit beoordeeld en eventueel gebruikt om een keuze te onderbouwen. Tenslotte zijn de uitvoerenden in de praktijk geobserveerd. Er is gekeken naar de werkwijze die zij gebruiken en in hoeverre dit effectief is. Aan de hand daarvan is gekeken welke werkwijze in het protocol wordt opgenomen. In het project werden acht fasen onderscheiden: Fase 1 Beschrijving van huidig en potentieel gebruik van elastische kousen en hulpmiddelen. Hiertoe heeft literatuuronderzoek plaatsgevonden, alsmede gesprekken met dermatologen, bandagisten en fabrikanten/importeurs van de hulpmiddelen. Fase 2 Ontwikkeling/aanpassing van richtlijnen voor het gebruik van hulpmiddelen. Er is gestart met het verzamelen van relevante literatuur, protocollen die al in de praktijk gebruikt werden en informatie over de beschikbare hulpmiddelen. Vervolgens zijn zorgverleners bij het aan- en uittrekken van elastische kousen geobserveerd. Op basis van deze gegevens is een conceptprotocol voor het aan- en uittrekken van therapeutische elastische kousen opgesteld. Dit conceptprotocol is in een drietal workshops besproken met deskundigen zoals stafmedewerkers en zorgverleners van thuiszorgorganisatie, dermatologen, bandagisten en fabrikanten/importeurs van de hulpmiddelen. Ook hebben er twee workshops met dragers van elastische kousen plaatsgevonden. In deze workshops is uitgebreid gediscussieerd over m.n. de werkhouding van de zorgverlener. De meerderheid van de zorgverleners en stafverpleegkundigen prefereren het om naast de cliënt te gaan zitten i.p.v. tegenover de cliënt, omdat op deze wijze meer kracht gebruikt kan worden. Men trekt de kous naar zich toe. Een nadeel is dat men alert moet zijn op romprotatie. Zit men tegenover de cliënt, dan moet men de kous van zich afduwen. Dit kost beduidend meer kracht. Voordeel is echter wel dat romprotatie vermeden wordt. Naar aanleiding van de op- en aanmerkingen van de deelnemers aan deze workshop is het protocol aangepast. Tevens bleek uit de gesprekken met stafverpleegkundigen dat er grote behoefte was aan een richtlijn voor het invoeren van het protocol in de organisatie. Deze richtlijn is dan ook opgesteld. Fase 3 Onderzoek naar bevorderende en belemmerende factoren. Hiertoe heeft een doelgroepenanalyse op drie relevante niveaus plaatsgevonden: micro, meso en macroniveau. Het microniveau bestaat uit de cliënt, mantelzorg en de uitvoerende zorgverlener. Het mesoniveau betreft de thuiszorgorganisatie, verwijzers, zorgverzekeraars, bandagisten en fabrikanten. Op het macroniveau onderscheiden wij de koepelorganisaties 18 Implementatieplan Steun de steunkous

19 van thuiszorgorganisaties, patiëntenverenigingen en de partijen die bij financiering van hulpmiddelen zijn betrokken. Per niveau zijn de factoren die van invloed zijn op het gebruik van de hulpmiddelen in kaart gebracht. Bijvoorbeeld voor cliënt en mantelzorgers zijn de volgende positieve factoren te onderscheiden: het gebruik van het hulpmiddel maakt het aan- en uittrekken comfortabeler, minder pijnlijk, er is minder kans op huidbeschadigingen en de kousen gaan langer mee, de therapietrouw kan worden verhoogd en de cliënt kan mogelijk weer zelfstandig de kousen aan- en/of uittrekken. Daar tegenover staan echter ook negatieve aspecten: het hulpmiddel is nieuw en dat kan problemen opleveren met instructies, het hulpmiddel moet misschien door de cliënt zelf betaald worden en sommige cliënten hebben angst om uit zorg te moeten als ze de kousen zelfstandig kunnen hanteren. Dergelijke analyses zijn voor alle betrokken partijen gemaakt. Deze drie fasen zijn grotendeels parallel uitgevoerd omdat dezelfde bronnen gebruikt konden worden. Fase 4 Ontwikkeling van een implementatiestrategie. De strategie is gemaakt op basis van de analyse van gebruik, de doelgroepenanalyse en de analyse van bevorderende en belemmerende factoren. Er is gekozen voor interventies op de drie niveaus (micro, meso en macroniveau). Op al deze niveaus waren eenmalige acties gericht op bekendheid geven aan de richtlijnen en de hulpmiddelen en structurele acties gericht op daadwerkelijke invoering van de richtlijnen noodzakelijk. Fase 5 Proefimplementatie in drie regio s. De richtlijnen en protocollen zijn gedurende tien maanden op proef gebruikt door een tiental thuiszorgorganisaties verspreid over het land. Voor deze proefperiode bleek meer tijd nodig dan vooraf was ingeschat. Met name de beslissingen die op het beleidsniveau genomen moeten worden nemen veel tijd in beslag, evenals de noodzakelijk scholing van de medewerkers. Fase 6 Evaluatie van de proefimplementatie. De proefimplementatie is geëvalueerd door interviews met stafverpleegkundigen die verantwoordelijk waren voor invoering van het protocol in hun organisatie, zorgverleners die met het protocol hadden gewerkt, enkele cliënten waarbij met de hulpmiddelen volgens het protocol was gewerkt en de directies. De deelnemende organisaties waren zeer enthousiast over de richtlijnen, omdat ze zo compleet en gebruiksvriendelijk zijn. De invoering van het protocol in de organisatie vergde veel meer tijd dan verwacht. De betrokken medewerkers en cliënten waren overwegend positief. Fase 7 Bijstelling van de richtlijnen en het protocol en aanpassing van de implementatiestrategie voor landelijke toepassing. De richtlijnen en protocollen hebben slechts kleine wijzigingen ondergaan naar aanleiding van de evaluatie. Er is getracht om de richtlijnen zo compleet mogelijk te maken en gebruiksvriendelijk. Ze dienen ertoe om de implementatie van het protocol zo soepel mogelijk te laten verlopen. De protocollen en richtlijnen zijn in 2001 geadopteerd door een relevante partij in de thuiszorg; de Convenantpartijen Arbeidsomstandigheden Thuiszorg (CAT). Zij geven de Implementatieplan Steun de steunkous 19

20 richtlijnen uit en hebben zorggedragen voor de verspreiding onder de aangesloten thuiszorgorganisaties. De Convenantpartijen Arbeidsomstandigheden Thuiszorg CAT (ministeries van VWS en SZW; werkgevers- en werknemersorganisaties thuiszorg) hebben gezamenlijk een convenant gesloten om aan verbetering van de arbeidsomstandigheden in de thuiszorg te werken. Fase 8 Landelijke implementatie. Alle thuiszorgorganisaties in Nederland die bij een koepelorganisatie aangesloten zijn, hebben de richtlijnen en protocollen voor het aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen met hulpmiddelen in september 2001 ontvangen. De richtlijnen zijn verzonden aan de directie met een afschrift van de begeleidende brief aan de OR en de arbo-coördinator. Dit om te voorkomen dat de richtlijnen in een la verdwijnen. De protocollen en instructiekaarten zijn verder verspreid onder alle opleidingen verpleging en verzorging, inclusief een voorbeeld van een scholingstraject. Met deze actie hopen we dat de toekomstige zorgverleners al in de opleiding geschoold worden in het verantwoord aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen. De protocollen zijn tevens verstuurd aan alle leveranciers van therapeutisch elastische kousen, zodat zij (toekomstige) kousendragers kunnen attenderen op de hulpmiddelen. We hopen dat kousendragers door het gebruik van hulpmiddelen langer zelfstandig kunnen blijven en geen beroep hoeven doen op mantelzorg of thuiszorg. Tenslotte is een informatiebrief, inclusief een voorbeeld van een indicatietraject verstuurd aan alle regionale indicatie organen. Om hen te informeren over de veranderingen die bij de thuiszorgorganisatie zullen plaatsvinden, zodat zij de cliënten kunnen informeren over de verplichting van het gebruik van hulpmiddelen. Ter vergroting van de bekendheid van de hulpmiddelen en de producten, die in het project ontwikkeld waren, zijn diverse artikelen in vaktijdschriften voor zorgverleners verschenen (van Heugten, 2000; Hagedoren, 2000; Klaucke, 2001; van Heugten en Arkesteijn, 2001; Simoen, 2001); daarnaast is aandacht aan het project besteed in diverse medische rubrieken in kranten en (populaire) bladen. Er heeft zelfs een studiogesprek in het televisieprogramma Gezondheidsplein plaatsgevonden. Deze laatste categorie was vooral bedoeld om de kousendragers te bereiken. Workshops, presentaties, stands op congressen en beurzen zoals de Nursing Praktijkdagen, de Medica en de Support waren bedoeld om de zorgverleners op de hoogte te brengen. Tenslotte zijn het project en de hulpmiddelen op diverse relevante websites vermeld. Al deze acties waren erop gericht om zoveel mogelijk bekendheid te geven aan de hulpmiddelen en de voordelen van het gebruik van de hulpmiddelen, zodat de weerstand tegen het gebruik van de hulpmiddelen vermindert. Herziening 2005 Het irv is destijds met de Convenantpartijen overeengekomen dat zij gedurende 3 jaar de zogenaamde onderhoudsfunctie vervuld hebben voor de richtlijnen. Dat betekent dat het irv als informatiepunt of helpdesk fungeerde bij vragen uit de praktijk. Bovendien werden de actuele ontwikkelingen bijgehouden. Aan het eind van de onderhoudsperiode bleek dat de richtlijnen en m.n. het protocol aan actualisatie toe zijn. In het werkveld bleek discussie te zijn over de beschreven werkwijze voor het aantrekken van de elastische kous. De beschreven werkwijze nodigt uit tot een rotatie in de wervelkolom, waardoor er niet volgens de groene praktijkregels gewerkt wordt. 20 Implementatieplan Steun de steunkous

De-altijd-bij-de-handinformatie.thz. Steun de steunkous. Instructie 1 Aantrekken elastische kousen 3. met open teenstuk

De-altijd-bij-de-handinformatie.thz. Steun de steunkous. Instructie 1 Aantrekken elastische kousen 3. met open teenstuk Convenantpartijen Arbeidsomstandigheden Thuiszorg Gezonder Zorgen De-altijd-bij-de-handinformatie.thz Steun de steunkous Instructie 1 Aantrekken elastische kousen 3 met open teenstuk Instructie 2 Aantrekken

Nadere informatie

Leidraad voor zorgverleners

Leidraad voor zorgverleners Convenantpartijen Arbeidsomstandigheden Thuiszorg Gezonder Zorgen Leidraad voor zorgverleners Steun de steunkous Ergonomisch aan- en uittrekken van therapeutisch elastische kousen Herziene uitgave 2005

Nadere informatie

Management Summary 5e Landelijke Monitoring Fysieke Belasting Kraamzorg onderzoek in opdracht van A+O VVT

Management Summary 5e Landelijke Monitoring Fysieke Belasting Kraamzorg onderzoek in opdracht van A+O VVT Management Summary 5 e Landelijke Monitoring Fysieke Belasting Kraamzorg 1 onderzoek in opdracht van A+O VVT Stichting Arbeidsmarkt- en Opleidingsbeleid Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorg (A+O VVT)

Nadere informatie

Arbobeleidskader Lucas

Arbobeleidskader Lucas Arbobeleidskader Lucas t.b.v de scholen voor VO van de Lucas 1. Uitgangspunten Het bestuur van Lucas en de directie(s) van de aangesloten scholen zijn verantwoordelijk voor het schoolbeleid. Het arbobeleid

Nadere informatie

De Arbeidsinspectie in het kort. Blootstelling aan trillingen heftrucks

De Arbeidsinspectie in het kort. Blootstelling aan trillingen heftrucks De Arbeidsinspectie in het kort Blootstelling aan trillingen heftrucks Blootstelling aan trillingen bij het werk op de heftruck Heftruckchauffeurs kunnen worden blootgesteld aan schadelijke lichaamstrillingen.

Nadere informatie

Tilweg 5b. Een tillift thuis

Tilweg 5b. Een tillift thuis Tilweg 5b Tilweg 5b is een project van het programma Thuiszorgtechnologie van ZorgOnderzoek Nederland, waarin met vijftien thuiszorgorganisaties samen aan dit pakket is gewerkt. Tilweg 5b is een huisadres,

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

Peek Bouw & Infra BV. T.a.v. Mevr. N. van Hienen Postbus 250 3990 GB Houten. Betreft: Toetsing RI&E. Geachte mevrouw van Hienen,

Peek Bouw & Infra BV. T.a.v. Mevr. N. van Hienen Postbus 250 3990 GB Houten. Betreft: Toetsing RI&E. Geachte mevrouw van Hienen, Peek Bouw & Infra BV. T.a.v. Mevr. N. van Hienen Postbus 250 3990 GB Houten Betreft: Toetsing RI&E. Geachte mevrouw van Hienen, Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet Artikel 5 Risico Inventarisatie

Nadere informatie

Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs. Versie: januari 2012-1 -

Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs. Versie: januari 2012-1 - Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs - 1 - Inhoudsopgave Inleiding Fys Optima, wie zijn we? Werkwijze Diensten en producten in leaflets Diensten en producten, korte omschrijving - 2 - Inleiding

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007)

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) Interne instructie Arbeidsinspectie Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. WETTELIJKE GRONDSLAG 3. INSPECTIE 3.1 Beoordeling van de werkplek 3.1.1 Zitwerkplek

Nadere informatie

Tips en trucs voor optimaal gebruik van het zorgbed

Tips en trucs voor optimaal gebruik van het zorgbed Het bedboekje Tips en trucs voor optimaal gebruik van het zorgbed Voor meer informatie Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen Postbus 556, 2501 CN Den Haag E staz@caop.nl I www.staz.nl Ziekenhuizen 14 Het

Nadere informatie

Ergonomische Aspecten. van Wassen-zonder-Water. voor Zorgverleners. - Samenvatting -

Ergonomische Aspecten. van Wassen-zonder-Water. voor Zorgverleners. - Samenvatting - Ergonomische Aspecten van Wassen-zonder-Water voor Zorgverleners - Samenvatting - Onderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Januari 2005, Hanneke Knibbe, Liddy Geuze,

Nadere informatie

Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Hulpmiddelen zorg

Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Hulpmiddelen zorg Stilstaan bij bewegen Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Hulpmiddelen zorg Hulpmiddelen zorg Voorwoord In 1995 heeft de Arbeidsinspectie het rapport Een goede zuster tilt er niet zwaar

Nadere informatie

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Handleiding Voltijd Jaar 3 Studiejaar 2015-2016 Stage-opdrachten Tijdens stage 3 worden 4 stage-opdrachten gemaakt (waarvan opdracht 1 als toets voor de

Nadere informatie

Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Huishoudelijke zorg

Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Huishoudelijke zorg Stilstaan bij bewegen Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Huishoudelijke zorg Huishoudelijke zorg Voorwoord In 1995 heeft de Arbeidsinspectie het rapport Een goede zuster tilt er niet

Nadere informatie

Arbocatalogus Tuincentra

Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Voorwoord Voor u ligt de Arbocatalogus Tuincentra, het oplossingenboek voor arborisico s in tuincentra. In de tuincentra denken we bij veiligheid automatisch

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

www.locomotion.nu Het BedBoekje Tips en trucs voor optimaal gebruik van het zorgbed

www.locomotion.nu Het BedBoekje Tips en trucs voor optimaal gebruik van het zorgbed www.locomotion.nu Het BedBoekje Tips en trucs voor optimaal gebruik van het zorgbed nog meer mogelijkheden In dit BedBoekje gaat het met name om de gewone elektrische hoog-laag bedden. Hoewel deze bedden

Nadere informatie

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Het aanschaffen van systemen en producten die een bepaalde veiligheid moeten waarborgen kan niet vergeleken

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 mei 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 mei 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Staat van de Gezondheidszorg 2008 Position Paper: Tilliften

Staat van de Gezondheidszorg 2008 Position Paper: Tilliften Staat van de Gezondheidszorg 2008 Position Paper: Tilliften Voor de beantwoording van de SGZ-vragen is uitgegaan van de bevindingen in het inspectierapport uit september 2004 Tilliften: nog steeds niet

Nadere informatie

Kwaliteitszorg Niveau 4

Kwaliteitszorg Niveau 4 Antwoorden stellingen Kwaliteitszorg Niveau 4 NU ZORG Editie 2014 Pagina 1 Hoofdstuk 1. Kwaliteitszorg 1. Onder kwaliteitszorg verstaan we het geheel aan activiteiten die nodig zijn om de kwaliteit van

Nadere informatie

Resultaten Onnodige Zorg

Resultaten Onnodige Zorg Avoord Zorg en Wonen In december 2014 hebben alle extramurale cliënten in zorg de juiste steunkousen en hulpmiddelen die zij nodig hebben om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven. Cliënten die hulp houden

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Tillen. Tips voor werknemers voor veilig tillen

Tillen. Tips voor werknemers voor veilig tillen Tillen Tips voor werknemers voor veilig tillen Inleiding Tillen en dragen zijn veel voorkomende vormen van lichamelijk zwaar werk. Bij te zwaar tillen en dragen wordt vooral de rug overbelast. Ook kunnen

Nadere informatie

Gezond Blijven Werken in de Zorg

Gezond Blijven Werken in de Zorg Gezond Blijven Werken in de Zorg Drs Hanneke Knibbe Drs Nico Knibbe LOCOmotion 1 Veel samengevat in... 2 1. Probleem 2. Arboconvenanten (CAO AG voor de V&V) 3. Bronaanpak 4. Normen 5. Arbocatalogus 3 Arbocatalogi:

Nadere informatie

1. Arbowet: plichten van de werkgever

1. Arbowet: plichten van de werkgever Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 1. Arbowet: plichten van de werkgever... 1 1.1 Pak risico s aan bij de bron... 2 1.2 Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?...

Nadere informatie

Geachte., Deze overtredingen worden hieronder nader toegelicht: Psychosociale arbeidsbelasting: Werkdruk:

Geachte., Deze overtredingen worden hieronder nader toegelicht: Psychosociale arbeidsbelasting: Werkdruk: Geachte., In de periode Juni t/m Augustus 2013 is er een klacht over arbeidsomstandigheden onderzocht in uw onderneming. Het onderzoek is uitgevoerd in zowel het distributiecentrum (DC) als in enkele filialen.

Nadere informatie

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Welkom bij de Arbocatalogus Provincies Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Programma Achtergrond/totstandkoming Werkwijze Implementatie

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Stilstaan bij bewegen. Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg. Zorgverlening

Stilstaan bij bewegen. Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg. Zorgverlening Stilstaan bij bewegen Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Zorgverlening Zorgverlening Voorwoord In 1995 heeft de Arbeidsinspectie het rapport Een goede zuster tilt er niet zwaar aan uitgebracht.

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007.

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007. TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapport KvL/APRO/2007.198/11410/Hef/stn Deelrapportage 1: Opzet van het project Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023

Nadere informatie

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken OEFENTOETS 1 Dit document bevat een uitwerking van de eindopdracht behorende bij de Praktijkcursus Gezondheidszorg, namelijk het schrijven van een verbeterplan voor de zorg aan chronisch zieke patiënten

Nadere informatie

Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk

Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk Jan Michiel Meeuwsen, TNO Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk De risico-inventarisatie en evaluatie in Nederland; van papier naar digitaal De Nederlandse Arbeidsomstandighedenwet vereist van alle

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Algemene gegevens / General Information

Algemene gegevens / General Information Subsidieaanvraagformulier / Grant Application Form Dossiernummer / Dossier number: 60-60900-97-071 DEFINITIEF Algemene gegevens / General Information Programma / Programme Zorg voor Beter/ Invoeren van

Nadere informatie

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Dr. F. Verhoeven; onderzoeker lectoraat Co-design (HU) Ing. K. Voortman-Overbeek;

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

7. Tillen en Dragen. Tillen en Dragen. Fysieke belasting. Het arbothemablad Tillen en Dragen is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra.

7. Tillen en Dragen. Tillen en Dragen. Fysieke belasting. Het arbothemablad Tillen en Dragen is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Het arbothemablad is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Het is bedoeld voor werkgevers en medewerkers om te voldoen aan de verplichtingen uit de Arbo-wet. Het arbothemablad geeft oplossingen voor

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Hulpmiddelen zijn voorwerpen die speciaal voor mensen met een handicap zijn ontworpen bijv. glijplank.papegaai, tillift en easy-slide.

Hulpmiddelen zijn voorwerpen die speciaal voor mensen met een handicap zijn ontworpen bijv. glijplank.papegaai, tillift en easy-slide. Start: gedicht uit Tante Til. Het begrip hulpmiddel is een verzamelnaam. We verstaan eronder: Producten, instrumenten, uitrustingen of technische systemen die problemen met een activiteit voorkomen, gedeeltelijk

Nadere informatie

Overdracht van zorg aan de CVA-client naar de thuissituatie

Overdracht van zorg aan de CVA-client naar de thuissituatie Overdracht van zorg aan de CVA-client naar de thuissituatie Richtlijnen/afspraken met betrekking overdracht van de coördinatie van zorg naar de thuissituatie. Protocol thuiszorg, 1 december 2004 Opgesteld

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Thuiszorg na een buismaagoperatie

Thuiszorg na een buismaagoperatie Chirurgie Thuiszorg na een buismaagoperatie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI047 / Thuiszorg na een buismaagoperatie / 17-07-2014 2 Thuiszorg

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Arbozorg: VOeT (Voorlichting, Onderricht en Toezicht)

Basisinspectiemodule Arbozorg: VOeT (Voorlichting, Onderricht en Toezicht) Basisinspectiemodule Arbozorg: VOeT (Voorlichting, Onderricht en Toezicht) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en professionele dienstverlening en is

Nadere informatie

Leidraad veilig werken met ladders

Leidraad veilig werken met ladders Leidraad veilig werken met ladders De ladder valt onder de richtlijn Arbeidsmiddelen. Deze richtlijn verplicht de werkgever de werknemers met zodanige arbeidsmiddelen (ladders, trappen en rolsteigers)

Nadere informatie

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk Op de HBOV van de Hogeschool Leiden wordt sinds het studiejaar 2013-2014 gewerkt met CBP s, Competentie Beoordelingen in de Praktijk. Gedachte hierachter is, dat

Nadere informatie

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger!

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger! Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak Zo werk je prettiger! Vooraf Schoonmakers werken dagelijks met allerlei schoonmaak- en onderhoudsmiddelen. Hierin zitten stoffen die schadelijk kunnen zijn

Nadere informatie

Ergotherapie in het Ikazia Ziekenhuis en daarbuiten

Ergotherapie in het Ikazia Ziekenhuis en daarbuiten in het Ikazia Ziekenhuis en daarbuiten Deze folder informeert u over ergotherapie in het Ikazia Ziekenhuis en daarbuiten. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, stelt u die dan aan de ergotherapeut

Nadere informatie

Voorbeeld-reïntegratieprotocol

Voorbeeld-reïntegratieprotocol Dit TNO rapport is gemaakt in opdracht van Sectorfondsen Zorg en Welzijn 1 Voorbeeld-reïntegratieprotocol Beknopte reïntegratieprotocol (m.n. voor kleinere instellingen) TNO rapport 17944/35419.bru/wyn

Nadere informatie

5 SAMENVATTING, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN. 5.1 Inleiding

5 SAMENVATTING, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN. 5.1 Inleiding 5 SAMENVATTING, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN 5.1 Inleiding Uit eerder onderzoek kwam naar voren dat een tillift met name positief wordt beoordeeld als de mantelzorger deze lift kan bedienen (Knibbe, 1994).

Nadere informatie

AWBZ en tandheelkundige hulp

AWBZ en tandheelkundige hulp CVZ 75/14 ONTWERP Rapport AWBZ en tandheelkundige hulp Op.. april 2003 uitgebracht aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Publicatienummer Uitgave College voor zorgverzekeringen Postbus

Nadere informatie

Advies- en behandelcentrum. Ergotherapie. Maatwerk in zelfstandigheid

Advies- en behandelcentrum. Ergotherapie. Maatwerk in zelfstandigheid Advies- en behandelcentrum Ergotherapie Maatwerk in zelfstandigheid Wat is ergotherapie? De ergotherapeut behandelt en ondersteunt cliënten die in het dagelijks handelen gehinderd worden door de gevolgen

Nadere informatie

Rapportage toetsing Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van aanpak

Rapportage toetsing Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van aanpak Rapportage toetsing Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van aanpak Aan Vlietkinderen t.a.v. Vanessa van Zee Bucaillestraat 6 2273 CA Voorburg Datum 10 maart 2015 Versie Projectnummer Van Definitief

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Arbozorg: VOeT (Voorlichting, Onderricht en Toezicht)

Basisinspectiemodule Arbozorg: VOeT (Voorlichting, Onderricht en Toezicht) Basisinspectiemodule Arbozorg: VOeT (Voorlichting, Onderricht en Toezicht) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en professionele dienstverlening en is

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Handleiding Presentatie t.b.v. informeren en samenwerken met verwijzers

Handleiding Presentatie t.b.v. informeren en samenwerken met verwijzers Handleiding Presentatie t.b.v. informeren en samenwerken met verwijzers Wat is ClaudicatioNet en hoe kunt u gebruik maken van dit netwerk? Wat is het doel van deze presentatie? Deze presentatie is een

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Samenwerken. kwaliteit

Samenwerken. kwaliteit Beter voorkomen Kwaliteitsprogramma preventie Samenwerken Doe mee met aan het landelijke kwaliteitsprogramma kwaliteit Samenwerken aan kwaliteit Het kwaliteitsprogramma Beter voorkomen heeft tot doel de

Nadere informatie

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter.

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter. Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA Hollen Stilstaan bij Werkdruk dát maakt zorg beter Anita Hertogh Waarom is Zorg en Welzijn een van de prioritaire sectoren voor

Nadere informatie

Hoe blijf je er gezond bij?

Hoe blijf je er gezond bij? Het Nieuwe Werken Hoe blijf je er gezond bij? Aandachtspunten bij een verantwoorde introductie W&V-64L240-A5 folder_07_def.indd 1 10-09-10 09:19 W&V-64L240-A5 folder_07_def.indd 2 10-09-10 09:19 Het Nieuwe

Nadere informatie

Vragenlijst implementatierijpheid VTGM

Vragenlijst implementatierijpheid VTGM Vragenlijst implementatierijpheid VTGM Het in gang zetten van een verbetertraject is een uitdaging en er zijn veel factoren die er voor kunnen zorgen dat zo n project goed verloopt óf mislukt. Het is van

Nadere informatie

In dit document zijn de letterlijke teksten van relevante wetsartikelen opgenomen.

In dit document zijn de letterlijke teksten van relevante wetsartikelen opgenomen. In dit document zijn de letterlijke teksten van relevante wetsartikelen opgenomen. Relevante wet-en regelgeving BHV1 1. Arbeidsomstandighedenwet (van kracht sinds 1 januari 2007) N.B. Achter de artikelen

Nadere informatie

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen De wetgeving met betrekking tot machines en arbeidsmiddelen is niet eenvoudig. Er zijn diverse richtlijnen en wetten binnen de Europese Unie en

Nadere informatie

KLACHTENPROTOCOL versie 1 mei 2006

KLACHTENPROTOCOL versie 1 mei 2006 KLACHTENPROTOCOL versie 1 mei 2006 Inhoud 1. Inleiding 2. Definities 3. Informatie aan cliënt 4. Te doorlopen stappen 5. Bijlagen a. Voorbeeld Procedure voor het afhandelen van klachten b. Toelichting

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenbeleid

Arbeidsomstandighedenbeleid Arbeidsomstandighedenbeleid informatie voor werkgevers en werknemers 170.indd 1 30-12-2008 10:38:37 170.indd 2 30-12-2008 10:38:38 Veilig en gezond werken is belangrijk. De overheid stelt doelen vast voor

Nadere informatie

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen De samenvatting van de interventie Genieten aan tafel die in zorginstellingen is uitgevoerd,

Nadere informatie

Gezond werken in de zorg

Gezond werken in de zorg Gezond werken in de zorg Blijf in gesprek VOOR LEIDING- GEVENDE GEZOND WERKEN IN DE ZORG Blijf in gesprek Hoe ervaren uw medewerkers hun gezondheid en werkbelasting? In dit boekje staat de test Gezond

Nadere informatie

Bedrijfspresentatie. Euroforce B.V.

Bedrijfspresentatie. Euroforce B.V. Bedrijfspresentatie Algemeen is opgericht in 2001 en is begonnen als uitzendorganisatie, inmiddels heeft Euroforce zich ontwikkeld tot een breder dienstverlenende organisatie en hebben we veel ervaring

Nadere informatie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! RSI

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! RSI NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! RSI Nummer 12, december 2006 NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Dit is het laatste nieuwsbulletin van het Arboconvenant Gezond Uitgeven!, bestemd voor alle P&O-ers, OR-leden

Nadere informatie

Gedragsindicatoren HBOV cohort 2008-2012 en VMH 2010-2012

Gedragsindicatoren HBOV cohort 2008-2012 en VMH 2010-2012 Competentie 1 (HBOV cohort 2008-2012 leerjaar 4 (formatief leerjaar 3)& VMH 2010-2012) Om de last van ziekte, handicap of sterven te verlichten, verleent de hbo-verpleegkundige op een professioneel verantwoorde

Nadere informatie

Basisinspectiemodule

Basisinspectiemodule Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik

Nadere informatie

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Inleiding Zorg Groep Beek (ZGB) is al vele jaren een heel goed alternatief voor cliënt gerichte thuiszorg en wijkverpleging in de Westelijke Mijnstreek.

Nadere informatie

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus)

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) De Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV er) is onmisbaar in de zorg en u wilt uw EVV er de juiste kennis en vaardigheden meegeven.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 3772 12 februari 2014 Beleidsregels Protocol Scholing 2014 Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, Besluit:

Nadere informatie

Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden

Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden Syllabus Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden Verzuimpreventie, veilig werken en een integrale aanpak U lapt de regels van de Arbowet natuurlijk niet aan uw laars. Maar kent u al uw arboverantwoordelijkheden?

Nadere informatie

Dental Experience Special

Dental Experience Special Dental Experience Special ERGONOMIE academy Maak van gezond werken een routine Marleen Diemel, ergonomisch adviseur voor Dental Union en bedrijfsfysiotherapeut bij Ergo Exam www.dentalunion.nl Beleef het

Nadere informatie

RELATIE SMK S EN DOCUMENTEN VAN HET KWALITEITSHANDBOEK

RELATIE SMK S EN DOCUMENTEN VAN HET KWALITEITSHANDBOEK 1/8 DOEL Het beschrijven op welke manier aan de SMK s voldaan wordt (SMK 3.7). RELATIE SMK S EN DOCUMENTEN VAN HET KWALITEITSHANDBOEK 1.Gebruikersgerichtheid (*) 1.1 Overleg tussen de gebruiker en de voorziening

Nadere informatie

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam)

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Basisdocument voor een inspectiemodule op maat (sectorspecifiek) over dit onderwerp Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 SAMENVATTING Dit proefschrift is gewijd aan Bouwen aan Gezondheid : een onderzoek naar de effectiviteit van een leefstijlinterventie voor werknemers in de bouwnijverheid met een verhoogd risico op hart

Nadere informatie

Dit document is alleen geldig op de aangegeven printdatum, tenzij de volgende gegevens zijn ingevuld:

Dit document is alleen geldig op de aangegeven printdatum, tenzij de volgende gegevens zijn ingevuld: Documentgegevens Titel Werkgebied Sanctiebeleid bij niet naleven van de regels, voorschriften en instructies Personeel: Arbo Dit document is alleen geldig op de aangegeven printdatum, tenzij de volgende

Nadere informatie

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG) De Molen 30, 3994 DB Houten Postbus 1010, 3990 CA Houten T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Een arbeidsongeval! Wat nu? Wilt

Nadere informatie

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte De ontwikkeling van de ehealth-koffer Naam : Seline Kok en Marijke Kuipers School : Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding : HBO-Verpleegkunde voltijd

Nadere informatie

Drinkstimulering en -monitoring

Drinkstimulering en -monitoring Drinkstimulering en -monitoring Over Fresh Idea Factory Over Carintreggeland Tiemen Claus - wijkverpleegkundige Grote zorg- en welzijnsorganisatie in Twente Thuiszorg, intramurale zorg & ondersteunende

Nadere informatie

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur LEIDRAAD Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur 1 Januari 2014 1 INLEIDING Medisch specialisten zijn voor een goede en veilige uitoefening

Nadere informatie

Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis?

Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis? Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis? onderzoek naar ervaringen met de zorg Opdrachtgever: dr. D.H.M. Frijters D.J. Homberg, MSc dr. H.C.M. Kamphuis drs. S.J.W. de Kroon drs. J.J.A. Stavenuiter drs.

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Ronald Govers Mei 2013 Vastgesteld directie d.d. 4 juni 2013 2 Arbo jaarverslag 2012 Index 1. Inleiding blz.

Nadere informatie

Best practice Omring. Memo en protocol

Best practice Omring. Memo en protocol Best practice Omring Memo en protocol Doelen: Memo: voorstel aan het managementteam mbt implementatie meldcode Protocol: informeren werknemers over de werkwijze, de te volgen stappen bij signalen van huiselijk

Nadere informatie

Een leven lang leren in de techniek

Een leven lang leren in de techniek Hiteq Kennis van nu, kennis voor later Denk 10 of 20 jaar verder. Hoe ziet de technische sector er dan uit in de context van onderwijs, arbeidsmarkt, technologie en maatschappij? Hiteq selecteert en ontsluit

Nadere informatie

Introductie. Introductie 3-10-2011. Kwetsbare ouderen kunnen langer zelfstandig thuis blijven wonen als op tijd ondersteuning geboden kan worden

Introductie. Introductie 3-10-2011. Kwetsbare ouderen kunnen langer zelfstandig thuis blijven wonen als op tijd ondersteuning geboden kan worden Introductie Leefstijlmonitoring als onderdeel van zorgverlening door een thuiszorgorganisatie: resultaten van een grootschalig implementatietraject Kwetsbare ouderen kunnen langer zelfstandig thuis blijven

Nadere informatie

Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur

Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV,

Nadere informatie